فهرست مطالب

مطالعات برنامه درسی - پیاپی 49 (تابستان 1397)
  • پیاپی 49 (تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/06/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • نعمت الله موسی پور صفحات 1-4
  • غلامعلی احمدی، علیرضا عصاره، محمدرضا احمدی طباطبایی، علیرضا امینی زرین* صفحات 5-56
    الگوسازی مسیر رشد و بالندگی ساحت های متذکر در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران موضوعی است که بیش از هر چیز می تواند دستیابی به اهداف آموزشی این نظام را تضمین کند. در میان ساحت های شش گانه یاد شده در این سند، ساحت اجتماعی-سیاسی و تحقق اهداف آموزشی آن می تواند متضمن تحقق مفاهیم چون شهروند مسئول، نقش آفرین و مشارکت کننده ای باشد که هر نظام آموزشی به دنبال تربیت آن است. در این مقاله نگارندگان با هدف ارائه الگوی پیشنهادی برنامه درسی آموزش سواد سیاسی در دوره متوسطه اول، ضمن ارائه تعاریف سیاست مبتنی بر سه رویکرد کلاسیک، جدید و اسلامی، به مفهوم پردازی سواد سیاسی و استخراج مولفه های آن پرداخته و با توجه تناظر میان مولفه های سواد سیاسی و ویژگی های رشدی دوره اول متوسطه و مبانی برنامه درسی، اقدام به تبیین عناصر ده گانه برنامه درسی آموزش سواد سیاسی با محوریت منطق برنامه نموده اند. در مرحله نهایی پژوهش، الگوی پیشنهادی برنامه درسی مورد اعتباریابی قرار گرفت. این پژوهش از نوع آمیخته با روش کیفی- کمی کیو در سه مرحله مصاحبه نیمه ساختاریافته و تحلیل گویه ها از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی به روش استراوس و کوربین، مرحله وزن دهی مولفه های مستخرج سواد سیاسی بر اساس تحلیل عاملی چند متغیره و مرحله اعتباریابی از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته صورت گرفت.
    کلیدواژگان: سیاست، سواد، سواد سیاسی، دوره متوسطه اول، عناصر برنامه درسی
  • ناصرالدین علی تقویان* صفحات 57-88
    این مقاله به بررسی رویکرد زیربنایی حاکم بر بخش های مربوط به آموزش زبان‎های خارجی در برنامه درسی ملی ایران می پردازد. روش بررسی در چارچوب رویکرد روش شناختی «نظریه انتقادی» می گنجد که هدف از آن آشکار کردن و سپس نقد سویه های ایدئولوژیک رویه ها و عملکردهای تربیتی در نظام های رسمی آموزشی است. داده ها از راه مطالعه اسنادی و جستجو در پایگاه های اطلاع رسانی رسمی به دست آمده اند. نتیجه بررسی حاکی از آن است که بخش های مربوط به آموزش زبان های خارجی در برنامه درسی ملی به دلیل توجه بیشتر به نظریه های نوین آموزش زبان دارای نقطه قوت است و از این رو  پیشرفت در آن به چشم می خورد، اما هم زمان از دو مشکل بنیادین نیز رنج می برد: 1. قرار داشتن در سپهر ایدئولوژیک اسناد بالادستی؛ به ویژه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، 2. بی توجهی به کسری هنجارمندی موجود در نظریه های آموزش زبان که برنامه درسی ملی بر پایه آنها استوار شده است؛ چنان که آن را از وجوه اخلاقی و هنجارین تهی می سازد.
