فهرست مطالب

جغرافیا و توسعه - پیاپی 55 (تابستان 1398)
  • پیاپی 55 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/04/01
  • تعداد عناوین: 12
|
  • صادق اصغری لفمجانی*، نسیم رزاق پور، حمیدرضا نسیمی صفحات 1-22
    در سال های اخیر، دولت به منظور توسعه سکونتگاه های روستایی در اقصی نقاط کشور، اقدامات متعددی را در قالب طرح های هادی و نوسازی- بهسازی اجرا کرده است. در این راستا هدف تحقیق حاضر، ارزیابی کیفیت اقدامات دولت در قالب طرح های توسعه مساکن روستاهای دهستان دولت آباد در شهرستان جیرفت بوده است. این تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی است که در آن برای بررسی سوابق و تبیین مساله از روش اسنادی و برای جمع آوری اطلاعات مرتبط با اقدامات دولت در روستاهای مورد مطالعه، از روش پیمایشی استفاده شده است. در این راستا، با توجه به تعداد خانوارهای ساکن در روستاهای دارای طرح هادی یا طرح نوسازی- بهسازی و استفاده از فرمول کوکران، تعداد 345 خانوار به عنوان حجم نمونه محاسبه شد. انتخاب خانوارهای نمونه به منظور تکمیل پرسشنامه های تحقیق با روش تصادفی ساده صورت گرفته است. آزمون روایی ابزار تحقیق از طریق «روایی محتوایی» و بررسی پایایی آن نیز با استفاده از روش «آلفای کرونباخ» بوده است. تجزیه وتحلیل داده ها با روش های آمار توصیفی، استنباطی و مدل تلفیقی AHP-Vikorو با کمک نرم افزارهای Expert Choice، SPSSو ArcGIS انجام شده است. براساس نتایج پژوهش، سطح اقدامات اجرایی دولت در طرح های نوسازی- بهسازی قوی تر از طرح های هادی است. از طرف دیگر، مقایسه سطح اقدامات عملیاتی- اجرایی با اقدامات کنترلی- نظارتی نیز، برتری اقدامات عملیاتی- اجرایی را نسبت به اقدامات کنترلی- نظارتی نشان می دهد. همچنین براساس مدل مورد استفاده، وضعیت اقدامات دولت در 7/22 درصد از روستاهای موردمطالعه در سطح نسبتا ضعیفی ارزیابی شده است. نتایج دیگر پژوهشموید آن است که در روستاهای مورد مطالعه،جنبه های کیفی ساخت مسکن (مثل تناسب ساخت وسازها با شرایط محیطی روستا، توجه به هویت بومی و زیبایی بصری آن ها)، عمدتا قربانی توسعه کمی آن ها شده است که رفع اشکالات موجود در اقدامات آتی، مستلزم اتخاذ تصمیمات اساسی و تغییر رویکردها در نهادهای اجرایی ذی ربط خواهد بود.
    کلیدواژگان: مسکن روستایی، اقدامات دولت، توسعه روستا، دهستان دولت آباد
  • حسین عساکره، لیلا حسینجانی* صفحات 23-44
    بارش یکی از مهم ترین عناصر آب وهوایی موثر بر جنبه های مختلف محیط بشمار می آید از جلوه های رفتاری بارش خشونت آن است که به شکل مقادیر فرین ظهور می یابد. مقادیر فرین بارش می تواند به صورت سیل و خشکسالی و با ناهنجاری ها و پیامدهای محیطی - انسانی قابل توجهی رخ دهد. فرین های بارش نظیر تمامی عناصر آب وهوایی از الگویی جغرافیایی تبعیت می کند. شناسایی این الگوها، بویژه در نواحی که معیشت مبتنی بر نزولات آسمانی است، بر مدیریت و برنامه ریزی مبتنی بر دانسته های مذکور موثرند. با توجه به اینکه بارش های فرین بالای ناحیه خزری، یکی از مخاطرات طبیعی بویژه در بخش های شرقی این ناحیه می گردد، شناخت آرایش مکانی این پدیده می تواند برنامه ریزی های محیطی و کاهش آسیب پذیری و نیز افزایش سازگاری با این عارضه را آسان تر سازد. از این رو و به منظور واکاوی روابط فضایی مجموع فراوانی ماهانه بارش های فرین ناحیه خزری براساس آستانه صدک 99 و بیشتر، 385 ایستگاه ( همدید، اقلیم شناسی و بارانسنجی سازمان هواشناسی و باران سنجی وزارت نیرو ) طی بازه زمانی 2016-1966 مورد بررسی قرار گرفت. به منظور واکاوی روابط مکانی از برخی روش های آمار فضایی (آماره موران جهانی- موران محلی و آماره گتیس-ارد- جی) استفاده شد. نتایج حاصل از مطالعه حاضر نشان داد که رفتارحاکم بر مجموع فراوانی ماهانه بارش فرین ناحیه خزری از الگوی خوشه ایپیروی می کند. نواحی توام با خودهمبستگی های مثبت بیشتر در نواحی داخلی (نواحی کوهپایه ای) و به دور از خط ساحلی در اکثر ماه ها می باشد. خوشه های خودهمبستگی مثبت در بخش های شرقی و غربی و قسمت هایی از مرکز بیشتر گسترش دارند. آزمونG* (گتیس-جی استار) فراوانی خوشه هایی با ارزش بالا و پایین را تایید می کند. مقایسه یافته های این پژوهش و پژوهش های پیشین نشان داد که موقعیت جغرافیایی ناحیه خزری و ارتفاعات البرز و نیز سامانه های همدید موثر بر ناحیه خزری تاثیر شایان توجهی بر الگوی فضایی فراوانی رخداد بارش فرین دارند.
