فهرست مطالب

  • سال دوازدهم شماره 3 (پیاپی 43، پاییز 1397)
  • ولین اویژه نامه کردستان
  • تاریخ انتشار: 1397/07/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • مطالعه جامعه شناختی نزاع های خیابانی (بررسی افراد درگیر نزاع در شهر سنندج)
    یعقوب احمدی*، جمال ادهمی صفحات 5-30
    هدف مطالعه حاضر بررسی وضعیت نزاع های خیابانی شهروندان سنندج و عوامل و مولفه های موثر بر آن است. روش نوشتار حاضر کیفی و مبتنی بر نظریه زمینه ای است که در آن 15 نفر از افراد درگیر در نزاع های خیابانی ازطریق نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شده و در مطالعه مشارکت کرده اند. داده های پژوهش به روش مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع آوری شده و از روش مقایسه ای مداوم استراوس و کوربین نیز برای تحلیل داده ها استفاده شده است. از میان 64 کد اولیه، هفت مقوله انتخاب شد و با توجه به روابط و مقایسه آنها، مقوله "بی قوارگی اجتماعی انسداد کنش ارتباطی" به منزله مقوله مرکزی معرفی شد. یافته های پژوهش مبتنی بر مصاحبه با افراد درگیر در نزاع های خیابانی و کدگذاری پاسخ ها، حاکی از آن است که سه دسته عوامل علی، زمینه ای و مداخله ای در الگوی پارادایمی موثر شناخته شده اند: عوامل علی شامل ضعف مهارت های ارتباطی، کاهش آستانه تحمل و اختلافات مالی و خانوادگی؛ عوامل زمینه ای، ازجمله شامل محل سکونت، پایگاه اجتماعی اقتصادی و تحصیلات فرد و والدین، و مولفه های مهیاکننده موقعیت نزاع و درگیری در سطح شهر سنندج بوده اند؛ عوامل مداخله گر یا  تسهیل کننده دربرگیرنده خشونت ساختاری و فقر فرهنگی بوده است. از نتایج این مطالعه برمی آید که اثر متقابل این عوامل و تعامل بین آنها زمینه های نزاع، گرایش به نزاع و درنهایت وقوع نزاع خیابانی در شهر سنندج را فراهم کرده است.
    کلیدواژگان: نزاع های خیابانی، خشونت، کنترل اجتماعی، انسجام اجتماعی، قانون
  • امر مسلط و سیاست مقاومت: برساخت گفتمانی هویت اجتماعی در کشاکش متون نهادی و تجربه زیسته (مطالعه ای درباب جوانان شهر سنندج)
    مسعود بیننده*، جهانگیر محمودی صفحات 31-51
    در پژوهش حاضر، نحوه مواجهه جوانان با گفتمان هویتی حاکم و شیوه های مقاومت، مذاکره یا موافقت آنان با این گفتمان، درعین دسترسی به گفتمان های دیگر، مطالعه می شود. به این منظور، از حوزه های نظری مرتبط با مطالعات فرهنگی و برساخت گرایی در چارچوب نظریه تحلیل گفتمان استفاده شده است. چارچوب نظری پژوهش از ترکیب نظری رویکرد لکلائو و موفه درباب سلطه و گفتمان و الگوی رمزگذاری و رمزگشایی استوارت هال به دست آمده است. در این پژوهش، از روش شناسی تحلیل گفتمان استفاده شده است. در ابتدا، با 38 نفر از جوانان شهر سنندج مصاحبه عمیق و نیمه ساخت یافته به عمل آمد. سپس، متون فراهم آمده از مصاحبه درمقایسه با متون گفتمان هویت رسمی، که درقالب «منشور تربیتی نسل جوان» بازنمایی شده است، قرار گرفت و پیوندها و منازعه های گفتمانی آنها تحلیل شد. مطابق یافته های تحقیق، عرصه نظم هویتی جوانان کانون منازعه و رقابت فرادستی گفتمان های متنوعی است که هرکدام برطبق موقعیت گفتمانی خود برای فراخوانی جوانان و برساخت هویت آنها می کوشند. دراین میان، گفتمان های مخالف و معارض گفتمان هویتی مسلط (اصول گرایی در چارچوب انقلاب اسلامی)، بیشترین حضور و تاثیر را در تکوین هویت اجتماعی جوانان شهر سنندج در ابعاد سه گانه ملی، قومی و مذهبی داشته اند. سرانجام اینکه، ناسازگاری الگوی هویتی رسمی با خواسته ها و موقعیت جوانان بحران هویت و ناکارآمدی را به دنبال داشته است.
