فهرست مطالب

  • پیاپی 26 (زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/12/10
  • تعداد عناوین: 5
|
  • مژده صفایی، رضا جعفری*، حسین بشری صفحات 1-15
    در پژوهش حاضر از خط مشی های حفاظتی بر پایه روش های تجزیه و تحلیل مکانی تکه تکه شدگی جنگل ها و ارزیابی های میدانی در منطقه جنگلی زاگرس مرکزی در غرب استان اصفهان استفاده شد. ویژگی های خاک و پوشش گیاهی در 15 زیرحوضه جنگلی با درجه انبوهی پوشش تاجی زیاد، متوسط و کم به مساحت 2/839 کیلومترمربع مطالعه شد. در روش تجزیه و تحلیل عملکرد سیمای سرزمین (Landscape Function Analysis (LFA یازده شاخص سطح خاک در بین لکه های گیاهی و خاک لخت در طول ترانسکت مستقرشده برای دستیابی سه ویژگی عملکردی شامل پایداری، نفوذپذیری و چرخه مواد غذایی بررسی شد. در روش سلامت 17 شاخص برای ارزیابی سه ویژگی عملکردی شامل سلامت موجودات زنده، عملکرد آب شناختی و پایداری سایت امتیازدهی شد. نقشه کاربری اراضی با استفاده از تصویر Landsat OLI در سال 1394 برای اندازه گیری درجه تکه تکه شدگی تولید شد. نتایج LFA نشان داد پایداری سایت و چرخه مواد در جنگل های با انبوهی پوشش زیاد با مقدار 72 و 57 درصد به طور معنی داری از سایر پوشش ها بالاتربود (P < 0/05). نتایج سلامت نشان داد شاخص های هدررفت خاک سطحی، گونه های مهاجم و مقاومت خاک سطحی به فرسایش عوامل تاثیرگذار بر سلامت سایت هستند. مقادیر تکه تکه شدگی در سایت های جنگلی با انبوهی پوشش تاجی زیاد و در سایت های با انبوهی پوشش اندک به ترتیب برابر 54 و 96 درصد بود. نتایج به دست آمده نشان دهنده کارایی ترکیب روش زمینی و سنجش از دوری در ارزیابی میزان عملکرد جنگل های زاگرس است.
    کلیدواژگان: سلامت اکوسیستم، تحلیل عملکرد سیمای سرزمین، شاخص های ساختاری و عملکردی
  • مصطفی نقی بیرانوند، بابک پیله ور*، زهرا میرآزادی صفحات 17-29
    شناخت وضعیت رویشگاهی و خصوصیات جنگل شناسی گونه های کمیاب گامی موثر در جهت توسعه پایدار جنگل محسوب می شود. بر این اساس مطالعه پیش رو به بررسی آت اکولوژی و شناسایی ویژگی های رویشگاه گونه بارانک لرستانی به عنوان یکی از گونه های کمیاب زاگرس می پردازد. بدین منظور منطقه حفاظت شده گهررود که تنها رویشگاه طبیعی بارانک در استان لرستان است انتخاب و پس از مراجعه به منطقه تمامی پایه های بارانک، به طور 100 درصد آماربرداری شدند. همچنین مشخصه های فیزیوگرافیکی منطقه ثبت و نمونه های خاک منطقه نیز برداشت شد. از بذر و میوه درختان بارانک نیز نمونه برداری شد و مشخصه های مورفولوژیکی آنها اندازه گیری شد. نتایج نشان داد گونه بارانک در ارتفاع 2100 تا 2400 متری از سطح دریا در جهت شمال غربی و شیب های کمتر از 30 درصد و خاک کم عمق با بافت شنی- لومی و قلیایی گسترش دارد. میانگین قطر برابر سینه، ارتفاع، قطر تاج، ارتفاع تنه، مساحت تاج پوشش و سطح مقطع برابر سینه درختان به ترتیب 58/7 سانتی متر، 04/4 متر، 23/3 متر، 25/1 متر، 27/9 مترمربع، 77/152 سانتی متر مربع است. همچنین وزن هزار دانه بارانک لرستانی 78/34 گرم و سطح برگ ویژه 09/97  سانتی متر مربع بر گرم به دست آمد. گونه هایی از جنس بادام، ارس، شن، محلب، ارژن، کیکم و بید اصلی ترین گونه های همراه بارانک لرستانی بودند.
