فهرست مطالب

مطالعات مالی و بانکداری اسلامی - پیاپی 9 (تابستان 1397)
  • پیاپی 9 (تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/06/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • احمد قدس الهی*، فرید تندنویس صفحات 1-31
    امروزه با توسعه تجارت الکترونیک و ظهور الزاماتی مانند فناوری های نوین بانکی و افزایش درآمدهای کارمزدی در صنعت بانکداری، توسعه رقابتی بانکداری الکترونیکی و بهره مندی از منافع آن اهمیت بالایی دارد. با توجه به مطلوبیت درآمد های کارمزدی برای بانک ها، یکی از برنامه های اصلی آن ها در ایران، تمرکز بر بهره برداری بیشتر از بانکداری الکترونیکی و سرمایه گذاری در این حوزه برای حضور در میدان رقابت داخلی و خارجی است. بر همین اساس هدف اصلی تحقیق حاضر ارزیابی نقش مولفه های رقابتی در بانکداری الکترونیکی و تاثیر هر یک از این مولفه ها در رقابت پذیری بانک ها است. نوع تحقیق توصیفی- پیمایشی است و جامعه آماری آن را کارشناسان ستاد بانک های خصوصی ایران تشکیل می دهند. داده های مورد نیاز تحقیق از طریق توزیع پرسش نامه بین نمونه های مورد نظر و در دسترس حاصل شد و از تحلیل عاملی تاییدی برای تجزیه و تحلیل داده ها بهره گرفته شد. نتایج تحقیق نشان داد که مولفه های تاثیرگذار در دو بعد سخت و نرم و فراتر از زیرساخت های مبتنی بر فناوری، بر رقابت پذیری بانک ها در بانکداری الکترونیکی تاثیر می گذارد و موفقیت در رقابت پذیری نیازمند هدایت راهبردی در این زمینه است.
    کلیدواژگان: رقابت پذیری، تحلیل عاملی، بانکداری الکترونیکی
  • رضا حبیبی*، حسن کوهی، حسین بعیدی صفحات 33-71

    با توجه به ماهیت فعالیت های صنعت بانکداری که عمدتا مبتنی بر تجهیز و تخصیص منابع است، این صنعت به طور گسترده با ریسک های اعتباری مواجه است. بنابراین شناخت منشا ریسک اعتباری و تخمین آن همواره یک مسئله اساسی برای صنعت بانکداری است. در همین خصوص، تحقیقی از نوع داده کاوی با هدف شناسایی ویژگی های موثر بر ریسک اعتباری مشتریان حقیقی بانک سپه و همچنین طراحی مدلی برای پیش بینی احتمال نکول تسهیلات، از طریق مدل های الگوریتم ژنتیک و رگرسیون پروبیت انجام گرفته است. داده های این تحقیق مربوط به تسهیلات اعتباری پرداخت شده به اشخاص حقیقی در سال 1395 است. از میان کلیه تسهیلات اعتباری پرداخت شده به اشخاص حقیقی در سال 1395 دو نمونه 3600 تایی (به منظور برازش مدل) و 400 تایی (به منظور راستی آزمایی مدل به وسیله منحنی ROC) به صورت تصادفی انتخاب شدند. همچنین به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار متلب استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که روش الگوریتم ژنتیک در تعیین متغیرها در سه سطح متفاوت براساس درجه اهمیت، توانایی بالاتری در پیش بینی احتمال نکول تسهیلات نسبت به روش رگرسیون پروبیت دارد. نتایج راستی آزمایی نشان می دهد که سطح زیر منحنی ROC در روش الگوریتم ژنتیک برابر 0/92، اما در روش رگرسیون پروبیت برابر 0/72 است و همچنین نتایج در ماتریس  ROC نشان داد که روش الگوریتم ژنتیک 91/8 درصد پیش بینی صحیح نموده و روش رگرسیون پروبیت 90 درصد پیش بینی صحیح کرده است.