    کلیدواژگان: هویت اجتماعی، جوانان، برساخت گفتمانی، سلطه، متون نهادی، مقاومت
  • بررسی جامعه شناختی نگرش به قتل های ناموسی و عوامل اجتماعی موثر بر آن در شهر مریوان
    محمداسماعیل ریاحی*، وحید اسمعیلی صفحات 52-79
    قتل ناموسی هنجار اجتماعی دیرپایی است که با وجود وقوع تحول های گوناگون و عمیق در ابعاد حیات اجتماعی جوامع امروزی هم چنان پابرجا مانده است. هدف اصلی تحقیق حاضر بررسی اثر هم زمان ساختارهای اجتماعی و فرآیندهای یادگیری بر نگرش به قتل های ناموسی است. این پژوهش به صورت مقطعی و با استفاده از روش پیمایش انجام شده است. جامعه آماری پژوهش، تمام مردان و زنان بالای 18 سال شهر مریوان در استان کردستان بوده اند که 384 نفر از آنان به منزله نمونه تحقیق انتخاب شدند. با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ایو با ابزار پرسش نامه، داده های لازم گردآوری شد. چارچوب نظری تحقیق، نظریه ساختار اجتماعی یادگیری اجتماعی رونالد ایکرز بوده است. نتایج توصیفی تحقیق نشان می دهد که یک پنجم از پاسخگویان،نگرش مثبتی به قتل های ناموسی داشته اند(27.6 درصد مردان و 5.3 درصد زنان)، درحالی که نگرش 2/38 درصد (28.1 درصد مردان و 55.6 درصد زنان) منفی بوده است. نتایج آزمون تحلیل رگرسیون نیز حاکی از آن است که متغیر یادگیری اجتماعی، قوی ترین و مهم ترین پیش بینی کننده مستقیم نگرش مثبت به قتل ناموسی است. از میان عوامل ساختاری، متغیرهای احساس نابرابری جنسیتی، پذیرش باورهای مردسالارانه، و پای بندی به باورهای دینی سنتی، به ترتیب، مهم ترین متغیرهای پیش بینی کننده نگرش مثبت به قتل ناموسی بوده اند. اثرگذاری متغیرهای ساختار اجتماعی بر نگرش به قتل ناموسی، با میانجی گری متغیرهای یادگیری اجتماعی انجام می گیرد.
