فهرست مطالب

تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی - پیاپی 56 (بهار 1399)
  • پیاپی 56 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1398/07/09
  • تعداد عناوین: 20
|
  • مهدی شفقتی، زهرا حجازی زاده*، حسن افراخته صفحات 1-18
    هر مکان جغرافیایی به همراه موقعیت جغرافیایی، توپوگرافی، چشم انداز، گیاهان و جانوران هوا و آب و هوای  منابع طبیعی را برای گردشگری و تفریح شکل می دهند. حال با توجه به این که هر فعالیت اقتصادی نیازمند یک بستر مکانی است که در علم جغرافیا به این مکان، فضای جغرافیایی اطلاق می شود. این فضای جغرافیایی تامین کننده ی فعالیتهای توریستی می باشد . عوامل زیادی بر صنعت توریسم تاثیر می گذارند که یکی از مهم ترین آن ها آب و هواست.همراه با موقعیت جغرافیایی، توپوگرافی، چشم انداز، پوشش گیاهی و جانوران، آب و هوا به عنوان یکی از مهمترین منابع پایه محلی در توسعه صنعت گردشگری نقش ایفا می کند. گیلان یکی از استان های شمالی کشور یکی از مهم ترین مناطق گردشگری کشور می باشد و در این مطالعه با ارائه روش تحقیق از نوع کاربردی، توصیفی- تحلیلی و نرم افزار های نرم افزارهایExcel ، Google Earth، Arc GIS با بررسی وضعیت و پتانسیل های اقلیمی موجود در استان گیلان بعنوان یکی از استان های شمالی کشور که دارای امکانات مناسب در زمینه گردشگری نیز میباشد به تحلیل وضعیت خاص اقلیمی استان پرداخته در ضمن به بحث مطابقت بحث اقلیم با گردشگری و توسعه آن خواهد پرداخت نتایج حاصل از طبقه بندی اقلیمی استان با روش های دومارتن نقشه های هم دما و هم باران حاکی از وجود شرایط مناسب جهت توسعه صنعت گردشگری در استان خواهد بود. نهایتا با استفاده از شاخص اقلیمی TCI اقدام به پهنه بندی استان در زمینه گردشگری گردید و نتایج ارائه گردید.
    کلیدواژگان: توریسم، پتانسیل های اقلیمی، استان گیلان، طبقه بندی اقلیمی، روشtci
  • محمد اسکندری ثانی* صفحات 19-34
    یکی از اهداف توسعه هزاره سازمان ملل متحد، ضرورت مشارکت زنان در اداره امور شهر و محل زندگی شان است. از این پژوهش حاضر سعی نموده است چارچوبی نظری برای تحلیل رابطه بین برنامه ریزی توسعه اجتماعات محله ای و مشارکت زنان بر اساس سه مقوله نظری سرمایه اجتماعی، کنش جمعی و جنسیت در توسعه اجتماعات محلی را در سطح شهرها پی ریزی نماید. شیوه تحقیق توصیفی تحلیلی که با ابزار پرسشنامه محقق ساخته اقدام به جمع آوری اطلاعات در خصوص نقش زنان در اداره محله ای به عنوان کوچکترین واحد مدیریت شهری در ایران شده است. جامعه آماری زنان بالای 18 سال محله نعمت آباد بوده که تعداد 29 پرسشنامه به صورت تصادفی ساده تکمیل گشت. از مدل آماری توبیت نیز برای تحلیل آماری استفاده شده است. نتایج نشان می دهد میزان مشارکت زنان در محله مورد مطالعه در فعالیت های اجتماع محوری بسیار پایین تر از مردان محله و در حدود 10 درصد است. در بین سه حوزه فعالیت های اجتماعات محلی یعنی اداره محله، رفاه و شبکه اجتماعی و مسایل محیطی  مشارکت زنان در حوزه اداره محله بسیار ناچیز است. در بعد کمک های زنان به فعالیت های اجتماع محور به لحاظ زمانی، شاخص های ازدواج، وضعیت متوسط اقتصادی و شاغل بودن و در بعد کمک های مالی سواد، شاغل بودن بیشترین تاثیر گذاری را دارند. در مجموع می توان گفت که کمک و مشارکت زنان در حوزه اجتماعات محلی در حوزه زمان بسیار بیشتر از بعد مالی و پولی می باشد که عدم استقلال مالی زنان شاید مهمترین دلیل این کمبود مشارکت است. همچنین شبکه اجتماعی، ازدواج، میزان سواد، اشتغال مهمترین عناصر تاثیرگذار بر افزایش مشارکت زنان در توسعه برنامه های توسعه اجتماع محور است.
    کلیدواژگان: جنسیت، توسعه اجتماعات محله ای، نعمت اباد، مشارکت، کنش جمعی، سرمایه اجتماعی
  • مریم ایلانلو*، امیر کرم صفحات 35-53
    تخریب رودخانه ها و در پی آن ضرورت بازسازی آن ها، در سراسر جهان از مسائل مهم شناخته شده می باشد. با این حال، روش های مناسب برای ارزیابی تغییرات مورفولوژیکی (شکل شناسی) که مرتبط با این عمل آن هاست و همچنین شناخت میزان تاثیر عوامل مورفولوژی برای مداخله در کار بازسازی رودخانه ها، همچنان در حال بررسی می باشد. منطقه جاجرود و سدلتیان در شمال شرق تهران به دلیل آب و هوای مطبوعی که دارد همیشه مورد توجه طبیعت گردان و علاقه مندان به طبیعت بوده و هست. به همین دلیل در طی دهه های اخیر به شدت بستر رودخانه جاجرود و حواشی آن مورد دستکاری انسان قرار گرفته است. از این رو مطالعه روند تغییرات هیدرومورفولوژیکی این رودخانه بسیار ضروری می باشد. هدف از این پژوهش ارزیابی شرایط هیدرومورفولوژیکی بخشی از رودخانه جاجرود با استفاده از روش MQI می باشد. بر همین اساس تصاویر ماهواره ای سال 2018 لندست 8  و سال  1976 لندست 4 از منطقه  تهیه گردیدند و بازدیدهای میدانی چندی صورت گرفت. نتایج تحقیق نشان می دهند که تمامی بازه های منطقه از لحاظ روش MQI در شرایط ضعیف و خیلی ضعیف قرار گرفته اند که این مسائل ناشی از قطع درختان به منظور ایجاد ساخت و سازهای انسانی، برداشت شن و ماسه، ایجاد تفرجگاه های متعدد در حواشی رودخانه و تغییر الگوی رودخانه می باشد.
    کلیدواژگان: ژئومورفولوژی رودخانه ای، کیفیت مورفولوژیکی، هیدرومورفولوژی، MQI، بازه، جاجرود
  • سعدی محمدی*، اسکندر مرادی، شرمین حسینی صفحات 55-74
    رشد افقی و بی قواره شهری در چند دهه گذشته به واسطه تسلط نظام برنامه ریزی تمرکزگرا در کشور مطابق با اصل ارتباطات متقابل روستا- شهری موجب شده است تا بسیاری از روستاهایی که در پیرامون شهرها قرار دارند، با دگرگونی و تغییرات متعددی در وضعیت شاخص های توسعه روبرو شوند. این تغییرات علاوه بر داشتن جنبه های مثبت در بیش تر موارد، تاثیراتی منفی را بر روند پایداری توسعه نواحی روستایی واقع در حریم این دسته از شهرها ایجاد کرده اند. از این رو پژوهش حاضر با تاکید بر نگرش فضایی و تکیه بر داده های کمی و کیفی از دسته روش های توصیفی- تحلیلی به شمار می رود هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی پیامدهای ناشی از پدیده خزش شهری در مریوان و اثرات آن بر توسعه روستاهای پیرامونی می باشد. گردآوری اطلاعات در بخش نظری به روش اسنادی و در بخش میدانی، به روش پیمایشی مبتنی بر مصاحبه با آگاهان و مردم محلی است. جهت شناسایی پیامدهای خزش شهری، توزیع طبقه ای پرسش نامه در میان روستاهای مورد مطالعه به روش تصادفی ساده در میان 203 نفر از سرپرستان خانوار که با فرمول کوکران تعیین حجم گردیده اند و 30 نفر از متخصصان توسعه و آگاهان محلی و مشاهده وضع موجود، جهت تعمیم یافته های حاصل از مصاحبه ها استفاده شده است. نتایج تجزیه و تحلیل داده ها با تکنیک تئوری بنیادی در بخش کیفی و آزمون t تک نمونه ای در بخش کمی، نشان داد که پدیده خزش شهری علاوه بر پیامدهای مثبت و محدود در بهبود وضعیت کالبدی، موجب شکل گیری بحران های اجتماعی، اقتصادی، تخریب محیط طبیعی و مدیریتی- نهادی در وضعیت توسعه روستاهای مورد مطالعه شده است.
    کلیدواژگان: خزش شهری، توسعه روستایی، تکنیک تئوری بنیادی، دید فضایی، شهر مریوان
  • مختار کرمی، رحمان زندی، جلال طاهری* صفحات 75-92
    در سالهای اخیر هم زمان با توسعه شهرها انواع پوشش های سطح زمین تغییر کرده است. این تغییرات سبب شده برخی از مناطق شهری چند درجه ی نسبت به اطراف دمای بالاتری داشته باشند. این پدیده به عنوان جزایر حرارتی شناخته می شود. شهر مشهد به عنوان یکی از کلان شهرهای ایران در شمال شرقی ایران قرار گرفته است. پارامترهای مختلفی بر روی تشکیل جزایر حرارتی در این شهر نقش دارند که باید موردبررسی قرارگرفته شود. در این پژوهش از تصاویر TM،ETM+ و OLI برای بدست آوردن دمای سطح زمین در بازه زمانی 2016-1987 استفاده گردید. بررسی تغییرات زمانی دمای سطحی نشان داد که در دوره مورد مطالعه جزایر حرارتی از خارج شهر به داخل شهر انتقال پیداکرده است. الگوی توزیع دمای سطح زمین دچار تغییر شده و از مساحت دماهای متوسط و خنک شهر کاسته شده است و برعکس مقدار مساحت دماهای بسیار بالا (جزایر حرارتی) افزایش قابل ملاحظه ای یافته است. همچنین برای به دست آوردن عوامل  موثر بر شکل گیری جزایر حرارتی از روش تاپسیس استفاده گردید. 13 عامل طبیعی و انسانی موثر در تشکیل جزایر حرارتی تشخیص داده شدند. برای مشخص کردن درجه اهمیت هر یک از عوامل نظر کارشناسان استفاده گردید. فاصله از حرم با وزن 0/234 و ترافیک 0/155 بیشترین اهمیت و ارتفاع با وزن 0/022 به عنوان یک عامل طبیعی کمترین اهمیت را در تشکیل جزایر حرارتی دارند. نتایج نهایی به دست آمده از این مدل نشان داد که آن عواملی که در تشکیل جزایر حرارتی موثر  می باشدند درست تشخیص داده شده و با دور شدن از عوامل امکان تشکیل جزایر حرارتی کاهش پیدا می کند.