    کلیدواژگان: نیاز های اکولوژیک، ویژگی های مورفولوژیکی، گونه کمیاب، منطقه حفاظت شده
  • صدیقه عبداللهی*، علیرضا ایلدرمی، عبدالرسول سلمان ماهینی، سیما فاخران صفحات 31-42
    با افزایش سرعت شهرنشینی، نیاز انسان به ارتباط با طبیعت و تجربه کیفیت های زیباشناختی مانند زیبایی مناظر، هوای تازه، تنوع توپوگرافی و زیرساخت های سبز در حال افزایش است. از این رو کیفیت زیباشناختی سیمای سرزمین به عنوان یک منبع با ارزش درخور حفاظت در نظر گرفته می شود. هدف از ارزیابی کیفیت دیداری سیمای سرزمین، مشخص کردن معیارهایی است که بر اساس آنها سیماهای دارای ارزش زیبایی شناسی را حفظ و بازسازی کرد. در این مطالعه به منظور کمی سازی ارزش زیبایی شناسی پس از مرور منابع و بررسی ویژگی های منطقه مطالعاتی، معیارهای موثر در ارزش زیبایی شناسی مشخص، نقشه سازی و سپس استاندارد شد و در گام بعد با به کارگیری روش ترکیب خطی وزن دار، مناطق دارای ارزش زیبایی شناسی تعیین شد. در نهایت مناطق دارای ارزش زیبایی شناسی با درجات متفاوتی از مطلوبیت مشخص شد. بر اساس نتایج به دست آمده، مناطق دارای بیشترین ارزش زیبایی شناسی با مساحت 64/40 کیلومتر مربع کمترین مساحت و مناطق دارای ارزش زیبایی شناسی کم با مساحت 65/477 کیلومتر مربع بیشترین مساحت منطقه را به خود اختصاص داده اند. نتایج این مطالعه می تواند به منظور بهبود مدیریت و کیفیت سیمای سرزمین برای تصمیم گیران سومند واقع شود.
    کلیدواژگان: کیفیت دیداری، کمی سازی، ارزیابی چند معیاره، روش ترکیب خطی وزن دار، برنامه ریزی سرزمین
  • سجاد قنبری*، میلاد نصری، فرشاد کیوان بهجو، کیومرث سفیدی صفحات 43-57
    پژوهش حاضر با هدف مقایسه شاخص های تنوع زیستی و تراکم زادآوری در روشنه های طبیعی و انسان ساخت در جنگل های سیاهکل استان گیلان انجام شد. داده ها از 60 روشنه شامل 30 روشنه طبیعی و 30 روشنه انسان ساخت جمع آوری شد. نتایج بررسی ترکیب گونه ای نشان داد که گونه های خرمندی (.Diospyros lotus L)، توسکای قشلاقی (.Alnus glutinosa L)، ممرز (.Carpinus betulus L) در هر دو نوع روشنه حضور داشتند. در اشکوب درختچه ای بین تمام گونه های شناسایی شده در هر دو نوع روشنه، میانگین تراکم در هکتار تمام گونه ها به استثناء گونه خاس (.Ilex aquifolium L) در روشنه های انسان ساخت بیشتر از روشنه های طبیعی بوده و گونه های خاس و سیاه ولیک (Crataegus ambigua A.K.Becker) اختلاف معنی داری نشان دادند. همچنین تراکم زادآوری برای تمامی گونه ها، در روشنه های طبیعی بیشتر از روشنه های انسان ساخت بود و میانگین تراکم در هکتار برای گونه های خرمندی، توسکای قشلاقی و افرا، اختلاف معنی داری بین دو نوع روشنه نشان دادند. از طرفی زادآوری گونه راش نیز فقط در روشنه های طبیعی مشاهده شد. نتایج بررسی شاخص های تنوع زیستی نشان داد که در زادآوری و اشکوب های درختی و علفی، میانگین شاخص های تنوع، یکنواختی و غنای گونه ای در روشنه های طبیعی بیشتر بود. در حالی که در اشکوب درختچه ای، میانگین شاخص های گفته شده در روشنه های انسان ساخت بیشتر بود.
