فهرست مطالب

  • پیاپی 23 (پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1398/01/31
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محدثه جهانشاهی، خدابخش احمدی * صفحات 1-22
    هدف این پژوهش، تعیین اثربخشی «آموزش حیا» بر «کاهش اعتیاد به اینترنت» و «رفتارهای پرخطر» در دختران نوجوان دبیرستان بود. به این منظور، از طرح شبه آزمایشی با گروه کنترل و آزمایش استفاده شد. تعداد بیست دانش آموز دارای رفتار پرخطر از یک دبیرستان دخترانه منطقه پنج شهر تهران با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. پروتکل «آموزش و مداخله ای حیا» در هشت جلسه اجرا و اعمال شد. آزمودنی ها در دو نوبت پیش و پس از مداخله، به «پرسشنامه اعتیاد به اینترنت یانگ» (IAT)، «مقیاس خطرپذیری نوجوانان ایرانی» (IARS) و «اطلاعات جمعیت شناختی» پاسخ دادند. داده ها به روش تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. نتایج نشان داد که: «آموزش حیا» در «کاهش اعتیاد به اینترنت» تاثیر معناداری داشت؛ در «کاهش رفتارهای پرخطر» تاثیر معناداری نداشت؛ به کاربران کمک می کند که «خودکنترلی» بیشتری در مواجهه «سکس مجازی» و «هرزه نگاری» داشته باشند؛ البته با توجه به عللی گوناگون و متنوع رفتارهای پرخطر نمی توان انتظار تغییر فوری و کوتاه مدت داشت، بلکه باید «آموزش حیا» را به عنوان «رویکردی پیشگیرانه» ملاحظه کرد
    کلیدواژگان: حیا، اعتیاد به اینترنت، رفتارهای پرخطر، نوجوان، هرزه نگاری، سکس مجازی
  • اکبر سلطانی، یوسف ادیب *، فیروز محمودی، شهرام واحدی صفحات 23-28
    هدف پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کتاب های درسی هدیه های آسمانی، دوره ابتدایی براساس مولفه های هوش های چندگانه است. این پژوهش از نوع تحلیل محتوا با به کارگیری روش «آنتروپی شانون» است. نمونه آماری آن کلیه کتاب های درسی هدیه های آسمانی دوره ابتدایی می باشد؛ به این منظور از «چک لیست مولفه های هوش های چندگانه» (گاردنر و فلیتهم) استفاده شد که روایی محتوایی آن را پنج نفر از متخصصان احراز کرده اند. نتایج به دست آمده، ضریب اهمیت هرکدام از مولفه ها را به این ترتیب نشان داد: هوش هستی گرایانه (121/0)، هوش جنبشی−بدنی، زبانی−کلامی و طبیعت گرایانه (119/0)، هوش تصویری−فضایی (118/0)، هوش میان فردی (116/0)، هوش درون فردی (115/0)، هوش ریاضی−منطقی (108/0) و هوش موسیقیایی (064/0) بود. بیشترین ضریب اهمیت مربوط به پایه های چهارم و ششم ابتدایی با ضریب اهمیت (206/0) و کمترین ضریب اهمیت مربوط به پایه پنجم ابتدایی با ضریب اهمیت (191/0) است؛ بنابراین در تنظیم محتوای کتاب های هدیه های آسمانی، دوره ابتدایی توازن رعایت نشده است
    کلیدواژگان: هوش های چندگانه، کتاب هدیه های آسمانی، دوره ابتدایی، تحلیل محتوا (آنتروپی شانون)، آموزش و پرورش
  • پیام ورعی *، خدامراد مومنی، آسیه مرادی صفحات 53-68