    کلیدواژگان: جزایر حرارتی، ماهواره لندست، دمای سطح زمین (LST)، مدل تاپسیس، شهر مشهد
  • فاطمه خدادادی، مژگان انتظاری*، فرزانه ساسان پور صفحات 93-113
    امروزه با توجه به روند رو به رشد جمعیت و تراکم جمعیتی در مناطق شهری، به ویژه در شهرهای پرجمعیت و مستعد از نظر لرزهخیزی، لزوم نگرشی همهجانبه و فراگیر به حوادث طبیعی و فجایع ناشی از بروز آن ها، بیش از پیش جلوه کرده است. تمرکز بیش از اندازه جمعیت در محدوده های خاص شهری، نبود برنامهریزی های پیشگیرانه و نبود آمادگی لازم برای مقابله با حوادثی نظیر زلزله، تهدیدی بسیار جدی و مهم برای شهروندان و تداوم حیات شهری به شمار می رود. کلان شهرکرج به عنوان یکی از شهرهای مهم ایران به واسطه قرار گرفتن چندین گسل فعال در اطراف و درون آن از ریسک بالایی در برابر خطر زلزله برخوردار است، براین اساس بررسی های مربوط به آسیب پذیری لرزه ای این شهر یکی از ضروریات مدیریت شهری کرج است. با توجه به این مهم کلان شهرکرج به عنوان منطقه مورد مطالعه انتخاب شد، روش تحقیق و تجزیه و تحلیل اطلاعات جمعآوری شده با توجه به روش های مبتنی بر پایگاه اطلاعاتی و با بهرهگیری از مدل ELECTRE FUZZY و معیارهای مصالح ساختمانی، تعداد طبقات، کیفیت ابنیه، تراکم جمعیت، تراکم ساختمان، مساحت قطعات، عرض معابر، زمین شناسی، فاصله از گسل، فاصله از مراکز درمانی، فاصله از فضای باز عمومی، فاصله از تاسیسات شهری و سازگاری کابری ها برای انجام پژوهش مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج حاصله حاکی از آسیبپذیر بودن مناطق 6، 8، 1 و 7 شهرداری کرج در برابر زلزله است طوری که بیش از 70 درصد از شهر کرج ازنظر خطر آسیب پذیری در برابر زلزله در طبقه خیلی کم و کم قرار گرفته است و تنها حدود 20 درصد از شهر کرج بخاطر نزدیکی به گسل و وجود تراکم بالای جمعیتی، ساختمانی و... در مناطق با خطر زیاد و خیلی زیاد قرارگرفته است که با رعایت اصول شهرسازی ورعایت آیین نامه 2800 می توان از خسارات ناشی از زلزله در این مناطق کاست.
    کلیدواژگان: آسیب پذیری، زلزله، کلان شهر کرج، مخاطره، مدل ELECTRE FUZZY
  • امین کوشکی، مهرشاد طولابی نژاد* صفحات 115-140
    در این پژوهش با استفاده از برنامه توسعه همکاری های مناطق مرزی (CBC) به بررسی عوامل و محرک های موثر بر پایداری اتحاد در مناطق مرزی پرداخته شد. تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و روش انجام آن ترکیبی (کیفی و کمی) است. ابزار گردآوری داده ها پرسش نامه و مصاحبه بود. جامعه آماری کارشناسان مختلف در زمینه های تحصیلی علوم سیاسی، جغرافیا، اقتصاد، جامعه شناسی، کارشناسان نیروی انتظامی، استانداری و فرمانداری در استان سیستان و بلوچستان را شامل می شد. با استفاده از نمونه گیری هدفمند 70 کارشناس انتخاب گردید. برای تجزیه وتحلیل داده ها، از آزمون های توصیفی و مدل رگرسیون لجستیک باینری (روش LM- نیوتن- مارکارد- رافسون) استفاده گردید. نتایج نشان داد که در زمینه برنامه ریزی برای پایداری اتحاد در استان سیستان و بلوچستان به جز قرارداد تعیین حقابه رودخانه هیرمند در منطقه سیستان که با کشور افغانستان در چند دوره زمانی منعقد شد؛ طرح یا برنامه ای تصویب و اجرا نشد و از بین پنج عامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی- مذهبی، نهادی- ساختاری و سیاسی امنیتی، سه عامل اقتصادی (0/478)، سیاسی- امنیتی (0/473) و فرهنگی- مذهبی (0/363) بیشترین اثر را بر پایداری اتحاد مناطق مرزی در منطقه مورد مطالعه داشته اند. از نتایج این پژوهش برای توسعه همکاری های مناطق مرزی و پایداری انسجام در مناطق مرزی مختلف ایران می توان استفاده نمود.
    کلیدواژگان: همکاری های مرزی (CBC)، برنامه ریزی پایدار، توسعه منطقه ای، انسجام سرزمینی، استان سیستان و بلوچستان
  • محمد ابراهیم عفیفی* صفحات 141-158
    نقشه های کاربری پوشش زمین از مهمترین منابع اطلاعاتی در مدیریت منابع طبیعی محسوب میشوند. هدف این تحقیق بازبینی ، مدل سازی و پیش بینی تغییرات کاربری اراضی در دوره 30 ساله توسط مدل LCM  در شهر شیراز می باشد. در این تحقیق، تصاویر سنجنده های TM لندست 4، 5 و OLI لندست 8 به ترتیب برای سال های1985 ، 2000 و 2015 و همچنین نقشه های توپوگرافی و پوشش منطقه استفاده گردید.سپس صحت سنجی و آشکار سازی تغییرات انجام شد با بکارگیری مدل پیش بینی تغییرات کاربری LCM  مارکوف و رویکرد مدلساز تغییر کاربری انجام شده است .تصاویر هر سه مقطع زمانی به چهار طبقه کاربری بایر، باغ، اراضی شهری، و اراضی زراعی طبقه بندی شدند. بنابر نتایج، کشاورزی آبی پویاترین کاربری موجود در منطقه بوده که وسعت این اراضی طی 1985 تا 2015 روندی صعودی را در پی داشته است، به طوری که مقدار(4337 هکتار ، 7/ 12 درصد) به این اراضی افزوده شده است. روند تغییرات کاربری بایر نیز طی 1985 تا 2015 روندی نزولی بوده که موجب کاهش 99 / 59160 هکتار از این طبقه شده است.نتایج آشکار سازی تغییرات در دوره 1985 با ضریب کاپا 88/0، در دوره  2000 باضریب کاپا 77/0 و در دوره ی 2015 با ضریب کاپا 92/0 نشان داد. نتایج حاصل از آشکارسازی تغییرات در سال 2030 به گونه ای است که در صورت ادامه روند موجود در منطقه 33 / 20 درصد به طبقه کاربری زراعی افزوده خواهد شد، به طوری که در سال 2030 کاربری کشاورزی آبی 95 / 60 درصد از مساحت منطقه را شامل می شود. در کاربری های بایر و باغ به ترتیب 12 / 21 و 21 / 0درصد از مساحت تشکیل دهنده هر کاربری کاسته شده است و به مساحت کاربری شهری افزوده شده است. نقشه پیش بینی حاصله از مدل زنجیره مارکوف برای ارائه دیدی کلی به منظور مدیریت بهتر منابع طبیعی بسیار حائز اهمیت است.
    کلیدواژگان: تغییرات کاربری، مدل LCM، مدل زنجیره مارکوف، شیراز، تصاویر لندست
  • مهدی اسدی*، مختار کرمی صفحات 159-175
    هدف از پژوهش حاضر تعیین تبخیر و تعرق در استان فارس می باشد که در بسیاری از مطالعات ازجمله توازن هیدرولوژیک آب، طراحی و مدیریت سیستم های آبیاری، شبیه سازی میزان محصول و مدیریت منابع آب از اهمیت بالایی برخوردار است. لذا برای این منظور ابتدا داده های موردنیاز شامل آمار روزانه دما، رطوبت، بارش، سرعت باد، فشار و تشعشع خورشیدی و غیره در بازه زمانی 1995-2015 از ایستگاه های همدیدی موجود در سطح منطقه که شامل 12 ایستگاه با بازه آماری یکسان می باشد، تهیه شد، سپس با استفاده از روش های تورنت وایت، پنمن مانتیث و هارگریوز - سامانی میزان تبخیر و تعرق گیاه مرجع در مراحل مختلف رشد در منطقه مورد مطالعه برآورد گردید. نتایج به دست آمده از بررسی خروجی روش ها حاکی از آن بود که با کاهش عرض جغرافیایی بر میزان تبخیر و تعرق افزوده می شود و در کل مناطق جنوب و جنوب شرقی منطقه به همراه مرکز منطقه موردمطالعه دارای بیشترین میزان تبخیر و تعرق نسبت به ایستگاه های مجاور خود هستند. در بررسی ضریب همبستگی بین ارتفاع و روش های تورنت وایت پنمن مانتیث و هارگریوز سامانی روش های مذکور به ترتیب دارای ضرایب تعیین 0/9135، 0/5323و 0/5286بودند.
    کلیدواژگان: تبخیر و تعرق، تورنت وایت، پنمن و هارگریوز - سامانی، فارس
  • سیامک شرفی*، مسعود صادقی راد، زهرا جوادی نیا صفحات 177-192
