فهرست مطالب

قرآن پژوهی خاورشناسان (قرآن و مستشرقان) - پیاپی 25 (پاییز و زمستان 1397)
  • پیاپی 25 (پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1398/03/15
  • تعداد عناوین: 8
|
  • سخن سردبیر
  • محمدجواد اسکندرلو صفحات 13-32
    پاسخ دهی به هجمه گسترده تبلیغاتی، عقیدتی و فرهنگی غربیان و خاورشناسان علیه قرآن و اسلام، وظیفه و رسالت عالمان و محققان دینی است. بر همین اساس نوشتار حاضر، در صدد ارائه گزارش مختصری است از تلاش های گوناگونی که از سوی فرهیختگان حوزوی و دانشگاهی که در همین راستا، پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ایران تاکنون انجام گرفته است، از قبیل: تدریس دروس نقد آرای مستشرقان در زمینه ی قرآن، حدیث، تاریخ و کلام در مراکز علمی حوزوی و دانشگاهی، برگزاری همایش بین المللی قرآن و مستشرقان، پایان نامه های استشراقی دفاع شده در حوزه علمیه و در جامعه المصطفی العالمیه، تاسیس رشته قرآن و مستشرقان در حوزه علمیه قم و در جامعه المصطفی العالمیه، چاپ و نشر دو فصلنامه علمی ترویجی قرآن پژوهی خاورشناسان، تالیف کتب نقد استشراق و... .
    کلیدواژگان: قرآن و مستشرقان، استشراق، همایش های بین المللی در نقد استشراق، پژوهش های استشراقی
  • اکبر محمودی صفحات 33-62
    انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 شمسی، نقطه عطفی در گسترش آموزش استشراق در داخل و خارج از کشور جمهوری اسلامی ایران بوده است. با پیروزی این انقلاب مردمی و دینی در کشوری که دارای اهمیت ویژه ای در سطح منطقه و بین الملل است، اذهان و افکار بسیاری از کشورها، ملت ها، مراکز و اشخاص را به ماهیت این انقلاب به لحاظ سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، علمی، فرهنگی، تمدنی، اخلاقی، تربیتی، حقوقی، دینی، مذهبی و... معطوف نمود و سبب مطالعات آموزشی و پژوهشی در سطح کمی و کیفی بالایی گردید. ازاین رو، نوع مطالعات آموزشی و پژوهشی غربیان در زمینه استشراق، تحول زیادی یافت. از سوی دیگر، حکومت و تعامل آن با مراکز و شخصیت های فعال مردمی درباره استشراق در ایران، موجب شد تا رایزنی ها و روابط بیشتر و بهتری با مستشرقان صورت گیرد و از همین رهگذر منابع معتبر و دست اول بیشتری در اختیار آنان قرار گیرد. ایجاد رشته های تخصصی (مانند: ق

    کلیدواژگان: قرآن، انقلاب اسلامی، چهل سالگی انقلاب، استشراق، آموزش استشراق
  • حامد شاهبیکی، محمدعلی رضایی اصفهانی صفحات 63-88
    در این مقاله دیدگاه های مستشرقان درباره ماهیت نسخ آیات قرآن مورد بررسی قرار گرفته است و شش دیدگاه نادرست ایشان نسبت به ماهیت نسخ نقد شده است. دیدگاه هایی که در این مقاله نقد و بررسی شده اند عبارت است از 1-معرفی نسخ به عنوان راه حل تعارضات قرآن، 2- معرفی اختلاف قرآن و فقه و اختلاف فتاوا به عنوان منشا اندیشه نسخ، 3- معرفی نسخ به عنوان راهی برای اصلاح و تعدیل اشتباهات قرآن، 4- معرفی فراموشی پیامبر(ص) به عنوان علت اندیشه نسخ، 5- نسخ را نوعی تبدیل بی ضابطه و دل خواه احکام دانستن 6- معرفی نسخ به عنوان توجیه کننده بی انضباطی در جمع قرآن. همچنین در ضمن نقد این دیدگاه ها، شبهات دیگری مانند ادعای تناقض در قرآن، تشکیک در وحیانی و آسمانی بودن قرآن، ادعای تحریف در قرآن، نسبت فراموشی به پیامبر اعظم(ص) و نظرات نادرست آن ها پیرامون جمع قرآن مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.

