فهرست مطالب

وقف میراث جاویدان - پیاپی 104 (زمستان 1397)
  • پیاپی 104 (زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1398/03/25
  • تعداد عناوین: 10
|
  • محمدحسن امام وردی صفحه 13
    یکی از اختلاف های مطرح میان موقوفات کشور و منابع اراضی ملی در تعیین املاک موقوفه، مربوط به آن دسته از اراضی است که در همجواری منابع ملی قرار گرفته است و اداره منابع طبیعی در فروش موقوفه مذکور به اشخاص، بر این باور است که ملک مورد نظر، در محدوده اراضی منابع ملی و خارج از محدوده مستثنیات اشخاص قرار دارد. در کیستی مرجع صالح بر تعیین و تشخیص اراضی ملی از مستثنیات اشخاص در محدوده شهر و حریم قانونی آن و چگونگی تعیین مرجع حل اختلاف میان موقوفه و منابع اراضی ملی، بررسی متون حقوقی و قوانین مربوطه، بیانگر آن است که تعیین و تشخیص منابع ملی و مستثنیات آن، بر عهده وزارت جهاد کشاورزی است. همچنین مرجع رسیدگی کننده به اختلاف مربوط به زمین در هر موقعیتی با هیات موضوع ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای ماده 56 قانون جنگل ها و مراتع مصوب 22/6/1367 است. این هیات در هر شهرستان زیر نظر وزارت کشاورزی و با حضور حداقل 5 نفر از هفت نفر رسمیت می یابد و پس از اعلام نظر کارشناسی هیات، قاضی عضو هیات ماده واحده، با ملاحظه نظریه کارشناس هیات، رای نهایی خود را مستند و مستدل صادر خواهد نمود.
    کلیدواژگان: موقوفات اختلافی، اراضی ملی، مرجع حل اختلاف، وزارت جهاد کشاورزی
  • جعفر الهی، رضا محققیان صفحه 25
    هزینه دادرسی در مفهوم اعم شامل بهای ورقه دادخواست، هزینه دادخواست، هزینه تطبیق اوراق با اصل آنها و نیز هزینه دادرسی به معنای خاص است. هزینه دادرسی به معنای اخص، به هزینه احکام و قرارها اطلاق می شود. یکی از موضوعات مورد اختلاف میان مراجع قضایی، موضوع جواز یا عدم جواز اخذ هزینه های دادرسی در دعاوی وقف است. این اختلاف به دلیل تقابل تبصره ماده 9 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه در معافیت از پرداخت مخارج و هزینه های دادرسی، ثبتی و اجرایی و مقررات قانون آیین دادرسی مدنی در لزوم پرداخت هزینه های دادرسی است. از این رو مقاله حاضر در پاسخ به این سوال که آیا اخذ مبالغ مذکور از سازمان اوقاف وجاهت قانونی دارد؟ و آیا مبالغ ماخوذه، جزء هزینه های دادرسی قلمداد می گردد؟ بر آن است که لزوم پرداخت هزینه های دادرسی در مراجع قضایی، به استناد ماده 503 و بند 1 ماده 53 قانون آیین دادرسی مدنی، به عنوان یک قاعده عام، مورد قبول است اما تبصره ماده 9 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف، قاعده عام مزبور را در گستره خود تخصیص زده است، از این رو طبق آن تبصره، سازمان اوقاف و امور خیریه و موقوفات و اماکن مذهبی از پرداخت هر گونه هزینه دادرسی معاف هستند و در صورت اخذ، هزینه های مذکور قابل استرداد است.