    کلیدواژگان: بارش فرین، زمین آمار، فراوانی ماهانه، واکاوی مکانی، نمایه موران، نمایه Gi، ناحیه خزری
  • ابوالفضل مسعودیان*، محمد دارند، گلاله ناظمی فرد صفحات 45-62
    بدون شک با رخنمود تغییر اقلیم و گرمایش جهانی فصول دمایی نیز جابه جا خواهند شد و شدت و ضعف این جابه جایی در مناطق مختلف به تبعیت از آن هم اندازه و یکسان نیست. هدف از این پژوهش شناخت فصول دمایی ایران زمین و وردایی آن طی بازه ی زمانی 1/1/1370 تا تاریخ 29/12/1392 خورشیدی است. جهت پایش مکانی نواحی تقویمی دمایی، نخست انحراف معیار ایستگاه های موردنظر در هرسال با انحراف معیار بلندمدت مقایسه شد. سپس میانگین بلندمدت (LTM) در قالب آرایه ای به ابعاد 49×366 برای هر یک از ایستگاه ها آرایش داده شد. تفاوت انحراف میانگین سالانه از میانگین کلی (Dev) جداگانه محاسبه گردید. سرانجام سه آرایه با نام های آغاز فصل گرم(SWS) پایان فصل گرم (EWS) و طول دوره ی گرم (WSL) تشکیل شد. برای شناخت پهنه های همگن تحلیل خوشه ایبه روش ادغام وارد بر روی آرایه ها اعمال شد. درنهایت معناداری وردایی و آهنگ وردایی آغاز، پایان و طول دوره ی گرما، طی دوره ی مورد واکاوی به دست آمد. طی بازه ی زمانی مورد واکاوی آغاز و پایان فصول دمایی ایران زمین دستخوش وردایی معناداری شده است. بطور کلی آهنگ کاهشی آغاز دوره ی گرما بیشتر از آهنگ کاهشی و افزایشی پایان دوره ی گرم بر روی ایستگاه های مورد واکاوی است. به نظر می رسد یافته های این پژوهش شواهد محکمی بر رخنمود گرمایش حاکم بر گستره ی ایران زمین و جابجایی فصول و رژیم دمایی است.
    کلیدواژگان: جابه جایی فصول دمایی، تحلیل خوشه ای، روند، ایران
  • آتنا کشوری، افشین مرزبان* صفحات 63-86
    دستیابی به توسعه در گرو شناخت جامع و آگاهی دقیق از امکانات، فرصت ها، توانمندی ها و محدودیت هایی است که در راه رسیدن به وضع مطلوب وجود دارد. به منظور شناسایی فرصت ها و کمبودها در توسعه توان کشاورزی در استان خوزستان و به منظور پهنه بندی میزان نیازمندی مناطق مختلف استان به ورود توان جدید از معیارهای کمبود سطح مکانیزاسیون، ضریب کهنگی عمر تراکتورها، نسبت هکتار بر تراکتور و میانگین هارمونیک عملکرد استفاده شد. برای پهنه بندی هر کدام از معیارهای مذکور با استفاده از نرم افزار GIS روش های مختلف درون یابی مورد بررسی قرار گرفت و بهترین روش درون یابی به کمک روش ارزیابی متقابل و مقدار RMS تعیین شد. مطابق با نتایج، وابستگی مکانی متغیرها در حد متوسط می باشد و تنها متغیر ضریب کهنگی عمر تراکتورها در سطح پایینی از وابستگی مکانی قرار داشت. دقت روش درون‏یابی کریجینگ و روش های درون یابی قطعی تقریبا کارایی یکسانی داشتند. مناسبت ترین روش درون یابی در پهنه بندی سطح مکانیزاسیون، کمبود سطح مکانیزاسیون، ضریب کهنگی، میانگین هارمونیک عملکرد و نسبت هکتار به تراکتور به ترتیب LPI، GPI و LPI، IDW، LPI و RBF تعیین شد. پهنه‏بندی میزان کمبود سطح مکانیزاسیون نشان داد که در نواحی شرقی و بخش هایی از غرب استان بکمبود شدید سطح مکانیزاسیون وجود دارد. ضریب کهنگی عمر تراکتورهای موجود در نواحی شمالی، شرقی و بخش هایی از جنوب استان از وضعیت مناسبی برخوردار نیست. بیشترین میزان نسبت هکتار به تراکتور در نواحی شمالی استان و بخش هایی از نواحی شرقی و غربی دیده می شود. نواحی شرقی استان نسبت به سایر نواحی میانگین هارمونیک عملکرد بالاتری دارند. در همپوشانی وزن دار نقشه های تولید شده با استفاده از AHP فازی، معیار نسبت هکتار به تراکتور بیشترین وزن (30/0، 41/0، 54/0) را به خود اختصاص داد. مناطق استان برای ورود توان جدید در سه سطح با نیازمندی زیاد، متوسط و کم قرار گرفتند.