    رخداد زمین لغزش ها در مسیر رودخانه های ایران به ویژه در مناطق کوهستانی زاگرس از فرآیندهای دامنه ای است که مسدودن شدن مسیر رودخانه ها و شکل گیری دریاچه های سدی را به دنبال دارد. زمین لغزش دلا، نمونه ای از این لغزش ها است که وقوع آن در مسیر شبکه زهکشی رودخانه شیمبار، شکل گیری دریاچه شیمبار را در پی داشت. مطالعات زمین باستان شناسی صورت گرفته در محدوده مورد مطالعه با استفاده از نقشه های توپوگرافی، زمین شناسی، مدل رقومی ارتفاع، تصاویر ماهواره ای و نرم افزار Arc GIS بر روی زمین لغزش و حوضه دریاچه شیمبار منجر به شناخت دلایل وقوع زمین لغزش و تغییرات سه مرحله ای دریاچه گردید. این امر نهایتا زمینه بازسازی پالئوژئومورفولوژی زمین لغزش و  دریاچه سدی شیمبار را مهیا ساخت. نتایج نشان داد که عامل اصلی رخداد زمین لغزش دلا فرآیندهای تکتونیکی منطقه بوده و براساس شواهد باستان شناسی و زمان حفر کانال باستانی، زمان وقوع زمین لغزش قبل از 2000 سال پیش بوده است. هم چنین شکل گیری دریاچه شیمبار و تغییرات محدوده و عمق آن در 3 مرحله، باعث تغییرات محیطی منطقه و مسدود شدن مسیر کوچ منطقه برای مدت طولانی شده است.
    کلیدواژگان: زمین لغزش، شیمبار، دریاچه سدی لغزشی، تغییرات محیطی
  • داریوش یاراحمدی*، امان الله فتح نیا، مهدی شرافت صفحات 193-204
    وسعت سطوح برفی و تغییرات زمانی و مکانی آن، یک پارامتر اساسی در مطالعات آب و هوا شناسی و هیدرولوژیکی به حساب می آید. در این زمینه داده های تصاویر ماهواره ای با هزینه پایین و وسعت زیاد سطح برداشت، کمک موثری در شناخت حوضه های برف گیر می باشند. با توجه به اینکه ماهواره ها قادر به تصویربرداری از یک سطح در مقاطع زمانی مختلف هستند، در مطالعات برف سنجی این امکان را فراهم می کنند که پراکنش زمانی و مکانی برف مورد مطالعه قرار گیرد. در این پژوهش نیز با استفاده از تصاویر ماهواره ای NOAA-AVHRR در بازه زمانی 2015-2006 تغییرات مرزبرف و خط دمای سطح آن در رشته کوه البرز بررسی شد. نتایج تحقیق نشان داد که در دوره ی مورد مطالعه بیشترین مساحت برف در آوریل سال 2015 با مقدار 12059 کیلومترمربع و کمترین مساحت برف، در ژوئن 2008 با مقدار 33 کیلومترمربع دیده شده  است. کمترین متوسط ارتفاع مناطق پوشیده از برف، در آوریل 2007 با مقدار  2662 متر و بیشترین آن در ژوئن 2008 با مقدار 3820 متر مشاهده شده است و بیشترین تغییر در خط برف، در فاصله سال 2007 به 2008 رخ داده است. علاوه براین در اکثر سال ها منحنی دمای  صفر درجه سانتی گراد بر خط برف منطبق بوده و ارتفاع آن با تغییرات مساحت برف، تغییر کرده است.
    کلیدواژگان: ارزیابی دمایی، خط برف، کوه های البرز، NOAA-AVHRR
  • سعید گیوه چی، منوچهر امام قلی بابادی، علیرضا نجومی* صفحات 205-221
    تعداد زیادی از افراد در ارتباط با استخراج و پالایش گاز در کشور اشتغال دارند. در صورت فقدان یا ضعف در مدیریت کارامد شرکت های مربوطه خسارت زیادی را به کشور تحمیل خواهند کرد. از اینرو، تعالی مدیریت در این شرکت ها از مهمترین اقدامات و راهکارهای موثر در ایجاد ثبات و امنیت در ایران خواهد بود. در این پژوهش مدلی راهبردی برای مدیریت بحران های ناشی از مخاطرات تکنولوژیکی در مجتمع گاز پارس جنوبی ارایه می شود. برای این منظور ابتدا مروری بر تمامی پژوهش ها و مطالعات پیشین انجام شد. پس از مصاحبه، پرسشنامه ایی بر روی کل جامعه آماری اعمال شد. جامعه آماری این مطالعه 35 نفر از مدیران، متخصصین ایمنی، HSE و پدافند غیرعامل می باشد. نتایج با استفاده از نرم افزار SPSS و AMOS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج به دست آمده، عوامل انسانی بیشترین تاثیر را در ساختار عوامل پیش بین مدیریت بحران دارد. تعداد زیادی از افراد در ارتباط با استخراج و پالایش گاز در کشور اشتغال دارند. در صورت فقدان یا ضعف در مدیریت کارامد شرکت های مربوطه خسارت زیادی را به کشور تحمیل خواهند کرد. از اینرو، تعالی مدیریت در این شرکت ها از مهمترین اقدامات و راهکارهای موثر در ایجاد ثبات و امنیت در ایران خواهد بود. در این پژوهش مدلی راهبردی برای مدیریت بحران های ناشی از مخاطرات تکنولوژیکی در مجتمع گاز پارس جنوبی ارایه می شود. برای این منظور ابتدا مروری بر تمامی پژوهش ها و مطالعات پیشین انجام شد. پس از مصاحبه، پرسشنامه ایی بر روی کل جامعه آماری اعمال شد. جامعه آماری این مطالعه 35 نفر از مدیران، متخصصین ایمنی، HSE و پدافند غیرعامل می باشد. نتایج با استفاده از نرم افزار SPSS و AMOS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج به دست آمده، عوامل انسانی بیشترین تاثیر را در ساختار عوامل پیش بین مدیریت بحران دارد.
    کلیدواژگان: مدیریت بحران، مخاطرات تکنولوژیکی، مدیریت، پارس جنوبی
  • علیرضا انتظاری*، فاطمه میوانه، فروغ خزاعی نژاد صفحات 223-240
    هدف پژوهش حاضر بررسی شرایط آسایش و تعیین بهترین تدابیر جهت طراحی و معماری همساز با اقلیم با تاکید بر کنترل مصرف انرژی است. محدوده مکانی مورد مطالعه، شهر یزد و از داده های اقلیمی آن شهر در بازه زمانی ساعتی (2107-1981) با فرمت EPW و در محیط نرم افزار مشاور آب و هوایی به روش استاندارد (ASHRAE 55) استفاده شده است. نتایج حاصل از بررسی دما و رطوبت نسبی نشان داد که حرارت های بیش از 38 درجه سانتی گراد در ماه های جون (تیر) و جولای (مرداد) قابل مشاهده است که این امر نیاز به سایه در امر معماری اقلیمی را مطرح می کند. بیشترین شرایط عدم آسایش دمایی در ماه جولای و ماه های جون تا اکتبر (اردیبهشت تا آبان) در ساعات میانی روز پایین بودن رطوبت (38 درصد) به همراه دمای بالا شرایط عدم آسایش و خشکی دارند. شرایط عدم آسایش بادی و دمایی در ماه های فوریه تا می (بهمن تا اردیبهشت) قابل مشاهده است که ضرورت فراهم کردن آسایش در محیط ساختمان را اجتناب ناپذیر می کند. همچنین بر اساس تابش افقی کل در ساعات مختلف روز 25 درصد از ساعات روز از تابش بسیار بالا و در نتیجه عدم آسایش تابشی و 8 درصد از ساعات روز در شرایط آسایش قرار دارند که بیشتر مربوط به دوره سرد سال و ساعات ابتدایی و انتهایی روز می باشد. در نهایت با توجه به اقلیم شهر یزد و نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل جمعا 20 استراتژی برای طراحی معماری همساز با اقلیم به کار گرفته شده است.
    کلیدواژگان: طراحی اقلیمی، آسایش حرارتی، بهینه سازی انرژی
  • بهناز امین نیری*، یعقوب پیوسته گر صفحات 241-260
    با افزایش جمعیت در شهرهای ایران و به خصوص شهرهای بزرگ حجم تقاضا برای خدمات و کالاهای عمومی نیز افزایش یافت. ولی به علت ساختار اقتصادی-سیاسی خاص کشور همواره سرعت پاسخگویی به نیازها از سرعت رشد نیازها کمتر بوده است. در این میان کاربری های پر تقاضا مانند کاربری های آموزشی به دلایل زیادی مانند عدم هماهنگی نهادهای اجرایی شهرها، مشکلات مالی بخش آموزش وپرورش و عدم آشنایی مسئولین با موازین علمی مکان یابی مدارس در پاسخگویی به نیازهای جمعیت دانش آموزی با مشکلات زیادی مواجه بوده اند. این مسئله در مناطق شهری بزرگ مثل تهران به دلایل متنوعی مانند تراکم بالای جمعیت و کمبود زمین و... با شدت بیشتری مطرح می شود. دسترسی سریع، به موقع و مناسب به مراکز آموزشی در هر جامعه، به خصوص در جوامع شهری بسیار مهم و ضروری هست و توزیع عادلانه این مراکز در سطح شهر منجر به استقرار عدالت فضایی می شود و عدالت اجتماعی که از اهداف توسعه پایدار شهری است محقق خواهد شد.  هدف از این پژوهش ارزیابی مکان یابی مراکز آموزشی مدارس ابتدایی در ناحیه در راستای تحقق عدالت فضایی هست نوع تحقیق بر اساس هدف در این پژوهش، کاربردی و روش تحقیق در آن توصیفی-تحلیلی است. شیوه گردآوری داده ها نیز اسنادی- پیمایشی است. جهت وزن دهی معیارها از نظر متخصصین در قالب مدل ANP استفاده شده است و با استفاده از قابلیت ها و امکانات سامانه اطلاعات جغرافیایی از جمله : ترکیب نقشه، محاسبه گر رستری، تحلیل شبکه انجام گرفته است. درنهایت بعد از اجرای مدلVIKOR زمین های اولویت دار برای ایجاد مدارس ابتدایی شناسایی شدند، تحلیل خروجی نهایی به دست آمده از این روش علاوه بر اینکه میزان سازگاری و ناسازگاری مدارس ابتدایی موجود در شهر را مشخص می کند، مکان های بهینه اولویت دار برای ایجاد مدارس ابتدایی جدید نیز شناسایی شدند.
    کلیدواژگان: مکان یابی، فضاهای آموزشی، دبیرستان، ویکور-فازی، ناحیه یک منطقه14
  • مصطفی قدمی، فروه رحمانی*، جمال الدین هنرور صفحات 261-279