    کلیدواژگان: آموزش زبان خارجی، برنامه درسی ملی، نقد ایدئولوژی
  • سمیه مولا*، اسکندر فتحی آذر، یوسف ادیب، عبدالرحمان نامدار صفحات 89-124
    هدف این پژوهش طراحی و اعتبارسنجی الگوی برنامه درسی تلفیقی سواد انرژی در دوره اول متوسطه است. با توجه به اهمیت نقش انرژی در زندگی و نقش محوری آموزش و پرورش در آموزش انرژی، طراحی الگوی تلفیقی سواد انرژی می تواند به رشد دانش، نگرش و مهارت و توانایی دانش آموزان کمک نماید. بدین منظور، در پژوهش حاضر دو پرسش اساسی مورد بررسی قرار گرفت: الگوی مطلوب برنامه درسی تلفیقی سواد انرژی در دوره اول متوسطه چه ویژگی هایی دارد؟ الگوی پیشنهادی از نظر متخصصان حوزه مطالعات برنامه درسی و آموزش محیط زیست تا چه میزان معتبر است؟ جهت پاسخ به این سوالات از روش ترکیبی (کیفی و کمی) استفاده شده است. در مرحله اول، برای طراحی الگو و شناسایی عناصر الگو از روش کیفی از نوع تحلیلی-استنباطی و در مرحله دوم برای اعتبارسنجی و اطمینان از کارآمدی الگوی برنامه درسی از روش کمی استفاده شده است. الگوی پیشنهادی با استفاده از شیوه نمونه گیری هدفمند در اختیار 12 نفر از متخصصان حوزه مطالعات برنامه درسی و آموزش محیط زیست قرار گرفت و داده ها با استفاده از آمار توصیفی مورد تحلیل قرار گرفتند. الگوی برنامه درسی تلفیقی سواد انرژی براساس عناصر نه گانه کلاین طراحی گردید که مقوله های اصلی در الگوی مطلوب شامل مفاهیم پایه، اصول و اصطلاحات انرژی، منابع انرژی، انرژی و محیط زیست، وضعیت انرژی در ایران و جهان، انرژی و فناوری، مدیریت انرژی، انرژی و امنیت می باشند. نتایج اعتبارسنجی نشان داد که الگوی پیشنهادی از نظر متخصصان مطالعات برنامه درسی و آموزش محیط زیست مناسب بوده و این افراد در سطح بالایی الگوی پیشنهادی را تایید کردند.
    کلیدواژگان: برنامه درسی تلفیقی، سواد انرژی، الگوی مطلوب، دوره متوسطه
  • پری مشایخ*، علیرضا قاسمی زاد، زهرا محقق پور صفحات 125-150
    هدف  این پژوهش بررسینقش برنامه درسی پنهان در هدایت یا عدم هدایت دانش آموزان دوره متوسطه به سوی  رشته علوم انسانی می باشد. روش تحقیق ترکیبی از نوع اکتشافی - متوالی می باشد. در بخش کیفی نمونه تحقیق 22نفر از دانش آموزان دوره دوم متوسطه  به روش نمونه گیری هدفمند از نوع موارد مطلوب و بر اساس قاعده اشباع نظری به عنوان نمونه انتخاب شدند. در این بخش داده های تحقیق با استفاده از مصاحبه گردآوری و بر اساس روش تحلیل مضمون بررسی شد که  در نتیجه 60 کد مفهومی پایه استخراج شد. این کدها ابتدا  در قالب مضامین سازمان دهنده و سپس در قالب مضامین فراگیر  قرار گرفت. در بخش کمی 352 نفر از دانش آموزان به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ایانتخاب شدند . اطلاعات نیز با استفاده از پرسشنامه جمع آوری شد که دارای روایی و پایایی (87/0 = α) قابل قبول بود. نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد، چهار مولفه اساسی محیط فرادستی آموزشگاه، سیستم اداری و مدیریت آموزشگاه، معلم و دوستان از مولفه های مهم برنامه درسی پنهان در عدم هدایت دانش آموزان به سمت رشته علوم انسانی می باشند.
    کلیدواژگان: علوم انسانی، برنامه درسی پنهان، هدایت تحصیلی، آموزشگاه
  • جعفر بهادری خسروشاهی* صفحات 151-174
    هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش مهارت های مدیریت زمان بر خودپنداره و پایستگی تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطهبود.طرح پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل است.جامعه آماری شامل دانش آموزان پسر دوره دوم متوسطه در شهر ایلخچی در سال تحصیلی 96-1395 بودند که از این جامعه، تعداد 54 دانش آموز (26 نفر در گروه آزمایشی و 28 نفر در گروه گواه) به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. سپس از هر دو گروه پیش آزمون به عمل آمد و بعد از اجرای پیش آزمون، آموزش مهارت های مدیریت زمان برای گروه آزمایش اجرا شد و گروه کنترلی آموزشی دریافت نکرد و سپس پس آزمون به عمل آمد. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های عملکرد خودپنداره یی سن چن (2004) و پایستگی تحصیلی مارتین و مارش (2008) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون تحلیل کواریانس تک متغیره و چندمتغیره استفاده شد. نتایج نشان داد که آموزش مهارت های مدیریت زمان بر خودپنداره و مولفه های خودپنداره عمومی، آموزشگاهی و غیرآموزشگاهی و پایستگی تحصیلی دانش آموزان تاثیر دارد. بنابراین با آموزش مهارت های مدیریت زمان می توان خودپنداره تحصیلی و پایستگی تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه را افزایش داد.
