فهرست مطالب

لسان مبین (پژوهش ادب عرب) - سال دهم شماره 33 (پاییز 1397)
  • سال دهم شماره 33 (پاییز 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/08/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • رقیه رستم پور ملکی*، مهناز اعتضادی فر صفحات 1-19
    طه حسین یکی از نخستین نگارندگان معاصر «تاریخ ادبیات عربی» است که شناخت رویکرد مطلوب وی در تاریخ نگاری ادبیات عربی، در شناسایی رویکرد برتر جهت تدوین کتاب های جدید در زمینه تاریخ ادبیات عربی، مفید و موثر است. هدف مقاله با روش هرمنوتیک اسکینر تشریح رویکرد مطلوب طه حسین در تاریخ ادبیات نگاری و نقد کارآیی ها و ناکارآمدی های آن است. یافته ها نشان می دهد: هیچ یک از رویکردهای سیاسی، علمی، یا صرفا ادبی از کارآمدی لازم برای تدوین تاریخ ادبیات همه سونگر برخوردار نیست و پررنگ ترین رویکرد نگارش تاریخ ادبیات عربی در آثار طه حسین «رویکرد تمدنی» است؛ یعنی نگارش تاریخ ادبیات با تشریح اوضاع فرهنگی جامعه و نقش تمدن های کهن(فارسی و یونانی) در ویژگی های ادبی مولف. عوامل این رویکرد را می توان در: شکوفایی ادبیات عربی با تبادل فرهنگی، تاثیر پذیری انسان از محیط فرهنگی، تاثیر فرهنگ و فضای علمی در شکل گیری شخصیت علمی و ادبی، و اصل وام گیری زبان ها از یکدیگر خلاصه کرد.
    کلیدواژگان: : طه حسین، نگارش تاریخ ادبیات عربی، رویکرد تمدنی، روش اسکینر
  • رضا افخمی عقدا، مهدیه جعفری ندوشن* صفحات 21-41
    شخصیت شناسی یکی از رویکردهای نقد روان شناسی است که در قرن بیستم پا به عرصه های جدید از جمله ادبیات گذاشت. در این روش، منتقد بر اساس اصول روان شناسی به کاوش در اعماق روان و شخصیت خالق اثر ادبی از خلال آثارش می پردازد. یکی از نظریه های مهم شناخت شخصیت در روان شناسی نوین نظریه"انیاگرام" است که با به کارگیری آن می توان نوع تیپ شخصیتی هر فرد را از میان تیپ های نه گانه این الگو باز شناخت. پژوهش حاضر با شیوه ی توصیفی-تحلیلی برآن است تا بر اساس نظریه"انیاگرام" تیپ شخصیتی عروه را از خلال اشعارش شناسایی و بازتاب تیپ شخصیتی وی را در اشعارش واکاوی نموده وعوامل موثر بر شکل گیری شخصیت عروه را معرفی نماید. برآیند این پژوهش نشان می دهد که ویژگیهای رفتاری عروه با ویژگیهای تیپ دو(کمک گرا) انطباق بیشتری دارد و تیپ شخصیتی او، در قالب انسانی مهربان، دلسوز، فداکار، بخشنده و یاری دهنده به فقراء و ستمدیدگان نمایانگر می شود هر چند محرک چنین رفتارهایی از عروه تلاش برای غلبه بر درد حقارتی است که ناشی از ظلم و نابرابری اقتصادی و اجتماعی حاکم بر زندگی فردی و اجتماعی اوست و رفتارها و منش های انسان دوستانه وی بیشتر در جهت اثبات خویش به جامعه و جلب توجه و تایید دیگران است.