    کلیدواژگان: نگرش به قتل ناموسی، ساختارهای اجتماعی، یادگیری اجتماعی، مریوان
  • قومیت، قوم گرایی و باروری: بررسی تاثیر ابعاد و سطوح قوم گرایی بر ترجیحات و رفتارهای باروری زنان کرد و ترک در شهر ماکو
    رسول صادقی*، محمدجلال عباسی شوازی، نورالدین فراش صفحات 80-101
    هدف مقاله پیش رو، بررسی تاثیر ابعاد و سطوح قوم گرایی بر ترجیحات و رفتارهای باروری زنان کرد و ترک در شهر ماکو است. روش مطالعه پیمایشی است و  نمونه تحقیق را 384 نفر از زنان متاهل 15 تا 49 ساله کرد و ترک در شهر ماکو تشکیل داده اند. مطابق یافته های پژوهش، تفاوت های قومی معناداری در ترجیحات و رفتارهای باروری زنان کرد و ترک وجود دارد. میانگین باروری زنان کرد (2/2 فرزند) بیشتر از زنان ترک (9/1 فرزند) است. متوسط باروری ایده ال برای زنان کرد 6/2 و برای زنان ترک 1/2 فرزند به دست آمده است. نتایج مطالعه نشان داد که زنان کرد در مقایسه با زنان ترک قوم گراترند. با استناد به نتایج، میزان قوم گرایی رابطه مثبت و معناداری با باروری دارد و هرچه قوم گرایی افزایش یابد، باروری زنان نیز افزایش می یابد. نتایج تحلیل چندمتغیره نیز نشان داد که با وجود کنترل اثر مشخصه های اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی، قوم گرایی همچنان تاثیر قوی و معناداری بر ترجیحات و رفتارهای باروری زنان بررسی شده در هر دو گروه قومی دارد، هرچند شدت این اثرگذاری برای کردها بیشتر از ترک هاست.
    کلیدواژگان: قومیت، قوم گرایی اجتماعی، قوم گرایی فرهنگی، قوم گرایی سیاسی، ترجیحات باروری، رفتار باروری
  • جایگاه زن در جامعه ازمنظر اعضای جماعت دعوت و اصلاح کردستان: ارائه سنخ شناسی
    امید قادرزاده*، بهروز محمدی صفحات 102-124
    عدالت، آزادی، برابری و رهایی از تبعیض و نابرابری درمیان انسان ها، به ویژه میان زنان و مردان، از پیام های اصلی ادیان آسمانی و به خصوص دین اسلام است. هدف این پژوهش، بررسی رویکرد یکی از جریان های مذهبی فعال اهل سنت در کردستان، یعنی جماعت دعوت و اصلاح،  به زنان است. روش مطالعه حاضر کیفی است و برای انجام عملیات میدانی از روش مردم نگاری و برای تحلیل داده ها از نظریه مبنایی استفاده شده است. با استناد به مصاحبه نیمه ساخت یافته با 30 عضو فعال جماعت دعوت و اصلاح ساکن شهر سنندج، اعضای جماعت با اتخاذ رویکرد نو به مسئله زنان و با اعطای مسئولیت به آنان، رویکردی جدا از سنت گرایی ملی و دینی درقبال زنان اختیار کرده اند. جریان مذهبی مزبور، با تفسیر جدید از فقه و متون دینی، به دفاع از حقوق زنان و انتقاد از وضع موجود در کردستان درباب زنان پرداخته و رویکرد اسلامی را بهترین مدافع و حافظ حقوق زنان معرفی می کند. رویکرد جماعت دعوت و اصلاح درباب زنان و جایگاه آنها در جامعه، بازاندیشانه، اصلاحی و در پی حمایت از حضور و فعالیت زنان در عرصه های اجتماعی و سیاسی در جامعه است. رویکرد اعضای جماعت به زنان ذیل سه سنخ تناسب گرایی، سنت گرایی، و اخلاق گرایی اسلامی تقسیم پذیر است.
    کلیدواژگان: زنان، گذشته نگری انتقادی، سنت گرایی، اخلاق گرایی اسلامی، جماعت دعوت و اصلاح ایران
  • زمینه های تاریخی و اجتماعی موثر بر شکاف قومی در ایران
    حسین محمدزاده، سعید خانی* صفحات 125-147
    کشور ایران اقوام بسیار متنوعی را در خود جای داده است. مطابق منابع و شواهد، شکاف قومی در میان بخشی از اقوام ایرانی فعال شده است. فعال شدن شکاف قومی عوامل پرشماری دارد و پیامدهای سیاسی اجتماعی آن نیز پیچیده است. هدف این تحقیق، بررسی زمینه‏های تاریخی و اجتماعی موثر بر شکاف قومی و سازوکار فعال شدن آن در میان پنج قوم ایرانی است. مبانی نظری تحقیق در نظریه استین روکان و نظریه های چندمتغیره قومی ریشه دارد. جامعه آماری شامل اقوام ساکن در ایران است. روش تحقیق تاریخی تطبیقی است. اتکای مطالعه بر منابع اسنادی بوده و بیشتر از داده های ثانوی استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که شکاف قومی در فرآیندی تاریخی در میان بعضی اقوام ایرانی فعال شده است. تشکیل دولت متجدد مرکزگرا، ملت سازی ناقص و ایجاد نابرابری قومی در ابعاد سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، و احساس تبعیض قومی نقشی برجسته در این فعال شدن داشته است. مدیریت توزیع عدالت و کاهش نابرابری در ابعاد مختلف شکاف قومی فعال را ترمیم و آن را به شکاف غیرفعال تبدیل خواهد کرد.
