فهرست مطالب

  • سال پنجم شماره 1 (بهار و تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/06/10
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محسن فاضلی ورزنه*، مهدی بهمنی، عرفان قادری آزاد صفحات 7-18
    سابقه و هدف
    بررسی کمی و کیفی تولیدات علمی حوزه های مختلف، امروزه در دانشگاه ها و مراکز علمی مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش، تعیین وضعیت تولیدات علمی ایران در حوزه ی انرژی و سوخت و مقایسه ی آن با کشورهای خاورمیانه می باشد.
    مواد و روش ها
    پژوهش حاضر از نوع کاربردی و به روش علم سنجی انجام شده است. داده های آن با استفاده از بخش جستجوی پیشرفته پایگاه استنادی Web of Science گردآوری شده است. این داده ها مربوط به حوزه ی انرژی و سوخت در بین سال های 1998 تا 2017 می باشد. برای تحلیل داده ها و ترسیم نقشه های علمی نرم افزارهای HistCite و VOSviewer بکار گرفته شده است و برای تحلیل داده های آماری، از نرم افزار اکسل استفاده شده است.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که ایران در زمینه ی انرژی و سوخت 10870 مدرک نمایه شده در این پایگاه دارد. بیشترین تعداد مدارک مربوط به سال 2016 است. ایران از لحاظ تعداد مدارک در این حوزه جایگاه سیزدهم در جهان و جایگاه اول را در خاورمیانه داراست. همچنین از لحاظ همکاری های بین المللی در خاورمیانه و جهان به ترتیب بیشترین همکاری های ایران با کشورهای ترکیه و ایالات متحده آمریکا است. پررخدادترین کلیدواژه های به کار گرفته شده توسط پژوهشگران ایرانی به ترتیب optimization، genetic algorithm و exergy است. همچنین با بررسی موضوعات کار شده در مقالات پراستناد دنیا مشخص شد این مقالات بیشتر روی موضوعات مربوط به انرژی های تجدیدپذیر تمرکز داشته اند، در حالی که بیشترین تمرکز پژوهشی ایران روی موضوعات مربوط به انرژی های تجدیدناپذیر است.
    نتیجه گیری
    نتایج حاکی از روند رو به رشد مدارک ایران در این حوزه است. اگرچه ایران از لحاظ تعداد مدارک، جایگاه خوبی در خاورمیانه دارد، اما از لحاظ تعداد استنادات و شاخص هرش عملکرد ضعیفی داشته است که این مسئله باید مورد توجه قرار گیرد.
    کلیدواژگان: تولیدات علمی، انرژی و سوخت، ایران، خاورمیانه، علم سنجی
  • حسین مرادی مقدم*، رحمان معرفت، عبدالعظیم ولوئی صفحات 19-27
    سابقه و هدف
    همکاری علمی فرآیندی است که طی آن دو یا چند نویسنده با هدف خلق اثری مشترک، منابع و استعدادهای خود را به اشتراک می گذارند. هدف از این پژوهش بررسی وضعیت همکاری گروهی نویسندگان مجله خانواده پژوهی دانشگاه شهید بهشتی می باشد.
    مواد و روش ها
    پژوهش حاضر با استفاده از روش های علم سنجی انجام گرفته است. جامعه مورد پژوهش شامل تمام مقالات مجله خانواده پژوهی دانشگاه شهید بهشتی طی سال های 1384 تا 1395 بوده است. در این پژوهش تعداد 320 مقاله و 911 نویسنده مقاله مورد بررسی قرار گرفت و برای تجزیه و تحلیل داده ها نیز از نرم افزار Excel و SPSS استفاده شده است.
    یافته ها
    یافته های پژوهش نشان داد که طی سال های مورد بررسی، در مجله خانواده پژوهی هر مقاله 2/8% نویسنده داشته است. همچنین مشخص گردید که متوسط ضریب همکاری نویسندگان مقالات خانواده پژوهی در سال های یاد شده 0/60% بوده است. علاوه بر این، بیشترین میزان نویسندگان مقالات به ترتیب به دانشگا ه های شهید بهشتی، اصفهان و تهران اختصاص داشته است. در مجموع سال های مورد بررسی، متوسط تعداد نویسندگان مقالات مجله خانواده پژوهی تقریبا 3 نویسنده بوده است.