    کلیدواژگان: پهنه بندی، توزیع توان کشاورزی، درون یابی، AHP فازی
  • رضا خدادادی، کبری احمدی، احمد رومیانی*، نفیسه مرصوصی صفحات 87-108
    هدف از این پژوهش بررسی نقش شهرهای شبانه در خدمات رسانی به شهروندان در محدوده مورد مطالعه می باشد. و به دنبال پاسخ گوی به این سوالات می باشد، تجهیزات و تاسیسات شهر شبانه تا چه اندازه توانسته است در خدمات رسانی به شهروندان شهری موثر واقع شود؟ شهروندان شهری تا چه اندازه از خدماتی که شهر شبانه ارائه می دهند رضایت دارند؟ نوع تحقیق کاربردی ، روش مورد استفاده توصیفی- تحلیلی و برای گردآوری داده های از روش های کتابخانه و میدانی بهره گرفته شده است. جامع آماری این تحقیق ، 222000در نظر گرفته شده است که از طریق فرمول کوکران 196 پرسشنامه به صورت تصادفی به مردم به پخش و توزیع گردیده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم آماره های توصیفی( میانگین، میانه، و واریانس) و استنباطی( t تک نمونه ای، اسپیرمن و رگرسیون ) بهره گرفته شده است. یافته های این تحقیق نشان داد که در شاخص های( بهداشتی و سلامت، کلانتری ها، مسافر خانه و و تاکسی رانی میانگین مورد نظر پایین تر از شرایط مطلوب (3) ارزیابی شده است و در بقیه شاخص ها بالاتر از حد مطلوبیت مورد نظر بوده است و تفاوت معناداری آن نیز برای تمامی همه شاخص ها کاملا معنادار است. بنابراین با توجه به نتیجه بدست آمده می توان اظهار کرد که نقش شهر شبانه توانسته است زمینه را برای خدمات رسانی به شهروندان فراهم کند، یعنی با افزایش تجهیزات و تاسیسات شهری، خدمات رسانی به شهروندان افزایش و با کاهش تجهیزات و تاسیسات، خدمات رسانی کاهش می یابد. و این نشان می دهد که نقش شهر شبانه در خدمات رسانی مهم بوده است و رضایت مندی شهروندان را در پی داشته است.
    کلیدواژگان: شهر شبانه، خدمات رسانی، رضایتمندی، منطقه 11 شهر مشهد
  • علیرضا صالحی پور میلانی، راضیه لک*، مجتبی یمانی صفحات 109-132
    تغییرات شرایط اقلیمی در محیط های دریایی و دریاچه ای تاثیری مستقیم بر نوسان سطح آب آنها دارد، سرد شدن هوا، افزایش میزان بارش و کاهش تبخیر نشانه یک دوره بارانی در یک منطقه می باشد و نتیجه آن بالا آمدن سطح آب دریاچه ها می باشد و بالعکس در دوره های گرم با افزایش میزان دما و کاهش بارش در یک بازه زمانی طولانی، می توان شاهد کاهش آب دریاچه ها در دوره های زمانی مختلف بود. این تحقیق با هدف شناسایی و باز سازی تغییرات اقلیمی در کواترنری با مطالعه پادگانه های دریاچه ای ارومیه به عنوان شاخصه تغییرات اقلیمی صورت گرفته است. در طول مطالعات میدانی تعداد 24 پادگانه دریاچه ای در ارتفاع 1298 متر تا 1365 متر از سطح دریا شناسایی شد. تعداد 6 پادگانه با استفاده از روش کربن 14 تعیین سن مطلق گردید. نتایج تعیین سن پادگانه های ردیاچه ای زمانی بین 35850 تا 54150 هزار سال قبل را نشان می دهد. نتایج حاصل این بررسی ها نشان می دهد بالا آمده سطح آب دریاچه ارومیه در پلیوستوسن پایانی همزمان با دوره یخچالی وورم در شمال اروپا است. از لحاظ زمانی چهار پادگانه دریاچه ای تعیین سن شده در این تحقیق با رویداد های اقلیمی هنریچ 4 و 5 که همزمان با گسترش یخچال ها در اروپای شمالی همزمان هستند که نتایج حاصل از این تحقیق اولین شواهد این دوره های سرد هنریچ در ایران به شمار می آید. بالا آمدن سطح آب دریاچه ارومیه در پلیوستوسن پایانی و همزمانی آن با دوره های سرد هنریچ 4 و 5 با بالا آمدن سطح آب دریاچه مرده و تشکیل پادگانه های دریاچه ای آن همزمان است که این امر تاییدی بر صحت نتایج حاصل از این تحقیق است
    کلیدواژگان: شمال غرب ایران، پلیوستوسن پایانی، رویداد های اقلیمی هنریچ
  • اسماعیل آقایی زاده، مهرنوش میرابی مقدم*، ربابه محمدزاده صفحات 133-152
    فضاهای باز شهری بستر کالبدی تعاملات اجتماعی انسان و یکی از ملزومات زندگی در شهرها است که افزایش اینگونه از فضاها می تواند تاثیر به سزایی در افزایش سلامت، امنیت و تعاملات اجتماعی افراد داشته باشد. در سازمان فضایی شهرها پتاسیل های مختلفی در جهت افزایش این گونه از فضاها وجود دارد که یکی از انواع آن سازمان های دولتی است. به همین جهت پژوهش حاضر قصد دارد تا با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و مطالعات اسنادی، افزایش فضاهای باز شهری با بهره گیری از فضای باز 66 سازمان دولتی مستقر در محورهای اصلی و پرتردد شهر، را بررسی کند. برای این منظور در ابتدا شش شاخص مساحت فضای باز ادارات، عرض معابر دسترسی، فاصله از فضای سبز، نوع مراجعه کنندگان، اندازه بر فضای باز و تراکم جمعیت در محدوده خدمات رسانی ادارات با استفاده از داده های بلوک آماری 1390 در هریک از سازمان های مورد مطالعه بررسی و سپس اهمیت آنها با توجه به نظر کارشناسان شهری نسبت به یکدیگر سنجیده شد. در ادامه با استفاده از نرم افزار Expert choice و روش AHPادارات مورد مطالعه از نظر فضای باز قابل استفاده رتبه بندی شدند.. نتایج بررسی ها نشان می دهد که 7/16 درصد از سازمان های مورد مطالعه پتانسیل کمی برای استفاده از فضاهای باز جهت ایجاد مبلمان شهری واستفاده موقت رهگذران دارند. این در حالیست که 1/62 درصد از آنها توان متوسطی در این زمینه دارند که بیشترین تعداد آنها در محدوده های با تراکم بالا و متوسط شهر رشت است و در نهایت 2/21 درصد از سازمان های مورد مطالعه توان بالایی جهت تخصیص بخشی از فضای بازشان به فضای باز قابل استفاده شهروندان دارند که بیشترین تعداد آنها در قسمت ورودی شهر قرار دارند. بر این اساس اداره برق دارای بالا ترین رتبه در بین ادارات دولتی شهر از نظر فضای باز قابل استفاده جهت تبدیل به فضاهای باز شهری دارا است