    کلیدواژگان: پایستگی تحصیلی، خودپنداره تحصیلی، مهارت های مدیریت زمان
  • فائزه ناطقی*، حسین معافی، علیرضا فقیهی، محمد سیفی صفحات 175-216
    هدف
     این مقاله دستیابی به اهداف برنامه درسی شیمی در راستای اقتصاد مقاومتی در ابعاد تولید، مصرف و اشتغال و در سه حیطه دانشی، نگرشی و مهارتی می باشد.
    روش
    روش پژوهش ترکیبی و از نوع اکتشافی است که برای گردآوری اطلاعات از سه روش مطالعه اسنادی، دلفی و پیمایشی استفاده شد. این تحقیق یک پژوهش بنیادی است و چون قابلیت کاربرد برای برنامه ریزان و مولفین دارد یک تحقیق کاربردی نیز محسوب می شود. جامعه آماری این پژوهش شامل 40 نفر از خبرگان دانشگاهی و کارشناسان رشته های شیمی و اقتصاد بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند و با استفاده از روش دلفی فازی در سه مرحله دیدگاه های آنها استخراج و تحلیل شد.
    یافته ها
    با توجه به مطالعه اسناد، منابع و پژوهش ها 96 مولفه در راستای اهداف برنامه درسی شیمی تحقق بخش اقتصاد مقاومتی، انتخاب و طراحی گردید که در نهایت 5 مولفه با نظر کارشناسان حذف و 91 مولفه، مورد توافق قرار گرفت.
    نتیجه گیری
    دستیابی به این اهداف و مولفه ها در سه بعد تولید، مصرف و اشتغال، می تواند برای سیاست گزاران، طراحان، مولفین و دبیران شیمی کاربردی بوده و راه را برای رسیدن به اقتصادی پایدار مهیا نماید.
    کلیدواژگان: اقتصاد مقاومتی، برنامه درسی شیمی، دلفی فازی، اقتصاد دانش بنیان
|
  • Gholamali Ahmady, Alireza Assareh, Mohammadreza Ahmadi Tabatabai, Alireza Amini Zarrin * Pages 5-56
    Modeling the growth and development path noted in the Fundamental Reform Document of Education in the Islamic Republic of Iran is an issue that could guarantee the achievemnet of educational goals. Among the six realms mentioned in this document, socio-political realm and achieving of its educational goals could lead to the realization of the concepts of developing responsible and participating citizen that most of educational systems seek to attain. In this article, the authors aim to present a proposed curriculum model for political literacy education while presenting politics definitions based on three classical, new and Islamic approaches to the concept of political literacy and explaining the components of this literacy. In order to create a match between the components of political literacy and developmental characteristics of the first high school grade, the proposed curriculum model for political literacy education was introduced in the first grade of high school based on Akker curriculum elements focusing on the logic of the curriculum. At the final stage of the study, the proposed model of the curriculum was validated. To this end, this descriptive and analytical research with qualitative- quantitative Q method was conducted in three stages: semi-structured interviews and analyzing them according to Strauss and Corbin method; weighing the extracted components of political literacy based on multivariate factor analysis; and validating phase conducted through a semi-structured interview.
    Keywords: Politics, Literacy, Political literacy, first grade of high school, Curriculum Components
  • Nassereddinali Taghavian * Pages 57-88
    This article examines the underlying approach of Iran National Curriculum to foreign language education. To this aim, it is necessary to refer to higher ranking writs such as ‘The Writ of Fundamental Development of Education’. The methodological approach of this article is ‘critical theory’, which seeks to reveal and criticize the ideological aspects of educational settings and practices. The data are mainly collected from the official documents about education, which have been obtained through library and data-base searching. The results of data analysis show that those parts of National Curriculum that are related to foreign language education have the advantage of taking into account the new theories of language education. However, at the same time it suffers from two crucial problems: 1) being affected by the ideological sphere of higher ranking writs, and 2) ignoring the normativity deficit inherent in the theories of language education which National Curriculum refers to. Therefore, the whole approach of National Curriculum to language education lacks the moral and normative aspects.
