فهرست مطالب

به نژادی نهال و بذر - سال سی و چهارم شماره 2 (تابستان 1397)
  • سال سی و چهارم شماره 2 (تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/06/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سیدطه دادرضایی*، احمد جعفرنژاد، ایرج لک زاده، فرزاد افشاری، زهره بیات، سیدنصراله طباطبایی صفحات 125-142
    تحمل به بیماری از این واقعیت نشات می گیرد که در شرایط بیماری شدید کاهش عملکرد در برخی ارقام زراعی کمتر از سایر ارقام در همان شدت بیماری است و از نظر تولید محصول عملکرد مناسبی دارند. به منظور ارزیابی میزان تحمل ارقام گندم نسبت به زنگ زرد در این پژوهش 20 رقم انتخابی گندم در طی دو سال زراعی 94-1393 و 95-1394 در ایستگاه تحقیقاتی نیشابور بررسی شدند. اثر زنگ زرد بر عملکرد محصول گندم در شرایط بیماری شدید (تنش) در مقایسه با شرایط حفاظت شده از بیماری (عدم تنش) بررسی گردید. بر اساس نتایج حاصله هر چند میانگین درصد کاهش عملکرد 20 رقم مورد بررسی نسبت به زنگ زرد 2/18 درصد برآورد شد ولی دامنه ی خسارت وارد شده به ارقام مورد بررسی در این پژوهش در اثر زنگ زرد از 5/3 تا 57 درصد متغیر بود. بر اساس نتایج دو ساله شاخص های تنش، از میان ارقام حساس به زنگ زرد سه رقم اینیا، نیشابور و کویر به ترتیب با 13، 14 و 16 درصد کاهش عملکرد، و از گروه ارقام نیمه حساس رقم تجن با 71/5 درصد کاهش عملکرد متحمل تر به این بیماری ارزیابی شدند. در این بررسی، رقم مقاوم سیروان با میانگین آلودگی 5MS بالاترین واکنش مقاومت را نسبت به زنگ زرد نشان داد اما میانگین کاهش عملکرد دانه این رقم در شرایط بیماری حدود 15 درصد و میانگین وزن هزاردانه آن نسبت به سیروان محافظت شده از بیماری نه درصد کاهش نشان داد.
    کلیدواژگان: گندم، زنگ زرد، تحمل به بیماری، مقاومت به بیماری، کاهش عملکرد دانه
  • علی قربانی پور، بابک ربیعی، سیامک رحمانپور*، اکبر خداپرست صفحات 143-159
    با توجه به اهمیت بیماری پوسیدگی زغالی سویا، تعداد یکصد و سی ژنوتیپ سویا در قالب طرح لاتیس ساده با دو تکرار به مدت دو سال (1393 و 1394) در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در کرج مورد ارزیابی قرار گرفتند. عملکرد دانه و شاخص های مربوط به بیماری شامل طول زخم، نسبت طول زخم به طول بوته، درصد بوته های آلوده و تعداد میکرواسکلروت ها در ساقه اندازه گیری شدند. نتایج نشان دادکه در شرایط تنش بیماری کمترین درصد کاهش عملکرد دانه در بوته مربوط به ژنوتیپ شماره 45 (11/1 درصد) و بیشترین درصد کاهش عملکرد دانه مربوط به ژنوتیپ شماره 11 (96/60 درصد) بود. نتایج این تحقیق نشان داد که ژنوتیپ های شماره 1، 3، 4، 5، 10، 12، 20، 24، 30، 31، 32، 40، 41، 43، 45، 46، 50، 53، 54، 63، 64، 66، 74، 76، 77 و 115 ضمن داشتن درصد کاهش عملکرد کمتر فاقد علائم بیماری بودند که به عنوان مقاوم شناسائی شدند. ژنوتیپ های شماره 6، 11، 59، 58، 57، 55، 42، 35، 33، 25، 18، 13، 129، 124، 123، 111، 109، 97، 93، 86، 78، 72، 70، 62 و 130دارای درصد کاهش عملکرد و میزان بیماری بالاتر و به عنوان حساس نسبت به بیماری پوسیدگی زغالی شناخته شدند. همبستگی بین درصد کاهش عملکرد دانه با طول زخم (**62/0=r) و درصد بوته های آلوده (*53/0=r) مثبت و معنی دار بود. نتایج تجزیه رگرسیون گام به گام نیز نشان داد که دو متغیر طول زخم و درصد بوته های آلوده مجموعا بیش از 61 درصد تغییرات موجود بین درصد کاهش عملکرد دانه ژنوتیپ هارا در شرایط تنش بیماری توضیح دادند.
