فهرست مطالب

زیبایی شناسی ادبی - سال شانزدهم شماره 37 (پاییز 1397)
  • سال شانزدهم شماره 37 (پاییز 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/12/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • جواد کبوتری* صفحات 1-32
    گلستان شیخ اجل سعدی شیرازی، شعری است منثور که سعدی در آن از صور خیال به خوبی استفاده نموده و با نمایش جلوه های هنری خود در این اثر، مونس ذهن و خیال خوانندگان و مخاطبانش شده است. گلستان سعدی از آن زمان که در افق ادب فارسی جلوه گر شد، محبوب و درخور تقلید گردید و هر کسی که ذوقی داشته ، خواسته است به شیوه شیخ شیراز سخن پردازی کند و در این راه، این تقلید و احتذاء را مایه مباهات خود می دانستند. فقیر شیرازی، شاعر و نویسنده قرن چهاردهم ه‍.ق، یکی از کسانی بوده که از مجموع پنج اثر خود، سه اثر را به اقتفای سعدی نگاشته و در دو مورد از پیروان موفق وی به شمار می آید. فقیر شیرازی کتاب خرابات را به پیروی از گلستان سعدی نوشته و در آن همانند سعدی از صور خیال به خوبی استفاده کرده است. رمز جذابیت و حلاوت گلستان سعدی و خرابات فقیر، در به کارگیری به هنگام صور خیال و در موضع مناسب و به اقتضای حال و مقام است. هر دو شاعر از هرچهار موضوع علم بیان (تشبیه، استعاره، مجاز و کنایه) استفاده کرده اند، اما کاربرد (تشبیه و کنایه) در این دو اثر بسامد بالاتری دارد. در این مقاله، صور خیال، در گلستان سعدی و خرابات فقیر شیرازی، به شیوه تطبیقی و با ذکر نمونه هایی از هر دو اثر، بررسی و تحلیل شده است.
    کلیدواژگان: صور خیال، بیان، خرابات، ادبیات تطبیقی، نثر فارسی
  • هادی عدالت پور صفحات 33-52
    شخصیت بخشی یکی از بارزترین صور خیالی است که از سوی حافظ مورد استفاده قرار گرفته است. حافظ به اشیا و عناصر گوناگون طبیعت شخصیت انسانی می بخشد. این شخصیت بخشی ها اغلب برخاسته از عواملی است و شاعر در آن اهداف خاصی را دنبال می کند. در بین عناصر مشخص، شاعر به شخصیت بخشی به می توجه خاصی دارد. بررسی انگیزه ها و اهداف شخصیت بخشی ها نسبت به می نشان می دهد که حافظ در ورای ظاهر ابیات در مورد می، به دنبال مقاصد دیگری است. در این مقاله، با استفاده از برخی نظریات درباره استعاره و شخصیت بخشی و نقش آن در انتقال آنچه که در ذهن و اندیشه است و تلفیق آن ها با دیدگاه ها در باب اندیشه و نظام فکری حافظ و نیز بررسی اوضاع و احوال سیاسی و اجتماعی عصر شاعر، انواع شخصیت بخشی ها نسبت به می و انگیزه ها و اهداف آن ها در شعر حافظ، بررسی و تحلیل می شود. انگیزه ها و اهداف شخصیت بخشی در شعر حافظ عبارتند از: تزیین و تصویرگری، واقعیت آفرینی توسط قوه خیال، ضرورت اجتماعی، انتقال فکر و اندیشه، پوشیده گویی، بیان عواطف نسبت به مشخص. انگیزه ها و اهداف شخصیت بخشی به می در شعر حافظ عبارتند از: تصویر گری و خیال پردازی، ضرورت اجتماعی و پوشیده گویی، اظهار علاقه و عواطف به مشخص.
    کلیدواژگان: شخصیت بخشی، می، شعر حافظ، غزل
  • شیما فاضلی صفحات 53-76
    حس آمیزی یکی از روش های خلق تصاویر شاعرانه و مضمون های تازه نزد شاعران نوجو است. خاقانی نیز در راستای همین نوجویی و تلاش برای مضمون آفرینی به کاربرد حس آمیزی علاقه نشان داده است. توجه آگاهانه شاعر به جنبه های زبانی و معنایی سخن و استفاده از این ظرفیت ها در جهت خلاقیت هنری موجب بهره گیری وی از آرایه ها و صنایعی شده است که در کار شاعران هم دوره اش کم تر مورد توجه بوده است. حس آمیزی در شعر خاقانی به گونه ای است که می توان او را در این زمینه الگوی شاعران دوره های بعد دانست. بررسی نمونه های ارزشمند حس آمیزی، ساختار محکم و متنوع و ابعاد تصویری و معنایی آن در قصاید خاقانی نشان می دهد حس آمیزی پس از دوره سامانی کنار گذاشته نشده و یک باره در سبک هندی به اوج اهمیت خود نرسیده است بلکه با وجود شاعرانی چون خاقانی در حال طی نمودن مسیر کمال و اوج تدریجی خود بوده است و افزون بر مواردی که پژوهش گران نشان داده اند، خاقانی در کاربرد حس آمیزی نیز الگوی شاعران مضمون ساز و نوآور دوره های بعد بوده است.