    نتیجه گیری
    میزان همکاری علمی در مجله خانواده پژوهی پایین بوده است.
    کلیدواژگان: همکاری گروهی نویسندگان، علم سنجی، مجله خانواده پژوهی، دانشگاه شهید بهشتی
  • پروین طاهری، گلنسا گلینی مقدم*، حسن جعفری صفحات 28-38
    سابقه و هدف
    در سال های اخیر، کتابخانه های دیجیتال در بسیاری از کشورهای جهان مورد توجه قرار گرفته و تولیدات علمی قابل توجهی در این زمینه منتشر شده است. هدف از این پژوهش تحلیل مقالات علمی دنیا در حوزه کتابخانه دیجیتال بر اساس شاخص های کمی و کیفی با تاکید بر جایگاه کشور ایران است.
    مواد و روش ها
    این پژوهش از نوع مطالعات علم سنجی بوده و به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. جامعه این تحقیق شامل 5637 مقاله نمایه شده در Web of Science (WoS) تا پایان 2016 است. برای تحلیل داده ها، از نرم افزار HistCite و برای ترسیم نقشه های مربوط به تحلیل موضوعی و هم نویسندگی از نرم افزار VOSviewer استفاده گردید.
    یافته ها
    یافته ها نشان می دهد که مقالات علمی جهان در این حوزه روندی رو به رشد داشته و شاخص اچ کل مقالات دنیا در این حوزه، 93 و برای کشورهای خاورمیانه 18 بوده است. ایالات متحده آمریکا با دارا بودن بیشترین تعداد مقالات (2221 مورد)، دارای شاخص اچ 81 و کشور ایران دارای شاخص اچ 7 بوده است. مقالات تک نویسنده بیشترین فراوانی را در بین مقالات جهانی داشتند و میانگین ضریب همکاری علمی بین پژوهشگران جهانی در طول 35 سال مورد بررسی 0/44 و برای کشور ایران 0/54 است.
    نتیجه گیری
    نتایج پژوهش حاکی از آن است که بیشتر مقالات علمی حوزه کتابخانه های دیجیتال توسط چند کشور تولید شده اند که کشور آمریکا در راس همه آن ها قرار دارد. در خاورمیانه، کشور ایران با تولید 41 مقاله بیشترین سهم را در تولید علم داشته است.
    کلیدواژگان: تحلیل موضوعی، هم نویسندگی، ضریب همکاری علمی، شاخص اچ، کتابخانه دیجیتال، وب آو ساینس
  • میثم داستانی* صفحات 39-44
    سابقه و هدف
    مخازن سازمانی مجموعه های دیجیتالی هستند که جهت جمع آوری، مدیریت، انتشار و حفاظت منابع علمی استفاده می شود. این پژوهش به منظور بررسی وضعیت استفاده از مخازن سازمانی در مراکز آموزش عالی ایران انجام شده است.
    مواد و روش ها
    این مطالعه از نوع پیمایشی بوده است، جهت استخراج لیست مخازن سازمانی ایران از فهرست OpenDOAR و ROAR استفاده شده است و همچنین برای بدست آوردن رتبه مخازن سازمانی به وب سایت رتبه بندی جهانی مخازن سازمانی مراجعه گردید.
    یافته ها
    یافته ها نشان می دهد تعداد 17 مخزن سازمانی در مراکز علمی ایران فعال می باشند که از این تعداد 13 مخزن سازمانی از نرم افزار Eprints، سه مخزن از نرم افزار Dspce و یک مخزن هم از نرم افزار Green Stone  استفاده نموده اند. همچنین هیچ کدام از مخازن سازمانی ایران در رتبه بندی وب سنجی لحاظ نشده اند.
    نتیجه گیری
    میزان استفاده از مخازن سازمانی در مراکز دانشگاهی ایران رو به رشد بوده است ولی نسبت به تعداد مراکز علمی و دانشگاهی ایران بسیار ناچیز است.
    کلیدواژگان: مخازن سازمانی، دسترسی آزاد، مراکز علمی، مراکز دانشگاهی
  • الهام کاویانی، شهاب بهرامی* صفحات 45-52
    سابقه و هدف