    کلیدواژگان: فضای باز شهری، ادارات دولتی، AHP، پتانسیل سنجی، شهر رشت
  • مهدی حسین آبادی*، سید مرتضی موسوی، محمد ناظمی صفحات 153-174
    زمین لغزش و زمین لرزه از مخاطرات طبیعی هستند که هر ساله باعث ایجاد خسارتهای جانی و مالی فراوانی در سطح کشور شده است. در این تحقیق پس از تهیه نقشه زمین لغزشها با استفاده از کارهای میدانی و نقشه های زمین شناسی، عوامل موثر در وقوع زمین لرزه و زمین لغزش در کوه باقران تهیه شد. و تراکم سطح آنها(وزن داخلی) محاسبه گردید. مقایسات زوجی بین این پارامترها صورت گرفت در این زمینه پارامترهای موثر، اولویت بندی شد. در مرحله بعدی با استفاده از منطق فازی، درجه عضویت پارمترها مشخص شد و در پایان با هم تلفیق شدند. از بین عوامل موثر بر زمین لرزه، پارامتر هم شتاب بیشترین وزن را به خود اختصاص داد. و از بین عوامل موثر بر وقوع زمین لغزش پارامتر همشتاب لرزه ای و فاصله از گسل بیشترین وزن را به خود اختصاص دادند. براساس نقشه های خروجی فازی زمین لرزه مشخص شد که جمع جبری فازی بهترین تطابق را با پراکنش زمین لرزه در منطقه دارد طوری که 42 درصد منطقه در کلاس خطر زیاد و خیلی زیاد زمین لرزه قرار دارد. در پایان پس از تلفیق نقشه های حاصل از زمین لغزش و زمین لرزه مشخص شد که جمع جبری فازی بهترین تطابق را دارد که به ترتیب 26/0، 19/0، 22/0 ،21/0 و 12/0 درصد از منطقه در کلاسهای خطر خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد نهایی حاصل از تلفیق زمین لرزه و زمین لغزش قرار دارد.
    کلیدواژگان: مقایسات زوجی، منطق فازی، درجه عضویت فازی، اپراتورهای فازی، کوه باقران
  • هادی ویسی * صفحات 175-192
    منطقه جنوب غرب آسیا یکی از مناطق راهبردی و مهم در جهان است که در دهه های اخیر چالش های ژئوپلیتیکی و بحرانهای سیاسی زیادی را تجربه کرده است. دو کشور جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی مهمترین بازیگران سطح منطقه ای آن است. این دو کشور که تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در چارچوب سیاست دوستونه نیکسون، مکمل استراتژیک یکدیگر بودند، پس از پیروزی انقلاب اسلامی به رقیب یکدیگر تبدیل شدند و روابط رقابتی و پرتنش بین آنها شکل گرفت. بنابراین، پرسش اصلی پژوهش این است که چالش های ژئوپلیتیکی عربستان سعودی با جمهوری اسلامی ایران چیست و این چالشها چه تاثیری بر منطقه جنوب غرب آسیا داشته است. این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی و اسنادی و با نگاه ژئوپلیتیکی و با استفاده از داده های کتابخانه ای انجام شده است و دوره زمان آن مربوط به پس از انقلاب اسلامی ایران است. به لحاظ تاریخی، روابط این دو قدرت منطقه ای به سه دوره قابل تقسیم است که پیچیده ترین آن در دوره معاصر روی داده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که تضاد ایدئولوژیکی، منافع متعارض و رقابت بر سر گسترش حوزه های نفوذ دو کشور باعث چالش های ژئوپلیتیکی و بحرانهای سیاسی فراوانی شده که دامنه آن تقریبا در سرتاسر منطقه گسترش یافته است.
    کلیدواژگان: منطقه جنوب غرب آسیا، ژئوپلیتیک، قدرت منطقه ای، عربستان سعودی، جمهوری اسلامی ایران
  • غلامحسن جعفری*، نسرین حضرتی صفحات 193-210
    در این مقاله سعی بر این است که ارتفاع برف مرز ایران مرکزی با روش های رایت، ارتفاع کف سیرک، نسبت پنجه به دیواره و نسبت های ارتفاعی برآورد گردد و بهترین روش برای برآورد ارتفاع برف مرز دائمی معرفی شود. در بررسی اثرگذاری مقدار شیب دامنه های کوهستانی و حداکثر ارتفاع قلل بر ارتفاع برف مرز دائمی برآورد شده، روابط خطی این پارامترها در روش های مذکور در دامنه های نسار و نگار مرتفع ترین قلل این واحد کوهستانی محاسبه شد. بر اساس فرم خطوط منحنی میزان در نقشه های توپوگرافی بیش از 3300 سیرک در ایران مرکزی شناسایی گردید. امتداد ناهمواری ها در بیشتر مناطق ایران مرکزی، شمال غربی- جنوب شرقی و گاهی به صورت غربی- شرقی است و بیشتر سیرک های یخچالی در دامنه های شمال شرق یا جنوب غرب شکل گرفته اند. نحوه پراکندگی سیرک ها حاکی از این است که دامنه های نسار (شمال شرقی) واحد ژئومورفیک ایران مرکزی شرایط بهتری برای شکل گیری سیرک های یخچالی داشته و 7/57% از سیرک ها در دامنه شمال شرقی شناسایی شده است. تجزیه وتحلیل ارتفاع برف مرزهای برآورد شده در روش نسبت پنجه به دیواره با اعمال روش رایت هم ازنظر ارتفاع و هم ازنظر اثر جهت بر تفاوت ارتفاع برف مرز با شرایط محیطی انطباق بیشتری دارد. ارتفاع برف مرز در این واحد بین 2743 متر تا 3098 متر متغیر برآورد گردید. متوسط ارتفاع برف مرز کواترنری واحد ایران مرکزی 2853 متر بوده است. تجزیه وتحلیل اثر مقدار شیب و ارتفاع قلل بر تفاوت ارتفاع مرز حاکی از آن است که 77% از اثرگذاری مقدار شیب در دامنه نگار و 35% از اثرگذاری ارتفاع قله مسلط به سیرک در دامنه نسار قابل تبیین است.