    کلیدواژگان: قصاید خاقانی، حس آمیزی، ساختار، ارزش های هنری
  • محسن ایزدیار صفحات 77-91
    سخن گفتن بدون مخاطب و فرض مخاطب چندان معنا ندارد. این مخاطب است که چه حاضر و چه غایب روی سخن با اوست و تاثیر قاطع بر عناصر سخن دارد و اوست که زمینه معنایی سخن و شیوه بیان آن را به اقتضای ظرفیت های علمی و هنری شاعر تعیین می کند. بر خلاف مخاطب برون متنی که خودش انتخاب می کند، مخاطب درون متنی توسط آفریننده ادبی انتخاب می شود. یکی از این مخاطبان درون متنی که آفریننده اثر ادبی در شعر آن را می آفریند معشوق شاعر است که در مخاطبات عاشقانه او را مورد خطاب قرار داده و با او به گفت وگو می نشیند. در این پژوهش ، نگارندگان تلاش کرده اند چهره معشوقی را که شاعر شعر کهن او را در اشعارش مورد خطاب قرار داده است از منظر زیبایی شناسی بررسی کنند. حاصل این پژوهش آن است که شاعران برای جذب مخاطب و نیز زیبایی بخشی به تخاطبات عاشقانه شان از مجموع توصیفات ظاهری و تصویرسازی های بدیع بهره می گرفته اند.
    کلیدواژگان: مخاطب، تخاطبات عاشقانه، معشوق، شعر
  • وجیهه ترکمانی * صفحات 93-118
    یکی از عوامل زیبایی در شعر به ویژه قالب های کلاسیک استفاده بجا از موسیقی کناری و بیرونی است. مهم ترین جلوه های این نوع موسیقی به کارگیری وزن و قافیه و ردیف است. واصفی از جمله شاعرانی است که در این زمینه تحسین بر انگیز کار کرده است. او در ساختار بیشتر اشعار خود بار معنایی و موسیقیایی را به دوش قافیه و ردیف گذاشته است. واصفی گاه واژگانی چون لاله، نرگس، بنفشه، سرخ، غنچه و... را در ردیف های اشعار خود به کار گرفته که مطمئنا این کار دقت بسیاری را می طلبد. ردیف های فعلی بیش از دیگر انواع ردیف در اشعار او دیده می شود. اصلی ترین دلیل این امر تبعیت از شیوه شاعران قبل از خود و شاعران سبک هندی و هم چنین ایجاد مفاهیم و مضامین نو است. در مورد موسیقی بیرونی نیز واصفی از اوزان معدودی استفاده کرده است. او تنها از هشت وزن در اشعار خود استفاده کرده است که بیشترین بسامد بحر رمل (فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن) است. در این مقاله که به روش توصیفی و تحلیلی انجام شده موسیقی کناری و بیرونی در اشعار واصفی تحلیل شده است.
    کلیدواژگان: شعر واصفی هروی، موسیقی کناری و بیرونی، وزن، قافیه، ردیف
  • حجت الله برزآبادی فراهانی صفحات 119-137
    در تاریخ نقد ادبی، نمایش نامه هملت همواره به عنوان مرجع ادبی در زمینه تحلیل گفتمان روان شناختی تلقی شده است، در حالی که به تعبیر زیگموند فروید موضوع استیصال در شخصیت پرنس هملت در هنگامه تصمیم و اقدام به انتقام از مرگ پدر ریشه در تمایلات ادیپی و سرکوب این گرایش در وجود او دارد. منتقد فرانسوی، ژاک لاکان، بر این باور است که نمی توان به نمایه نمایش نامه شکسپیر را تنها محدود به تظاهرات ادیپی هملت دانست، چرا که به زعم لاکان درام زندگی و فرجام هملت را انعکاسی از دو ویژگی تفکیک ناپذیر شخصیت او یعنی تمایل به «تمنا طلبی» و «سوبژه بودن» او باید دانست. جستار حاضر تلاش دارد با ارایه تحلیلی گفتمانی، در هم آمیختگی این تمایلات در شخصیت پرنس هملت را به تصویر کشد. از منظر تحلیل گفتمانی لاکان، موقعیت دراماتیک هملت را باید متاثر از اغتشاش / درهم آشفتگی میان «تمنای خود» و «تمنای دیگری» دانست. تنها در پایان نمایش است که خواننده شاهد نوعی گشایش (catharsis) در وضعیت تراژیک هملت می شود و این مهم زمانی رخ می دهد که او از تیغ زهرآگین شمشیر کلودییس به شدت مجروح شده است، اتفاقی دراماتیک که کارکرد نشانه ای آن حاکی از رهایی روحی روانی پرنس هملت از محاق دیگری بوده و به او می آموزاند که تابعیت هویت او به عنوان سوبژه در گرو «سیروریت تمنا طلبی» است نه انقیاد او در «دیگری».
