فهرست مطالب

آینه پژوهش - سال بیست و نهم شماره 5 (پیاپی 173، آذر و دی 1397)
  • سال بیست و نهم شماره 5 (پیاپی 173، آذر و دی 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/10/01
  • تعداد عناوین: 10
|
  • جویا جهانبخش صفحات 3-16
    نویسنده در نوشتار پیش رو، این بیت از حکایتی در گلستان سعدی را مورد دقت نظر قرار داده است: گر نبیند به روز شپره چشم/ چشمه آفتاب را چه گناه؟! و سعدی دارد معنای واژه شب پره و شب پره چشم را استنتاج نماید. وی چنین بیان می کند که واژه شپره/ شب پره و ریخت های دیگر آن، در معنای خفاش از دیرباز در زبان ها و ادبیات ایرانی رواج داشته است. با این حال، دیده می شود که در زمان حاضر، این معنای شب پره اندک اندک مهجور شده و معنی )معانی( تازه ای از جمله پروانه یافته است و مصادیقی در تایید این کلام ارائه می دهد. در ادامه، رسم الخط واژه شب پره و شپره و نیز ساختار دستوری بیت را بررسی می کند. در نهایت، خوانش امید مجد از این بیت گلستان سعدی را مطرح می نماید.
    کلیدواژگان: شب پره، شپره، شب پره چشم، گلستان سعدی، سعدی شیرازی، حکایات گلستان
  • رسول جعفریان صفحات 17-31
    نویسنده در نوشتار حاضر در قالب دوازدهمین سلسله انتشارات با عنوان نسخه خوانی، متن چند نسخه را مورد مداقه قرار داده است. این متون بدین شرح اند:نگار خانم دختر عباس میرزا، چه شعری روی سنگ مزار ابوعلی سینا نوشت؟شرح حال خودنوشت سعید نفیسی در سال 1326شبکه تلگراف ظل السلطان و مناطق اطراف اصفهانیادداشتی از عصر ظل السلطان درباره مدرسه نوریهخاطره ای از علی آباد و حسن آباد راه قم تهرانیادداشت هایی مهم از وضعیت مسجدالحرام و برخی از کتیبه های آناطلاعاتی درباره شاهان صفوی در یک نسخهبیتی از شاه عباس اول
    کلیدواژگان: نسخه خوانی، نسخه خطی، خوانش متون
  • محمد علی طباطبایی (مهرداد) صفحات 33-46
    هر علمی مجموعه اصطلاحات تخصصی دارد که کاربرد درست آنها موجب انتقال آسان تر و سریع تر مفاهیم پیچیده می شود. در حوزه دین پژوهی به نظر می رسد تا کنون تاش قابل توجهی برای گزینش معادل های دقیق و مبتنی بر اصول علمی در برابر اصطلاحات تخصصی رایج در متون غربی انجام نشده است. نویسنده در نوشتار حاضر می کوشد معادل های پارسی جدیدی برای شش اصطاح پرکاربرد انگلیسی در متون تخصصی مربوط به دین پژوهی پیشنهاد کند. وی در راستای این هدف، ابتدا توضیحاتی درباره تعریف و کاربردهای هر اصطاح در زبان انگلیسی و معادل هایی که پیش از این برای آنها به کار رفته، بیان میکند. سپس، معادل پیشنهادی خود را با ذکر ادله و شواهد ارائه می نماید. نویسنده در نوشتار پیش رو، معادل های «کراسه « ،» بایبل « ،» ربنی « ،» راست پندارانه « ،» دگراندیشانه »، و «مسیهودی » را به ترتیب برای اصطلاحات Scripture, Bible, Rabbinic, Orthodox, Heterodox, Jew ish-Christianity پیشنهاد داده است.