    کلیدواژگان: ژنوتیپ، سویا، شاخص بیماری زائی، عملکرد، درصد بوته های آلوده، طول زخم
  • رحمت الله غلامی*، عیسی ارجی، فریبا اکبری صفحات 161-175
    به منظور ارزیابی برخی خصوصیات میوه هفت ژنوتیپ امیدبخش زیتون و یک رقم تجاری زیتون به عنوان شاهد آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در ایستگاه تحقیقاتی زیتون دالاهو شهرستان سرپل ذهاب واقع در استان کرمانشاه در سال 1395 و 1396 اجرا گردید. عملکرد میوه در درخت و ویژگی های میوه از قبیل وزن میوه، وزن گوشت، وزن هسته، درصد گوشت میوه، درصد ماده خشک عملکرد و محتوای روغن اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که ژنوتیپ ها تفاوت معنی داری از نظر خصوصیات میوه و عملکرد میوه و روغن داشتند. اثر متقابل ژنوتیپ × سال بر وزن میوه، گوشت و هسته، درصد گوشت، عملکرد میوه و روغن معنی دار بود. ژنوتیپDd1 (رقم دیره) با میانگین 87/7 گرم، دارای بیشترین وزن میوه بودند و ژنوتیپPs1 با میانگین 31/3 گرم، کمترین مقدار وزن میوه را داشت. اثر ژنوتیپ ، سال و اثر متقابل آنها بر عملکرد و میوه و روغن در سطح احتمال 1% معنی دار بود. بیشترین عملکرد میوه و روغن مربوط به ژنوتیپ Bn6 به ترتیب با 17653کیلوگرم در هکتار و 10/2362 کیلوگرم در هکتار بود. رقم سویلانو کمترین مقدار عملکرد میوه با میانگین 3000 کیلوگرم در هکتار و روغن با میانگین دو ساله 90/218 کیلوگرم در هکتار را داشت. با توجه به عملکرد میوه و روغن، ژنوتیپ های Bn6 و Dd1 به عنوان ژنوتیپ های برتر در مقایسه با سایر ژنوتیپ ها و رقم شاهد شناخته شدند.
    کلیدواژگان: زیتون، وزن میوه، درصد ماده خشک، عملکرد میوه، عملکرد روغن
  • عیسی ظریفی*، جعفر سری سویم آی، صباحتدین آل بایراک صفحات 177-201
    سیزده پارامتر کاریوتیپی در کلونهای حاصل از ده توده یونجه Medicago sativa L. از ژرم پلاسم مناطق دریاچه ای استان های ترکیه با استفاده از آنالیز چند متغیره، مورد مطالعه قرار گرفتند. مریستم های نوک ریشه ای با استوایرون هماتوکسیلن رنگ آمیزی شدند. همه کلونهای توده ها تتراپلوئید و دارای 32=x4=n2 کروموزوم و اندازه کروموزوم ها خیلی کوچک در محدوده 92/5-69/1 میکرون بودند. هتروژنی کلونهای توده های یونجه در این مناطق به سبب پدیده های کروموزوم های B و هترومورف محرز شد و تفاوت های معنی دار برای بیشتر صفات در بین توده ها مشاهده شد. بر اساس فرمول کاریوتیپی، کلونها دارای دو تیپ کروموزوم (متاسانتریک (m) و ساب متاسانتریک (sm)) بودند که در هشت تتراد مختلف کلاس بندی شدند. تقارن و عدم تقارن کاریوتیپ کلونهای توده ها با استفاده از شاخص های مختلف: استبینز، A1 و A2 زارکو، درصد شکل کلی کاریوتیپ (TF%)، ضریب تغییرات (CV%)، شاخص پراکندگی کاریوتیپ (DI) و اختلاف دامنه طول نسبی کروموزوم ها (DRL) ارزیابی شدند. ضرایب همبستگی صفات کاریوتیپ نشان داد که بازوی بلند کروموزوم ها همبستگی بیشتر و مثبتی با طول کل کروموزوم ها داشت و بازوی کوتاه کمترین همبستگی را با نسبت بازوها نشان داد. در تجزیه به مولفه های اصلی حدود 37/82 درصد از واریانس و تنوع موجود در بین کلونهای توده ها با تغییرات طول کروموزوم ها، محل و موقعیت سانترومر در کاریوتیپ و شاخص نامتقارنی کاریوتیپ تبیین شد. آنالیز کلاستر با روش Ward و فواصل با روش اقلیدسی مربع تعیین و چهار گروه در دندروگرام مشخص شد.
