فهرست مطالب

پژوهش نامه علوم حدیث تطبیقی - پیاپی 9 (پاییز و زمستان 1397)
  • پیاپی 9 (پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/12/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • فرهاد عباسی * صفحات 9-30

    در دامنه پدیده حدیث و پژوهش میراث عظیم روایی در طول تاریخ به وجود آمد. در دوره معاصر و با وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 با محوریت شعارهای اسلامی، به حدیث بیش از پیش توجه گردید و در ابعاد مختلف، حدیث‏پژوهی شکل رشدیافته‏تری به خود گرفت و موجب تاسیس دانشکده‏ها، مراکز تحقیقاتی حدیثی و. . . گردید. یکی از عرصه‏های رشد و توسعه در دانش حدیث، در بخش پژوهش آن است. اینکه در چه شاخصه‏های پژوهشی و به چه میزان رشد داشته؟ پرسشی است که در نوشتار پیش‏رو پاسخ داده شده است. با بررسی انجام شده در شاخصه‏های مهم پژوهش دانش حدیث، همچون: مجلات، پایان‏نامه‏ها، انتشارات، کتابخانه‏ها و. . . پس از پیروزی انقلاب اسلامی رشد قابل توجهی داشته، به گونه‏ای که در برخی موضوعات پژوهشی طلوع و رشد آن فقط پس از پیروزی انقلاب بوده است. پرسشی است که در نوشتار پیش‏رو پاسخ داده شده است. با بررسی انجام شده در شاخصه‏های مهم پژوهش دانش حدیث، همچون: مجلات، پایان‏نامه‏ها، انتشارات، کتابخانه‏ها و. . . پس از پیروزی انقلاب اسلامی رشد قابل توجهی داشته، به گونه‏ای که در برخی موضوعات پژوهشی طلوع و رشد آن فقط پس از پیروزی انقلاب بوده است.

    کلیدواژگان: وضعیت دانش حدیث، واحدهای پژوهشی حدیث، نشریات حدیثی، کتابخانه‏های حدیثی
  • احمد اکبری، مصطفی علیمرادی * صفحات 31-46

    انقلاب اسلامی بر پایه مبانی دینی شکل گرفت و در این راستا با حمایت از فعالیت های پژوهشی در حوزه مبانی و منابع دینی موجب شد تا فعالیت های چشم گیری در رشته حدیث و علوم حدیث به ویژه در گستره به کارگیری فناوری اطلاعات، در این رشته شکل گیرد. بررسی آثار فناورانه تولید شده در این دوره می تواند ما را به ویژگی ها و انواع این آثار رهنمون سازد. در حوزه رقمی سازی و فراوری محتواهای حدیثی، می توان به دیجیتال سازی مصادر حدیثی، اعراب گذاری مصادر حدیثی، برچسب گذاری های تخصصی و موضوعی و به کارگیری فنون متن کاوی اشاره نمود. در حوزه عرضه نتیجه فراوری‏ها در سکوها و قالب‏های گوناگون، روی لوح فشرده، پایگاه اینترنتی و ویژه حامل های همراه عرضه شده که می توان به نرم افزارهای کتابخانه ای و به صورت ویژه جامع الاحادیث و معجم فقهی، و نرم افزارهای موضوعی و دانشنامه ای پژوهش بنیان از جمله معجم موضوعی بحار و کتب اربعه و وسائل الشیعه اشاره نمود که مجموعه این محصولات توانسته است ضمن جلب اعتماد مخاطبان، زمینه ساز قریب به اتفاق پژوهش های حدیثی در دوره معاصر باشد.

    کلیدواژگان: دانش حدیث، فعالیت‏های فناورانه، انقلاب اسلامی ایران، دیجیتال‏سازی مصادر حدیثی، تشخیص خودکار احادیث مشابه
  • رحیم سالمی *، صالح جواد صفحات 47-68