    یکی از حوزه های تحلیل محتوا، تحلیل استنادی (Citation Analysis) است. هدف تحقیق حاضر تحلیل استنادی پایان نامه ها و طرح های پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه بود.

    مواد و روش ها

    این تحقیق از نوع علم سنجی است و جامعه آماری آن 351 سند شامل پایان نامه کارشناسی ارشد (307 مورد) و طرح پژوهشی (44 مورد) است که با استفاده از نمونه گیری طبقه ای از بین 4000 سند با استفاده از جدول مورگان انتخاب گردید. برای گردآوری داده ها از سیاهه وارسی محقق ساخته و برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی (آزمون های آماری کلموگروف اسمیرنوف، کروسکال والیس و فریدمن) استفاده شد.

    یافته ها

    یافته ها نشان داد که تفاوت معناداری بین تعداد منابع به زبان فارسی و غیرفارسی در پایان نامه های کارشناسی ارشد و طرح های پژوهشی وجود دارد (0/001P=). همچنین بین تعداد منابع پایان نامه های کارشناسی ارشد و طرح های پژوهشی بر اساس روزآمدی و نوع منابع تفاوت معناداری وجود دارد (0/001P=).

    نتیجه گیری

    در نگارش پایان نامه ها برخلاف طرح های پژوهشی بیشتر به منابع فارسی استناد می شود.

    کلیدواژگان: پایان نامه، تحلیل استنادی، تحلیل محتوا، طرح پژوهشی
  • موسی یمین فیروز، خدیجه طهماسبی*، سارا امیری صفحات 53-67
    سابقه و هدف

    امروزه علم سنجی از روش های اصلی ارزیابی و مقایسه انتشارات علمی کشورها، دانشگاه ها، موسسات علمی، موضوعات خاص و نویسندگان است. هدف این پژوهش ارزیابی تولیدات علمی ایران در حوزه بیماری تالاسمی بر اساس شاخص های علم سنجی است.

    مواد و روش ها

    پژوهش حاضر از نوع علم سنجی بوده و در آن از تحلیل شبکه های اجتماعی جهت بررسی هم تالیفی و هم رخدادی واژگان و ضریب همکاری بکار گرفته شده است. جامعه پژوهش شامل تعداد 476 مقاله ای است که در حوزه بیماری تالاسمی در بازه زمانی 2006 تا 2016 در پایگاه Web of Science نمایه شد ه اند. تحلیل داد ه ها بر اساس شاخص های علم سنجی و با استفاده از نر م افزارهای Excel، Raver-matrix، SPSS 19، UCINET 6/28، Netdraw 2/141 و Vosviewer صورت گرفته است.

    یافته ها

    نرخ رشد (27/94%) نشان داد که تولیدات علمی حوزه بیماری تالاسمی در پایگاه WoS روندی افزایشی دارد. میانگین ضریب همکاری 0/78 به دست آمد و یافته ها نشان داد بین متغیرهای تعداد نویسندگان و تعداد استناد به هر کدام از مقالات، در سطح 0/05 رابطه معنی داری وجود دارد. نتایج حاصل از تحلیل ضریب همبستگی پیرسون 0/650 بدست آمده که بیان کننده رابطه مستقیم و مثبت میان متغیرهای مورد بررسی است. با این وجود مقدار چگالی 0/006 شبکه هم تالیفی نویسندگان و میزان چگالی 0/015 شبکه هم تالیفی موسسات حاکی از انسجام پایین شبکه پژوهشگران در زمینه بیماری تالاسمی است.

