فهرست مطالب

  • سال نوزدهم شماره 2 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/03/11
  • تعداد عناوین: 7
|
  • ابوالقاسم مهدوی، حمید عزیزمحمدلو* صفحات 1-34
    به گواه مطالعات تجربی انجام یافته، آنچه طی فرآیند صنعتی شدن در ایران رخ داده، اغلب تغییرات نامتوازن و بعضا متناقضی بوده، که در برخی از زمینه ها و ساختار های صنعتی و در سطوح مختلف ملی و استانی صورت پذیرفته که نتیجه آن، رشد نامتوازن و ناپایدار صنعتی در کشور است. در این مقاله، با بهره گیری از داده های سری زمانی سال های 1353 تا 1394 روند پایداری و فراگیری توسعه صنعتی کشور ترسیم و تحلیل شده و عوامل موثر بر شکل گیری روندهای کشف شده، با استفاده از روش همگرایی یوهانسون مورد آزمون قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که رشد صنعتی روندی پر نوسان، فراگیری توسعه صنعتی، روند نسبتا ثابت و پایداری توسعه صنعتی، روند نزولی را طی دوره مذکور تجربه کرده است. نتایج تحلیل همگرایی، حاکی از اثر مثبت و معنی دار سرمایه ، نرخ ارز، فناوری و مخارج تحقیق و توسعه بر رشد صنعتی است. فراگیری توسعه صنعتی باوجودآنکه تحت تاثیر مثبت اشتغال صنعتی، سرمایه گذاری و سرمایه اجتماعی قرار داشته، اما به طور منفی از فناوری و مخارج تحقیق و توسعه تاثیر پذیرفته است. پایداری توسعه صنعتی نیز تابعی مثبت از اشتغال صنعتی، سرمایه اجتماعی و سرمایه گذاری دولت در محیط زیست است. مبتنی بر این یافته ها، پیشنهاد می شود، به منظور تسهیل شرایط حصول به پایداری و فراگیری توسعه صنعتی در ایران، اعتبارات قابل تخصیص به سرفصل حفاظت از محیط زیست در بودجه سالیانه تقویت شده و  بسترهای موردنیاز برای تقویت سرمایه اجتماعی و در نتیجه، افزایش میزان مشارکت اقشار مختلف جامعه در فعالیت های صنعتی و صیانت از محیط زیست  فراهم گردد.
    کلیدواژگان: توسعه صنعتی، فراگیری، پایداری، روش همگرایی
  • پرویز داودی، محمد سرلاب* صفحات 35-57
    بهبود توزیع درآمد، از اهداف اصلی دولت ها در سیاست گذاری اقتصادی، صرف نظر از جهت گیری نظام های مختلف می باشد. هدف از این پژوهش، بررسی آثار توزیعی سیاست پولی بر توزیع درآمد در ایران به تفکیک مناطق شهری و روستایی و همچنین کل کشور می باشد. روش پژوهش مورد استفاده، رویکرد نوین الگوسازی کلان به خرد است، به طوری که ابتدا بر اساس یک الگوی اقتصاد سنجی کلان ساختاری، به بررسی آثار سیاست پولی بر متغیرهای کلان پرداخته شده و در ادامه، در چارچوب الگوهای خرد بودجه خانوار، به آثار توزیعی سیاست پولی پرداخته شده است. در این راستا، از مقادیر متغیرهای کلان طی دوره 93-1338 و از اطلاعات بودجه خانوار برای دوره 93-1376 استفاده شده است. سیاست پولی در قالب 3 سناریو و شامل افزایش تسهیلات اعطایی به بخش خصوصی، کاهش نرخ ذخایر قانونی و کاهش نرخ ذخایر اضافی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که سیاست پولی انبساطی در کوتاه مدت، توزیع درآمد را بهبود می دهد؛ اما در بلندمدت، توزیع درآمد را به دلیل اثر تورمی بدتر می کند. افزایش تسهیلات اعطایی در کوتاه مدت، ضریب جینی کل و ضریب جینی بخش شهری و روستایی را کاهش می دهد، اما در بلندمدت، ضریب جینی کل، شهری و روستایی را افزایش می دهد. کاهش نرخ ذخایر قانونی در کوتاه مدت، ضرایب جینی را کاهش می دهد، اما در بلندمدت ضریب جینی کل را تغییر نداده و ضرایب جینی در بخش شهری و روستایی را افزایش می دهد. اثر کاهش نرخ ذخایر اضافی، مانند اثر کاهش نرخ ذخایر قانونی می باشد.