    Keywords: language education, National Curriculum, critique of ideology
  • Somayyeh Mola *, Eskandar Fathiazar, Yousef Adib, Abdolrahman Namdar Pages 89-124
    This study aims to design and validate the model of integrated curriculum of energy literacy in secondary education. According to the importance of energy in life and the main role of education in teaching energy, planning integrated model of energy literacy can help develop and grow students' knowledge, attitudes, skills and abilities. For this purpose, two main questions were investigated in this study: 1) what are the characteristics of integrated curriculum model of energy literacy in secondary education? 2) To what extent is the proposed model valid from the view point of experts of curriculum studies and environmental education? The mixed method (qualitative and quantitative) was used to answer the questions. In first step, the deductive- analytic type of qualitative method was employed to plan model and determine the components of model. In the second step, the quantitative method was used to validate the efficiency of curriculum model. By using purposive sampling, the proposed model was presented to 12 experts in the field of curriculum and environmental education and the obtained data were analyzed by descriptive statistics. The integrated curriculum model of energy literacy was planned on the basis of nine components of Klein's curriculum. The main categories in ideal model include basic concepts, energy principles and terminology, energy sources, energy and environment, energy condition in Iran and the world, energy and technology, energy management, and energy and security. The validation results showed that from the viewpoint of curriculum studies and environmental education experts, the proposed model is appropriate and highly confirmed.
    Keywords: integrated curriculum, energy literacy, Optimal model, secondary
  • Pari Mashayekh *, Alireza Ghasemezad, Zahra Mohaghegh Por Pages 125-150
    The purpose of this research was to investigate role of hidden curriculum in guiding high school students toward humanities. The research method was Mixed Method and the qualitative and quantitative methods have been used to carry it out. Participants were secondary school students who were selected by purposeful sampling. The research data were collected from semi-structured interview and researcher-made questionnaire. In order to determine the reliability of the questionnaires, Cranach’s alpha coefficient was used (alpha coefficient, 87%). Questionnaire analyzed using confirmatory factor analysis. Finally, based on the research findings main components 1- environment of the school, 2- administrative and management system of the school, 3-teachers and 4- friends were important factors in directing or not directing students to the humanities, and whether to choose or not to do so.
    Keywords: hidden curriculum, high school students, humanities
  • Jafar Bahadorikhosroshahi * Pages 151-174
    The present study seeks to investigate the effects of training time management skills on the self-concept and academic buoyancy of high school students. To this aim, a quasi-experimental design was employed with a pretest-posttest including control group. The statistical population consisted of secondary school male students in Ilkhchi city in the academic year of 2016-2017. From this community, 54 students (26 in the experimental group and 28 in the control group) were selected by random cluster sampling. The pre-test was performed for both groups and after the pre-test, training of time management skills was performed for the experimental group while the control group did not receive any training. After the training the post-test was performed. To collect the data, academic self-concept Yesenchen (2004) scale and Academic Buoyancy scale Martin & Marsh (2008) were used. The data obtained through analysis of covariance was analyzed using SPSS software. The results showed that time management skills could affect the academic self-concept and academic buoyancy. Therefore, time management skills could improve academic self-concept and academic buoyancy of secondary school students.
    Keywords: Academic Buoyancy, academic self-concept, Time management skills
  • Faezeh Nateghi *, Hosein Moafi, Alireza Faghihi, Mohammad Seifi Pages 175-216
    The purpose of this article is to achieve the goals of chemistry curriculum in line with resistance economics in the dimensions of production, consumption and employment, and in three areas of knowledge, attitude and skill.
    Method
    The research method is a combination of exploratory method. For data gathering, three methods, documentary study, Delphi and survey were used. This research is a fundamental research and, as it is applicable to planners and authors, it is also an applied research. The statistical population of this research consisted of 40 university experts and experts in the fields of chemistry and economics that were selected purposefully and using the Delphi fuzzy method in three stages, their views were extracted and refined.
    Results
    According to the study of documents, resources and researches, 96 components were selected and designed in accordance with the objectives of the real economy chemistry curriculum. Finally, 5 components were agreed with the opinion of the experts and 91 components.
    Conclusion
    Achieving these goals and components in three dimensions of production, consumption and employment can be applied to policy-makers, designers, authors and professors of applied chemistry and provide a way to achieve sustainable economic growth.
    Keywords: resistance economics, Chemistry Curriculum, Fuzzy Delphi, Knowledge Based Economics