    این نوشتار با روش استقرایی تحلیلی به دنبال نقش و کاربرد حدیث در مباحث الفاظ علم اصول فقه است، مبحث الفاظ یکی از مباحث گسترده اصول فقه است که ماهیت اعتباری و تحلیلی داشته، و اهمیت گسترده ای در استنباط احکام فقهی از متون آیات و روایت دارد. پرسش اصلی این پژوهش این است که حدیث در مباحث الفاظ علم اصول فقه چه نقش و کاربردی دارد، و این مبحث به چه میزان مبتنی بر حدیث است؟ در مباحث الفاظ علم اصول احادیث به عنوان نمونه و شاهد بر ظهور الفاظ در معانی به کار می رود. این کاربرد صحیح و تام است. برخی از موارد ظاهر کلمات اصولیون استدلال به حدیث است، که با تامل و دقت در موارد آن می توان آن را به عنوان تطبیق قاعده «ادل دلیل علی امکان الشیء وقوعه» دانست. یعنی با استناد به حدیث، معنا را ثابت می کنند، و در حقیقت استناد به حدیث، برای اثبات وجود ظهور برای لفظ در لغت عرب است. در این نوشتار به نمونه هایی از کاربرد حدیث در مباحث مختلف الفاظ همچون: مشتق، اوامر، نواهی، واجب تعبدی و توصلی، وقوع امر بعد ازحظر، دلالت امر بر فور و تراخی، مفاهیم، عام و خاص بحث شده است.

    کلیدواژگان: حدیث، نقش حدیث، مبحث الفاظ، اصول فقه
  • غلامحسین زینلی * صفحات 69-100

    در احادیث بر جای مانده از رسول خدا (ص)، روایاتی وجود دارد که در آن از عصمت پیامبر و اهل بیت (ع) بزرگوار آن حضرت سخن به میان آمده است. یکی از این روایات، حدیث «. . . انا و اهل بیتی مطهرون من الذنوب» است که آن را محدثان اهل سنت از رسول خدا نقل کرده، و در آثار روایی، تفسیری و تاریخی خود ثبت کرده اند. این حدیث که بر عصمت پیامبر و اهل بیت (ع) از همه گناهان دلالت دارد، از سند قابل قبولی برخوردار است. رجال سند حدیث عبارتند از: یعقوب بن سفیان فسوی فارسی، یحیی بن عبدالحمید حمانی، قیس بن ربیع اسدی کوفی، سلیمان بن مهران اعمش، عبایه بن ربعی اسدی کوفی و عبدالله بن عباس، که حدیث را از رسول خدا نقل کرده است. از رجال سند حدیث یک نفر متهم به غلو شده، لکن ادعای غلو درباره او ثابت نیست، و بر فرض ثبوت، غلو مانع وثاقت نیست. لذا رجال سند حدیث همگی موثق، و حدیث مورد نظر بدون ایراد است.

    کلیدواژگان: پیامبر اسلام، عصمت، اهل بیت?، حدیث نبوی، سند حدیث
  • محمد امینی * صفحات 101-138

    یکی از ابعاد تربیت، جنبه اصلاحی آن است که مربی برای اصلاح و تغییر در صفات و رفتار ناپسند متربی در ساحت های اجتماعی، عبادی، اعتقادی و سیاسی متربی فعالیت هایی انجام می دهد، اما این تلاش های تربیتی در عرصه اصلاح روش های مربوط به خود را می طلبد که در زمینه شناختی، عاطفی، و رفتاری قابل بررسی می باشند، این پژوهش با مطالعه و بررسی تبیینی احادیث پیامبر اکرم و اهل بیت در منابع روایی امامیه، روش هایی را مانند: تفهیم خطا، حکمت آموزی و برهان، ارجاع به فطرت، جهل زدایی، دعوت به تفکر و تعقل، تمثیل و تشبیه، تصویرسازی، تغییر باورهای غلط وخرافه زدایی که در زمینه اصلاح شناخت و نگرش به کار گرفته می شوند از بین آموزه های روایی پیامبر اکرم و اهل بیت استخراج نموده است. این پژوهش با مطالعه و بررسی تبیینی احادیث پیامبر اکرم و اهل بیت در منابع روایی امامیه، روش هایی را مانند: تفهیم خطا، در منابع روایی امامیه، روش هایی را مانند: تفهیم خطا، حکمت آموزی و برهان، ارجاع به فطرت، جهل زدایی، دعوت به تفکر و تعقل، تمثیل و تشبیه، تصویرسازی، تغییر باورهای غلط وخرافه زدایی که در زمینه اصلاح شناخت و نگرش به کار گرفته می شوند از بین آموزه های روایی پیامبر اکرم و اهل بیت استخراج نموده است.