    نتیجه گیری

    در حوزه بیماری تالاسمی، هم میزان تولیدات علمی و هم سطح همکاری علمی رو به افزایش است، اما در مقایسه با سایر رشته ها، شبکه همکاری از انسجام خوبی برخوردار نیست و تا رسیدن به وضعیت مطلوب راه زیادی در پیش است.

    کلیدواژگان: شاخص های علم سنجی، تحلیل شبکه های اجتماعی، مصورسازی، تالاسمی
|
  • Mohsen Fazeli Varzaneh*, Mahdi Bahmani, Erfan Ghaderi Azad Pages 7-18
    Background and aim
    Today, the quantitative and qualitative research on the scientific outputs of various fields has been considered in universities and scientific centers. The aim of this study was to evaluate the status of Iran's scientific outputs in the field of energy and fuel and compare it with that of the Middle East countries.
    Material and methods
    In this applied and scientometric study, the data were collected by advanced searching in the Web of Science. These data were related to the energy and fuel from 1998 to 2017. HistCite and VOSviewer were used to analyze the data and draw the scientific maps, and Excel software was applied for statistical analysis.
    Findings
    The results showed that Iran had 10870 indexed documents in the field of energy and fuel. The highest number of documents was published in 2016. In terms of the number of documents in this field, Iran ranked 13th in the world and first in the Middle East. Moreover, in terms of international cooperation in the world and Middle East, Iran was the most cooperative with the United States and Turkey. The most common keywords used by Iranian researchers were optimization, genetic algorithm and exergy, respectively. Furthermore, by reviewing the topics in the most cited articles of the world, it was found that these articles were more focused on renewable energy while in Iran, more focused on non-renewable energy.
    Conclusion
    The findings indicated that the Iran’s documents had growing trend in this field. Although Iran has a good position in the Middle East in terms of the number of documents, it has a poor performance in terms of the number of citations and Hirsch index, which should be taken into consideration.
    Keywords: Scientific outputs, Energy, fuel, Iran, Middle East, Scientometrics
  • Hossein Moradimoghadam*, Rahman Marefat, Abdolazim Volooei Pages 19-27
    Background and aim
    Scientific collaboration is a process in which two or more authors share their resources and talents in order to create a common work. The aim of this study was to investigate the co-authorship status of the Journal of Family Research of Shahid Beheshti University.
    Material and methods
    The scientometric methods were used in the current study. The population included all articles from the Journal of Family Research of Shahid Beheshti University from 2005 to 2016. Totally, 320 articles and 911 authors were investigated, and the data were analyzed using Excel and SPSS.
    Findings
    The findings of the study showed that each article of this Journal had 2.8% authors in the period of the study. It was also found that the average
    co-authorship rate in articles of the Journal of Family Research was 0.60% during these years. Moreover, the highest number of authors in the articles was allocated to the universities of Shahid Beheshti, Isfahan and Tehran, respectively. In total, the average number of authors in the articles of the Journal of Family Research was three.
    Conclusion
    The scientific co-authorship rate was low in the Journal of Family Research.
    Keywords: Co-authorship, Scientometrics, Journal of Family Research, Shahid Beheshti University
  • Parvin Taheri, Golnessa Galyani, Moghaddam*, Hasan Jafari Pages 28-38
    Background and aim
    Digital libraries have been attracted by many countries around the world in recent years, and many scientific outputs regarding to digital libraries have been published. The aim of this study was to analyze the scientific papers of the world in the field of digital libraries based on quantitative and qualitative indicators with focus on Iran's rank.
    Material and methods
    This descriptive-analytical study with a scientometric approach was evaluated 5637 papers indexed in Web of Science (WoS) by the end of 2016. The HistCite software was used for data analysis and VOSviewer software was applied for drawing the maps related to thematic and co-authorship analysis.
    Findings
    The result indicates that the scientific papers of the world have had an increasing trend in this field. H-index of articles was 93 and 18 in the world and Middle East countries, respectively. The United States of America (USA) had the highest number of articles (2221) with h-index 81. Iran had h-index 7. It was found that single-authored paper had the highest frequency among global papers. Scientific collaborative coefficient was 0.44 and 0.54 for global and Iranian researchers during 35 years, respectively.
    Conclusion
    The research results suggest that most scientific articles of digital libraries have been published by several countries, with the USA topping the list. In the Middle East, Iran has the largest share in science production with 41 articles.
    Keywords: Thematic analysis, Co-authorship, Scientific collaborative coefficient, H-index, Digital library, Web of Science
  • Meisam Dastani* Pages 39-44
    Background and aim
    Institutional repositories are digital archives to collect, manage, disseminate and preserve the scientific resources. The aim of this study was to investigate the status of using institutional repositories in different higher education centers of Iran.
    Material and methods
    In this survey study, OpenDOAR and ROAR directories were used to extract the Iranian's institutional repositories as well as the Ranking Web of World Repositories website were applied to assess the rank of institutional repositories.
    Findings
    The findings showed that 17 organizational institutional repositories were active in Iran's scientific centers, of these, 13, 3 and 1 institutional repositories were used Eprints and Dspce and Green Stone softwares. Moreover, none of Iranian institutional repositories has been included in the webometric ranking.
    Conclusion
    The use of institutional repositories in Iran's universities has been growing, but it is very low compared to the number of Iranian academic and research centers.
    Keywords: Institutional repositories, open access, Scientific Centers, Academic Centers
  • Elham Kaveani, Shahab Bahrami* Pages 45-52
    Background and aim