    وقوع انقلاب صنعتی و تحولات ناشی از آن باعث گردیده تا شهرها رشد افقی را تجربه کنند.آلودگی زیست محیطی، مصرف بیشتر انرژی توسعه بدون برنامه ریزی، افزایش هزینه های زیر ساختها بویژه به زیر ساخت و ساز رفتن و چند برابر شدن محدوده های شهری و... از تبعات رشد افقی شهرها می باشد. در راستای چاره اندیشی برای بحرانهای بوجود آمده تلاشها به شناخت الگوهای رشد و توسعه شهری و تحقق فرم شهری پایدار معطوف گردید در این بین در راستای حل مسایل و مشکلات بیان شده استراتژی شهر فشرده مطرح گردید.شهر فشرده نوعی استراتژی شهری است که جهت مقابله معضل توسعه افقی و رشد بی رویه فیزیکی شهرها مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر به منظور مشخص کردن موانع تحقق استراتژی شهر فشرده در بخش مرکزی شهر ساری تدوین گردیده است روش تحقیق کیفی مبتنی بر استفاده از رویکرد نظری مبنایی است. داده های پژوهش به دو شیوه اسنادی و مصاحبه نیمه ساختار یافته عمیق جمع آوری شده اند، جامعه آماری پژوهش را افراد دخیل در طرحهای توسعه شهری را تشکیل می دهد. نمونه گیری کاملا هدفمند با استفاده از تکنیک گلوله برفی صورت پذیرفت که درنهایت 10 نفر از متخصصان در حوزه مورد پژوهش به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. یافته های پژوهش بیانگر آن است که وجود بناهای تاریخی، رغبت کم سرمایه گزاران برای ساخت و ساز، سیستم حمل و نقل ناکارآمد و... از جمله موانع تحقق استراتژی شهر فشرده در محدوده مورد مطالعه می باشد.