    کلیدواژگان: کواترنری، سیرک، برف مرز، نسبت پنجه به دیواره، ایران مرکزی
  • سعدی محمدی * صفحات 211-236
    پژوهش کاربردی حاضر که با روش توصیفی- تحلیلی و آمیخته ای از دو رویکرد کمی و کیفی انجام گرفته است، داده‎های مورد نیاز را در بخش نظری با بهره‎گیری از منابع اسنادی و در بخش عملی به روش پیمایشی مبتنی بر مصاحبه، مشاهده و توزیع پرسشنامه گردآوری نموده است. بر این مبنا ابتدا جهت شناسایی موانع و چالش‎ها، به روش نیمه ساختارمند با متخصصان و آگاهانی که به روش نمونه‎گیری گلوله برفی مشخص شده‎اند، مصاحبه‎هایی انجام و در مرحله بعد این مصاحبه‎ها با بهره‎گیری از تکنیک تئوری بنیادی تجزیه و تحلیل گردیدند. در ادامه و در بخش کمی، به منظور تعمیم اطلاعات حاصله از بخش کیفی، پرسشنامه ای تدوین و در اختیار 50 نفز از متخصصین و آگاهان عرصه توسعه روستایی منطقه و اعضای منتخب انجمن چیا که به روش گلوله برفی انتخاب شدند، قرارگرفت. همچنین با بهره‎گیری از فرمول کوکران و تعیین حجم نمونه، 300 پرسشنامه نیز به صورت طبقه‎ای در میان دهستان‎ها و سرپرستان خانوار در روستاهای منتخب هر دهستان که به روش قرعه کشی انتخاب شدند، توزیع گردید. تجزیه و تحلیل داده‎ها در بخش کمی با آزمون تحلیل عاملی و تحلیل مسیر در نرم افزارهای spss و Amos نشان داد که سه عامل عدم توسعه ظرفیتی جامعه محلی، نارسایی‎های مدیریتی، ضعف برنامه‎ریزی و کمبود منابع در انجمن چیا و وضعیت نامناسب عملکرد و برنامه‎ریزی های توسعه‎ای نهادهای دولتی، مهمترین موانع و در این میان نیز، عامل‎های عدم توسعه ظرفیتی جامعه محلی و وضعیت نامناسب عملکرد و برنامه‎ریزی های توسعه‎ای نهادهای دولتی با بارهای کلی تقریبا مشابه برابر 0.440 بیشترین تاثیر را به عنوان مانع در عملکرد مطلوب و گسترش فعالیت‎های زیست محیطی انجمن سبز چیا در نواحی روستایی شهرستان دارا هستند.
    کلیدواژگان: انجمن‎های مردم نهاد، انجمن زیست محیطی چیا، نواحی روستایی شهرستان مریوان
  • مرضیه گرگی، حسین پیری صحراگرد*، سهیلا نوری صفحات 237-256
    شناسایی مناسب ترین مناطق برای توسعه کاربری زنبورداری در مراتع یکی از ملزومات جلوگیری از تخریب مرتع است. در پژوهش حاضر پتانسیل مراتع تمین شهرستان میرجاوه جهت توسعه کاربری زنبورداری با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی مورد ارزیابی قرار گرفت. برای این منظور با تلفیق معیارهای پوشش گیاهی، عوامل محیطی و دسترسی به منابع آب، مدل شایستگی زنبورداری تعیین و شایستگی مناطق مختلف جهت استفاده زنبورداری مشخص شد. نمونه برداری از پوشش گیاهی به روش تصادفی-سیستماتیک و با استقرار 3 ترانسکت 300 متری انجام شد. پس از تعیین وزن معیارهای موثر در هر مدل از طریق مقایسه زوجی، شایستگی تیپ های گیاهی مرتع بررسی و اولویت آنها جهت استفاده زنبورداری مشخص شد. بر اساس نتایج، ارزش معیار پوشش گیاهی (62/0) بیشتر از معیارهای عوامل محیطی (37/0) و دسترسی به منابع آب (014/0) تعیین شد. مقایسه کلی مجموعه معیارهای موثر نیز نشان داد که تیپ های گیاهی Artemisia sieberi - Asteragalus eriastylus و Astragalus eriastylus - Cousinia stocksi به-ترتیب بیشترین (وزن نهایی 34/0) و کمترین شایستگی (وزن نهایی 055/0) را دارند. به طور کلی، از مجموع 5572 هکتار اراضی مرتعی منطقه مورد مطالعه، 9/1820 هکتار (معادل 68/32 درصد) در طبقه شایستگی بدون محدودیت (S1)، 2630 هکتار (معادل 2/47 درصد) در طبقه شایستگی با محدودیت اندک (S2)، 05/770 هکتار (معادل 82/13 درصد) در طبقه شایستگی با محدودیت زیاد (S3) و 351 هکتار (معادل3/6 درصد) در طبقه غیرشایسته (N) برای توسعه کاربری زنبورداری قرار گرفت. نتایج گویای آن است که به دلیل تنوع گونه های گرده زا و شهدزا و محدودیت کم در عوامل موثر دیگر، بخش قابل توجهی از مراتع ییلاقی تمین (حدود 80درصد) از استعداد بالایی جهت توسعه کاربری زنبورداری برخوردار است. از این رو، برنامه ریزی جهت توسعه این کاربری در این مراتع ضروری است و می تواند علاوه بر فراهم آوردن فرصت های شغلی جدید و بهبود وضعیت معیشت بهره برداران، منجر به استفاده پایدار از این مراتع شود.