    هدف این پژوهش عبارت بود از بررسی چگونگی ارتباط «مولفه های نگرش به دین» و «خودشفقت ورزی» در مردان سالمند؛ به این منظور، با روش تصادفی ساده، 300 نفر از سالمندان حاضر در «مرکز نگهداری نیمه وقت سالمندان مهرگان شهر کرمانشاه» انتخاب شدند. آنان به پرسشنامه های «فرم کوتاه خودشفقت ورزی» و «نگرش مسلمانان به دین» پاسخ دادند؛ داده ها با «ضریب همبستگی پیرسون» و «تحلیل رگرسیون گام به گام» تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین «مولفه های دین داری» و «خودشفقت ورزی» رابطه مثبت معنادار وجود دارد؛ «مولفه های نگرش به دین» که شامل «کمک شخصی»، «نگرش اسلامی» و «مناسک اسلامی» می باشند؛ به ترتیب به طور معناداری قادر به پیش بینی 23درصد از خودشفقت ورزی سالمندان است. پس می توان با افزایش «دینداری»، «خودشفقت ورزی» را افزایش داد و درنتیجه توان مقابله سالمندان در برابر بیماری های روانی و مشکلات زندگی را بهبود بخشید
    کلیدواژگان: نگرش به دین، خودشفقت ورزی، سالمندان، روان شناسی اسلامی
  • محمد کاویانی ارانی * صفحات 69-100
    هدف این پژوهش عبارت است از ارائه چارچوب اولیه جامعی برای روان شناسی اسلامی (قرآن بنیان)، به عنوان یک «مکتب روان شناختی»؛ پرسش اصلی پژوهش این است که روان شناسی اسلامی به عنوان یک مکتب، چه نوع «محتوا»، «ساختار» و «نقشه راه»ی خواهد داشت؟ برای پاسخگویی به این سوال، تاریخچه و ادبیات «روان شناسی اسلامی» گردآوری و از راه فراتحلیلی نظری (نه آماری) بررسی شد؛ بعضی از یافته های پژوهش عبارت است از: 1. مسائل و موضوعات پژوهش باید از جامعه و متون اسلامی اخذ شود؛ 2. روان شناسی اسلامی، دارای «مفاهیم اساسی» ویژه خود است؛ 3. تفاوت ها و تشابه های آشکاری با روان شناسی معاصر دارد؛ 4. محقق شدن روان شناسی اسلامی، نقشه راهی دارد که تمام ارکان یک مکتب روان شناختی (تعریف، موضوع، روش، اهداف نظری، اهداف کاربردی، مسائل، مفاهیم اساسی، ارتباطش با دیگر علوم اسلامی و انسانی) را به صورت منسجم در کنار هم ترسیم می کند.
    کلیدواژگان: روان شناسی اسلامی، مکاتب روان شناسی، جامعه سازی اسلامی، سیستم مفهومی، علوم انسانی اسلامی
  • هادی دهقانی *، محمدمهدی صفورایی صفحات 101-124
    این پژوهش با هدف بررسی رابطه «نقش جنسیتی» و «تیپ های شخصیتی» A و B زوجین با «کارآمدی خانواده» انجام شد. روش تحقیق توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری طلاب پایه های 5 تا 7 شهر قم در سال تحصیلی 1394−1395 و همسران آنها بودند. 240 نفر شامل 120 زوج با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ایانتخاب شدند و به سه پرسشنامه «نقش جنسیتی بم» BSRI، «تیپ شخصیتی A و B روزنمن و فریدمن» و «کارآمدی خانواده صفورایی» S.FEQI پاسخ دادند. تحلیل داده ها با آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که «نقش جنسیتی آندروژنی» و «کارآمدی خانواده» رابطه معنادار مثبت دارند؛ «نقش جنسیتی نامتمایز» و «کارآمدی خانواده» رابطه معنادار منفی دارند؛ «نقش های جنسیتی متمایز» اعم از مردانه و زنانه با «کارآمدی خانواده» رابطه معناداری ندارند؛ بین «تیپ شخصیتی B» و «کارآمدی خانواده» رابطه معنادار مثبت وجود دارد و بین «تیپ شخصیتی A» و «کارآمدی خانواده»، رابطه منفی معنادار وجود دارد.