    کلیدواژگان: شهرفشرده، بخش مرکزی شهر، شهرساری، تکنیک گلوله برفی
  • سارا بهوندی، محمدرضا زندمقدم*، عباس ارغان، زینب کرکه آبادی صفحات 281-297

    امروزه خسارت های فراوان اقتصادی مخاطرات طبیعی به خصوص ریزگردها به جوامع انسانی موجب شده است که مفهوم پایداری اقتصادی برای کاهش آثار بحران ها، به حوزه ای مهم در عرصه مدیریت بحران تبدیل شود. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش مخاطرات محیطی(ریزگردها) بر اقتصاد شهر اهواز می باشد. این پژوهش را می توان یک نوع پژوهش کاربردی – توسعه ای دانست و روش مطالعه توصیفی- تحلیلی و به شیوه همبستگی است. جامعه آماری مورد پژوهش شامل کلیه ساکنین شهر اهواز در سال 1395 به تعداد 1302000 نفرمی باشند. تعداد نمونه برابر 384 نفر بر اساس فرمول کوکران و به شیوه تصادفی در دسترس تعیین شدند. برای بررسی داده ها از تحلیل مسیر معادلات ساختاری استفاده در نرم افزار Amos18 استفاده شد. نتایج بیانگر آن بود که ریزگردها بر اقتصاد شهر اهواز با ضریب تاثیر 30/0 و میزان معناداری 0.002 اثر گذار بوده است. همچنین ریزگردها با ضریب تاثیر 73/0 و میزان معناداری 0.000 بر مالیه، ریزگردها با ضریب تاثیر 45/0 و میزان معناداری 0.000 بر تسهیلات، ریزگردها با ضریب تاثیر 55/0 و میزان معناداری 0.000 بر مسکن، ریزگردها با ضریب تاثیر 17/0 و میزان معناداری 0.008 بر حمل و نقل اثرگذار بوده است. بر این اساس ریزگردها بر مالیه با ضریب تاثیر 73/0 بیشترین تاثیر و حمل و نقل با ضریب تاثیر 17/0 کمترین میزان اثرگذاری را داشته است.