    کلیدواژگان: شکاف فعال، اقوام ایرانی، نابرابری قومی، زمینه‏ های تاریخی و اجتماعی
|
  • The Sociological Study of Street Quarrel in Sanandaj City
    Yaghoub Ahmadi *, Jamal Adhami Pages 5-30
    The Present study seeks to investigate the status of street quarrels among citizens of Sanandaj. The study is based on qualitative methodology of grounded theory. Data were collected using semi-structured interviews and participant observation techniques. 15 person with experience of involvement in street quarrels were included in the sample. Comparison Methods of Strauss and Corbin was used to analyze the data. Seven Categories were selected from 64 initial codes and the category of "social deformity /obstruction of communication action" were introduced as the central category. Findings of the research based on interviews with people involved in street quarrels and coding of responses also indicate that three groups of causative, background and interventional factors were identified in the paradigmatic model. The causative factors include the lack of communication skills, the reduction of the threshold of tolerance and financial and family disputes. the underlying factors such as location, socioeconomic status and parenting and education have been the contributing factors. Structural violence and cultural poverty were identified as intervening factors.  The interaction of these factors cause the preparation of conflict grounds, tendency to conflict, and ultimately the occurrence of street quarrel in Sanandaj.
    Keywords: Street Quarrel, Violence, Social Control, Social Cohesion, Law
  • Dominant Identity Discourse and Resistant Policy Reconstruction of Identity in Struggle of Institutional and Experiential Discourses
    Masoud Binandeh *, Jahangir Mahmudi Pages 31-51
    In the present research, the way youth are exposed to the dominant identity discourse and their methods of resistance, negotiation or agreement with this discourse is investigated. The study is based on theoretical framework related to cultural studies and constructivism. The theoretical framework of the research is derived from the Laclau and Mouffe's approach of domination and discourse, and the Stuart Hall’s encryption and decryption model. In doing the research the methodology of discourse analysis has been used. Semi-structured interviews were conducted with 38 youth from Sanandaj. Subsequently, the texts provided by the interviews were compared to the texts of the official discourse, which was represented in the "Young Generation Education Charter". According to the findings of the research, ​​the opposite discourses to the dominant identity discourse (fundamentalism within the framework of the Islamic Revolution) have had the greatest presence and influence in the evolution of the social identity of the youth of Sanandaj in the three national, ethnic, and religious dimensions. Finally, the incompatibility of the formal identity model with the wishes and position of the youth has led to a crisis of identity and inefficiency.