    کلیدواژگان: دعاوی وقف، هزینه های دادرسی، معافیت سازمان اوقاف
  • ابراهیم باقری صفحه 39
    «خالصه» یا «خالصجات» که در فقه امامیه با عنوان «قطایع و صفایا»، مطرح شده و در بیان معنای آن میان لغویان و فقیهان اختلاف است به اموال منقول و غیرمنقولی گفته می شود که دولت، مالک آن است و به عبارتی بخش ویژه ای از اموال دولتی است. از مهم ترین مباحثی که در این زمینه جای بررسی دارد حکم وقف خالصجات توسط دولت غاصب است. آیا این گونه دولت ها حق وقف چنین اموالی را دارند؟ بررسی متون فقهی و حقوقی نشانگر آن است که خالصجات دولتی، مانند اموال عادی، تابع مقررات قانون مدنی و قابل تصرف و تملک خصوصی است. از این رو می توان گفت اگر مالی که از خالصجات بوده و وقف شده، غصبی بوده و مالک خصوصی داشته باشد، وقف آن، فضولی است و با تنفیذ مالک، تصحیح می شود، اما در صورتی که مال مزبور مالک خصوصی نداشته باشد، تعیین تکلیف آن بر عهده ولی فقیه است و با اجازه ایشان، وقف صحیح می گردد؛ به بیان دیگر، وقف خالصجات در صورتی که از املاک عمومی یا انفال باشد با صلاحدید ولی فقیه قابل تنفیذ است. همچنین در موارد شک در صحت وقف، حکم به صحت آن می شود.

    کلیدواژگان: خالصجات، اموال دولتی، وقف خالصجات
  • مصطفی صادق پور صفحه 65
    یکی از ویژگی های حق مالکیت، اختیار هرگونه تصرف مالک در آن است. از جمله این اختیارها گذاردن هر گونه شرط از سوی مالک برای اموال موقوفه خویش است. بر این اساس یکی از مسائل مطرح در بحث وقف، جواز یا عدم جواز عدول از شروط واقف است، که دارای اقسام و احکام گوناگونی است. همچنین یکی از ابهاماتی که در این زمینه مطرح است آن است که در صورت جواز عدول از شروط واقف، حدود آن کدام است و آیا طولانی شدن زمان، بر عمل به شروط واقف موثر است؟ بررسی متون فقهی و حقوقی در پاسخ به این ابهام ها بیانگر آن است که اگر شرط کننده با رعایت تمامی شروط صحت شرط، عملی را بر عهده طرف عقد قرار دهد، انجام آن عمل بر مشروط علیه لازم است، از این رو اگر واقف، انجام عملی را در قالب شرط بر عهده موقوف علیهم قرار دهد، بازگشت این شرط در حقیقت به قید است و انجام فعل بر موقوف علیهم واجب نیست، اما اگر موقوف علیهم بخواهند از وقف منتفع شوند باید آن فعل را انجام دهند. همچنین انجام شروطی که واقف بر عهده متولی وقف قرار می دهد، واجب است. نیز گذر زمان، مانع از لزوم وفای به شروط واقف نیست، مگر این که به جهت تغییر زمان، امکان عمل به شروط واقف نباشد.
    کلیدواژگان: شروط واقف، عمل به شروط واقف، جواز عدول از شروط واقف
  • حسین فرهودی صفحه 85
    حق مالکیت، از زمره امور اعتباری است که برای تنظیم روابط و تعاملات اجتماعی وضع شده است. از این رو هر مالکی نسبت به مایملک خود، حق هرگونه دخل و تصرفی را دارد به جز در مواردی که قانون استثناء کرده است. از جمله مباحث مطروحه امکان حق مالکیت انسان ها بر قبور است. در اینکه آیا حق مزبور به ارث می رسد یا خیر؟ بررسی منابع فقهی و حقوقی بیانگر آن است که اگر قبر در ملک شخصی کسی قرار گرفته باشد، مانند سایر اموال او قابل تملک و ارث است اما واقع شدن قبر، در قبرستان موقوفه یا مشترکات عمومی مانع تملک و خرید و فروش است، در نتیجه خرید قبر در قبرستان های موقوفه یا مشترکات عمومی، موجب تحقق ملکیت نمی شود بلکه خریدار فقط حق اولویت دفن نسبت به قبر خریداری شده را پیدا می کند، از این رو موقوفات عامه و مشترکات عمومی از جمله قبرستان های عمومی، قابل تملک و توارث نیستند اما حق اولویت دفن در قبرستان موقوفه یا مشترکات عمومی، اگر متعلق به دفن جنازه خود شخص باشد، قابل انتقال به ورثه نیست و اگر برای دفن جنازه خانواده او باشد، این حق، متعلق به همه آنان است و در نتیجه، صحبت از انتقال به ارث نیز مطرح نخواهد بود.