    کلیدواژگان: خرمندی، روشنه، تنوع زیستی، زادآوری، یکنواختی
  • فاضل امیری، طیبه طباطبایی* صفحات 59-76
    مکان یابی دفن پسماند یکی از مهم ترین جنبه های مدیریتی مواد زاید جامد شهری است. انتخاب محل مناسب برای دفن پسماند می تواند از آثار نامطلوب اکولوژیکی و اجتماعی- اقتصادی جلوگیری کند. از این رو، هدف از این مطالعه انتخاب مکان های مناسب دفن پسماند شهر بوشهر با در نظر گرفتن لایه کاربری اراضی، فاصله از منابع آب های سطحی و زیرزمینی، بافت خاک، بارش، جهت باد، زمین شناسی، شیب و فاصله از گسل، فاصله از مناطق مسکونی و فاصله از راه ها، فاصله از مراکز صنعتی و تاسیسات است. برای این منظور، وزن لایه ها با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی محاسبه شد. از سیستم اطلاعات جغرافیایی برای مدل سازی و تحلیل فضایی و تلفیق لایه ها استفاده شد. بر اساس رویهم گذاری معیارهای وزن داده شده با روش ترکیب خطی وزن دار مکان های مناسب دفن پسماند انتخاب شده به نامناسب و مناسب طبقه بندی شد. در مکان های مناسب، با کمترین زمان و سرمایه گذاری امکان توسعه محل دفن پسماندهای جامد شهری وجود دارد. با در نظر گرفتن حداقل مساحت موردنیاز محل دفن برای دوره 10، 20، 50 و 100 سال، مکان های مناسب دفن اولویت بندی شد. نتایج نشان داد 3/7 درصد از کل منطقه (3738 هکتار) مناسب دفن پسماند است که این محدوده در شرق شهر بوشهر واقع شده است.
    کلیدواژگان: مکان یابی، شاخص تناسب، محل دفن پسماند، فرایند تحلیل سلسله مراتبی، ترکیب خطی وزن دار
|
  • M. Safaei, R. Jafari*, H. Bashari Pages 1-15
    In the current study, conservation strategies were employed for the spatial analysis of forest fragmentation and field assessment approaches in a forest landscape of Central Zagros, in the western part of Isfahan province, Iran. Vegetation and soil properties were accordingly studied in 15 forest sites with various densities including dense, semi-sparse and sparse-forests with 839.2 km2. In the Landscape Function Analysis (LFA) method, 11soil surface indicators were assessed from each patch and inter-patch zones along the established transects to obtain three functional indices including soil-stability, infiltration and nutrient-cycling. In the health method, assessors rated 17 indicators to evaluate three functional attributes of  ecosystems including soil and site-stability, biotic-integrity and hydrologic-function. Land use map of the study area was produced using Landsat OLI (2016) to measure the spatial distribution of fragmentation. The results of LFA showed that the stability and nutrient-cycling indices of the dense-forest sites were 72.4 and 57.9%, respectively, which were significantly higher than those in other lands (p < 0.05). According to the health results, soil surface loss, invasive plants and soil surface resistance to erosion were the most important factors influencing the health of the sites. The values of normalized fragmentation in dense-forest and sparse-forest areas were 54% and 96.3%, respectively. According to the obtained results, the combined field-based and remotely-sensed approaches applied in this research could be used to assess the functionality of Zagros forests.
    Keywords: Ecosystem health, Landscape function analysis, Structural, functional indices
  • M. Naghibeyranvand, B. Pilehvar*, Z. Mirazadi Pages 17-29
    One of the effective steps for the sustainable forest development is the recognition of habitat condition and silvicultural characteristics of the rare species. Accordingly, this study investigated the aut ecology of Sorbus lorestanica as a rare species of Zagros. For this purpose, the exclusive natural habitat of Sorbus lorestanica in Lorestan province (Gahar rood protected area) was selected the and data of all trees were recorded by the full inventory method. Habitat characteristics such as slop, aspect and altitude were recorded and the surface soil samples were taken and the selected physicochemical characteristics were measured. Fruits and seeds of the Sorbus lorestanica were sampled and the morphological traits were assessed. The results showed that Sorbus lorestanica trees were expanded at 2100-2400 m above sea level, in the north-western dirction  in a shallow soil with sandy loam texture and alkaline reaction. The mean of diameter at  the breast height (dbh), total height,canopy diameter, trunk height, crown canopy and basel area was 7.58cm, 4.04m, 3.23m. 1.25m. 9.27m2 and 152.77cm2, respectively. Also 1000 seeds weight and specific leaf area were 34.78 gr and 97.09 cm2/gr respectively. Juniperus excelsa, Amygdalus haussknechtii, Amygdalus lycioides, Amygdalus scoparia, Lonicera nummularifolia, Cerasus mahaleb and Salix spp were the main species present with Sorbus lorestanica trees.