    کلیدواژگان: شعر جاهلی، تیپ شناسی شخصیت، عروه بن ورد، نظریه انیاگرام
  • سعیده جلالی فرد*، غلامرضا کریمی فرد، محمود آبدانان مهدیزاده صفحات 43-62
    نوستالژی عبارت است از دلتنگی به سبب دوری از وطن یا دلتنگی حاصل از یادآوری گذشته های خوشایند و درخشان. نوستالژی به ظاهر موضوعی جدید در ادبیات است، اما در واقع شوق بازگشت به وطن یکی از موضوعات اساسی در ادب عربی بود و از زمان های دور و عصر جاهلی، شاعران خاطرات خوب، معشوق، قبیله و خرابه های منزل یار را با حسرت یاد می کردند. این نوع ادبی در ادبیات دوره اموی و عباسی نیز رواج بیشتری یافت. مقامات بدیع الزمان و مقامات حریری از نمونه متون عصر عباسی هستند که در آنها مایه های نوستالژیک به چشم می خورد. ما در این پژوهش تلاش نمودیم تا به بررسی مولفه های نوستالژی در مقامات بدیع الزمان و حریری بپردازیم. پژوهش مورد نظر در این دو کتاب که از متون نثری قدیم ادب عربی محسوب می شوند می تواند به نوعی، اثبات وجود مولفه-های نوستالژی در متون قدیم و بخصوص نثر باشد. در این دو اثر مولفه های "حسرت ایام گذشته، دوری از وطن، ارزشهای از دست رفته" و همچنین ضدنوستالژی، مشاهده می شود. نیز می توان اذعان کرد که نوعی نوستالژی به نام "نوستالژی دروغین" در این مقامات وجود دارد که به نوعی، بیانگر استفاده ی ابزاری از این مولفه ها به عنوان یکی از شگردهای تکدی گری در آن زمان می باشد.
    کلیدواژگان: نوستالژی، مقامات، بدیع الزمان همدانی، حریری
  • زینه عرفت پور*، معصومه نعمتی صفحات 65-86
    در دوره معاصر و با پیدایش شعر نو و یا شعر سپید، بسیاری از شاعران معاصر توجه به آرایه های ادبی و به کارگیری عبارت های پیچیده و موزون را تا حدی کنار گذاشته و با هدف تاثیرگذاری قصیده و ارائه نقد اجتماعی و سیاسی با زبانی ساده، اشعاری را آفریده اند که سرشار از تصاویر درهم تنیده و دارای وحدت موضوعی است. این رویکرد در ادبیات معاصر به «النزعه التصویریه» یا تصویرگرایی موسوم شده است. تصویرگرایی به مفهوم گرایش شاعر به کاربست تصویرهای دارای بعد مکانی، زمانی، حرکت، رنگ، صدا و موسیقی و... است. سعدی یوسف از شاعران معاصر عراق است که اشعارش از جهت تصویرگرایی غنی و پربار است. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر دیدگاه عز الدین اسماعیل به بررسی و تحلیل چهار قصیده از این شاعر از حیث تصویرگرایی پرداخته و به این نتیجه رسیده است که وی در آفرینش تصاویر شعری خود از تمام عناصر تصویرپردازی استفاده نموده و قصیده خود را همانند یک سکانس نمایشی جلوه می دهد، در واقع وی تصویرگرایی را وسیله ای برای انعکاس نیازها و خواسته های جامعه عراق و جهان عرب قرار می دهد.
    کلیدواژگان: تصویر، عناصر تصویر، سعدی یوسف
  • عبدالاحد غیبی*، پروین خلیلی، مسعود باوان پوری صفحات 87-105
    رمان های اجتماعی بیش از هر اثر دیگر می توانند بستری مناسب برای بازتاب حوادث و واقعیتهای جامعه باشند. رمان "قلب اللیل" از برجسته ترین آثار نجیب محفوظ است که به خوبی توانسته برخی حوادث و رویدادهای اجتماعی معاصر را در مصر بازتاب دهد. از جمله ی این حوادث مهم، تقابل میان سنت و مدرنیته است که با هنرمندی و ظرافت خاصی در این رمان به تصویر کشیده شده است. مقاله-ی حاضر در صدد آن است که با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی تقابل سنت و مدرنیته در رمان "قلب اللیل" و موضعگیری نویسنده در خصوص این گفتمان بپردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که نجیب محفوظ، به هر دو مقوله نظر داشته است؛ نویسنده در این دوره ی گذار اجتماعی فرهنگی، جریانی میانه را بر می گزیند و تعادل و توازن را به نمایش می گذارد؛ او خواستار جنبه های مثبت سنت و تجدد بوده و می کوشد آن دو را با یکدیگر سازش دهد. نجیب هم چنین خاطر نشان می کند که از نظر فلسفی، حرکت زندگی بر مداری واحد هم چون غرایز و طبیعت یا عقل گرایی محض به شکست و نابودی می گراید؛ به باور او توجه به سنت گرایی صرف بدون وارد شدن به دنیای مدرن، یا کنار گذاشتن سنت ها و ورود به جهان مدرنیته نیز عاقبتی جز شکست انسان به دنبال نخواهد داشت چرا که همه ی نیازهای فرد در سایه ی زندگی تک بعدی برآورده نمی شود.