    کلیدواژگان: مخاطرات محیطی، ریزگردها اقتصاد، جوامع شهری، شهر اهواز
  • سهراب امیریان، مسعود صفایی پور، حسن حسینی امینی، حسین عبادی* صفحات 299-309

    آسیب پذیری را می توان نقص ذاتی در ابعاد ویژه محیط شهر دانست که بنا به ویژگی های بیولوژیکی و فیزیکی و یا مشخصه های طراحی آن مستعد آسیب است. از این رو پژوهش حاضر با هدف بررسی ساختارهای شهر اهواز و ریز پهنه بندی آسیب پذیری آن از منظر پدافندغیرعامل و سوق دادن آن به سوی چشم انداز آینده شهر ایمن انجام شده است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش شناسی توصیفی تحلیلی مبتنی بر رویکرد مطالعات مکانی- مدلی است. داده های این پژوهش شامل شاخص های 11 گانه آموزشی، آتش نشانی، اداری- انتظامی، خطوط برق، پایانه ها، تاسیسات شهری، مراکز تجاری، راه، صنایع شهری، مراکز انتقال گاز و مراکز بهداشتی می باشند. به منظور تجزیه و تحلیل داده های پژوهش از نرم افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS استفاده شده است. بنابراین جهت سنجش الگوی همجواری، پس از شناسایی لایه های موثر در آسیب پذیری و با استفاده از ابزار Distance نقشه های فواصل برای آن ها طراحی و استاندارد شد. برای توزیع فضایی و ریزپهنه بندی آسیب پذیری شهر اهواز از ابزار FUZZY OVERLAY در نرم افزار ArcGIS استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که در بخش ریز پهنه بندی آسیب پذیری، 29/73 درصد مساحت شهر کاملا آسیب پذیر، 29 درصد آسیب پذیر، 21/18 درصد آسیب پذیری متوسط، 13/22 درصد آسیب پذیری کم و 6/85 درصد از پهنه کل شهر در وضعیت آسیب پذیری خیلی کم قرار دارد.

    کلیدواژگان: پهنه بندی، ایمنی، آسیب پذیری، پدافند غیرعامل، اهواز
  • مهسا اسدی عزیز آبادی، کرامت الله زیاری*، محسن وطن خواهی صفحات 311-328

    شهر پدیده ای است زنده، پویا و متحول که در بستر زمان و پهنه مکان رشد می کند و گسترش می یابد، دچار فرسودگی و زوال می شود و با بحران هایی از جمله مخاطرات طبیعی و مصنوع که حاصل روابط انسانی و عناصر کالبدی از یک سو و شرایط اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، جغرافیایی، سیاسی و تاریخی از سوی دیگر می باشد، مواجه می گردد. بافت های فرسوده شهر که دارای فرسودگی کالبدی، کارکردی و عملکردی می باشند در مقابله و مواجه با بحران های ذکر شده دارای آسیب پذیری بالا و تاب آوری پایین می باشند لذا لزوم مداخله در این بافت ها در جهت ایجاد تعادل، هماهنگی میان بنیان های زندگی اجتماعی، اقتصادی و بهبود کالبد شهری بیش از پیش حایز اهمیت می باشد. در همین راستا در این پژوهش با توجه به مدل مکانی تاب آوری سوانح که یکی از مدل های سنجش تاب آوری شهری می باشد به اولویت بخشی ابعاد تاب آوری در بافت فرسوده شهر کرج پرداخته شده است. این پژوهش به لحاظ هدف توسعه ای-کاربردی می باشد و همچنین با توجه به روش توصیفی-تحلیلی است.همچنین از نرم افزار Expert choice و با مدل AHP برای تحلیل داده های گردآوری شده با استفاده از پرسشنامه استفاده شده است.نتایج پژوهش نیز حاکی از آن است که در سه کلان پهنه کرج کهن، حصارک و مهرشهر بعد تاب آوری کالبدی-محیطی بر اساس سرمایه کالبدی و زیرساختی دارای بیشترین وزن می باشد و همچنین تاب آوری سازمانی-نهادی دارای کمترین وزن است و با توجه به اولویت بندی ابعاد تاب آوری و معیارها و شاخص های بررسی شده ، افزایش سرانه کاربری های حیاتی در پهنه های مطالعاتی، تغییر در ساختار اقتصادی ساکنین و همچنین افزایش میزان مهارت و انسجام شهروندان به منظور مقابله با مخاطرات و بحران ها حایز اهمیت می باشد.

    کلیدواژگان: تاب آوری شهری، بافت فرسوده شهری، مدل مکانی تاب آوری سوانح، بافت فرسوده شهر کرج
  • محمد معتمدی*، محمد یاپنگ غراوی صفحات 329-348

    شهرها به طور چشم گیری در حال تبدیل شدن به سیستم  های پیچیده اجتماعی، اقتصادی و محیطی هستند. هریک از سیستم های شهری زمانی که نتوانند با تغییرات و شرایط بحرانی خود را وفق دهند، بسیار آسیب پذیر می شوند ازاین رو در دهه های اخیر، رویکردهای مقابله با بلایای طبیعی مفهوم جدیدی را تحت عنوان تاب آوری شهری برای آمادگی هرچه بیشتر در برابر بلایا مطرح کرده است. باوجود توجهات اخیر و استفاده فراوان از مفهوم تاب آوری در حوزه های مختلف درک نظری و عملی محدودی از این مفهوم وجود دارد ازاین رو این پژوهش باهدف تبیین الگوی علی تاب آوری شهرهای انجام شده است. تحقیق حاضر با توجه به هدف آن کاربردی ، و بر اساس روش انجام توصیفی- علی است. نمونه آماری پژوهش را 35 نفر از کارشناسان و متخصصان برنامه ریزی شهری تشکیل داده اند. به منظور دستیابی به هدف پژوهش از فن دیمتل فازی استفاده شد. یافته های حاصل از پژوهش نشان دهنده آن بود که بر اساس مقادیر D-R، از بین معیارهای چهارگانه تاب آوری شهری معیار کالبدی با مقدار(943/0) تاثیرگذارترین معیار تاب آوری شهر بود. همچنین بر اساس مقادیر D+R، معیار کالبدی با مقدار(896/2) به عنوان بااهمیت ترین معیار تاب آوری شهر شناسایی شد.

    کلیدواژگان: تاب آوری، تاب آوری کالبدی، تاب آوری اجتماعی، تاب آوری نهادی، تاب آوری اقتصادی
  • قربانعلی کریمی دهکردی، رحمت الله منشی زاده*، بیژن رحمانی صفحات 349-365

    گسترش شتابان شهرها و رشد فیزیکی ناموزون آن ها، که اصطلاحا "خزش شهری" نامیده می شود، موجب خورندگی روستاها و اراضی پیرامونی آن ها، تبدیل بی رویه اراضی کشاورزی و تخریب منابع محیط زیست گردیده است. این وضعیت در شهرستان شهرکرد مرکز استان چهارمحال وبختیاری نیز نمود گسترده ای داشته است. این پژوهش با هدف واکاوی پیامدهای پدیده خزش شهری در مناطق پیرامون شهرکرد از جمله مناطق سکونتگاهی کیان، چالشتر، مهدیه، زانیان و نافچ به روش توصیفی- پیمایشی با بهره گیری از روش جمع آوری داده ها از طریق اسنادی (مبانی تیوریک پژوهش) و روش میدانی- پرسشنامه ای در سه بعد اقتصادی، اجتماعی - فرهنگی و محیط زیستی-کالبدی (400نفر) انجام پذیرفته است. سپس با استفاده از SPSS (آزمون t تک نمونه ای و فریدمن) تحلیل شده است. نتایج حاکی از آن است؛ بعد زیست محیطی بیشترین امتیاز، 98/3 (آلودگی، تخریب معماری سنتی و تنوع زیستی) و سپس ابعاد اقتصادی و اجتماعی به ترتیب با امتیاز 96/3، 89/3 (مواردی چون بورس بازی و افزایش قیمت زمین و مسکن، فرار سرمایه از روستاها، تجمل گرایی ، کاهش میزان مشارکت، ازدحام و...) در زمینه پیامدهای منفی پدیده مورد مطالعه را به خود اختصاص داده اند و نیازمند توجه برنامه ریزان و مدیران شهری به این امر و لحاظ کردن توسعه و رویکردهای پایدار و یکپارچه در زمینه حل این مسیله و کاهش اثرات منفی آن است.