    کلیدواژگان: مالکیت قبور، توارث قبور، قبرستان موقوفه، مشترکات عمومی
  • زهره اخوان مقدم، فاطمه خلجی صفحه 111
    معناشناسی واژگان یکی از مهم ترین مراحل فهم هر متن است. فهم واژگان قرآن کریم در کشف و استنباط مسائل دینی از اهمیت خاصی برخوردار است. یکی از مباحث مطرح در معناشناسی، حوزه معنایی است. حوزه معنایی یا واژگانی شامل مجموعه ای از واژه ها است که از جنبه دلالی با یکدیگر مرتبط و دارای اشتراکاتی هستند. این واژه ها در ذیل عنوانی عام قرار می گیرند که همگی آنها را به هم پیوند می دهد. وقف از جمله مفاهیم مهم اسلامی است که در قرآن کریم به طور مستقیم نیامده است، از همین رو بررسی حوزه معنایی آن در قرآن ضروری است. مهم ترین مسئله این نوشتار بازکاوی حوزه معنایی وقف در قرآن کریم است که با روش توصیفی تحلیلی به آن پرداخته می شود. واژه ها و عبارت های مرتبط با وقف در قرآن به دو دسته تقسیم می شود: واژه هایی که وقف یکی از مصادیق آنها است و واژه هایی که با وقف همبستگی کاربردی دارند. در واژگان و تراکیبی مانند: باقیات صالحات، خیرات، صدقات، زکات، بر، انفاق فی سبیل الله، احسان، حسنه، قرض حسن، مصداق بارز و شاخص آنها مساله «وقف» و تشویق به «وقف» است و واژگان و تراکیب «تعاون، اشتراء، تجارت، یوثرون علی انفسهم» و به احتمالی «اعطاء» و مانند آن، به نوعی با وقف ارتباط دارند.
    کلیدواژگان: مفردات قرآن، وقف، حوزه معنایی وقف
  • خسرو محمدی صفحه 137
    مسجد پیغمبر یکی از مساجد کهن شهر همدان است. که در بازار سنتی شهر و در راسته فلسطین قرار دارد. سنگ بنای آن به دوره قاجار بازمی گردد این مسجد در دوره معاصر بازسازی شده است. از جمله آثار مرتبط با یکی از موقوفات این مسجد، کتیبه ای است که به تازگی بازیابی و بازخوانی شده است. کندن کتیبه بر سنگ در همدان پیشینه ای حدود 25 قرن دارد. سنگ نوشته های دوقلوی گنجنامه نمونه ای از نخستین کتیبه های سنگی با خط و زبان فارسی باستان به شمار می رود که بر سنگی از کوه الوند کنده شده است. پیش از ظهور عصر نو روش کتیبه نگاری سنگی از روش های رایج برای ابلاغ همگانی فرمان ها و احکام دینی و حکومتی بوده است. البته تنها حکومتیان نبودند که از این هنر یا صنعت برای پیشبرد اهداف شان بهره می گرفتند، بلکه در میان گروه های مختلف جامعه نیز رواج داشته است. کتیبه وقفی نویافته موقوفه مسجد پیغمبر یکی از این موارد است. در مقاله پیش رو برای معرفی، بازخوانی و بازشناسی این کتیبه سنگی و موقوفه مندرج در آن از روش تحلیلی تاریخی بهره گرفته شده است.