    کلیدواژگان: تمنا طلبی، سوبژه، دیگری، هویت
  • افسانه سعادتی جبلی صفحات 139-166
    مار، یکی از پیچیده ترین و چند سویه ترین و در عین حال پرکاربردترین رمز ها در سراسر دنیاست. این نماد رمز آلود، پیچیده با مفاهیم گسترده در بسیاری از فراز های مثنوی با باورهای مذهبی، عرفانی و اسطوره ای تلفیق شده است. مولوی برای مار معانی نمادین بسیاری بیان کرده است که برخی از آن ها ارتباط عمیقی با ویژگی های فیزیکی این جانور دارد. در مثنوی غالبا از مار به بدی یاد شده است و مولوی آن را دارای چهره و نمایی زشت و سیاه و ترسناک دانسته که قادر به کارهای فوق طبیعی است. وی در پرتو بینش عرفانی خویش بیشتر از مار مفهومی، انتزاعی و دینی برداشت کرده و آن را سمبل نفس اماره، شهوت، ابلیس، دشمنی، پلیدی، شومی، تباهی، سیاهی، حیله گری، نابودی و... قرار داده است. نگارنده در صدد است تا در حد توان و درک علمی خود، ابعاد مختلف معانی نمادین مار را به طور مبسوط و گسترده در مثنوی استخراج کند و با ارایه شبکه های تصویری، مفاهیم ذهنی مولوی را عینی تر و ملموس تر سازد. روش پژوهش در این مقاله، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای است.
    کلیدواژگان: مثنوی، نمادشناسی، مار، تصویرهای شاعرانه
|
  • Dr Javad Kabotari Pages 1-32
    Golestan Sheikh Ajal Sa'di Shirazi is a prose poem in which Sa'di used the imaginative imagery and by displaying his artistic ffects in this effect, Mons has the minds and minds of his readers and his followers. Golestan Sa'di has since The Persian horoscope was manifested, popular and appropriate, and everyone who had sex was asked to speak in a Sheikh Shiraz way, and this way, the imitation and that is why they were proud of themselves. Faghir Shirazi, poet and author of the fourteenth century AH, was one of those who wrote the three works of Saadi from his five works, and in two of his successful followers. Poor Shirazi has written the book of Khrabat in accordance with Sa'di Golestan, and used it well in the form of Sa'di. The key to the attractiveness of Sultani Golestan and the Faghir's Kharabat is to use a timely and timely manner in the proper way and to the point of view. Both sides have used each of the four themes of the science of expression (likeness, metaphor, permissibility, and enchantment), but the use (similitude) in these two effects is more frequent. In this article, Forkhial, in Sa'di's Golestan and Faghir Shirazi's Kharabat , has been studied and analyzed in a comparative manner, with examples of both of these works.
  • Hadi Edalatpour Pages 33-52
    Personification is one of reveal imaginary pictures in the poem of hafiz that has been used. Hafiz personificates to things and different elements of nature. Personifications result from reasons and poet investigates purposes. Poet, among personificated elements, especially notices to wine. Investigating the basis of personifications concerning wine proves that hafiz behind reveal couplets concerning wine investigates other purposes. At this article, by means of opinions of researchers about metaphor and personification and its role intransfering  mind and it’s merging whit points of view about the intellectual system of hafiz and also  the studying political and social conditions of  the era of poet, kinds of personifications for wine and their motivations and goals in  the poem of hafiz are investigated. In this article, personification in two aspects is investigated. Origins of personification in poem of hafiz consist of: adorn, ,Reality by imagination, social necessity, the transfer of thought, prevision and fiction of affections for personificated. Origins of personification for wine in poem of hafiz consist of: fantasize social necessity and prevision, fiction of affection for personificated.