    کلیدواژگان: سیتوژنتیک، سینتتیک، عدم تقارن، کروموزوم B، هترومورف
  • سمیه داداشی، رضا درویش زاده، مجتبی نورآئین، حمید حاتمی ملکی* صفحات 203-222
    به منظور برآورد اثر ژنتیکی برخی صفات زراعی شش ژنوتیپ توتون تیپ شرقی، در یک طرح دی آلل یکطرفه با یکدیگر در سال 1392 تلاقی داده شدند. در سال 1393 پانزده تلاقی نسل F1 به همراه شش لاین والدینی در مزرعه تحقیقاتی مرکز تحقیقات توتون ارومیه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار کشت شدند. تعداد برگ، طول و عرض برگ، ارتفاع گیاه، قطر ساقه، فاصله میانگره، وزن تر برگ و وزن خشک برگ اندازه گیری و با استفاده از روش دوم گریفینگ و مدل اثر مخلوط B مورد تجزیه قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ ها از نظر صفات ارتفاع بوته، تعداد برگ و وزن تر برگ در سطح احتمال یک درصد و برای صفت وزن خشک برگ در سطح احتمال پنج درصد تفاوت معنی دار وجود داشت. ترکیب پذیری عمومی ژنوتیپ ها برای هر چهار صفت ذکر شده در سطح احتمال یک درصد معنی دار شد. همچنین ترکیب پذیری خصوصی برای ارتفاع بوته، تعداد برگ و وزن تر برگ در سطح احتمال یک درصد معنی دار بود.
    کلیدواژگان: ترکیب پذیری، پارامترهای ژنتیکی، تعداد برگ، وزن خشک برگ
  • الهام نوروزی، جواد عرفانی مقدم*، آرش فاضلی صفحات 223-243
    کنار و عناب (Ziziphus spp.) از میوه های گرمسیری و نیمه گرمسیری می باشند. در پژوهش حاضر 72 نمونه از پنج گونه ی متعلق به جنس Ziziphus که از بخش های مختلف استان خوزستان و ایلام جمع آوری شده بودند بر اساس صفات برگ و میوه ارزیابی شدند. نتایج ارزیابی خصوصیات ریختی نشان داد تنوع بالایی در برخی از صفات مانند وزن میوه، نسبت گوشت به بذر، اندازه برگ، نسبت قند به اسید میوه وجود داشت. در میان نمونه ها بیشترین و کمترین وزن میوه به ترتیب متعلق به دو گونه Z. mauritiana و Z. nummularia بود. دامنه تغییرات وزن میوه در این پژوهش بین 96/0 تا 46/21 گرم بدست آمد. همچنین، در بخش دوم این پژوهش 30 نمونه از میان ژنوتیپ های بررسی شده که دارای وزن میوه بیشتر بودند انتخاب و تنوع ژنتیکی میان آنها با 15 آغازگر ISSR بررسی شد. در مجموع 166 آلل از 15 مکان ISSR شناسایی و اندازه آلل ها در محدوده 170 تا 1500 جفت باز متغیر بود. تعداد آلل های مشاهده شده برای هر مکان در دامنه 6 (LBMB-B) تا 15 (HB12 و HB14) آلل با میانگین 06/11 آلل برای هر مکان بود. شاخص محتوای اطلاعات چندشکلی برای مکان های HB14 و UBC-826 بالا (81/0) و برای مکان LBMB-B دارای کمترین مقدار (65/0) و میانگین آن 76/0 در بین همه مکان های ISSR بود.