    کلیدواژگان: روش، تربیت، تربیت اصلاحی، روش های شناختی
  • سید محمد تقی موسوی کراماتی* صفحات 139-154

    نوشتار حاضر، از وجوه مختلفی به بازکاوی قصه منع حضرت داوود از ساختن بیت المقدس پرداخته است. در بررسی سندی، وجود راویان غیرقابل اعتماد و ضعف ارسال در سلسله سند، صلاحیت اعتمادسازی به حدیث از بین برده است. در بخش شناخت شناسی متن نیز وجود چندگانگی معنایی در گزارش های متفاوت متنی به گونه ای است که پوششی از ضعف اضطراب بر صورت آن سایه انداخته است که بر پایه ساز و کار سنجش درستی یا نادرستی حدیث نمی تواند معنای اطمینان سازی از متن بیافریند. بازشناسی های عقلی و قرآنی از متن حدیث نیز نشان می دهد درون مایه معنایی حدیث با اصول عقلی شناخت شناسی اصالت حدیث هیچ نوع سنخیتی ندارد. عرضه حدیث مذکور به قرآن طبق سنتی ثابت که در چهارچوب دانش حدیث پی نهاده اند، حکایت از تباین درون مایه قصه با آیات قرآنی دارد. در پایان با بررسی قصه در تورات روشن شده است آنچه در منابع اسلامی از این قصه وجود دارد بازنشر اقتباسی است که از اخبار نادرست تورات صورت گرفته است.

    کلیدواژگان: داوود، بیت المقدس، حدیث، عقل، قرآن
|
  • Farhad Abbasi * Pages 9-30

    The phenomenon of hadith and research regarding it has brought about a vast narrative heritage throughout history. In the contemporary period, and with the advent of the Islamic Revolution of Iran in 1979 that focused on Islamic refrains, the attention to hadith has increased exponentially and in various aspects. Hadith research has become more developed and this has led to the establishment of universities, research centers etc. that primarily focus on hadith. One of the areas of growth and development in hadith studies pertains to its research. As to how much growth it has undergone and at what rate, that is the question that has been answered in the present article. By reviewing the important indicators of the study of hadith, such as journals, dissertations, publications, libraries etc. , after the victory of the Islamic Revolution, we note that it has grown significantly. Furthermore, it is seen that some of the research has only been the developed after the victory of the revolution

    Keywords: Status of hadith studies, hadith research departments, hadith publications, hadith libraries
  • Ahmad Akbari, Mostafa Alimoradi * Pages 31-46

    The Islamic revolution based on religious fundamentals gave a new momentum to research activities particularly to the activities which are related to the basics of religion and Hadith. Given this fact, the development of information and technology in Hadith related topics and activities have been on the rise after the victory of Islamic revolution. A study on the technological products manufactured in this period can lead us to the type and features of such works. In regard with the digitalization and processing Hadith contents one can point to the digitalization of Hadith reference works, dedication of diacritical marks for reference works and tagging them on the basis of their theme and specialty. In respect with the results of processing these contents in different platforms and formats [such as CDs, DVDs, Websites], one can mention to products relevant to library research particularly that of Jami Al-Ahadith and jurisprudential glossary and encyclopedia [thematic glossary of Bihar al-Anwar (one of the most famous collections of Hadith among the Shiites) and Wasail al-Shia (one of the four authentic books of the Shiites). These products have attract the attention of the users on the one hand and have become means of new Hadith oriented researches in the contemporary era on the other.

    Keywords: Hadith Knowledge, Technological Activities, Islamic Revolution of Iran, Digitalization of Hadith Reference Works, Automatic Detection of Similar Hadith
  • Saleh Javad, Rahim Salimi * Pages 47-68