    One of the areas of content analysis is citation analysis. The aim of this study was to do citation analysis of theses and research projects in Islamic Azad University of Kermanshah.

    Material and methods

    The statistical population of this scientometric study was 351 documents including master's theses (307) and research projects (44), selected based on stratified sampling among 4000 documents using Morgan's table. Data were collected using a researcher-made checklist and analyzed through descriptive and inferential statistics (Kolmogorov-Smirnov, Kruskal-Wallis and Friedman tests).

    Findings

    Findings showed that there was a significant difference between the number of Persian and non-Persian resources in master's theses and research projects. Moreover, there was a significant difference between the number of sources of master's theses and research projects based on update and type of resources (P=0.001).

    Conclusion

    More Persian resources are cited in theses than research projects.

    Keywords: Thesis, Citation analysis, Content analysis, Research project
  • Mousa Yaminfirooz, Khadijeh Tahmasbi*, Sara Amiri Pages 53-67
    Background and aim

    Today, scientometrics is the main method of assessing and comparing the scientific publications of countries, universities, scientific institutions, specific subjects and authors. The aim of this study was to evaluate the Iranian scientific outputs on thalassemia based on scientometric indicators.

    Material and methods

    In this scientometric study, the social network analysis was used to investigate the co-authorship, word co-occurrence and collaborative coefficient. The study population included 476 articles on thalassemia, indexed in the Web of Science (WoS) from 2006 to 2016. Excel ،Raver-matrix ،SPSS19، UCINET 6/28، Netdraw 2/141 and VOSviewer were utilized for data analysis based on scientometric indicators.

    Findings

    The growth rate (27.94%) suggested that scientific outputs on thalassemia had an increasing trend in the WoS. Mean collaborative coefficient was 0.78, and the findings showed that there was a significant relationship between the number of authors and citations to each paper (p=0.05). The Pearson correlation coefficient was 0.650, indicating a direct and positive relationship among the studied variables. However, the co-authorship network of authors and institutes with density of 0.006 and 0.015 indicated low coherence of researchers' network in the field of thalassemia.

    Conclusion

    In the field of thalassemia, both scientific outputs and scientific cooperation level have increasing trend, but compared to other fields, the collaborative network has no good coherence, and it is a great way to achieve the desired status.

    Keywords: Scientometric indicators, Social network analysis, Visualization, Thalassemia