    کلیدواژگان: دین پژوهی، معادل گزینی، معادل های پارسی، معادل یابی، مطالعات ادیان، اصطلاحات غربی، دین شناسی، اصطلاحات تخصصی، معادل سازی
  • حمید عطایی نظری صفحات 47-60
    به تازگی ویراستی آشفته و مغلوط از حاشیه ما شمسا گیلانی بر تعلیقه خفری بر الهیات شرح تجرید قوشچی از سوی موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران و در ضمن سلسله منشورات «همایش مکتب فلسفی اصفهان » انتشار یافته است که تنها بخش مختص به مباحث قدرت و علم الهی از این اثر را شامل می شود. مقاله پیش رو با برشماری برخی از نادرستی ها و نابسامان یهای بسیار این تصحیح از جمله: ) 1( خطاهای حرو فنگاشتی، ) 2( ضبط های نادرست، ) 3( استفاده ناصحیح از علائم ویرایشی، ) 4( تقطیع ها و بندبند یهای غلط، ) 5( عدم تنظیم و ارائه ارجاعات لازم و ) 6( افتادگ یهای خرد و کلان، به نقد این ویراست پرداخته است. یادآوری این خطاها نشان می دهد که ویراست یادشده فاقد فائده و اعتبار مورد انتظار است و حاشیه ما شمسا گیلانی بر تعلیقات خفری باید از نو به نحو کامل و استوار تصحیح و منتشر شود.
    کلیدواژگان: مل شمسا گیلانی، خفری، شرح تجرید، نقد
  • جواد بشری صفحات 61-90
    نوشتار حاضر، سیزدهمین شماره از سلسله انتشاراتی است که بر یافته های تاریخ ادبیاتی، متن شناسی و نسخه شناسی تمرکز دارد. برخی از منابع معرفی شده و مطالب مطروحه در این شماره به شرح ذیل است:دستنویسی کهن از تاج التراجم در کتابخانه قلی چعل یپاشاتکمیل رباعی ای درباره سفینه ها و جریده های کهن حاوی خطوط علما و فضلاتفکیک رساله نزهه الکتاب حسام خویی از جنگ یا جنگ های شعری متقدمدو دستنویس دیگر از دیوان جلال الدین عتیقیزندگی خودنوشت حسین دانش اصفهانی )پدرام(توضیح رجالی علامه قزوینی درباره درگذشت مارکوارتاستاد مینوی و دورانی با علامه قزوینیستایش دکتر قاسم غنی از کتابخانه سعید نفیسی در نامه ای به علامه قزوینیدیوان حافظ تصحیح شده علامه قزوینی در دانشکده ادبیات
    کلیدواژگان: تاریخ ادبیات، متن شناسی، نسخه شناسی
  • رسول جعفریان صفحات 91-106
    کتاب بستان الناظرین فی معرفه ائمه الهادین اثر محمد یوسف بیکا که در سال 1119 - 1120 نوشته شده، شرح چهل حدیثی است که نویسنده ضمن آن سعی کرده است به مسائل مختلفی که به تشیع و اعتقادات صحیح او مربوط می شود، بپردازد. در واقع، می توان آن را اثری در معرفی شیعه و ویژگی های آن دانست. نویسنده در نوشتار پیش رو، با ارائه گزارشی از کتاب، محتوای آن را در بوته بررسی قرار داده است.
    کلیدواژگان: شیعه شناسی، صفوی، معرفی کتاب، اعتقادات شیعه، عقاید شیعه، حدیث، اعتقادات تشیع، معرفی شیعه، بستان الناظرین فی معرفه ائمه الهادین، تشیع، محمد یوسف بیکا، محمد یوسف ناجی
  • مرتضی کریمی نیا صفحات 107-120
    این مقاله ضمن اشاره ای کوتاه به اختاف قرائت موجود در آیه 10 سوره منافقون وا کن/ وا کون می کوشد نشان دهد که قرائت دوم )وا کون( که از آن ابوعمرو، و منسوب به برخی از صحابه و تابعین است، در کتابت برخی نسخ ههای قرآنی در فاصله قرون چهارم تا دوازدهم هجری به جا مانده است، گواینکه گاه مصححان، برخی از این مصاحف و نسخه ها را به قرائت معروفتر وا کن تغییر داد هاند. بخش پایانی مقاله، حاوی جدولی از اطلاعات این نسخ هها و تصاویری از صفحات این مصاحف قرآنی است.