    کلیدواژگان: سیاست پولی، الگوسازی کلان به خرد، ضریب جینی، توزیع درآمد
  • پروانه سلاطین*، اعظم خرامان، نیلوفر غفاری صومعه صفحات 59-86
    نظام های پرداخت، از اجزای اصلی نظام مالی هر کشور می باشند که نقش موثری در انتقال سریع، کارآمد و ایمن وجوه در میان بازارها و فعالان مختلف نظام مالی و نیز ارتقاء کارآیی نظام مالی ایفا می کنند. این سامانه ها دارای ویژگی هایی نظیر سهولت در حمل و استفاده وجه نقد در قالب یک کارت پرداخت، کاهش مخاطرات ناشی از سرقت یا مفقودی وجه نقد، کاهش مخاطرات ناشی از انتقال یا سرایت بیماری در مقایسه با شیوه رد و بدل نمودن اسکناس، بهره مندی از عواید متعلقه به موجودی حساب سپرده بانکی تحت عنوان سود بانکی، کاهش هزینه های مبادلاتی و کارمزدهای بانکی، تسهیل و افزایش سرعت مبادلات می باشند. هرگونه پرداخت الکترونیکی از بستر این سامانه ها امکان پذیر است. از این رو، با توجه به اهمیت شناخت آثار پرداخت های الکترونیکی بر بخش های مختلف اقتصادی و نظر به اهمیت بخش مالی، هدف اصلی این مقاله، بررسی میزان تاثیرگذاری پرداخت های کارتی به عنوان جزئی از پرداخت های الکترونیکی بر توسعه مالی استان های کشور با به کارگیری داده های پانل می باشد. نتایج با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی در دوره زمانی 95-1386 نشان داد که تعداد دستگاه های خودپرداز، تعداد پایانه های فروش و مجموع تعداد دستگاه های خودپرداز و پایانه های فروش به عنوان شاخص پرداخت های کارتی، تاثیر مثبت و معناداری بر نسبت تسهیلات به سپرده استان ها به عنوان شاخص توسعه مالی استان ها دارند.
    کلیدواژگان: پرداخت های کارتی، توسعه مالی، داده های پانل، استان ها
  • محسن ابراهیمی*، سیاب ممی پور، میلاد بنی مشهدی صفحات 87-107
    امروزه با توجه به اهمیت انرژی و محدودیت منابع آن در جهان، شدت انرژی بیش از پیش مورد توجه محققان و سیاست گذاران اقتصادی قرار گرفته است. هدف اصلی این مطالعه، بررسی تاثیر شکست ساختاری بر اثرگذاری عوامل موثر بر شدت انرژی در ایران طی دوره 92-1349 بوده است. در این پژوهش برای برآورد ضرایب مدل، از روش همجمعی حداقل مربعات معمولی کاملا اصلاح شده (FMOLS) استفاده گردید و مشخص شد که قیمت انرژی و سرمایه گذاری مستقیم خارجی، اثر منفی و سهم ارزش افزوده صنعت، اثر مثبت و معنی داری بر شدت انرژی دارند. سپس شکست ساختاری به وسیله متغیر مجازی وارد مدل شد و مشخص گردید شکست ساختاری سال 1366، اثرگذاری قیمت انرژی و سهم ارزش افزوده صنعت را کاهش داده است که نشان از کاهش کشش قیمتی شدت انرژی و افزایش بهره وری بخش صنعت پس از شکست ساختاری دارد، ولی شکست مذکور، تاثیر معنی داری بر اثرگذاری سرمایه گذاری مستقیم خارجی بر شدت انرژی نداشته است.