    Keywords: hafiz, personification, wine
  • Shima Fazeli Pages 53-76
    Sensual is one of the methods of creating poetic images and new themes for young poets. Khaghani is also interested in the sensual use of this novelty and his attempt to create the theme. The poet's conscious attention to the linguistic and semantic aspects of speech and the use of these capacities in terms of artistic creativity has led him to use arrays and industries that were less relevant to the work of his poets. The sensation in Khaghani's poetry is such that he can be regarded as the pattern of poets of the later periods in this regard. An examination of valuable, meaningful samples, a solid structure and its visual and semantic dimensions in Khaghani's hangings shows that sensuality has not been forgotten after the Somoni era, but it has not reached its height in Indian style, but with such poets as Khaghani He has been walking along the path of perfection and gradual culmination. In addition to the cases that the researchers have shown, Khaghani has been used in sensational applications as a model for later poetic and innovative poetry.
    Keywords: Khagani style, sensuality, structure, artistic values
  • Dr Mohsen Ezadyar* Pages 77-91
    It is not possible to speak without the audience and the audience's premise, and this audience, whether present or absent, speaks to the elements, and he determines the context of the meaning of the speech and the manner in which it is expressed in terms of the scientific and artistic capacities of the poet. Contrary to the outsider's choice of the text he chooses, the in-text audience is selected by the literary creator. One of these audiences in the text created by the creator of literary work in poetry is the beloved poet who addresses and talks to her in love with her love affairs. In this research, the writer has been trying to bring her beloved face Whose poet addresses his old poetry in his poems from the perspective of aesthetics. What is the result of this research is that poets have used the combination of visualizations and new imagery to attract the audience and also aesthetize the love favors.
  • Dr.Vajiheh Torkamani Pages 93-118
    one of the beauty factors the poetry , especially in classical forms, is proper use of side and exterior music. The most important effects of this music are the use of weight and rhyme and rhythm. Vasefi is one poet who has worked admirable. In his poems , he uses vocabulary and  did not have this experience so much be .  Vasefi ,in the structure of most of his poem , put the semantic .He has used words like  Laleh , narges Red Banafsheh,.Ghoncheh in  his poetry line which require a great deal of elegance . Vasefi has used more verb rhythm than other types of rhythm. The main reason for this , are following the style of poets before him and Hindi style poets and also create new concepts and themes in using these types of rhythm in his poetry. About the exterior music , Vasefi has used only a few and limited weight . Among them , there are more frequent cases .which a descriptive and analytical method is used ,side music (rhyme ,rhythm),exterior (weights )is investigated in Vasefi s poem has been analyzed.
    Keywords: Vasefi Heravi, side music, exterior music, weight, ryhme, rythm
  • Dr Hojatollah Barzabadi Farahani Pages 119-137
    Traditionally, Shakespeare’s Hamlet has been regarded as a literary reference for psychoanalysis. In the light of Lacanian psychoanalysis, Hamlet is a tragedy of a man whose predicament is having lost the way of his desire as it is confused with the desire of the Other. The case study of prince Hamlet indicates that he is entangled within blocked desire whereof no escape seems probable. He mourns upon his dead father (that works as a sign of phallus in Lacan’s term), but it helps him no withdrawal from a loved one. Normally, it is accepted that when the work of mourning is complete, then the subject is free and able to direct his desire toward the other objects. Lacan argues that Hamlet is unable to mourn his father because his mother unexpectedly married the uncle, and so replaced the symbolic father. It is only at the end of the play, when fatally injured, that Hamlet finally distinguishes his position as a subject.
    Keywords: Subject, Desire, the Other
  • Afsaneh Saadatijebeli Pages 139-166
    The snake is one of the most complex and multi-threaded, and yet the most prolific symbol of the world. This mysterious, complex mysterious symbol has been integrated with many concepts in many of Masnavi's ups and downs with religious, mystical and mythological beliefs. Rumi has expressed many meanings for the serpent, some of which have deep connection with the physical characteristics of the beast. In Mathnavi, the snake is often referred to as a bad one, and Rumi has a ugly, black and horrible face and look that is capable of supernatural work. In the light of his mystical insight, he has taken more than a conceptual, abstract, and religious snake, and constitutes it as a symbol of self-esteem, lust, devil, hostility, filth, deceit, ruin, blackness, cunning, annihilation, and so on. The author intends to extract the various dimensions of the semantic meanings of the snake exponentially and extensively in Masnavi, in terms of his ability and understanding, and by presenting visual networks, Rumi's mental concepts become more objective and tangible. The research method in this paper is descriptive-analytic and based on library studies.
    Keywords: Mathnavi, Rumi, Symbol, Snake