    کلیدواژگان: الحاق روستا به شهر، پیامدهای اقتصادی، پیامدهای اجتماعی و فرهنگی و پیامدهای محیط زیستی -کالبدی
|
  • Mehdi Shafaghati, Zahra Hejazizadeh*, Hasan Afrakhteh Pages 1-18
    Each geographical location, topography, landscape, flora and fauna, air and climate natural resources for tourism and recreation form. Given that every business needs a bed a place in the geography of this place, defined geographical space.This geographical space supplier of tourist activities. Many factors affect the tourism industry, one of the most important climates. Along with geographic location, topography, landscape, flora and fauna, water and air as one of the most important local resource base plays a role in the development of tourism industry. Gilan province is one of the countries northern even with Mesa 14711 square kilometers .The province has two different morphology of the southern part of the province of North Alborz heights shown and the foothills and plains in coastal areas. The province because of the special circumstances of the geographical, exquisite natural scenery and abundant water resources in the row is one of the most tourist areas of the country. In this study, with the presentation of applied research, analytical and application software, Excel, Google Earth, ArcGIS10 to check the status of existing and potential climate in Gilan province was one of the country's Northern provinces. Which has convenient facilities in the field of tourism is also significant to analyze the specific situation of the province and also to discuss tourism and its development will conform to discuss climate. The result of climatic classification methods Domarten temperature and precipitation maps also will be show that there are good conditions for tourism development in the province and Finally, using the climate index TCI zoning province, and the results were presented in the field of tourism.
    Keywords: tourism, ecological potential, Gilan, climate classification, tci method
  • Mohammad Eskandari Sani* Pages 19-34
    One of the UN Millennium Development Goals is women's participation in urban management. This article develops a theoretical framework for analyzing the relationship between community- based planning and women participation in cities. In this regard, collective action, social capital, and neighborhood as location for community planning are used. The framework identifies a series of variables that are theorized to affect a community's capacity to women participation. Method of study is analytical descriptive. The statistical population is women over 18 years old in Nematabad neighborhood. 29 questionnaires are distributed randomly. According to the findings it is recommended that, the strategy for development of community-based planning can be very effective in urban planning system in Iran as this strategy for host communities could bring about social welfare, justice, and socio- economic suitability. Also Social Network, marriage, education level, employment are the most important elements that affect women's participation in the development of community-driven development programs.
    Keywords: Community-Based Planning, Women Participation, Collective Action, Social Capital, Tehran
  • Maryam Ilanloo*, Amir Karam Pages 35-53
    The destruction of the rivers and, consequently, the need to reconstruct them, is one of the known important problems in throughout the world. However, suitable methods for assessing the morphological changes (morphology) associated with this action, as well as the cognition of the effect of the morphological factors in order to intervention in the process of river reconstruction, are still being explored. The JAJROOD and LATYAN-dam areas in the north east of Tehran due to the pleasant weather have always been and are in Eco tourists and nature interested people noteworthy. For this reason, during the recent decades and because of human manipulations, the JAJROOD River basin and its margins have been heavily affected. Hence the study of hydro morphological changes in this river is strongly needed. The object of this research is to evaluate the hydro morphological conditions of one part of JAJROOD River using the MQI method. Accordingly, Landsat 8 satellite images of 2018 and Landsat 4 in 1976 were prepared and were take placed several field observations. The results of the research show that all areas of the region are in poor and very weak conditions regarded to the MQI method. These problems are caused by the cutting of trees in order to create human structures, harvesting sand, creating numerous promenades along the river's estuaries and changing the river pattern.
    Keywords: River geomorphology, Morphological quality, Hydro morphology, MQI, Range, JAJROOD
  • Saadi Mohammadi*, Askandar Moradi, Sharmin Hosaini Pages 55-74
    The horizontal and urban growth of the past few generations, due to the dominance of the centralized planning system in the country, has led, in accordance with the principle of village-to-city interconversions, that many villages located around cities have undergone numerous changes and changes in the indicator status Of development. These changes, in addition to having positive aspects in most cases, have had a negative impact on the sustainable development of rural areas located in the vicinity of these cities. In the current applied research, a quantitative and qualitative approach with a spatial and descriptive-analytic approach has been carried out. The main objective of this research is to identify the consequences of the Marivan Creep phenomenon on the changes in the development status of the surrounding villages, Over the last few decades, physical development has been speeding up. Data gathering in the theoretical part of the documentary and in the field was conducted by a survey method based on an interview with the local people and the locals to identify the outcomes, and then the classical distribution of the questionnaire among the studied villages and simple random among 203 households supervised by The Cochran formula was determined by volume, 30 from local development experts and observers of the status quo, in order to generalize the findings from the interviews. The results of analyzing the data with the fundamental theory of the technique in the qualitative section and the single-sample t-test in the quantitative section showed that the urban creep phenomenon, in addition to limited positive consequences in improving the physical condition, caused social deficiencies, failure Economic problems, inadequate visual quality, natural environment degradation and institutional management failures in the development of villages studied.
    Keywords: Urban creep, rural development, fundamental theory technique, spatial visibility, city of marivan
  • Mokhtar Karami, Rahman Zandi, Jalal Taheri* Pages 75-92
    In recent years with the development of cities coatings of the Earth's has changed surface.  These changes have caused some urban areas to have a few degrees higher than the surrounding temperature. This phenomenon is known as thermal islands. Mashhad is one of the major metropolises in Iran with the problem of thermal islands. Various parameters affect the formation of thermal islands in this city that should be considered. In this study TM, ETM+ and OLI images were used to obtain surface temperature over the period 1987-2016. The study of temporal variations in surface temperature showed that in the studied period, thermal islands were transferred from outside the city to the city. The model for describing the temperature of the surface of the earth has changed and has diminished from the temperature of the city's moderate and cool temperatures, and in contrast, the amount of high temperatures (thermal islands) has increased significantly. The TOPSIS method was also used to obtain the thermal forming factors. 13 natural and human factors affecting the formation of thermal islands were identified. Each expert opinion factor was used to determine the degree of importance. According to experts, the distance from the sanctuary with a weight of %234 and traffic of %155 is the most important and the height with a weight of %022 is least important in the formation of thermal islands. The final results obtained from this model showed that the factors affecting the formation of thermal islands are well recognized and the temperature decreases with these factors.
    Keywords: Thermal islands, Landsat satellite, Earth surface temperature (LST), TOPSIS model, Mashhad city
  • Fatemeh Khodadadi, Mojgan Entezari*, Farzaneh Sasanpour Pages 93-113
    Today, in view of the growing population and population density in urban areas, especially in densely populated and susceptible cities, the need for an inclusive and comprehensive approach to natural disasters and disasters caused by their occurrence has become more evident . Focusing more than the size of the population in specific urban areas, lack of preventive planning and lack of readiness to deal with accidents such as earthquakes, is a very serious and important threat to citizens and the survival of the city. The capital city of Karaj, as one of the major cities in Iran, has a high risk of earthquakes due to the presence of several active faults inside and outside it. Accordingly, investigations of the seismic vulnerability of this city are one of the necessities of Karaj city management. Regarding this, the metropolis of karaj was selected as the study area. The method of research and analysis of information collected based on database-based methods using the ELECTRE FUZZY model and Criteria for building materials, number of floors, quality of buildings, population density, building density, area of parts, width of passageways, geology, distance from faults, distance from medical centers, distance from public space, distance from urban facilities and travel compatibility for research purposes Were used. The results indicate that 6, 8, 1, and 7 areas of Karaj municipality are vulnerable to earthquake, so that more than 70 percent of Karaj city is vulnerable to earthquake vulnerability on low and low floors and Only about 20% of the city of Karaj due to its proximity to the fault and the high density of population, construction and ... is in high and high risk areas. According to the principles of urban planning, the regulations of 2800 can cover earthquake damage in these areas.
    Keywords: Vulnerability, earthquake, Karaj metropolis, risk, ELECTRE FUZZY model
  • Amin Kooshki, Mehrshad Toulabi Nejad* Pages 115-140
    In this research, the development of cross-border cooperation (CBC) to study the factors and stimuli affecting the stability of the ::::union:::: in the border regions were discussed. The aim of the present study, functional and combination method (qualitative and quantitative) is. The data-gathering tool was a questionnaire and interview. The statistical community included various experts in the fields of political science, geography, economics, sociology, law enforcement experts, governorate and governorate in Sistan and Baluchestan province. Using a targeted sampling, 70 experts were selected. For analysis of data, descriptive tests and binary logistic regression model (LM-Newton-Marcard-Raphson method) were used. The results showed that in the area of planning for unity in Sistan and Baluchestan except for the determination of the right of the Hirmand River in the Sistan region, which was concluded with the country over a period of time, the plan was not approved or implemented, and among the five factors Economic, social, cultural-religious, institutional-structural and political security, three economic factors (0.478), political-security (0.473) and cultural-religious (0.363) have the most effect on the stability of unity of border regions in Studied area. The results of this study can be used to develop border cooperation cooperation and coherence stability in different border regions of Iran.
    Keywords: Cross-border cooperation (CBC), Sustainable planning, Regional development, Territorial cohesion, Sistan, Baluchestan Province
  • Mohammad Ebrahim Afifi* Pages 141-158
    Land use maps are considered as the most important sources of information in natural resource management. The purpose of this research is to review, model, and predict landslide changes in the 30-year period by LCM model in Shiraz. In this research, TM Landsat 4, 5 and OLI Landsat 8 images were used for 1985, 2000 and 2015 respectively, as well as topographic maps and area coverage. Subsequent validation and detection of changes were made using the prediction model of variation The use of LCM markov and the model of user change approach. The images were classified into four classes of Bayer, garden, urban lands, and arable land for each of the three periods. According to the results, aquaculture is the most dynamic user in the area, which has led to an upward trend during 1985-2015, so that the amount (4337 ha, 12.7%) has been added to this area. The Bayer user change trend was also a downward trend during 1985 to 2015, reducing the 99.1995 hectares of this class. The results of the change in the 1985 changes with a kappa coefficient of 0.88, in the 2000 period with a CAAP of 0.77, and in the period 2015 with a Kappa coefficient of 0.92. The results of the change detection in 2030 are such that if the current trend continues in the region, 20.33% will be added to the crop category, so that in 2030, agricultural cropping will be 95.60% of the area of ​​the area Gets In the Bayer and Garden uses 21.22% and 0.21% of the total area of ​​each user has been reduced and has been added to the urban area. The prediction map derived from the Markov chain model is very important for providing a general view for better management of natural resources.
    Keywords: User Changes, LCM Model, Markov Chain Model, Shiraz, Landsat Images
  • Mehdi Asadi*, Mokhtar Karami Pages 159-175
    The purpose of this study is to determine the evapotranspiration in Fars province that in many studies such as hydrological balance of water, irrigation systems design and management, simulation of product volume and management of water resources is very important. To do this, first, required data such as daily temperature, humidity, precipitation, wind speed, solar radiation pressures, solar radiation, etc. was collected. We used 12 stations with the same statistical interval, for the period 1995-2015. In order to estimate the evapotranspiration of the reference plant in different growth stages, Torent White, Penman-Monteith and Hargreaves-Samani methods were used. Results showed that with decreasing latitude, the evapotranspiration rate increased, and the highest rate of evapotranspiration occurs in the south, southeast and the center of the study area. The correlation coefficient R2 between height and White Penman, Monteith and Hargreaves Samani, are 0.9135, 0.53223 and 0.5286 respectively.
    Keywords: Evapotranspiration_Torrent White_Penman_Hargreaves - Samani_Fars
  • Siyamack Sharafi*, Masoud Sadeghirad, Zahra Javadi Nia Pages 177-192
    the occurrence of landslides in the direction of rivers, especially in the mountainous regions of Zagros range are processes that block rivers and form lake barriers. Della Landslide is an example of such landslide that occurred in the course of Shimbar River drainage and eventually created Lake Shimbar. geoarchaeological field studies performed on this slide using topographic maps, geological, digital model of the area, satellite images and Arc GIS software on the  landslide and  basin lake Shimbar resulted in the identification of the causes of landslides and changes in three stages of the lake. This study eventually rebuilds Paleogeomorphology of landslide area and the lake's dam Shimbar. The results showed that the main cause of the occurrence of landslides were tectonic processes in the region and based on archaeological evidence and the archaeological excavation of the canal, the landslides occurred before 2000 years ago. The formation and changes in the scope and depth of the lake Shimbar in 3 stages blocked the migration routes in area for a long time.
    Keywords: Landslide, Shimbar, Landslide Dam Lake, Environmental Changes
  • Dariush Yarahmadi*, Amanolah Fathnia, Mehdi Sherafat Pages 193-204
    The extention of Snow cover and its spatial and temporal changes considered as a basic parameter in climatic and hydrologic studies. Data from satellite images due to the low cost and the large extention of cover are, effectively help the identifying of the snowy basins. Since the satellites are able to imaging a surface at different times, this will allow snow survey studies to investigate the spatial and temporal distribution of snow. In this research, Snow line changes and the surface temperature line in Alborz Mountains using NOAA-AVHRR satellite images since 2006 from 2015 was studied. The results showed that at the study period, maximum area of snow have been observed in April 2015, with the amount of 12051 square kilometers and the minimum area snow have been observed in June 2008, with the amount of 33 square kilometers. The average of the lowest elevation of snow covered areas, have been observed in April 2007, with the amount of 2662 meters and its highest value have been observed in June 2008 with the amount of 3820 meters. Also the most of the snow line change occurred between the years 2007 to 2008. Moreover, in almost of 15 years, the isoterm of zero degrees Celsius, matches with the snow line and its elevation has changed as the snow area is changed.
    Keywords: Thermal evaluation, Snow line, Alborz Mountains, NOAA-AVHRR
  • Alireza Nojoumi* Pages 205-221
    Quite a lot of people are employed in gas production and refining industry in IRAN. In case of weakness or lack of having an effective management, the associated companies will impose heavy damage to the country. In this regard, to achieve consistency and safety in IRAN, ascendancy of management in these companies is one of the main and effective attempts. In order to manage the crisis of technological hazards in south pars gas complex, this study presents a strategic model. To this end, firstly, a review of all research and previous studies is done. The statistical population of this study is 35 persons including managers, safety experts, HSE, and Passive Defense experts. Effective factors on technological hazards management is defined as: leadership and management, human resource, organizational culture, organization agility, organization systems, local infrastructures, production continuity and, continuum inspection is determined through an exhaustive investigation. Subsequently, a questionnaire using Delphi technique is prepared and conducted over the statistical population. The obtained data was analyzed with SPSS and AMOS software, and the results showed that among the other factors, human resource has more considerable effect on crisis management.
    Keywords: Crisis management, Technological hazards, Management, South pars
  • Alireza Entezari*, Fatemeh Mayvaneh, Froogh Khazaeenejad Pages 223-240
    The purpose of this research is to study the comfort conditions and determine the best measures for design and architecture compatible with the climate in Yazd. In this regard, the climatic data of Yazd city has been used in EPW format during the period (1981-2017). The results of the study of temperature and relative humidity also showed that temperatures of more than 38 ° C are visible in June and July. This suggests the need for a shadow in the architecture of the climate. In July, the discomfort conditions prevail over the entire day. From June to October (midday to midnight), midnight hours due to low humidity (38%) and high temperatures, conditions of discomfort and drought are very visible. The highest humidity is in the cold months of the year. In the wind hours of February to May (February to April), there is a discomfort. Also, according to the overall radiation pattern at different hours of the day, it was also shown that 25% of the daylight hours is very high and non-comfort, and 8% are in comfort conditions, which is more related to the cold weather of the year and the early hours And the end of the day. In general, due to the climate of Yazd city and the results of analysis, 20 strategies for architectural design have been used.
    In general, due to the climate of Yazd city and the results of analysis, 20 strategies for architectural design have been used.
    Keywords: climate design, thermal comfort, energy optimization
  • Behnaz Amin Nayeri*, Yaghoub Peyvastehgar Pages 241-260
    With the increasing population in cities, particularly big cities, demand for public goods and services increased too. But, due to certain political-economic structure of the country, often the rates of supplies growth have been less than the demands’. The high-demand applications such as educational, for many reasons including, Lack of cities’ coordination executive bodies, financial problems and lack of education sector officials with scientific procedures for locating schools, faced with many problems to meet the needs of the students. In large urban areas like Tehran, for various reasons such as high population density and scarcity of land, these problems intensified. Fast, timely and appropriate accessibility to these training centers is very important and necessary in every community, especially in urban areas. And the equitable distribution of these centers in the city led to the establishment of spatial equity and social justice, which is an urban sustainable development objectives. The aim of this research is to evaluate the locating of training centers in primary schools in the district in order to achieve spatial justice. The type of research is practical, based on the purpose of thstudy, and the research method is descriptive-analytic. The data collection method is also documentary-survey. In order to weigh the criteria, experts have been used in the ANP model, and by Using the capabilities and features of geographical information system including: combining maps, raster calculator, network analysis and etc. has been done. Finally, after the implementation of VIKOR sample, the priority areas were identified for building elementary schools. The final output analysis obtained by this method in addition to determining of the compatibility or incompatibility of primary schools in the city will located the optimal sites for building new elementary schools.
    Keywords: Location, Educational Spaces, High school, Vikur-Fuzzy, Sector 1s of District 14
  • Mostafa Ghadami, Farveh Rahmani*, Jamaleddin Honarvar Pages 261-279