    کلیدواژگان: رتبه بندی اعتباری، الگوریتم ژنتیک، رگرسیون پروبیت، منحنی ROC
  • نوروز کهزادی، سیاوش گلزاریان پور*، حامد سلطانی نژاد صفحات 73-101
    ارزشگذاری صحیح داراییهای بانکها و شناخت عوامل تاثیرگذار بر آن، نقش مهمی در تصمیمات سرمایه گذاری آن ها و ثبات اقتصادی کشورها دارد. در این تحقیق به بررسی تاثیر رشد تسهیلات دهی بر ارزش گذاری دارایی های بانک ها در نظام بانکی ایران پرداخته شده است. برآورد ارزش گذاری دارایی های بانک با استفاده از شاخص کیو توبین از زیرمجموعه مدل های ارزش گذاری نسبی صورت گرفته است. در این تحقیق علاوه بر محاسبه و بررسی اثر رشد تسهیلات دهی، اثر رشد غیرعادی آن نیز بر ارزش گذاری دارایی های بانک های منتخب، مطالعه شده است. بدین منظور، داده‎ های پانل بانک های عضو بورس اوراق بهادار تهران، طی بازه زمانی 1388 تا 1395 و با استفاده از مدل رگرسیون چند متغیره بررسی و با در نظرگرفتن بازه زمانی مشترک و دسترسی به اطلاعات، 11 بانک به عنوان نمونه انتخاب شده اند. همچنین، برخی مشخصه های بانکی به منظور تجزیه و تحلیل دقیق تر، به عنوان متغیرهای کنترلی وارد مدل های تحقیق شده اند. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که رشد تسهیلات دهی و رشد غیرعادی آن، هر دو اثر منفی و معنی داری بر ارزش گذاری دارایی های بانک های عضو بورس اوراق بهادار تهران داشته است.
    کلیدواژگان: بانک، رشد تسهیلات دهی، ارزش گذاری دارایی ها، رشد غیرعادی تسهیلات دهی
  • آرزو آقایی چادگانی*، وحید بخردی نسب صفحات 103-140
    امروزه مشکل رایج برخی از موسسات و نهادهای مالی، چگونگی تامین منابع و درآمد غیربهره ای آن ها است و زمانی این مشکل پیچیده تر می شود که آن ها با محدودیت مالی نیز روبه رو شده باشند. سرمایه گذاران هنگامی می توانند با آسودگی خاطر به سرمایه گذاری در این موسسات و نهادهای مالی بپردازند که نوع تاثیرگذاری درآمد غیربهره ای و ریسک بر وضعیت سودآوری مشخص شده باشد. همچنین تحریم های اخیر بین المللی علیه نظام بانکی ایران و تاثیر درآمد غیربهره ای بر ریسک و سودآوری بین بانک های سالم مالی و بانک های در معرض خطر، می تواند موید نگرانی مدیران نظام بانکی ایران باشد تا براساس آن تدابیر پیشگیرانه و محافظه کارانه در شبکه بانکی اتخاذ نمایند. جامعه آماری تحقیق حاضر شامل 16 بانک پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، طی بازه زمانی 1390 تا 1395 است و تفکیک بانک ها به بانک های سالم مالی و در معرض خطر با استفاده از امتیاز Z آلتمن انجام شده است. روش اجرای تحقیق با استفاده از رویکرد داده های ترکیبی و مدل رگرسیونی چند متغیره و مبنای تصمیم گیری فرضیه ها براساس روش کلاگ است. شواهد تحقیق حاکی از آن است که درآمد غیربهره ای بر ریسک و قابلیت سودآوری اثر معنی داری دارد. از دیگر نتایج تحقیق این است که توانایی تاثیرگذاری درآمد غیربهره ای بر کاهش ریسک و افزایش قابلیت سودآوری در بانک های سالم مالی نسبت به بانک های در معرض خطر بیشتر است.