    کلیدواژگان: مصاحف قرآنی، قرائات قرآنی، ابوعمرو بن عاء، کتابت قرآن، منافقون: آیه 10
  • علی اصغر اسکندری صفحات 121-128
    نویسنده براساس فرهنگ لغت عربی به فارسی دیبا جالاسماء )کتابت در 719 (، ابتدا برخی لغات را که در فرهنگ جامع زبان فارسی وجود ندارند، به دست داد هاست: «آباندازک، آبچک، آب سن گزده، آرایش پاره، آریج ». در ادامه، برخی لغات را که در فرهنگ جامع زبان فارسی مدخل شده، ولی شاهدی از قرن هشتم ندارند، مشخص کرده است: «آب خواره، آب دستان، آب دستگاه، آب روش، آب روشن، آتنگ، آدرم، آردهاله، آزخ، آسوخته، آسوده، آکنده، آمیزه، آمیز همو، ابریشم گزار ». آنچه از این مقاله اثبات می شود، اهمیت فرهن گهای عربی به فارسی و لغات فارس یای است که در برابر کلمات عربی آمد هاند؛ لغاتی که بعضا در هیچ متن منظوم یا منثور دیگری دیده نمی شود
    کلیدواژگان: دیباج الاسماء، فرهنگ جامع زبان فارسی، فرهنگ نویسی، فرهنگ های عربی به فارسی
  • محمد مهدی سلمانپور صفحات 129-156
    ردی هنویسی و نقد و نقض آراء رقیبان فکری، همواره سنتی پذیرفته شده و مورد استقبال در جامعه اسامی بوده است. گواه روشن این سخن، حجم انبوه آثاری است که در کتب رجال و تراجم در این زمینه گزارش شده است. این نقد و ردها تنها مربوط به مخالفان و دیگر مذاهب نبوده و گاه عالمی از یک مذهب به مصاف آراء شیخ و استاد خویش نیز رفته است. تصحیح الاعتقا د شیخ مفید، از نمون ههای معروف این امر است که در آن، آراء شیخ صدوق در کتاب دین الامامیه به سختی به چالش کشیده شده است. با وجود شهرت گسترده امروزی این کتاب که کم از آوازه مولف آن ندارد، راقم این سطور بر این عقیده است که دلایلی وجود دارد که نه تنها انتساب این اثر به مفید را تضعیف می کند که با دقت و تامل در آنها بهتر است دیگر با انتساب این کتاب به آن رکن نامدار شیعه امامیه خداحافظی کرد. این مقاله با رویکرد توصیفی تحلیلی انتقادی به وا کاوی آن دلایل و شواهد می پردازد و م یکوشد تا نادرستی آنانتساب را نشان دهد.
    کلیدواژگان: شیخ صدوق، شیخ مفید، دین الامامیه، تصحیح الاعتقاد
  • سعید پورعظیمی صفحات 157-165
    جامع الحکایات حاوی دویست حکایت در احوال پارسایان، اثر نصرالله بن شهرالله ترمذی از جمله نفایس نسخه های خطی منحصر به فرد کتابخانه مجلس شورای اسامی است که با گزینش و تصحیح علیرضا ذکاوتی قرا گزلو در سال 1396 توسط انتشارات حقیقت به زیور طبع آراسته شده است. نویسنده در نوشتار پیش رو در راستای معرفی کتاب مذکور، نخست، باب های کتاب را فهرست وار بیان داشته و برخی حکایات آن را ذکر می کند و سپس، پاره ای غلط های راه یافته به کتاب را همراه با شماره صفحه متذکر می شود.
    کلیدواژگان: جامع الحکایات، نصرالله بن شهرالله ترمذی، نسخ خطی، نسخه های خطی، معرفی کتاب
|
  • Juya Jahanbakhsh Pages 3-16
    In the present paper, the author has studied a verse in one of the anecdotes in Sa›di›s Golestan: Gar nabinad be rooz Shab pare chashm / Chashmeye Ᾱftab rā che gonāh (If the bat can›t see during the day/ it›s not sun›s fault). He has tried to infer the meaning of the words «Shab pare» and «Shab pare-ye chashm». He states that the word «Shab pare»/»Shappare» and its other forms of writing which means bat has long been used in Iranian language and literature; however, it can be seen that, at the present time, the meaning bat has gradually turned to be obsolete and other meanings, including butterfly, have replaced it. He provides different examples in order to confirm this opinion.Following this, he examines the spelling of the word along with the structural form of the verse. Finally, he presents Omid Majd›s interpretation from this verse.