    کلیدواژگان: بهره برداری پایدار، مدل شایستگی زنبورداری، روش فائو، تحلیل سلسله مراتبی، مراتع تمین
|
  • Sadegh Asghari Lafmejani *, Nasim Razaghpoor, Hamidreza Nasimi Pages 1-22
    In recent years, the government has implemented several measures in the form of a rural guide plan and rural reconstruction-renovation plan for the development of rural settlements in different parts of the country. In this regard, the purpose of this study was to evaluate the quality of government measures in the development of rural housing in Dolatabad rural district in Jiroft County. This research is descriptive-analytical, in which the documentary method is used to review the research background and problem statement and a survey method is used to collect information related to government actions in the studied villages. In this regard, 345 households were calculated as the sample size, according to the number of households in villages having a rural guide plan or rural reconstruction-renovation plan, and by using the Cochran formula. Sampling of households was done to complete the questionnaires by simple random sampling. Data analysis was conducted using descriptive, inferential statistics and integrated AHP-Vikor model with Expert Choice, SPSS and ArcGIS software. According to the results of the research, the level of government executive-practical measures in rural reconstruction-renovation plans was better as compared to the rural guide plans. Conversely, comparing the level of executive-practical measures with control-supervision measures has also shown the superiority of executive-practical measures to control-supervision measures. Also, according to the model used, it was recorded that the state of government measures has been relatively weak in 22.7% of villages.
    Keywords: Rural housing, government measures, rural development, Dolatabad rural district
  • Hossein Asakereh, Leila Hosseinjani * Pages 23-44
    Precipitation is considered as one of the most important climate elements affecting different environmental aspects.. Precipitation extremes follow a geographical pattern like all other climate elements. Recognition of such patterns, specifically in those areas where people’s lives depend on precipitations, can determined the amount of success in environmental management as well as in resources planning. High extreme precipitation in Iranian coastal region of Caspian Sea, especially eastern parts, the recognition of spatial auto-correlation of such a phenomenon can facilitate environmental planning and also increasing adaptability with such a disaster. Therefore, in order to analyze auto-correlation of the sum frequency of monthly extreme precipitations of under investigation region, the 99 percentile of precipitation for each pixel of the map is considered. 385 stations were studied during the time period covering 1966 to 2016. We have used spatial statistics techniques to analyze spatial auto-correlation features. Results of the present study showed that the dominant behavior in sum frequency of monthly extreme precipitation under study region followed cluster pattern. The areas with positive auto-correlations were mostly found in internal areas and far from the coastal line over most months. Positive auto -correlated clusters were spread in eastern and western regions and some parts in central areas. G* test approved the frequency of clusters with high and low values. The comparison of our findings with previous studies showed that the geographical location of under investigation region, and also synoptic systems affecting the region have affected the spatial auto-correlation frequency pattern of extreme precipitation occurrence.
    Keywords: extreme precipitation, monthly frequency, auto-correlation analysis, Moran Index , G* Index
  • S .Abolfazl Masoodian *, Mohammad Darand, Golaleh Nazemi Fard Pages 45-62
    In this study, we will be addressing Iran’s thermal seasons and its variance during 1/1/1370 to 29/12/1392 of the solar calendar. At first daily data from 49 stations were gathered all over Iran in the mentioned period of time. The difference between yearly standard deviation with deviation (Dev) for each station was calculated and therefore seasonal advancing and receding was detected. Finally, three matrices namely SWS (Start Warm season), EWS (End Warm season) and SWL (Season Warm Length) all with dimensions of 63 × 49 were developed. Afterwards, to understand homogeneous arena, cluster-analysis with merger method was executed on matrices. Ultimately, by using a non-parametric modified Mann Kendall test, meaningful variability, start variability rate, final and warm period in the studied period were measured. Findings indicate that thermal seasons in Iran aren’t conformed to official calendar in the country and the country’s arena ought to be divided into four homogeneous thermal seasons. Latitude, longitude, altitude, distance from water resources as well as atmospheric humidity have an important effect on the known arena. Iran’s thermal seasons have been significantly altered during the start and end of studied period. Overall, thermal period in most parts of Iran have increased. In the studied stations, the decreasing rate of warm period are significantly more than decreasing and increasing rate of the ending warm period. It seems that the findings of this study are strong evidences concerning the effects of dominant heat all over Iran and altering the seasons as well as thermal situation.