    کلیدواژگان: نقش جنسیتی، تیپ شخصیتی، هویت جنسی، کارآمدی خانواده، طلاب، شهر قم
  • محمد رضایی *، اسماعیل سعدی پور، فردین دارابی، جواد محمدی صفحات 125-141
    هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر «تلاوت قرآن کریم» بر «سلامت روان» دانشجویان پزشکی است. این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با پیش آزمون−پس آزمون به همراه گروه کنترل می باشد. جامعه آماری پژوهش شامل دانشجویان پسر دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و نمونه آماری آن شامل 30 نفر از دانشجویان بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و در دو گروه به عنوان گروه آزمایش و گروه گواه قرار داده شدند (هر گروه 15 نفر). برای هر دو گروه، در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون، پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ-28) اجرا گردید. گروه آزمایش، بعد از پیش آزمون در 15 جلسه (30 دقیقه ای) به «تلاوت قرآن کریم» گوش دادند؛ آنگاه، پس آزمون اجرا شده و داده ها با روش تحلیل کواریانس تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد «تلاوت قرآن» بر «سلامت روانی» گروه آزمایش تاثیر مثبت داشته است
    کلیدواژگان: سلامت روان، تلاوت قرآن، دانشجویان، قرآن پژوهی، روان شناسی اسلامی
  • زیبا استادزاده *، حسین داوودی، حسن حیدری، سید رضامیرمهدی صفحات 141-158
    این پژوهش با هدف تحلیل محتوای 134 مقاله منتشر شده در 19 شماره از «دوفصلنامه مطالعات اسلام و روان شناسی» در سال های 1386−1395 انجام شد؛ داده ها با ابزار «سیاهه دادرسی» گردآوری و در نرم افزار Exell تجزیه و تحلیل شدند. صاحب نظران روایی چک لیست را تایید کردند. براساس یافته ها 76% از نویسندگان مرد بوده اند؛ 84/36% از مقالات، حاصل کار تیم سه نفره بوده است؛ 35% از نویسندگان، همزمان دارای مدرک «کارشناسی ارشد» و «سطح سه حوزوی» بوده اند؛ بیشترین وابستگی نویسندگان به «حوزه علمیه» (76/24%) و بعد به «دانشگاه اصفهان» (82/21%)؛ بیشترین مقالات (72/56%) از نوع پژوهش کمی؛ بیشترین گرایش موضوعی (17 مورد) «کاربردهای روان شناسی در خدمت جامعه اسلامی»؛ بیشترین ربته علمی (71 مورد) استادیاری؛ بیشترین منابع مربوط به مقالات خارجی (1838 مورد)؛ فراوان ترین شیوه بررسی در مقالات (88 مورد) ساخت یا اجرای پرسشنامه بوده است؛ 440 نظریه به کار رفته که 333 مورد از آنها تنها یک بار مطرح شده اند.
    کلیدواژگان: تحلیل محتوا، نشریات، دوفصلنامه مطالعات اسلام و روان شناسی، فراتحلیل
|
  • akbar soltani, Yousef adib *, firoz mahmody, shahram vahedi Pages 23-28
    This study aimed to analyze the content of elementary school textbooks "Gifts of Heaven" based on the multiple intelligence components. The present study was a content analysis research that applied the Shannon's entropy model. The sample included all elementary school textbooks "Gifts of Heaven"; thus, a checklist of multiple intelligence components (Gardner and Fleetham) which its content validity had been verified by 5 experts was applied. The significance coefficient of each component is, respectively, as follows: the existential intelligence (0.121); bodily-kinesthetic, linguistic, and naturalistic intelligences (0.119); spatial intelligence (0.118); interpersonal intelligence (0.116); intrapersonal intelligence (0.115); logical-mathematical intelligence (0.108); and musical intelligence (0.064). The highest significance coefficient is related to the fourth and sixth grades of the elementary school with a significance coefficient of 0.206 and the lowest is related to the fifth grade of the elementary school with a significance coefficient of 0.191. Therefore, the balance of the content of elementary school textbooks "Gifts of Heaven" has not been respected
    Keywords: multiple intelligences, textbook Gifts of Heaven, elementary school, content analysis (Shannon's entropy), education
  • paham varaee *, khodamorad momeny, aseaeh moradi Pages 53-68
    The purpose of this research was to investigate the relationship between the components of attitude to religion and self-compassion among old men; thus, 300 old men were selected from the Mehregan Old People's Home in the city of Kermanshah by the simple random sampling. They answered the questionnaires of self-compassion (a short-form) and the Muslims' attitude to religion. The data were analyzed with both of the Pearson correlation coefficient and the regression analysis (stepwise method). The findings showed that there is a positive and significant relationship between the components of religiosity and self-compassion. The components of attitude to religion, including personal help, Islamic attitude, and Islamic rites, can significantly predict 23% of the old men's self-compassion. Therefore, it can be possible to increase the self-compassion by increasing the religiosity and as a result, to improve the old men's ability to cope with mental diseases and life problems
    Keywords: attitude to religion, self-compassion, old men, Islamic psychology
  • mohammad kavyani Arany * Pages 69-100
    This research aimed to present an elementary comprehensive framework for Islamic psychology (Quran-Based) as a psychological school. The main question of this research was what kind of content, structure, and roadmap Islamic psychology would have. For replying that question, first, the history and literature of Islamic psychology were collected and then they were reviewed through a theoretical (not statistical) meta-analysis method. Some of the findings include a) the research problems and subjects should be obtained from the Islamic society and texts; b) Islamic psychology has its own basic concepts; c) Islamic psychology has obvious differences and similarities in comparison to contemporary psychology; and d) Islamic psychology has a roadmap which coherently brings together all components of a psychological school (such as definition, subject, method, theoretical objectives, applied objectives, problems, basic concepts, and its relation with other Islamic and human sciences).