    Keywords: Shab pare, Shab pare-ye chashm, Shappare, Sa›di›s Golestan, Golestan›s anecdotes
  • Rasul Jafarian Pages 17-31
    In the form of the fourteenth article of a series of publications titled “Skimming Manuscripts”, the author has scrutinized the texts of several manuscripts. These texts are as follow:What poem did Negār, Abbas Mirza›s daughter,write on Avicenna›s grave stone?Sa›id Nafisi›s autobiography written in 1326.Telegraph system in Zell-e Soltan era, and the areas around Isfahan.A note left from Zell-e Soltan era about Nooriya School.A memory from Ali Ᾱbād and Hasan Ᾱbād onQom-Tehran road.Some important notes about Masjid al-Haram›s condition and some of its inscriptions.Some information regarding Safavid monarchs in one manuscript.A verse by Shah Abbas I.
    Keywords: Skimming manuscripts, manuscript, reading the texts
  • Muhammad Ali Tabātabāie Pages 33-46
    Each science has a set of specialized terminology whose proper use makes it easier and faster to convey the complicated concepts. In the field of Religious Studies, it seems that no significant  effort has yet been made to select accurate and scientific-based equivalents for the common terminology in Western texts. In the present paper, the author is going to  ropose new Persian equivalents for six English terms widely used in Religious Studies texts. Regarding this goal, he, first of all, explains about the definition and usage of each term in English, and mentions their previously used equivalents. Then, he presents his proposed equivalents along with some reasons and evidences.
    Keywords: religious studies, selecting equivalent, Persian equivalents, western terms, Terminology
  • Hamid Atāie Nazari Pages 47-60
    An erroneous and confusing edition of Mullā Shamsā Gilāni›s Annotation on Khafri›s Ta›liqa on Qushchi›s Elāhiyāt-e Sharh-e Tajrīd (Theology of the Explanation of Abstraction) has recently been released by Iran Research Institute of Philosophy. This work has been published along with a series of other works of «The Conference of the Philosophical School of Isfahan», and it only concentrates on the part of Qushchi›s work which talks about the divine power and science. The leading article, citing a number of flaws and abnormalities, has criticized this edition, the flaws include: (1) typing errors, (2) improper recording, (3) improper use of editorial symbols, (4) wrong parsing, and 5. not providing the necessary references. Mentioning these errors shows that the edited version lacks credibility, and needs to be repaired and published thoroughly and completely.
    Keywords: Mullā Shamsā Gilāni, Khafri›s, Sharh-e Tajrīd, criticism
  • Javad Bashari Pages 61-90
    The present paper is the fifteenth paper which focuses on the findings related to the history of literature, textology, and codicology. Some of the introduced sources and provided information are as follows:An ancient manuscript of Tāj at-Tarājem in QilichAli Pāshā Library.Completing a ruba›ī (quatrain) about the old collection of poems and newspapers which contained scholars› handwriting.Differentiation between Hesām Khuie›s TreatiseNuzhat ol-Kitāb and the early collection of the poems.Two more handwritten manuscripts from Jalāleddin Atīqi›s collection of poems.Hussein Dānesh Isfahāni (Pedrām)›s autobiography.Allāme Qazvīni›s rijāli explanation regarding the death of Mārkwārt.Master Mīnavi and the time he spent with Allāme Qazvīni.Dr. Qāsim Ghani›s praising Sa›īd Nafīsi›s library in a letter he wrote to Allāme Qazvīni.Hafez›s Divān (Collection of poems) corrected byAllāme Qazvīni in the College of Literature.