    Keywords: Shift of thermal seasons, Cluster analysis, Trend, Iran
  • Atena Keshvari, Afshin Marzban * Pages 63-86
    Achieving development depends on the comprehensive cognition and accurate awareness about facilities, opportunities, strengths and limitations that exist. Several criteria such as mechanization level deficiency, aging factor of tractors, ratio of area under cultivation (ha) to tractor unit and harmonic mean of agricultural crop yields were used to identify the opportunities and deficiencies in development of agricultural power in Khuzestan province and also to zoning the need for new powers using weighted overlap. For this purpose, to zoning each of aforementioned criteria, different interpolation methods were investigated using GIS software and then the best one was selected by mutual evaluation methodology and also the best RMS was determined. Results showed that the spatial dependency of the variables is moderate and aging factor of tractor has low level of spatial dependency. Based on this, accuracy of Kriging and deterministic interpolation methods is almost same. The most appropriate interpolation method for zoning of mechanization level, aging factor, the harmonic mean of agricultural crop yields and ratio of area under cultivation (ha) to tractor unit was LPI, GPI, LPI, IDW, LPI and RBF, respectively. Zoning of mechanization level deficiency showed eastern and some parts of western regions interface intense mechanization level deficiency. In weighted overlap of generated maps using fuzzy-AHP, ratio of area under cultivation (ha) to tractor unit criterion has assigned the highest weight (0.30, 0.41, 0.54). As a result, regions of Khuzestan province were placed in three need levels as high, moderate and low.
    Keywords: zoning, agriculture power distribution, interpolation, fuzzy-AHP
  • Reza Khodadadi, Kora Ahmadi, Ahmad Roumiani *, Nafiese Marsosi Pages 87-108
    The aim of this study was to investigate the role of cities in the study area are citizens Directory Services night. And seeks to respond to these questions is the. To what extent has the equipment and facilities of the city at night in the city effective services to the citizens? Urban citizens extent of the services provided in overnight deals are satisfied? Applied research, analytical method used to collect data from library and field methods have been used. Statistical comprehensive, 222000 is intended that through a random sample of 196 questionnaires have been distributed to people Dadhyha software for analysis of descriptive statistics (mean, median, and variance) and inferential (t single sample, Spearman correlation and regression) have been used The findings of this study showed that the indices (health, police stations, passengers and taxi home and to lower the average optimal conditions (3) has been evaluated And the rest of the indices is higher than the desired utility and its significance difference for all All the indicators are quite significant. Therefore, the result can be stated that the role of night has been able to provide the groundwork for services to citizens, This means that with an increase in equipment and civil facilities, services to the citizens increase and reduce equipment and installation, service decreases
    Keywords: City Night, service, satisfaction, District 11 in Mashhad
  • Ali Reza Salehipour, Razyeh Lak *, Mojtaba Yamani Pages 109-132
    Aims of This research is investigation and reconstruction of climate change during quaternary period according to Urmia Lake terraces and we use elevation changes of this lake as indicator of climate change. 14 lake terraces were found during field work. Elevation of this lake terraces are between 1298 to 1365 meter above mean sea level. Absolute age of 6 lake terraces determined using C14 analysis. Age of this lake terraces are between 35850 to 54150 years ago. According to dating results and elevation changes of Urmia Lake terraces, we calibrate this results with climate changes during late Pleistocene we reconstruct climate conditions in this area. Age of lake level rise and formation of the Urmia lake terraces belong to late Pleistocene and synchrony to Wurm Gelation Period in north of Europe. Age of four lake terraces synchro to Heinrich event 5 and 4 and correlate to transgression of glacial in north of Europe and this evidence is the first evidence of Heinrich Events in Iran. Decrease of temperature and glaciation periods in north of Europe in late Pleistocene and Heinrichs events synchronal to lake level rise in the Urmia lake and shows effects of this intensive climate change in this region. Results present rainy periods during late Pleistocene and decrease in evaporation and temperature and increase in precipitation in this region. Increasing in River discharge lead to lake level rise and formation of lake terraces in the Urmia lake during late Pleistocene
    Keywords: North West of Iran, Heinrich climatic Events, Late Pleistocene
  • Esmaeil Aghaeizadeh, Mehrnoosh Mirabi Moghaddam *, Robabeh Mohamadzadeh Pages 133-152
    Open spaces in cities are good physical context for human social interaction and are one of the necessities of life that its increase can have a great impact in increasing the safety, security and social interactions of people.This study is descriptive- analytical with functional nature. Library and documentary method was used to collect . Then 66 administrativeThe results show that 66 government agencies in the city of Rasht do not have the same spatial distribution and their concentration in metropolitan areas is more than the rest of the places. Since the central areas of the city as the main core of the city are the center of activities and population density in this part of the city is more than the rest of the city the need for the formation of open spaces in these areas is felt more than the other places. relying on AHP the priorities of each government offices according to criteria related to outdoor use were determined Most organizations that are located in areas of the city center, lacks the necessary potential for the formation of these types of spaces.