    کلیدواژگان: قیمت انرژی، سرمایه گذاری مستقیم خارجی، شدت انرژی، شکست ساختاری، ایران
  • فاطمه کرمپور گروهی*، علی دهقانی صفحات 109-124
    این مطالعه، به ارزیابی اثر نوع مالکیت بر صادرات در صنایع تولیدکننده وسایل حمل و نقل ایران پرداخته است. علاوه بر این، اثر متغیرهای رقابت پذیری، اندازه بنگاه، نرخ ارز حقیقی و هزینه های تحقیق و توسعه نیز بر صادرات صنایع فوق، مورد بررسی قرار گرفته است. داده های ترکیبی مورد نظر با توجه به طبقه بندی استاندارد (ISIC) در کدهای 4 رقمی مرتبط با صنایع تولیدکننده وسایل حمل و نقل ایران طی دوره 1393-1379 شکل یافته است. برای برآورد مدل اقتصادسنجی این مطالعه، تکنیک داده های ترکیبی پویا و روش گشتاروهای تعمیم یافته دو مرحله ای (روش آرلانو و باند) استفاده شده است. نتایج حاصل از تخمین مدل، حاکی از اثر مثبت و معنادار مالکیت خصوصی، هزینه های تحقیق و توسعه و رقابت پذیری بر شدت صادرات در صنایع تولیدکننده وسایل حمل و نقل ایران است. با توجه به اثر مثبت متغیر نسبت تعداد بنگاه های خصوصی به کل بنگاه ها بر صادرات صنایع فوق، فراهم کردن زمینه ورود برای سایر بنگاه های خصوصی که قصد تولید و صادرات در صنایع تولیدکننده وسایل حمل و نقل  را دارند، می تواند گامی بلند در جهت ارتقای تولید و تجارت خارجی در ایران باشد. علاوه بر این، نتایج نشان می دهد که نرخ ارز حقیقی بر شدت صادرات صنایع مذکور، تاثیر معنی داری ندارد و بالا بودن نرخ تعرفه واردات وسایل حمل و نقل در ایران و بالا بودن قیمت نسبی این محصولات در مقایسه با قیمت های جهانی، امکان صادرات محصولات تولیدی این صنایع را در ایران، محدود کرده است.
    کلیدواژگان: شدت صادرات، مالکیت خصوصی، نرخ ارز حقیقی، صنایع تولیدکننده وسایل حمل و نقل ایران، رویکرد گشتاورهای تعمیم یافته پویا (GMM)
  • مرتضی عزتی*، زانا مظفری، خاطره علیلو صفحات 125-159
    امنیت اقتصادی، یکی از مهم ترین ابعاد امنیت ملی و از زیرساخت های اساسی برای دستیابی به توسعه اقتصادی و  بهبود سطح رفاه اجتماعی به شمار می آید. دگرگونی های جمعیتی، می تواند بر توسعه و روند متغیرهای هدف اقتصادی اثرهای گسترده و ویژه ای داشته باشد. شناخت این اثرها می تواند کمک خوبی برای سیاست گذاری و برنامه ریزی توسعه باشد. هدف از نگارش این مقاله، بررسی اثر ساختار سنی جمعیت بر امنیت اقتصادی ایران طی دوره زمانی  1395-1360 است. در این راستا نخست، شاخص امنیت اقتصادی با استفاده از منطق فازی برآورد شده است. نتایج بیانگر بی ثباتی این شاخص طی دوره مورد بررسی می باشد. سپس اثر الگوی جمعیتی ایران در کنار سایر متغیرهای تاثیرتاثیر گذار بر امنیت اقتصادی ایران با استفاده از روش GMM سری زمانی ارزیابی شده است. نتایج نشان می دهد که ساختار سنی جمعیت، تاثیرتاثیر منفی و معنا داری بر امنیت اقتصادی ایران دارد. رشد جمعیت، موجودی سرمایه، توسعه مالی، آزادی تجاری و نرخ پس انداز، اثر مثبت و معنا داری بر امنیت اقتصادی داشته است، ولی نرخ تورم، اثر معنا داری بر شاخص امنیت اقتصادی نداشته است. جمعیت ایران به سرعت در حال پیر شدن بوده و اگر روند کنونی ادامه یابد، می بایدستی منابع محدود اقتصادی به جای سرمایه گذاری در بخش های تولیدی و عمرانی، صرف تامینتامین نیازهای سالمندان شود. بنابر این ضرورت دارد که برنامه ریزی لازم برای مقابله با این مساله انجام شود.