    کلیدواژگان: رمان اجتماعی، قلب اللیل، سنت، مدرنیته، نجیب محفوظ
  • ماهر السح*، حمید طاهری صفحات 107-127
    در این مقاله به بررسی تغییر و تحولات واژگان دخیل عربی که در فرهنگ بزرگ سخن بسیاری از آن ها ذکر شده اند، پرداخته ایم. این تغییرات در سطح معنایی توصیف و طبقه بندی می شود. در حین این انتقال، تعداد زیادی از واژگان عربی با مدلول های اصلی و اولیه خود در زبان عربی، وارد زبان فارسی شده و در زبان مردم جاری و ساری گشته اند؛ اما معنا و مدلول اولیه خود را از دست داده و معنای جدیدی گرفته اند؛ معنایی که در زبان عربی نمی توان نشانی از آن ها یافت! حال این تغییر و تحول در حوزه معنا یا علل خارج از زبان داشته است یا عللی داخل در زبان. در برخی از موارد شاهد تخصیص معنایی واژگان دخیل عربی در زبان فارسی بوده ایم و در برخی از موارد گسترش معنایی واژگان دخیل عربی را در زبان فارسی مشاهده کرده ایم. ازجمله علل خارجی زبان، تحولات سیاسی و اجتماعی است که با توجه به نیاز جامعه، معنای واژگان را متحول می سازند. علت ذهنی از علل داخلی زبان است که یا بر اساس مجاورت دو معنی در ذهن رخ می دهد که همان مجاز و انواع آن است؛ یا بر اساس مشابهت دو معنی است که همان مجاز به علاقه مشابهت (استعاره) است. در این مقاله تلاش کرده ایم که این دسته از واژگان عربی را موردبررسی قرار دهیم و علل تحول معانی آن ها را به روش های علمی تبیین کنیم.
    کلیدواژگان: واژگان دخیل عربی، فرهنگ بزرگ سخن، تحول معنا، تخصیص معنایی، گسترش معنایی
|
  • Roghayeh Rostampour Maleki *, Mahnaz Etezadi Far Pages 1-19
    Taha Hussein is one of the first contemporary writers in the history of Arabic literature wich Understanding his desirable approach to the historiography of Arabic literature is useful in identifying a superior approach to compiling new books on the history of Arabic literature. The aim of the article, by skinner's hermeneutic method, is to describe the desirable approach of Taha Hussein in the history of literary criticism and its inefficiencies. Findings show: None of the political, scientific, or merely literary approaches have the effectiveness of compiling the history of the literature of all sunglasses. And the most striking approach to writing the history of Arabic literature in the works of Taha Hussein is the "civilization approach"; That is, the writing of the history of literature by describing the cultural situation of society and the role of the ancient civilizations (Persian and Greek) in the literary features of the author. The factors of this approach can be summarized in: the flourishing of Arabic literature by cultural exchange, the impact of humanity on the cultural environment, the impact of culture and scientific space on the formation of scientific and literary character, and the principle of borrowing languages from each other.
    Keywords: aha Hussein, Writing the History of Arabic Literature, Civilization Approach, Skinner's Method
  • Reza Afkhami Aghda, Mahdie Jafari Nodushan * Pages 21-41
    Personality is one of the approaches to the critique of psychology, which in the twentieth century has entered a new field of literature. In this way, the critic, based on the principles of psychology, explores the psychological depths and creator's personality of literary work through his works. One of the important theories of personality recognition in the modern psychology of the "Eneagram" theory is that by using it, one can recall the type of personality brigade of each person among the nine types of this pattern. The present research is descriptive-analytic in order to identify the personality type of Urwah in his poems and reflect his personality type in his poems and introduce the factors influencing the formation of the character of Urwah. It seems that the characteristics of the behavior of Urwah are more in line with the characteristics of Assyrian type 2 and his personality brigade, in the form of a humane, compassionate, self-sacrificing, gracious, and helping the poor and the oppressed, However, the stimulus of such behaviors is the attempt to overcome the pain of restraint caused by the injustice and inequality of the individual and his social life, and his humanitarian behaviors and behaviors more in proving himself to society and attracting attention. Confirmation of others.