    کلیدواژگان: درآمد غیربهره ای، ریسک، قابلیت سودآوری
  • اعظم احمدیان* صفحات 141-172
    مدیریت دارایی و بدهی نقش مهمی در صنعت بانکداری و صنعت مالی دارد. هر بانک یا صنعت مالی بدون مدیریت دارایی و بدهی در معرض ورشکستگی قرار می گیرد. بنابراین برای ماندگاری یک بانک در صنعت بانکداری، تحلیل مدیریت دارایی و بدهی و اندازه گیری هزینه آن، به اندازه گیری ارزش در معرض خطر بانک ها کمک می کند. اندازه گیری هزینه مدیریت دارایی و بدهی، نه تنها به حداقل سازی ریسک بلکه به دستیابی اهداف مالی بانک نیز کمک می کند؛ اما این هزینه می تواند متاثر از تغییرات متغیرهای اقتصاد کلان، تغییر کند. بنابراین اندازه گیری این هزینه برای بانک جهت کنترل آن ضروری است. در این تحقیق با استفاده از ادبیات نظری و تجربی موجود و با به کارگیری یک مدل تعادل عمومی پویای تصادفی، تاثیرپذیری هزینه مدیریت دارایی و بدهی از متغیرهای اقتصاد کلان مدل سازی شده است. برای استخراج آستانه بحرانی متغیرهای کلان هدف، از تابع توزیع کرنل استفاده شده است. این تابع به محقق اجازه می دهد که آستانه ها با توجه به روند خود متغیر تعیین شوند. نتایج بررسی نشان می دهد که در شرایط رکودی و کاهش تولید ناخالص داخلی، هزینه مدیریت دارایی و بدهی بیش از زمانی که شاخص قیمت ها و حجم پول افزایش دارد، افزایش می یابد.
    کلیدواژگان: مدیریت دارایی و بدهی، تولید ناخالص داخلی، شوک متغیرهای کلان، هزینه مدیریت دارایی و بدهی
  • تینا باقری، احمد پرخیده، علی بالاوندی* صفحات 173-189
    بانک ها مانند سایر بنگاه های اقتصادی همواره سعی در بیشینه کردن سود خود دارند. در این خصوص بانک ها با شیوه های گوناگونی در تلاش هستند که افزون بر بیشینه کردن سود، به یک سطح ثابت از میزان سود نیز دسترسی داشته باشند. عواملی که از آن ها با عنوان متغیرهای داخلی بانک یاد می شود، عمدتا در اختیار بانک ها هستند و بانک ها با اختیار کردن یک مقدار بهینه از این متغیرها به دنبال بالابردن میزان سودآوری خود هستند. در این میان برخی از عوامل، خارج از کنترل بانک ها هستند که از جمله این موارد می توان به متغیرهای کلان اقتصادی اشاره داشت. بر این اساس، در این تحقیق سعی شده است که تاثیر چرخه های تجاری و نقشی که ساختار مالکیت بانک ها در این چرخه ها می تواند بر میزان سودآوری آن ها داشته باشد، بررسی شود. به همین منظور، در این تحقیق با استفاده از روش اقتصادسنجی داده های تابلویی و در طی سال های 85 تا 96، نحوه تاثیرپذیری سودآوری 18 بانک داخلی در ادوار تجاری بررسی شده است. نتایج نشان می دهد که در بازه زمانی مورد بررسی، سودآوری کل نمونه تحت تاثیر ادوار تجاری قرار نگرفته است؛ اما زمانی که با استفاده از متغیر مجازی ساختار مالکیتی، اثر چرخه های تجاری بر سودآوری بانک های دولتی از سایر بانک ها تفکیک شد، چرخه ای بودن سودآوری این بانک ها در ادوار تجاری مشاهده شد.