    This article employs the inductive-analytical method to examine the role and application of hadith in the discourse on the usage of words in Principles of Jurisprudence. The subject of words [and their usage and meaning] is one of the broad topics of legal theory that has a perceptual and analytical nature, and is of great importance in deducing jurisprudential rulings from the texts of verses and narrations. The main question addressed in this article is: what is the role and application of hadith in relation to the discourse on words in Principles of Jurisprudence and to what extent is this subject based on the hadith? In the discourse on words in Principles of Jurisprudence, hadiths are used as examples and witnesses to the function of words in relation to their meanings. This [type of] application is correct and complete. Some instances of the apparent meanings of words are evinced by the legal theorists from hadith, which, upon reflection and observation, can be regarded as instances of the principle that states: ‘the strongest evidence for the possibility of something is its occurrence’. In other words, they establish the meanings by referring to hadith. In reality, the hadith is referred to in order to prove the existence of the meaning of a word in Arabic. This paper discusses examples of the use of hadith in various discourses on words such as derivatives, commands, proscriptions, types of obligatory actions, the occurrence of a command after a proscription, the implication a command, concepts, general

    Keywords: hadith, the role of hadith, discourse on words, Principles of Jurisprudence
  • Gholam Hossein Zeynali * Pages 69-100

    In the traditions that have reached us from the Prophet (s), there are some narrations that speak about the infallibility of the Prophet (s) and Ahl al-Bayt (a). One of these narrations is the hadith: “I and my household have been purified from sin,” which Sunnī hadith scholars have narrated from the Prophet (s) and have recorded in their hadith texts, exegeses and historical works. This hadith, which implies the infallibility of the Prophet (s) and Ahl al-Bayt (a) from all sins, has an acceptable chain of transmission. The narrators in the chain of this tradition are: Yaʿqūb ibn Sufyān Fasawī Fārisī, Yaḥyā ibn ʿAbd al-Ḥamīd Ḥimmānī, Qays ibn Rabīʿ Asadī Kūfī, Sulaymān ibn Mihrān Aʿmash, ʿAbāyah ibn Ribʿī Asadī Kūfī and ʿAbdullāh ibn ʿAbbās, who narrated the hadith from the Prophet (s) . From the narrators in the chain of the hadith, one individual has been accused of exaggeration, but the accusation of exaggeration regarding him has not been confirmed, and, on the assumption of confirmation, exaggeration is not [necessarily] an obstacle to reliability. Therefore, all the narrators in the chain of this hadith are reliable, and the hadith in question is without fault.

    Keywords: Prophet of Islam (s), infallibility, Ahl al-Bayt (a), prophetic hadith, chain of transmission
  • Mohammad Amini * Pages 101-138

    One of the dimensions of education is its reformative aspect, where the instructor strives to reform and alter the disliked qualities and behavior of the subject in social, religious, doctrinal, and political spheres, but these didactic efforts in the field of reformation require their own special method. This method may be studied in relation to its cognitive, emotional, and behavioral aspects. The present research, which has been carried out through an explicative study of the hadiths of the Prophet (s) and the Ahl al-Bayt (a) in the Imāmī hadith corpus, has derived methods such as explaining mistakes, teaching wisdom and argumentation, referral to innate nature, elimination of ignorance, call to reflection and thinking, analogy and simulation, illustration, change of wrong beliefs and debunking superstitions, which have all been employed in the field of reformative education, from the narrated teachings of the Prophet (a) and Ahl al-Bayt (a). narrated teachings of the Prophet (a) and Ahl al-Bayt (a).

    Keywords: Method, education, reformative education, cognitive methods
  • seyed mohammad taghi musavi keramati * Pages 139-154

    The present paper examines various aspects of the narrated story about Prophet Dāwūd being forbidden from building Bayt al-Maqdis. Upon studying its chain of narrators, we find that the presence of unreliable narrators and weakness brought about by incomplete chains of transmission has eliminated the reliability of the narration. As far as the text itself, there is semantic multiplicity in various textual reports such that it covers the text with an aura of weakness and disorder. As a result of this, the mechanism for assessing the correctness or incorrectness of the narration does not lead us to any reassurance regarding the text. Examining the rational and Qurʾānic positions also shows the text of the narration to have a meaning that is contrary to rational principles of epistemology. Comparing the narration to Qurʾānic teachings in accordance with the framework established in hadith sciences indicates a contradiction between the story [mentioned in the narration] and the verses of the Qurʾān. In the end, by reviewing the story in the Torah, it becomes clear that what has been narrated in the Islamic sources in reference to this story is an adaptation of the Torah’s incorrect report.

    Keywords: Prophet D?w?d, Bayt al-Maqdis, hadith, intellect