    Industrial revolution and its resulting changes have led to urban horizontal growing. Environmental pollution, more energy consumption, development without planning, Increased spending on infrastructure, particularly in the area of urban construction are the consequences of the urban horizontal growing. To remedy the crisis, efforts have been made to recognize patterns of urban development and the realization of sustainable urban form. Meanwhile, the compact city strategy was presented to solve the proposed problems. Compact city is an urban strategy to tackle the problem of sporadic and uncontrolled physical growth of cities. This study aimed to identify the obstacles to the realization of compact city strategy in the central part of Sari. The research method is qualitative on the basis of a theoretical approach. Data was collected in two ways of documentation and semi-structured interviews. The sample included people involved in urban development projects. Purposeful sampling was done using the snowball technique and finally 10 specialists in the research area were selected as the study sample. Results suggest that the presence of monuments, low interest of investors for construction, and inefficient transport system were among the obstacles of the realization of compact city strategy in the research area.

    Keywords: Compact city, central part of city, city construction, snowball technique
  • Sara Behvandi, Mohammad Reza Zandmoghadam*, Abbas Arghan, Zeinab Kekehabadi Pages 281-297

    Today, the huge economic damage of natural hazards, especially of the micro-organisms, to human societies has led the concept of economic sustainability to mitigate the effects of crises to become an important area in crisis management. The purpose of this study was to investigate the role of environmental hazards (effluents) on Ahwaz economy. This research can be considered as a type of applied-development research, and is a descriptive-analytical study in a correlation manner. The population of the study consisted of all residents of Ahwaz, in 1395, there were no more than 1302000 people. The sample size was 384, based on the Cochran formula, and randomly available. To investigate the data, the structural equation path analysis was used in Amos18 software. The results indicated that the microprocesses had an effect on the economy of Ahwaz with a coefficient of 0.31 and a significant level of 0.002. Also, the effect of fiery gradients was 0.73, and the significance level of 0.000 on the tax, the microguns, with the coefficient of influence 0.45 and the significance of 0.000 per facility, the effects of the micrographs with the coefficient of 0.55, and the significance of 0.000 on the housing, With a coefficient of influence of 0.17 and a significant amount of 0.008 on transportation. Accordingly, microblogging has the most impact on finance with a coefficient of 0.73, and transportation with a coefficient of influence of 0.17 has had the least effect.

    Keywords: environmental hazards, micro-economics, urban communities, Ahwaz city
  • Sohrab Amirian, Masoud Safaeipour, Hassan Hosseini Amini, Hossein Ebadi* Pages 299-309

    Vulnerability can be considered as an inherent defect in particular dimensions of the urban environment that is susceptible to damage due to its biological and physical characteristics or design features. Therefore, the present study aimed to investigate Ahwaz city structures and fine-tune its vulnerability from a passive defense perspective and to move it towards the future prospects of a safe city. This research is applied in terms of purpose and in terms of descriptive-analytical methodology based on the spatial-model studies approach. The data of this study include 11 educational, fire, administrative, police, power lines, terminals, urban facilities, business centers, roads, urban industries, gas transmission centers and health centers. GIS software was used to analyze the research data. Therefore, distance maps were designed and standardized for measuring the neighboring pattern after identifying the effective layers in the vulnerability and using the Distance tool. The FUZZY OVERLAY tool in ArcGIS software was used for spatial distribution and micro-zoning of Ahwaz vulnerability. The results show that in the section of vulnerability zoning, 29.73% of the city area is completely vulnerable, 29% vulnerable, 21.18% moderate, 13.22% low and 6.85% of the total city area in the state of vulnerability, respectively. There is very little reception.

    Keywords: Zoning, Safety, Vulnerability, Passive Defense, Ahvaz
  • Mahsa Asadi Aziz Abadi, Keramat Alah Ziari*, Mohsen Vatan Khahi Pages 311-328

    A city is a vibrant, dynamic, and evolving phenomenon that grows and spreads over time and space, and is exhausted and degraded.It also faces crises such as natural hazards and artifacts, resulting from human relationships and physical elements, on the one hand, and social, economic, cultural, geographical, political, and historical conditions on the other. The deteriorated urban fabric, which has physical, functional and operational deterioration, are resistant to the above-mentioned crises and has low vulnerability. Therefore, the need of intervening in these fabrics is crucial for balancing, coordinating the foundations of social life, and improving the urban structure. In this regard, in this research, priority is given to the dimension of resilient deteriorated urban fabric based on a disaster resilience of place model which is one of the models of urban resilience measurement. This research is a descriptive-analytical according to method and is developmental-applied research in terms of the purpose. Also, Expert Choice software and AHP model are used to analyze the collected data by using a questionnaire. The results of the research indicate that, in three macro areas of Karaj, Hesarak and Mehrshahr, the physical-environmental resilience dimension has the highest weight and organizational-institutional resilience has the least weight. Overall, regarding prioritization of resilience dimensions, criteria and indicators, an increasing per capita of vital use in study areas, changing the economic structure of residents, as well as increasing the skill and coherence of citizens to deal with hazards and crises are important.

    Keywords: A city is a vibrant, dynamic, and evolving phenomenon that grows, spreads over time, space, and is exhausted, degraded.It also faces crises such as natural hazards, artifacts, resulting from human relationships, physical elements, on the on
  • Mohammad Motamedi*, Mohammad Gharavi Pages 329-348

    Cities are dramatically turning into complex social, economic, and environmental systems. Each urban system is vulnerable when it can not adapt to its changing conditions and critical situations. Therefore, in recent decades, natural disaster response approaches have introduced a new concept of urban resilience to prepare for disaster as much as possible. Is. Despite the recent attention and the abundant use of the concept of resilience in different areas of theoretical and practical limitations of this concept, this study aims to explain the causal pattern of resilience of cities. The present research is based on the descriptive-causal methodology. The statistical sample of the study was compiled by 35 experts and specialists in urban planning. Fuzzy Dumbled Fan was used to achieve the research goal. The findings of this study showed that based on the values ​​of D-R, among the four metrics of urban resilience, the physical criterion with the value (0.943) was the most effective measure of resilience in the city. Also, based on the D + R values, the physical criterion with the value of (896/2) was identified as the most important resiliency criterion in the city.

    Keywords: Resilience, physical resilience, social resilience, institutional resilience, economic resilience
  • Ghorbanali Karimi Dehkordi, Rahmatollah Monshizadeh*, Bijan Rahmani Pages 349-365

    The rapid expansion of cities and their uneven physical growth, so-called "urban creep", have corrupted the villages and their surrounding lands, causing irregular conversion of agricultural lands and degradation of environmental resources. This situation has also been widespread in Shahrekord, the capital of Chaharmahal and Bakhtiari province. The purpose of this descriptive-survey research is to determine the physical developments of rural settlements around Shahrekord with emphasis on urban sprwal. The statistical population is household heads of rural areas (15000 people). Using the Krejcie and Morgan table, 400 individuals were selected. The tool used is a researcher-made questionnaire on three dimensions of economic, social, cultural and environmental physical consequences. Data were analyzed using one-sample t-test and Friedman test. The results show that the consequences of urban sprawl are respectively environmental-physical consequences (3/98), economic consequences (3/96) and socio-cultural consequences (3/89 (. The most important environmental-physical consequences are increased environmental pollution, destruction of traditional architecture, destruction of biodiversity; major economic consequences of stock markets and rising land and housing prices, diminishing villagerschr('39') reluctance to productive activities (agriculture and livestock), capital flight from villages And their savings in the city and the rising cost of living amidst the socio-cultural consequences of luxury and the tendency to consume luxury goods, reduce solidarity and participation, crowding and crowding in cities, modeling of life and urbanization culture. have been.

    Keywords: Rural accession to the city, Economic consequences, Social, cultural consequences, Environmental-physical consequences