    کلیدواژگان: ادوار تجاری، سودآوری بانک ها، ساختار مالکیتی، رفتار چرخه ای
  • یعقوب فاطمی زردان* صفحات 191-215
    بانکداری بدون ربا و متعارف نسبت به یکدیگر تفاوت های اساسی و بنیادی دارند. از جمله این تفاوت ها می توان به نحوه مشارکت سپرده گذار در سرمایه گذاری، نحوه تسهیم ریسک در این دو بانکداری، وجود نرخ بهره، آگاهی سپرده گذار از سرنوشت سپرده اش و نحوه ضمانت سپرده های بانکی از سوی بانک ها اشاره کرد. براساس تفاوت های ذکر شده می توان عملکرد و کارایی سیستم ضمانت سپرده ها را در این دو بانکداری به چالش کشید. در این تحقیق با تحلیل تفاوت های بانکداری متعارف و بدون ربا و تطابق آن از منظر تضمین سپرده ها، ضرورت وجود ضمانت سپرده ها برای این دو نظام بررسی شده است. براساس نتایج این تحقیق، وجود ضمانت سپرده ها برای نظام بانکداری ربوی نسبت به حالت اسلامی ضروری تر به نظر می رسد. همچنین با تطبیق این نتایج با نظام بانکداری ایران مشاهده شد که بانکداری ایران به بانکداری ربوی شباهت بیشتری دارد تا بانکداری اسلامی که این موضوع خود وجود سیستم ضمانت سپرده ها را برای بانکداری ایران ضروری و لازم می داند.
    کلیدواژگان: ضمانت (بیمه) سپرده، بانکداری بدون ربا، بانکداری ربوی
|
  • Ahmad Ghodselahi *, Farid Tondnevis Pages 1-31
    Electronic commerce and the emersion of banking technology besides fee income development are the main drivers of banks in the route for the competitive development of electronic banking. As this kind of income is more advantageous to the banks and their stakeholders, they are focusing on this kind of banking in their plans to achieve more competitive position which results in more market share. The purpose of this research is evaluating the competitive criteria of electronic banking in banking industry. The research is descriptive and the private bank experts are chosen as the statistical population. Data is gathered through customized questionnaire and the specified samples for filling this questionnaire are selected through non-random sampling. The data which its adequacy is evaluated through Bartlett's test and KMO measure is analyzed via confirmatory factor analysis. The goodness of fit is employed for evaluation of final model. The results demonstrate that some criteria combining as hard and soft kinds are effective in competitiveness of banks in electronic banking which highlights the importance of strategic leading for banks.
    Keywords: Competitiveness, Factor analysis, Electronic banking
  • Reza Habibi *, Hasan Kouhi, Hosein Baidi Pages 33-71

    Given the nature of banking industry activities, which mainly relate to the allocation of resources, credit risks are increasingly faced by this industry. Therefore, knowing the origin of credit risk and its estimation are always fundamental issues for this industry. In this regard, in order to solve this problem in Bank Sepah, this study aims to identify the features effective to credit risk of real customers of Bank Sepah as well as to design a model to predict the probability of credit risk default by employing genetic algorithm and probit regression models. The data of this research is gathered using the credit facilities paid to persons in 2016. Among all the credit facilities paid to real people in 2016, two samples each of size 3600 (for fitting the model) and two sample each of size 400 (in order to verify the model by the ROC curve) were randomly selected. Meanwhile, MATLAB software has been used to analyze the data. The result of the study shows that the genetic algorithm (GA) method has the ability to determine the variables in three difference levels based on the degree of importance. The results also show that area under the ROC curve in the GA method is equal to 0.92 but in the probit regression method, it is equal to 0.72 demonstrating the higher ability to predict the likelihood of facility failure in the GA method compared to the probit regression method. The results of the ROC curve verification show that the GA correctly predicts 91.8% of cases compared to 90.0% in probit regression.

    Keywords: credit rating, Genetic Algorithm, probit regression, ROC curve
  • Norouz Kohzadi, Siavash Golzarianpour *, Hamed Soltaninezhad Pages 73-101
    Proper valuation of bank assets and the recognition of the factors affecting them play an important role in investment decisions and the economic stability in countries. In this research, the effect of loan growth on bank assets valuation has been studied in Iran's banking system. Estimation of bank valuation using the Tobin's q index has been taken from a subset of relative valuation models. In addition to calculating and analyzing the effect of loan growth, this paper has studied the effect of its abnormal growth. For this purpose, the panel data of the banks listed in TSE during the period of 2009 to 2015 has been investigated using the multivariate regression model. Taking into account the shared timeframe and access to information, 11 sample banks have been selected. Furthermore, some of the bank characteristics are included as control variables in the research models for more precise analysis. The results show that there is a significant negative relationship between the loan growth as well as abnormal loan growth and valuation of the selected banks in TSE.