    کلیدواژگان: کنار، عناب، منابع ژنتیکی، وزن میوه، آغازگر ISSR
|
  • S. T. Dadrezaei *, A. Jafarnezhad, I. Lakzadeh, F. Afshari, Z. Hassan Bayat, N. Tabatabaei Pages 125-142
    Tolerance to the disease is defined as the plant's ability to reduce damage caused by a pathogen attack and yield is good even when the plant is infected by pathogen. The concept of tolerance arises from the fact that in conditions of severe disease infection, in some cultivars, yield reduction is less than the other cultivars. In this study, the tolerance of 20 wheat cultivars was evaluated against yellow rust. The effect of stripe rust in Neishabour on grain yield under conditions of severe disease (stress) and protected from disease (non- stress) were analysed. The mean reduction (%) in grain yield in all cultivars infected by yellow rust was 18.2%. Damage by stripe rust varied from 3.5 to 57 percent. Based on the results of two years of disease stress, Kavir, Neishabour and Inia (with 16%, 14% and 13% yield loss, respectively) were more tolerant to yellow rust. In moderately susceptible cultivars, Tajan with 5.71% yield reduction was identifiect as the most tolerant cultivar. Sirvan among the cultivars with moderate infection (5MS) had highest resistance reaction. The average yield reduction of Sirvan in disease condition was about 15%, and its 1000 grain weight reduced by 9% as compared with protected condition.
    Keywords: Wheat, stripe rust, tolerance to disease, resistance to disease, yield loss
  • A. Ghorbanipour, B. Rabiei, S. Rahmanpour *, A. Khodaparast Pages 143-159
    Charcoal rot is one of important disease of soybeans. In this study, 130 different soybean genotypes were evaluated in a simple lattice design with two replications in 2014 and 2015 in Karaj, Iran. Grain yield and disease-related indices including lesion length, lesion length: plant length ratio, percentage of infected plants and number of microsclerota on stem were measured. The results showed that the lowest (1.11 percent) grain yield reduction was observed for genotype 45 whereas genotype 11 had the highest (60.96 percent) grain yield reduction. The results of this study also showed that genotypes 1, 3,4, 5, 10, 12, 20, 24, 30, 31, 32, 40, 41, 43, 45, 46, 50, 53, 54, 63, 64, 66, 74, 76, 77 and 115 were resistant with low percentage of grain yield reduction and were free of disease symptoms. Genotypes 6, 11, 13, 18, 25, 33, 35, 42, 55, 57, 58, 59, 62, 70, 72, 73, 78, 86, 93, 97, 109, 111, 113, 123, 124, 129 and 130 were identified as susceptible genotypes with high percentage of grain yield reduction and disease symptoms on stem. The correlation between percentage of grain yield reduction and lesion length (r = 0.62**) and percentage of infected plants (r = 0.53*) were positive and significant. The results of stepwise regression analysis showed that lesion length and percentage of infected plants could explain more than 61 percent of the variations observed in the performance of genotypes under disease stress conditions.
    Keywords: Pathogenecity index, genotype, percentage of infect plants, lesion length, soybean, yield
  • Rahmatollah Gholami *, I. Arji, F. Akbari Pages 161-175
    To evaluate some fruit characteristics and yield of seven promising olive genotypes a field experiment was carried out- using randomized complete block design with three replications in 2016 in Dallaho research station, Sarepol Zahab, Iran. Fruit yield and some fruit characteristics including; fruit weight, stone weight, drymatter (%), oil content were measured. Results showed that genotypes were significantly different for fruit yield and fruit characteristics. Genotype × year interaction effect was significant on fruit weight, fruit flesh weight, stone weight, flesh percentage, fruit yield and oil yield. Dd1 genotype with mean of 7.87 g had the heighest and Ps1 genotype with 3.31 g had the least fruit weight. Genotype, year and genotype × year interaction effects were significant on fruit yield and oil yield. The highest fruit and oil yield belonged to Bn6 with 17653 kgha-1 and 2362.1, respectively. Cultivar Sevillano had the lowest fruit yield (3000 kgha-1) and oil yield (218.9 kgha-1). Considering fruit and oil yield, Bn6 and Dd1 were identified as superior genotypes.