    کلیدواژگان: نسخ، نسخ قرآن، مستشرقان، ناسخ، منسوخ
  • سکینه آخوند صفحات 89-103
    مقاله «خدیجه» اثر باربارا فریر استواسر در جلد دوم دایره المعارف قرآن لیدن منتشر شده است. وی با استناد به منابع اهل سنت ابتدا به معرفی حضرت خدیجه  پرداخته و بعد از بیان ویژگی های او به چگونگی ازدواج خدیجه با پیامبر اسلام (ص) می پردازد و در ادامه به حمایت های مادی و معنوی او از پیامبر، اسلام آوردن او و آیاتی از قران که در متون تفسیری با خدیجه مرتبط شده و جایگاه خدیجه در بین زنان برگزیده اشاره می نماید.
    نویسنده این نوشتار، به رغم مراجعه به منابع متعدد، به دلیل استناد به منابع اهل سنت و منابع محدودی از مستشرقان دچار کاستی و اشتباهاتی شده و مطالبی را ذکر کرده که با تاریخ قطعی ناسازگاری دارد. این نوشتار در صدد است با بررسی این مقاله، مطالب آن را با استناد به منابع معتبر اسلامی نقد نموده و جایگاه حضرت خدیجه  نزد مسلمانان را کاملا تبیین نماید.

    کلیدواژگان: قرآن، پیامبر اسلام (ص)، خدیجه (س)، مستشرقان، دائره المعارف قرآن لایدن
  • محمود کریمی، امیرحسین فراستی صفحات 105-124
    مقاله «عایشه بنت ابی بکر» اثر اسلام شناس آمریکایی، دنیس اسپلبرگ است که در دایره المعارف قرآن لیدن به چاپ رسیده است. او در این مقاله، دو ماجرای تبرئه عایشه از زنا (إفک) و جنگ جمل را محور اصلی پژوهش خود در بازشناسی سیمای عایشه قرار داده و سپس به تحلیل هر یک می‎پردازد. نوشتار یاد‎شده نقاط قوت و ضعف‎ متعددی دارد. وی با تفسیری که از "ام المومنین" ارائه نموده و بر اساس آیه شریفه «وقرن فی بیوتکن» (احزاب/33) زنان مسلمان را محکوم به خانه‎نشینی و نیز پرهیز از مناصب سیاسی به علت مشارکت عایشه در اولین جنگ داخلی در اسلام (جنگ جمل) می‎داند. افزون بر این، مدعی می شود که شیعه اعتقادی به عفت عایشه نداشته و راه را برای اتهام به وی باز گذاشته است. وجود چنین ادعاهایی در مقالات دایره المعارف قرآن لیدن، ایجاب می‎کند تا قرآن‎پژوهان مسلمان به پاسخگویی و اعلام دیدگاه صحیح اسلام در این خصوص بپردازند. در نوشتار پیش رو ضمن تقدیم محورهای اصلی مقاله‎ی مزبور، آرای مولف در بوته نقد قرارگرفته و پاسخ هایی مستدل بر اساس منابع شیعه و اهل سنت ارائه شده است. در ابتدا معرفی کوتاهی از اسپلبرگ و آثارش اصورت گرفته و پس از تحلیل محتوایی مقاله مذکور، مهم ترین ادعاهای نویسنده مورد بررسی و نقد قرار گرفته است.