    Keywords: Bank, Loan growth, Assets Valuation, Abnormal loan growth
  • Arezoo Aghaei Chadegani *, Vahid Bekhradi Nasab Pages 103-140
    Today, a common problem some financial institutions face is how to provide resources and determine non-interest income, and this problem becomes more complicated when institutions faced by financial constraints. Thus, identifying the type of non-interest income effect on their profitability and risk conditions leads investors to be able to easily invest and finance for their institutions. The statistical population includes 16 banks listed on TSE during the period from 2009 to 2015. In order to increase the number amount of observations for statistical analysis, all the banks are selected as research samples. To separate the banks with financial constraints and those without financial constraints the Z score is used. To test the research hypotheses Eviews software is employed. The research method is based on the pooled data approach and the multivariate regression model, and the basis for testing hypotheses is based on the Kelag method. The results show that the non-interest income has a significant effect on risk and profitability. Another result of the study is that the ability of non-interest income effect on risk reduction and increase in profitability for the banks with financial constraints is higher than that for the banks with no financial constraints.
    Keywords: Non-Interest Income, risk, Profitability
  • Azam Aahmadyan * Pages 141-172
    Asset and liability management plays an important role in the banking and financial industry. Without managing asset and liability, any bank or financial industry is subject to bankruptcy. Therefore, in order to survive as a bank in the banking industry, analysis of asset and liability management and its costing measure helps to measure the value at risk for banks. Measuring the cost of asset and liability management helps not only minimize the risk but also achieve the financial goals of a bank. But this cost can be affected by changes in macroeconomic variables. Therefore, it is necessary to measure this cost for a bank to control it. In this paper, using the existing theoretical and empirical literature, and applying a DSGE model, the impact of macroeconomic variables on asset and liability management is modeled. The kernel distribution function is used to extract the critical threshold of the target macro variables. This function allows the researcher to determine the thresholds according to related variables trend behavior. The results of the survey show that in a recession along with a decline in GDP, asset and liability management costs are rising more than those when the price index and volume increases.
    Keywords: Asset, Liability Management, Gross Domestic Product, Macro Variables Shock, Asset, Liability Management Costs
  • Tina Bagheri, Ahmad Parkhideh, Ali Balavandi * Pages 173-189
    Banks, like other businesses, have always been trying to maximize their profits. In this regard, banks are working in a variety of ways to maximize their profits to a steady level of profit. The factors that are referred to as internal variables are mainly in the hands of banks; and banks, by choosing an optimal amount of these variables, seek to raise their profitability. Some of these factors are outside the control of banks, including macroeconomic variables. Accordingly, in this research, it has been tried to examine the effect of business cycles and the role that banks' ownership structure in these cycles can have on their profitability. For this purpose, using econometric analysis of panel data gathered during the years 2006-2017, the effect of the profitability of 18 domestic banks on business cycles has been investigated. The results show that the profitability of the whole sample has not been affected the business cycles during the period considered. But when using the ownership structure as a dummy variable, the effect of business cycles on the profitability of government banks from other banks results in the cyclicality of the profitability of these banks in the business cycle.
    Keywords: business cycles, Bank Profitability, Ownership structure, Cycle Behavior
  • Yaghoub Fatemi Zardan * Pages 191-215
    There are some fundamental differences between Islamic banking and conventional banking. These differences cover several areas including depositor's participation in investment, risk-sharing, interest rates, depositor's knowledge of the fate of deposit, and deposit insurance. These differences can be used to challenge the performance and efficiency of deposit insurance systems in the two aforementioned banking systems. Thus, the present article is aimed at investigating the need for deposit insurance schemes in both conventional and Islamic banking systems. The investigation is carried out by analyzing the differences between the two banking systems and comparing them in terms of their deposit insurance schemes. The results show that deposit insurance is more necessary in usury based banking system compared to the Islamic banking system. In addition, based on our study the Iranian banking system is more similar to the usurious banking system than its Islamic counterpart. This was indicative of the necessity of having a deposit insurance system in the Iranian banking system.
    Keywords: Deposit Insurance, Islamic Banking, Usurious Banking