    کلیدواژگان: موقوفات همدان، مسجد پیغمبر، وقف نامه سنگی
|
  • Mohammad Hassan Imamverdi Page 13
    One of the main disputies between the country's endowments and the national land resources in determining the property of the endowments is relates to those lands located near the national resources and the natural Resources organization, in selling the endowment to individuals, believes that the property discussed is within the scope of the national resources and is outside the scope of exclusion of individuals. In the competent authority on determining and distinguishing the national lands from the exclusion of individuals within the city and its legal area and how to determine the dispute resolution authority between the endowed property and national Land resources, reviewing legal texts and relevant laws, states that determination and identification of national resources and their exclusions is responsible for Ministry of Agriculture Jihad. Also the investigation authority to land dispute in any situation is with the commission of single article of determine the status of the disputed lands on the subject of the implementation of Article 56 of the law of forests and rangeland approved on date 22/6/1367. This commission is recognized in each city under the auspices of the Ministry of Agriculture and attended by at least 5 people of the seven people and after the statement of the expert opinion of the commission, the judge, a member of the single article committee will issue the final vote documentary and reasoning.
    Keywords: Disagreeable endowments, National lands, Dispute resolution authority, Ministry of Agriculture Jihad
  • Jafar Elahi*, Reza Mohaqeqian Page 25
    The cost of proceedings in the general meaning is included the price of the complaint form, the cost of petition, the cost of matching forms with their original, and also the cost of proceedings in a specific meaning. The cost of proceedings in particular meaning called to the expense of commandments and judgments. One of the disputed topics between the judicial authorities is the issue of the authority or the lack of authority is receiving the costs of proceedings in the endowment lawsuits. This disagreement is based on the encounter of note of Article 9 of the Law on the organization and Authority of the Organization of the Endowments and Charity affairs in the exemption of paying the costs of proceedings, registration and execution with the provisions of the Civil Procedure code based on the necessity to pay of proceedings fees. Hence the present paper in response to this question – Is it possible to receiving the above mentioned costs from the Endowment Organization? And is the received fee to be considered as part of the costs of proceedings? -  Believes that the necessity of paying the costs of proceedings in courts in accordance with Article 503 and paragraph 1 of Article 53 of the Civil Procedure code, is accepted as a general rule but the note to Article 9 of the endowments organization code has allocated the general rule to its scope. Therefore, according to that note, The Organization of the Endowment and Charity affairs and pious foundation and religious places are exempted to paying for any costs of proceeding and upon receipt, the costs are refundable.
    Keywords: Endowment lawsuits, The costs of proceedings, Exemption of the Endowments Organization
  • Ibrahim Baqeri Page 39
    "Khalese or Khalesejat" - Which has been raised titled "Qataye and Safaya" in Imamiyya jurisprudence, and it is a matter of dispute between the connoisseurs and the jurisprudents in expressing the meaning - is referred to movables and immovable property that the state is the owner of it and is in particular a special part of state property. One of the most important issues to consider in this regard is the verdict of the endowments of state property by the usurper government. Do these governments have the right to dedicate such property? The study of jurisprudential and legal texts indicates that state property like ordinary property are subject of civil code provisions and capable of possession and private property. Therefore, it can be said that if the property, which is state property and endowed, is usurped and has a private owner, its endowment is unauthorized and corrected by the owner's authorization. However, if the aforementioned property does not have a private owner, the Religion guardian jurisprudent is responsible for assigning it and by his permission the endowment will dedicate. In other words, the endowment of the state property in the event that it is public real estate or Anfal (Public wealth) is capable of authorization by the discretion of the Religion guardian jurisprudent. Also, in cases of doubt regarding the authenticity of the endowment, the verdict is understood to be genuine.
    Keywords: Kalesejat, State property, Endowments of Khalesejat (State property)
  • Mostafa Sadeghpour Page 65
    One of the charasteristic of ownership is authority of any possession of owner to it. Among these authorities is to determine any conditions from the owner for the property of their endowment. Accordingly, one of the issues discussed in the field of endowment is the authority or the lack of authority of deviation of benefactor's conditions which has different types and decrees. Also, one of the uncertainties in this regard is that in case of authority of deviation of benefactor's conditions, what is the limit and is the length of time affecting to the act of benefactor's conditions? The study of jurisprudential and legal texts in response to these ambiguities indicates that if the bettor, by observing all the terms of the correctness of the condition to take an action on the contracting party is required and necessary to do it for one against whom a condition is made. Therefore, if the benefactor stipulate to do something for beneficiary of an endowment, this condition is in fact referred to stipulation and the conduct of the verdict is not obligatory on the beneficiary of an endowment, but if they wants to benefit from the endowment they must perform that verb. Also, it is obligatory to perform the conditions that benefactor defines for administrator of an endowed property. Also the passage of time does not preclude the need to respect the conditions of the benefactor, unless because of changing the time it is not possible to fulfill with the benefactor's conditions.