    Keywords: ignorance Poetry, Personality Typology, Urwah bin Vard, Theory of the Eneagram
  • Saeideh Jalalifard * Pages 43-62
    Nostalgia is homesick for the homeland or nostalgia of remembering the past, pleasant and bright. Nostalgia seemingly new topics in literature, But the desire to return home was one of the key issues in Arabic literature and from ancient times the pre-Islamic era, poets had learned with regret good memories, beloved, and The ruins of the beloved home. This literary genre in literature Umayyad and Abbasid periods also grew. Maqamehs of Bediuzzaman Hamadani and Maqamehs of Hariri the sample texts of the Abbasid era in which the themes of nostalgia seen. In this study, we tried to examine the components of nostalgia in The Maqamehs of Bediuzzaman Hamadani and Maqamehs of Hariri . This study in which the two books of prose texts of ancient Arabic literature, could somehow prove the existence of elements of nostalgia for the old literature, especially prose.IN these two works, components of "yearning for the old days, being away from home, loss of values" and anti-nostalgia" and anti-nostalgia, is observed. You can also acknowledged that some kind of nostalgia Called "false nostalgia" There's in the Mqameh,That somehow represents the use of these components is one of the techniques beggary at that time.
    Keywords: nostalgia, Maqamehs, Bediuzzaman Hamadani, Hariri
  • Zineh Erfatpour *, Masuome Nemati Pages 65-86
    Image in the poetry is one of the issues that has always been investigated in various forms, but the subject of “imagism” in the poetry has been raised only in the extent of a term. In new era, with the appearance of “Modern Poem” or “Blank Verse”, many of contemporary poets have partly abandoned the attention to literary arrays and the use of difficult rhythmic phrases. They have provided a poem full of sequential images, as well as thematic unity for the readers, in a plain language. Also, imagism in the poetry can not be accomplished in a line of a poem and only by presenting a metaphor, indeed, this art includes a complete odeath or a part of it. In this study, our aim is to investigate imagism in Sa’di Yusuf’s poetry and the amount of his usage of this art based on the division of Ez-al-din Esmail. Also, in this research, an analytical-descriptive method is used to study the type of image-using in Sa’di Yusuf poetry. He is one of the Iraqi prominent poets who has a great skill in using the image. The results show that Sa’di Yusuf has used all elements of visualization to apply imagism technique and create dramatic images and present his poem as a dramatic sequence. Also, in his poetry, Sa’di deals with many social issues, in fact, he has provided imagism as a means of reflecting the needs and desires of Iraqi societies and Arab worlds.
    Keywords: Imagism, the Elements of Images, Imagination, Sa’di Yusuf, Ez-al-din Esmail
  • Abdolahad Gheibi *, Parvin Khalili, Masoud Bavanpouri Pages 87-105
    Social novels, more than any other work, can be a suitable basis for reflecting the events and reality of society. The "Heart of Night" novel is one of the eminent works of the noble who has been able to show some social events in contemporary Egypt. The confrontation between tradition and modernity, which brought about changes and social transformations in the contemporary world of Egypt, was one of the most important events that was depicted in the novel with particular artistic and elegant features. The present article seeks to analyze the confrontation between tradition and modernity in the novel "Heart of Night" and the author's position on this issue through a descriptive-analytical method. The findings show that the Najib mahfoz, according to the events of this novel, has considered both the categories; in other words, he sets the middle course and shows equilibrium and balance;He calls for the positive aspects of tradition and modernity and he is competing with each other. The Najib mahfoz also points out that philosophically, the movement of life on one of the pillars of instincts and nature or rationalism to failure and destruction; on the other hand, attention to traditionalism without entering the world Modern, or the abandonment of traditions and entry into modernity, will eventually tend to the defeat of man as all the needs of the individual will not be met in the shadow of one-dimensional life.
    Keywords: Social novel, Heart of Night, Tradition, Modernity, Najib mahfoz
  • Maher Alsuh *, Hamed Taheri Pages 107-127
    In this article, we have discussed the changes Arabic vocabulary involved that many of them are mentioned in the great dictionary of sokhan. These changes are described and classified at the semantic level. During this transition, a large number of Arabic vocabularies have been introduced into the Persian language, with their main and first modulus in Arabic language and they have been spreading and flowing in the language of the people; but they have lost their original meaning and modulus and have taken a new meaning; A meaning that Cannot be found Address them In Arabic! Nowadays this change has been caused by external causes or internal causes of language in the domain of meaning.The mental cause is the internal causes of language which has occurred or based on the adjacency of two meanings in the mind which is the same authorized and its types, Or, on the basis two similar meanings which is same permissible in the interest of similarity (metaphor). In this paper, we have tried to examine this category of Arabic vocabulary and explain the causes of the evolution of their meanings with scientific methods.
    Keywords: Arabic vocabulary involved, Great dictionary of sokhan, Semantic transformation, semantic appropriation, expansion of the meaning