    Keywords: Islamic psychology, psychological schools, Islamic Socialization, conceptual system, Islamic, human sciences
  • hadi dehqani *, mohammad saforaee Pages 101-124
    The purpose of this study was to investigate the relationship of the couples' gender roles and personality types A & B with the family efficiency. This correlational study is a descriptive research. The population was the 5-7 grade religious students and their spouses in the city of Qom in 2015-2016. 240 students including 120 couples were selected by the cluster sampling and responded to the Bem Sex Role Inventory (BSRI), personality types A & B (Rosenman & Friedman) questionnaire, and Safurayi Family Efficiency Questioner based on Islamic view (SFEQI). The Pearson correlation test showed that there is a positive and significant relationship between the Androgenic gender role and the family efficiency. There is a negative and significant relationship between indistinct gender role and the family efficiency. The distinct gender roles including masculine and feminine do not have a significant relationship with the family efficiency. There is a positive and significant relationship between the personality type B and the family efficiency and a negative and significant relationship between the personality type A and the family efficiency
    Keywords: gender role, personality type, gender identity, family efficiency, religious students, the city of Qom
  • mohammad rezaee *, Esmaeil Sadipour, fardin darabi, javad mohamadi Pages 125-141
    This research aimed to investigate the effect of Quran recitation on the mental health among students studying medicine. The research applied a quasi-experimental method and pretest-posttest design with a control group. The population was the boy students of Kermanshah University of Medical Sciences and 30 students were selected by the convenience sampling as the sample. They were placed into the test and control groups (each group contained 15 students). The GeneralHealth Questionnaire (GHQ-28) was performed at two levels of pretest and posttest for both groups. The test group listened to the Quran recitation during 15 thirty-minute sessions after the pretest, then the posttest was done and the data were analyzed by the analysis of co-variance. The results demonstrated that the Quran recitation has a positive effect on the mental health of test group
    Keywords: mental health, Quran recitation, students, studying the Quran, Islamic psychology
  • ziba ostadzadeh *, hosein davodi, hasan hedari, Seyed Reza Mirmahdi Pages 141-158
    This study had been conducted with the aim of analyzing the content of 134 articles published in 19 issues of "Bi-Annual Journal of Islam and Psychology Studies" during 2007-2016. The data were collected by a check list and analyzed with the help of Excel software. The validity of check list was confirmed by the experts. According to the findings, 76% of the authors were men; 36.84% of the articles were done by a team of three authors; 35% of the authors had both a master's degree and a third-level seminary's degree; the most authors' affiliation was related to the seminary (24.76%) and the University of Isfahan (21.82%); the most articles were employed a quantitative paradigm (56.72%); the most topics were about the applications of psychology in Islamic society (17 cases); the most authors' scientific rank belonged to the assistant professors (71 cases); the most references were related to the Latin papers (1838 cases); in the articles, the most data-collection tool was a questionnaire which had been made or performed (88 cases); in the articles, 440 theories were applied that 333 theories had only been raised once
    Keywords: content analysis, journals, Bi-Annual Journal of Islam, Psychology Studies, meta-analysis