    Keywords: History of literature, textology, codicology
  • Rasul Jafarian Pages 91-106
    Bostān on-Nāzerīn fi Mu›arrifa A›emat ol-Hādīn, by Muhammad Yusuf Beika, was written in 1119-1120. It includes the  explanation of forty hadiths through which the author is trying to talks about different issues which are related to Shi›ism and his right beliefs. In fact, it can be considered as a work which introduces Shi›sm and its features. The present paper provides a report of this book in order to criticize its content.
    Keywords: Studying Shi›ism, Safavid, book report, Shiite beliefs, hadith, introducing Shia, Bostān on-Nāzerīn fi Mu›arrifa A›emat ol-Hādīn, Muhammad Yusuf Beika, Muhammad Yusuf Nāji
  • Morteza Karimi, Nia Pages 107-120
    This article, while briefly pointing to the variants of the Qur’ān, in 63:10 (wa-akun/ wa-akūna), shows that the second reading (wa-akūna), ascribing to Abū ‘Amr and also attributing to some of the Prophet’s Companions and the Followers, has been transcribed in some of the manuscripts of the Qur’ān from 4th to 12th century AH. However, in some of these codices and manuscripts, the reading has been modified into the more famous one, i.e. wa-akun. The final part of the article contains a table of information of these manuscripts, as well as some images containing the Abū ‘Amr’s reading (wa-akūna).
    Keywords: Qur’ānic codices, Qur’ānic variant readings, Transcribing the Qur’ān, Sūra al-Munafiqūn, Qur’ān 63:10, Abū ‘Amr’s readings
  • Ali Asqar Eskandari Pages 121-128
    The author, based on Dibājalasmā’, an Arabic-Persian dictionary (written in 719), first obtains some words that are not in Comprehensive Dictionary of the Persian Language: “ābandāzak, ābchek, āb sangzade, ārāyesh pāreh, ārīj”. Following this, he specifies some words which have been included in the Comprehensive Dictionary of the Persian Language without having any examples from the 8th century: “āb khāre, āb dastān, āb dastgāh, āb ravesh, āb roushhan, ātang, ādram, ārdhāle, āzakh, āsookhte, āsoode, ākande, āmize, āmize moo, abrisham gozār”. What this article is tryingto show is the importance of the Arabic-Persian dictionaries, and the Persian words which have been chosen as equivalents for the Arabic words; the words which can’t sometimes be found in any other poetic or prose texts.
    Keywords: Dibājalasmā’, Comprehensive Dictionary of the Persian Language, compiling dictionary, Arabic-Persian Dictionaries
  • Muhammad Mahdi Salmanpur Pages 129-156
    Writing refutation, criticizing, and rejecting the intellectual opponents› ideas has always been an accepted tradition welcomed in an Islamic society. Its clear evidence is the large number of books which have been reported in the rijāl books and relevant translations. These critiques were not just written by the opponents from other religions, sometimes a scholar from the same religion has also criticized his master›s ideas. One of the most famous example is sheikh Mufīd›s Tashīh al-I›teqād in which he challenged Sheikh Sadooq›s ideas recorded in Din al-Imamiya. Despite the currentreputation of this book, which is not less than its author›s fame, the author of the present article believes that there are some reasons which not only weakens the attribution of this book to Mufīd, but also, if reflected upon thoroughly and carefully, may prove that he mentioned work does not belong to this centural figure of the Imamiya Shia. The following article has adopted a descriptive-analytical- critical approach to study those reasons, and to show the incorrectness of this attribution.
    Keywords: Sheikh Sadooq, Sheikh Mufīd, Din al-Imamiya, Tashīh al-I›teqād
  • Sa›Īd Poor Azaīmi Pages 157-165
    Jame› ol-Hikāyāt, by Nasrollāh bin Shahrollāh Teromezi, includes 200 anecdotes regarding the righteous, and is one of the unique manuscripts in the Library of Iran Parliament. Being selected and corrected by Alireza Zakāvati Qarāgozloo, the book was published by Haqiqat Publication in 1396. In the present paper, the author, first of all, makes a list of the  chapters of the book, and talks about some of the anecdotes of this book. Then, he mentions some of the mistakes found in the book along with their number of the pages.
    Keywords: Jame› ol-Hikāyāt, Nasrollāh bin Shahrollāh Teromezi, manuscripts, book report