    Keywords: urban open space, government offices, AHP, Ptansyl Snjy, Rasht
  • Mehdi Hoseinabadi *, Seyed Morteza Mousavi, Mohammad Nazemi Pages 153-174
    Earthquake and Landslide are geological events which cause enormous human and financial losses in country every year. In this research first map of landslides distribution in Bagheran Mountain was prepared by aerial photos, geological maps and field surveys. Then effective factors in both earthquake and landslide occurrence are identified ، their class density and binary comparison were calculated, effective parameters will prioritize, then determine fuzzy membership degree of parameters by fuzzy logic and finally combined together. Zoning studies suggest that seismic Isoacceleration factor has highest weight in occurrence of earthquakes in the region. Also seismic acceleration and distance from fault factors have highest weight in occurrence of landslide in the region. The export maps of earthquake zonation from fuzzy operators show fuzzy sum map has high correlation with real map Thereby 42% of area are in high and very high risk classes of earthquake. Finally, after combination of landslide and earthquake maps combination was showed that fuzzy sum map has high correlation respectively12, 21, 22, 19 and 26% of the area are at very high risk class, high, medium, low and very low
    Keywords: binary comparison, fuzzy logic, fuzzy membership degree, fuzzy operators, bagheran mountain
  • Hadei Veisi * Pages 175-192
    Southwest Asia region is one of the most strategic and important areas in the world that has geopolitical challenges and political crises in recent decades. The two countries of the Islamic Republic of Iran and Saudi Arabia are the most important actors in its regional level. The two countries, prior of the Islamic Revolution of Iran within the framework of Nixon's two pillars policy, were complementary to each other. They became rivals after the victory of the Islamic Revolution and have been a rivalry relation between them. Therefore, the main question of the research is that what are Saudi Arabia's geopolitical challenges with the Islamic Republic of Iran and what impact these challenges have on the South West Asia region. This research has done descriptive-analytical and documentary method and with geopolitical view and using library data. Its period is related to the post-Islamic revolution of Iran. Historically, the relations between these two regional powers can be divided into three periods, which the most complex taken place in the contemporary era. Research results show that ideological contradictions, conflicting interests and rivalry over the expansion of the spheres of influence of the two countries have caused geopolitical challenges and political crises that have spread to almost the entire region.
    Keywords: Southwest Asia Region, Geopolitics, Regional Power, Saudi Arabia, Islamic Republic of Iran
  • Gholam Hassan Jafari *, Nasrin Hazrati Pages 193-210
    In this article tried to estimate the ELA in central Iran by Wright, cirque-floor altitude, Terminus-to-head altitude ratio, and Altitude ratio methods. Then to be introduced the best method to estimate the ELA. The linear relations in the Negar and Nesar slopes of the highest peak were calculated for investigation of the effect of the value of slope and height of the peak on the ELA. 3300 cirques were identified, according to the curve lines in topographic maps. The mountainous terrain in most parts is northwestern - southeastern and sometimes western-eastern. Investigation of cirques in different directions indicates that most glacier cirques are formed in the northeastern or southwestern slopes. The dispersion of the number of cirques indicates that Nesar slopes (Northeastern) of the geomorphic unit of Central Iran have better conditions for the formation of glacial cirques. 57.7% of the cirques were identified in the northeast slopes. Analysis of ELA was estimated by THAR applying the Wright method indicates, in terms of elevation and direction effects are more consistent with the environmental conditions. The ELA was estimated between 2743 meters and 3098 meters. The average of ELA unit was 2853 meters. Analysis of the results of the effect of the value of slope and height of the peak on the ELA indicates that 77% of the influence of the slope on the ELA difference in the Negar slopes and 35% of the influence of the height of the dominant circus in the Nesar slopes can be explained.
    Keywords: Quaternary, Cirque, ELA, Terminus-to-Head Altitude Ratio, Central Iran
  • Saadi Mohammadi * Pages 211-236
    The required data in the theoretical part are utilized by documentary resources and in the practical section collected by survey method based on interview, observation and distribution of questionnaire. Based on this, firstly, interviews conducted in order to identify the barriers and challenges, by means of semi-structured methods with experts, which identified by snowball sampling. In the next step, these interviews were analyzed by using of fundamental theory. In the next stage and in the quantitative section, in order to generalize the information of qualitative section, a questionnaire was prepared and distributed among 50 experts to the region's rural development and selected members of the Chia community who were selected by snowball method. Also, by Using Cochran's formula and determining the sample size, 300 questionnaires were distributed, randomly, among the villages and households in the selected villages of each rural district, which were selected by lottery. Analysis of the data in the quantitative part by factor and path analysis in SPSS and Amos software indicated that three factors of local capacity development, management weaknesses, planning and monitoring in the Chia society, and inappropriate state of affairs and developmental plans of state institutions are the most important barriers and among them, local community’s lack of capacity development and the and Inappropriate state of affairs and developmental plans of state institutions with roughly similar loads equal to 0.440 have the greatest impact as a barrier to desirable performance and the expansion of Chia Association’s environmental activities in the rural districts of Marivan.
    Keywords: Non – Governmental institutions, Chia environmental society, Marivan rural areas
  • Marzeih Gorgi, Hosein Piri Sahragard *, Soheila Noori Pages 237-256
    One of the requirement of sustainable exploitation prerequisite and prevention of the rangeland degradation is identification of the most suitable area of rangelands. In this research, beekeeping potential of the Tamin rangelands was evaluated in order to develop of beekeeping land use through AHP method. To this end, beekeeping suitability model was determined through integrating vegetation criteria , then the beekeeping suitability of different region was determined. Vegetation sampling carried out using randomized - systematic method. Suitability of different vegetation types was assessed using Analytical Hierarchy process. Based on results, weight of vegetation cover factor (0.62) was more than environmental factors (0.37) and water resource availability (0.014). Overall comparison of effective criteria sets showed that Artemisia sieberi - Asteragalus eriastylus (total weight= 0.34) and Astragalus eriastylus - Cousinia stocksi (total weight=0.055) have the highest and lowest priority in terms of beekeeping, respectively. In general, 1820.9 hectares (equivalent to 32.68 %) in the S1' category (high suitability), 2630 hectares (equivalent to 47.2 %) in the S2' category with limited constraints or moderate suitability (770.05 hectares (equivalent to 13.82 %t ) in the S3 category with the high limitation and 351 hectares (equivalent to 6.3%) in the non-suitable (N) was placed for the beekeepers' development land use from the entire of the study area (5572 ha). Result showed that planning to develop of beekeeping land use in Tamin rangelands is necessary and could provide new employment opportunities and improving livelihood of the farmers, which lead to the sustainable utilization of these rangelands.