    کلیدواژگان: ام المومنین عایشه، زنان پیامبر، دایره المعارف قرآن لیدن، نقد اسلام شناسی مستشرقان، خانه‎نشینی زنان
  • فریحه مامورزاده، محمد ابراهیم روشن ضمیر صفحات 125-146
    یکی از داستان هایی که دستمایه خاورشناسان برای تردید در مصدر وحی و نیز رسالت پیامبر اسلام قرار گرفته، داستان بحیرای راهب است. نویسنده مقاله «بحیرا» در دائره المعارف اسلام، با ادعای اصالت تاریخی این داستان، بر این اندیشه است که پیامبر، معارف قرآن را در کودکی از این راهب مسیحی فراگرفته است و مسلمانان نیز از این داستان برای اثبات وثاقت رسالت پیامبر استفاده کرده اند. گزارش این داستان در منابع تاریخی اهل سنت و نیز در برخی آثار شیعی به نقل از منابع اهل سنت، زمینه سوء استفاده خاورشناسان را فراهم آورده است. اصالت تاریخی این داستان مورد نقد جدی بسیاری از محققان شیعه و برخی از پژوهشگران نواندیش اهل سنت قرار گرفته است. افزون براین برخی ناسازگارهای درونی، ناهمخوانی با واقعیت های تاریخی، تفاوت های عمیق قرآن و آموزه های مسیحی در باره توحید، نبوت، معارف و... نشان از ساختگی بودن این داستان دارد.
    کلیدواژگان: قرآن، خاورشناسان، منابع اهل سنت، بحیرای راهب، دایره المعارف اسلام لیدن
  • صفحات 147-152
|
  • Muhammad Javad Eskandarloo Pages 13-32
    Responding to the vast propaganda, both ideological and cultural, of the westerners and Orientalists against Islam and the Qurʾān is the duty and mission of religious scholars and researchers. Accordingly, the present paper seeks to provide a brief account of the various efforts made by the scholars of the seminary and university professors who have been active since the glorious victory of the Islamic Revolution of Iran until now. These efforts include: teaching lessons where the views of Orientalists on the Qurʾān, hadith, history and theology are critiqued in the academic centers of the seminary and university, organizing international conferences on [the subject of] the Qurʾān and Orientalists, having dissertations defended in the field of Orientalism in the seminary and at al-Mustafa International University, the establishment of a program on the Qurʾān and Orientalists in the Qom Seminary and at al-Mustafa International University, the publication of two quarterly academic journals on Qurʾān and Orientalist Studies, authoring critiques of Orientalism etc.

    Keywords: ''Qurʾān, Orientalists'', ''Orientalism'', ''international conferences in critique of Orientalism'', ''Orientalist research''
  • Akbar Mahmoudi Pages 33-62
    The Islamic Revolution of Iran that took place in 1979 has been a milestone in the development of Orientalism studies in the Islamic Republic of Iran, both inside and outside the country. With the victory of this popular and religious revolution in a country of particular importance at the regional and international levels, the minds and thoughts of many countries, nations, centers, and individuals have become inclined towards the political, social, economic, scientific, cultural, civilizational, ethical, legal, and religious nature of this revolution. This has led to higher educational and research standards both in terms of quality and quantity. Hence, the type of western studies and research in the field of Orientalism has changed greatly. On the other hand, the government and its interaction with active centers and personalities who were studying about Orientalism in Iran made it possible for better contacts to be established with Orientalists scholars, and thought this, they were able to provide them with more reliable and primary sources. Creating specialized fields (like: the Qurʾān and Orientalists), specialized courses, syllabi related to Orientalism, departments for the study of Orientalism, study opportunities, short-term training, student recruitment, student placement etc. are important ways of developing Orientalism studies. In Iran, some seminary centers (such as the Higher Learning Institute of the Qurʾān and Hadith, the Imam ʿAlī (a) Center for Qurʾān Specialization, the Specialized Training Institute for Exegesis and Qurʾānic Sciences, the International Institute for Islamic Studies, a.
    Keywords: forty years of revolution, Orientalism, Orientalists, Orientalism studies
  • hamed shahbeiki, Mohammad Ali Rezaee Isfahani Pages 63-88
    In this article, the view of Orientalists regarding the nature of abrogation in Qurʾānic verses have been reviewed and six of their misconceptions about the nature of abrogation have been critiqued. The views that have been reviewed in this article are as follows: 1) Introduction of abrogation as a solution to the contradictions of the Quran; 2) Introduction of the contention between the Qurʾān and jurisprudence, and the differences in juristic opinions as the origin of the idea of abrogation; 3) Introduction of abrogation as a way of reforming and correcting errors in the Qurʾān; 4) Introducing the Prophet‟s forgetfulness as the cause of the concept of abrogation; 5) Considering abrogation as a subjective and arbitrary alteration; 6) Introducing abrogation as a justification for the haphazard compilation of the Qurʾān In addition to critiquing these views, other doubts such as claims of contradictions in the Qurʾān, questioning the revelation and heavenly nature of the Qurʾān, claims of distortion in the Qurʾān, attributing forgetfulness to the Noble Prophet (s) and their incorrect opinions about the collection of the Qurʾān have also been critiqued.