    Keywords: Social Identity, Youth, Discourse, resistance, Kurdistan
  • A Sociological Study of Attitudes towards Honor Killing among Residents of Marivan
    Mohammad Esmaeil Riahi *, Vahid Esmaeili Pages 52-79
    The main objective of the study was to investigate the simultaneous effects of social structures and learning processes on the attitude towards honor killings. This study is cross-sectional and conducted using survey method. The population of the study consists of all men and women over 18 years of Marivan in Kurdistan province that 384 of them have been selected by applying Cochran's sampling formula as the final sample. Using cluster sampling method, researcher made questionnaire, distributed among the respondents and required data were collected. The theoretical framework of the study is the Social Structure - Social Learning (SS-SL) of Ronald Akers. The results of the study indicated that 19.4 percent of respondents have a positive attitude towards honor killings (27.6 percent of men and 5.3 percent of women), while the attitude of 38.2 percent (28.1 percent of men versus 55.6 percent of women) were negative. In addition, the analytical results showed that the social learning variables are the most powerful and important predictors of attitude toward honor killings. Among the structural factors, variables such as feeling of gender inequality, the acceptance of patriarchal beliefs, and religiosity, are the most important predictor variables of attitude toward honor killings. The findings support the theory of Social Structure- Social Learning (SS-SL), indicating that the impact of structural variables on attitude toward honor killings, are mediated by social learning variables.
    Keywords: Attitude, Honor Killing, Social Structure, social learning, Gender Inequality, Patriarchal Beliefs
  • Ethnicity, Ethnocentrism and Fertility: The Study of the Effects of Ethnocentrism on Fertility Intention and behavior among Kurdish and Turkish Women in Maku City
    Rasoul Sadeghi *, Mohmmadjallal Abbassi Shavazi, Nooroddin Farash Pages 80-101
    The purpose of this article is to investigate the effects of ethnocentrism on fertility intentions and behaviors among Kurdish and Turkish women. Data were collected through interview with 384 married women aged 15-49 years old in Maku city. Results showed that there are significant differences in fertility of Kurd and Turk women. The CEB of Kurds (2.2 children) was higher than Turks (1.9 child) at the time of the investigation. The mean of Ideal fertility was 2.6 for Kurds and 2.1 for Turks. The results indicated that ethnocentrism (social, cultural, and political ethnocentrism) is higher among Kurds. Findings showed that with the increase of ethnocentrism, actual and Ideal fertility increases too. Multivariate analysis showed that, by controlling socio-demographic variables, ethnocentrism has significant effect on actual, desired and ideal fertility.
    Keywords: Ethnicity, Ethnocentrism, fertility intention, Fertility behavior
  • Women and Their Social Position from The Perspective of Members of "Iranian Call and Reform Organization”
    Omid Ghaderzade *, Behrooz Mohammadi Pages 102-124
    One of the most significant messages of religions particularly Islam, is justice, freedom, equality and emancipation from discrimination and injustice among human beings. The aim of the present paper is to investigate the attitude of one of the religious movements, namely " Iranian Call and Reform (Daavat & Eslah) Organization" towards women. Research was conducted according to the ethnographic method. Data were collected through semi-structured interview with 30 active members of Iranian Call and Reform Organization in Sanandaj. The results indicate that the organization has adopted a new approach about women and separate itself from  national and religious traditions. This movement by adopting a new interpretation from "feqh" and religious texts, aims to support women's rights and criticize the current condition of women in Kurdistan. This movement recognizes the Islamic approach as the best method to support and protect the women's right. Iranian Call and Reform Organization encourages active presence of women in political and social sphere of Kurdistan.
    Keywords: Women Status, Islamic Moralism, traditionalism, Iranian Call, Reform Organization
  • The Social and Historical Backgrounds in Activation of Ethnic Cleavage in Iran
    Hoseyn Mohammad Zade, Saeid Khani * Pages 125-147
    Iran is a diverse country in terms of ethnic groups. According to some evidences, ethnic cleavage among ethnic groups is evident. This study aims at investigating the social and historical roots of ethnic cleavages and struggles.  The theoretical foundation of study is Stein Rokkan's theory. The research method is historical-comparative, based on documentary and secondary data. The results show that conflict among some ethnic groups existed historically. The formation of a centralized modern state, Lack of national identity, and social, cultural and political inequalities among ethnic groups and sense of discrimination have played a prominent role in emergence of ethnic conflicts and struggles. The justice and reduction of inequality in different dimensions can improve the ethnic cleavage.
    Keywords: Ethnic Cleavage, Ethnic groups, Historical background