    Keywords: Ecological requerment, Morphological atributies, Rare species, Protected area
  • S. Abdollahi*, A. Ildoromi, A. Salmanmahini, S. Fakheran Pages 31-42
    With the acceleration of urbanization, human needs to connect with the nature and experience the aesthetic qualities such as landscape aesthetic, fresh air, topographic diversity and green infrastructures. Hence, landscape aesthetic quality is regarded as a valuable source of conservation. The purpose of landscape visual quality assessment is to identify the criteria for preserving and rehabilitating the aesthetic value based on them. In order to quantify the aesthetic value, after bringing the literature review and considering the characteristics of the study area, the effective criteria on the aesthetic value were determined, mapped and then standardized. In the next step, areas with aesthetic value were determined using the weighted linear combination method. Finally, areas with varying degrees of suitability of aesthetic were identified. According to the results, the regions with the highest aesthetics value and the area of 40.64 Km2 had the minimum area, while those with the low aesthetic value and the area of 477.65 Km2 had the maximum area. The results of this study can be useful for decision makers to improve the landscape management and quality.
    Keywords: Visual quality, Quantification, Multi criteria evaluation, Weighted linear combination method, Land planning
  • S. Ghanbari*, M. Nasri, F. Keivan Behju, K. Sefidi Pages 43-57
    <p</pThis study was conducted to compare regeneration density and biodiversity indices in the natural and man-made gaps in the Tutaki forests of Siahkal in Gilan province. Data were collected from 60 gaps (including 30 natural and 30 man-made gaps). The results of species composition indicated that three tree species including Diospyros lotus L., Carpinus betulus L. and Alnus glutinosa L. in both gaps. In the shrub floor, for both gaps and all kinds of species, the  average number in hectares of man-made gaps (with the exception of  Ilex) was  higher than that of natural gaps. Ilex & Crataegus pentagyna indicated the significant difference at 95% level between 2 gaps. Also, the regeneration density for all species at the natural gaps was more than man-made gaps and the average number in hectares for Diospyros lotus, Alnus glutinosa and Acer sp indicated the significant difference at the 95% level between the 2 gaps. So the regeneration of Fagus orientalis Lipsky was observed only in the natural gaps. The results of biodiversity indices  also revealed that in natural gaps, the average of diversity, evenness and richness had the highest value, whereas in shrub, the average of these indices had the highest value.
    Keywords: Biodiversity indices, Diospyrus lotus, Evenness, Gap, Regeneration
  • F. Amiri, T. Tabatabaie* Pages 59-76
    Landfill location is one of the most important aspects of municipal solid waste management. Selecting a suitable solid waste landfill site can prevent adverse ecological and socioeconomic effects. Therefore, the aim of this paper was to determine the solid waste landfill site selection problem in Bushehr city, according to some criteria including the considered land use, distance from surface and underground water, soil texture, precipitation, wind direction, geology, slope and distance from the fault, distance from the residential areas and distance from roads, and distance from the industrial parts and facilities . For this purpose, calculated criteria were weighted using the analytical hierarchy process (AHP). A geographic information system (GIS) was then used to manipulate and present the spatial data. The candidate sites by aggregation based on the criteria weighted by the weighted linear combination (WLC) method were determined and the candidate sites were divided to unsuitable and good landfill areas. In the good landfill area, with the least time and investment, there was the possibility of developing a solid waste. By considering the minimum required landfill area for 10, 20, 50 and 100 years, the candidate sites were prioritized. The results of the site suitability assessment showed that the site E in Bushehr city was the suitable area for locating the disposal of solid wastes, covering an area of 3738 ha, 3.7% of the total area.
    Keywords: Site selection, Suitability index, Landfill, Analytical hierarchy process (AHP), Weighted linear combination (WLC)