    Keywords: Olive, fruit weight, dry matter, fruit yield, oil yield
  • E. Zarifi *, C. S?rr? Sevimay, S. Albayrak Pages 177-201
    Thirteen karyotypic parameters in clones from 10 accessions of alfalfa (Medicago sativa L.) from geographical sources in lake regions of Turkey were studied by using multivariate analysis. Root tips meristems stained with aceto-iron-hematoxylin. All clones of accessions were tetraploid (2n=4x=32) and the chromosomes were very small, ranging from 1.69 to 5.92 µm. The existences of heterogeneity in clones of alfalfa accessions of lake regions, Turkey were demonstrated due to B chromosomes and heteromorphic phenomena, and significant differences were observed among populations for most of the evaluated traits. On the basis of karyotypic formula, the clones had two types of chromosomes (m and sm), categorizing them in eight different classes. Assessment of karyotype symmetry and asymmetry were carried out, using various indices e.g. DRL, DI, TF%, CV%, Stebbins and Romero-Zarco categories. Correlation coefficient showed that the long arm had the highest correlation with total length of chromosomes, and the short arm had the lowest correlation with arm ratio. In principal components analysis, about 82.37% of the variance and variability among the clones of accessions were explained by variations in chromosomal length, the location of the centromere in the karyotype and karyotype asymmetry index. In cluster analysis based on the UPGMA method, the distances were determined by Euclidean square distance method Dendrogram demonstrated four groups.
    Keywords: Asymmetry, chromosome B, cytogenetic, heteromorphic, synthetic
  • S. Dadashi, R. Darvishzadeh, M. Nouraein, H. Hatami Maleki * Pages 203-222
    To estimate genetic parameters of agronomic traits in tobacco, six oriental-type tobacco varieties were crossed based on diallel mating system without reciprocals in 2013. F1 populations and six parental lines were planted using randomized complete block design with three replications in 2014 at research field of Urmia Tobacco Research Center, Urmia, Iran. Some charectristics including number of leaves, leaf length and width, plant height, stem diameter, internodes length, fresh leaf and dry weight were measured and analyzed using Griffing method II and mixed effect model B. Analysis of variance revealed significant differences (P≤0.01) between varieties for plant height, leaf number and fresh weight and for leaf dry weight (P≤0.05). General combining ability of varieties for all aforementioned traits was significant at the 1% probability level. Specific combining ability was also significant at the 1% probbaility level for plant height, leaf number and fresh weight. Both additive and non-additive (dominance) gene effects were involved in controlling of plant height, leaf number and fresh weight, however, additive gene effect controlled leaf dry weight. In general, the ratio of GCA to SCA was significant for all of the studied traits except leaf fresh weight which emphasizes the importance of additive effect in inheritance of this trait.
    Keywords: Combining ability, oriental-type tobacco, diallel crossing, genetic parameters, leaf number, leaf dry weight
  • E. Norozi, Javad Erfani, Moghadam *, A. Fazeli Pages 223-243
    Ber and jujube (Ziziphus spp.) are tropical and subtropical fruits. Seventy two accessions from five Ziziphus species including: Z. jujuba, Z. nummularia, Z. spina-christi, Z. mauritiana and Z. oxyphylla collected from different parts of Khoozestan and Ilam proviences were evaluated using leaf and fruit characteristics. The primary results of morphological characteristics showed that there were high variability for some of the evaluated traits such as fruit weight, pulp:seed ratio, leaf size and TSS/TA ratio. The highest and lowest fruit weight were recorded in Z. mauritiana and Z. nummularia species. In the second experiment, 30 accessions from evaluated germplasm which had higher fruit weight were selected and their genetic diversity was investigated using 15 ISSR primers. A total of 166 alleles were identified by the 15 ISSR primers with their sizes ranging from 170 to 1500 bp. The number of observed alleles for each locus ranged from 6 (LBMB-B) to 15 (HB14, HB12) with an average of 11.06 alleles per locus. Polymorphic information content (PIC) was highest (0.81) in the HB14 and UBC-826 loci, while the LBMB-B locus had the lowest value (0.65), with an average of 0.76 among all ISSR loci.
    Keywords: Ber, jujube, genetic resources, fruit weight, ISSR, primer