    Keywords: Benefactor's conditions, Acting to benefactor's conditions, The authority of deviation of benefactor's conditions
  • Hossein Farhoodi Page 85
    Ownership right is one of the relative terms that has been established to regulate social relationships and interactions. Therefore, each owner has the right to take any possession of his property, except in cases where the law has been excepted. Among the issues discussed is the possibility of the right of ownership of human beings to graves. Whether or not the right is inherited? The study of jurisprudential and legal sources indicates that if the grave is in the personal property of someone, like his other property, is owned and inheritable but the grave in the graveyard of the endowment or Public domain prevents ownership and sale, as a result of purchasing a grave in the graveyards of the endowment or Public domain, it does not lead to realization of the property, instead, the buyer only finds the right to burial priority over the purchased grave. Accordingly, Pious foundation to the public and public domain such as public cemeteries are not owned and inheritable, and the right to burial priority in graveyard endowment or public domain if owned by the burial of his own body, is not transferable to the heirs and if it is to burial his family, this right belongs to all of them and consequently, the talk of transfer to inheritance will not be raised either.
    Keywords: Graves Ownership, Inheritance of graves, Graveyard endowment, Public domain (properties)
  • Zohreh Akhavan Moqaddam, Fatemeh Khalaji Page 111
    Vocabulary semantics is one of the most important steps in understanding each text. Understanding the vocabulary of Holy Qur'an have particular importance in discovering and inferring religious issues. One of the topics discussed in semantics is the semantic field. The semantic or lexical domain contains a collection of words that are related and shared to each other from this aspect of the dealership. These words are placed under the generic title which link all of them together. Endowment is one of the important Islamic concepts that has not been directly discussed in the Holy Qur'an, therefore, it is necessary to study its semantic field in the Holy Qur'an. The most important issue of this paper is the revising of the semantic domain of endowment in the Holy Qur'an, which is dealt with by descriptive-analytic method. Words and phrases related to endowment in the Holy Qur'an are divided in two categories: the words that the endowment is one of their examples and the words that have applied correlation with endowment. In vocabulary and combinations like: competent remnants, charities, alms, tithes, goodness, almsgiving for Allah, favor, good, interest - free loan, the obvious example of them is the "Endowment" issue and the encouragement of "Endowment "and vocabulary and combinations "cooperation, transaction, business, primacy of others on their own" and possibly "giving" and the like are also associated with an endowment.  
    Keywords: Simple substances of Qur'an, Endowment, The semantic domain of endowmen
  • Khosrow Mohammadi Page 137
    The Prophet Mosque is one of the old mosques in the city of Hamedan that located in the traditional market of the city and in the Palestine Row. The foundation stone dates back to the Qajar period. The mosque has been rebuilt in contemporary times. Among the related monuments to one of the endowments of this mosque is an inscription that recently has retrieved and readout. Grooving inscription on the stone in Hamedan has the history around for 25 centuries. Twin stone writings of Ganjnameh, are an example of the first stony inscriptions with ancient Persian line and language that is excavated on a rock from Alvand Mountain. Before the advent of the New Age, the method of Stony sculpture has been a common practice for communicating religious and governmental commandments. Of course, it was not just governments that used this art or industry to advance their goals even has been also prevalent among various groups of society. One of these cases is the new find endowment inscription of the endowed property of the Prophet Mosque. In this paper has been used of historical analytical method for the introduction, readout, and recognition of this stony inscription and the endowment Inserted in it.
    Keywords: Endowed property of Hamedan, Prophet' Mosque, The stony deed of endowment