    Keywords: Abrogation, abrogation of the Qurʾān, Orientalists, abrogating verses, abrogated verses, forgetting revelation
  • Sakineh Akhund Pages 89-103
    The article “Khadīja” by Barbara Freyer Stowasser has been published in the second volume of the Leiden Encyclopedia of the Qurʾān. Referring to Sunnī sources, she first introduces Lady Khadīja and after enumerating her qualities, she describes how Khadīja got married to the Prophet of Islam (s). Then she continues by mentioning her material and spiritual support for the Holy Prophet (s) before quoting verses of the Qurʾān that have been linked to Khadīja in exegetical texts. Finally, she points to the status of Khadīja among the chosen women.
    The author of this article, despite referring to numerous sources, has suffered shortcomings and mistakes due to referral to Sunnī sources and the limited works by Orientalists. She mentions some things that are incompatible with definitive history. This paper seeks to critique the contents of this article by referring to authentic Islamic sources and explaining the true status of Lady Khadīja among Muslims.
    Keywords: Qurʾān, the Prophet of Islam (s), Khadīja (a), Orientalists, the Leiden Encyclopedia of the Qurʾān
  • Mahmoud Karimi, Amirhosein Farasati Pages 105-124
    The article “ʿĀʾisha bint Abī Bakr” by the American Islamicist scholar is Denise Spellberg, has been published in the Leiden Encyclopedia of the Qurʾān In this article, she discusses two cases of ʿĀʾisha‟s acquittal from adultery (ifk) and makes the Battle of Jamal the main focus of her research in deciphering ʿĀʾisha‟s personality, and then proceeds to analyze each one of these. The article under review has several strengths and weaknesses Through the interpretation she gives for the term „Mother of the Believers‟ (umm al-muʾminīn) and with reference to Q33:33, she states that Muslim women [have been instructed that they] should stay in their homes She adds that due to ʿĀʾisha‟s participation in the first civil war in Islam (the Battle of Jamal), women [have been instructed that they] should avoid political positions Furthermore, she claims that the Shīʿah did not believe in ʿĀʾisha‟s chastity and left the way open for her accusers. The existence of such claims in the articles of the Leiden Encyclopedia of the Qurʾān obligates Muslim scholars of the Qurʾān to respond and assert the correct views of Islam in this regard. In the present paper, while presenting the main points of the article, the author‟s views are critiqued and answered based on proof from Shīʿī and Sunnī sources Initially, a brief introduction of Spellberg and her works is made and after analyzing the contents of his article, the most important claims of the author have been reviewed and critiqued.
    Keywords: Āʾisha „mother of the believers‟, wives of the Prophet, the Leiden Encyclopedia of the Qurʾān, critique of Orientalist Islamicists, women remaining in the home
  • Farihe Mamorzadeh, Muhammad Ibrahim Roushanzamir Pages 125-146
    One of the stories that Orientalists recount in order to raise doubt in the origin of revelation and the mission of the Prophet Muhammad (s), is the story of Buḥīra the monk. By claiming a historical origin for this story, the author of the article “Buḥīra” in the Encyclopedia of Islam, seeks to show that the Prophet (s) learnt the teachings of the Qurʾān as a child from this Christian monk. On the other hand, Muslims have used this story to prove the credibility of the Prophet’s mission. The report of this story in Sunnī historical sources, as well as in some of the Shīʿa works that quote from Sunnī sources, has provided grounds for misuse by Orientalists. The historical origin of this story has been seriously criticized by many Shīʿī scholars and some reformist scholars among the Sunnīs as well. In addition, some of the internal discrepancies, contradiction with historical facts, profound differences between the Qurʾān and Christian doctrines of monotheism, prophecy, etc. all show that this story is fabricated.
    Keywords: Qurʾān, Orientalists, Sunnī sources, doubts, Encyclopedia of Islam