    کلیدواژگان: امنیت اقتصادی، ساختار سنی جمعیت، روش فازی، GMM
  • سالار جلیل پور*، محمدعلی متفکرآزاد، زهرا کریمی تکانلو، حسن آقا نظری صفحات 161-189
    توضیح مناسب تئوریکی و پیش بینی مطلوب تجربی اتخاذ رفتارهای اخلاقی از سوی افراد، یکی از چالش های موجود در ادبیات موضوع می باشد. مهمترین تئوری موجود در پیش بینی رفتار تجربی افراد یعنی تئوری مطلوبیت انتظاری، فاقد اتفاق نظر در برخورد با رفتارهای اخلاقی و توضیح مکانیزم ظهور این رفتارها در زندگی روزمره بوده است. درعین حالی که مطالعات تجربی پیشین نیز توفیق کمتری در پیش بینی مطلوب نوسان رفتارهای اخلاقی افراد در مدل های معرفی شده داشته اند. در این مطالعه، سعی شده است مدل رفتاری جدیدی در راستای تکمیل مدل های رفتاری پیشین و با برجسته نمودن نقش متغیرهای اقتصادی و داخل نمودن نفع شخصی افراد در تصمیمات اخلاقی ارائه شود. در ادامه، جهت سنجش قدرت پیش بینی مدل رفتاری معرفی شده در خصوص رفتار اخلاقی کمک انسان دوستانه زمانی افراد، داده های نزدیک به 25 هزار نفر از 25 کشور جهان مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج تجزیه و تحلیل آماری، حاکی از معنی داری متغیرهای اقتصادی وارد شده در مدل و توضیح مطلوب تر نوسان رفتارهای اخلاقی نسبت به مدل های پیشین بوده است. همچنین توجه در روند بهبود قدرت توضیحی مدل، حاکی از این بوده است که متغیرهای اقتصادی، قدرت توضیحی بهتری نسبت به سایر متغیرها در مدل رفتار اخلاقی پایدار و متغیرهای فرهنگی و شخصیتی، قدرت توضیحی بهتری نسبت به سایر متغیرها در مدل رفتار اخلاقی ناپایدار داشته اند. این نتایج، با تاکید بر جنبه های اقتصادی، اتخاذ رفتارهای اخلاقی، می تواند افق جدیدی در راستای شناخت بیشتر و شرایط ظهور این رفتارها در برداشته باشد.
    کلیدواژگان: : رفتار اخلاقی، تئوری انتخاب عقلانی، مدل رفتاری جدید، شواهد تجربی، کمک های انسان دوستانه زمانی
|
  • Abolqasem Mahdavi, Hamid Azzizmohammadlou* Pages 1-34
    According to empirical studies, the imbalanced and even contradictory changes have happened during the industrialization process at some industrial areas and structures, and both national and provincial levels in Iran. This paper analyzes the trend of inclusive and sustainable industrial development and its determinants during the period 1974-2015 by Johansen-Juselius co-integration method. The findings show that industrial growth has experienced a highly fluctuating trend. Inclusive industrial development has experienced a relatively stable trend. However, sustainability of industrial development has recorded a downward trend during the period under study. The results of co-integration analysis indicate positive and significant effects of capital, exchange rate, technology, and research and development expenditure on industrial growth. The inclusiveness of industrial development despite is positively influenced by industrial employment, investment and social capital. Nevertheless, it is negatively affected by technology and research and development expenditure. Sustainability of industrial development is also a positive function of industrial employment, social capital and government investment on the environment sector. According to the findings, it is suggested that the more credits should be allocated for protecting environment. In addition, in order to enhance social capital, it is recommended that the participation rate of various social classes should be increased.
    Keywords: Industrial development, Inclusiveness, Sustainability, co-Integration method
  • Parviz Davoodi, Mohammad Sarlab* Pages 35-57
    Improving the distribution of income is one of the main goals of governments in economic policy, regardless of the orientation of different systems. The purpose of this study is to investigate the distributive effects of monetary policy on income distribution in urban and rural areas of Iran. In this regard, the values of macroeconomic variables during the period of 1959-2014 and the household budget data over the period of 1997-2014 were used. The monetary policy was considered in three scenarios, including the increase in facilities granted to the private sector, the decrease in the reserve requirement ratio and decrease in the excess reserves ratio. The results showed that expansionary monetary policy improves the distribution of income in the short run, but in the long run it worsens the distribution of income due to its inflationary effect. An increase in facilities granted in the short term reduces the Gini coefficient in urban and rural areas, and whole country. However, it increases the Gini coefficients in all three sections in the long run. Reducing the reserve requirement ratio in the short run reduces Gini coefficients, but it does not change the whole Gini coefficient in the long run, but it increases the Gini coefficients in urban and rural areas. The effect of reducing excess reserves ratio is similar to that of reducing reserve requirement ratio.
    Keywords: Monetary policy, Macro-micro modeling, Gini coefficient, Income distribution
  • Parvaneh Salatin*, Azam Khoraman, Niloofar Ghafari Soomeh Pages 59-86
    Payment systems are the main components of the financial system of each country, which play effective roles in the rapid, efficient and safe transfer of funds among markets and various agents in the financial system, as well as in improving the efficiency of the financial system. These systems facilitate the carrying and using cash in the form of a payment card, and reduce the risks of theft or loss of cash. They reduce the risks of illness transmission compared to the exchange of notes, and allocate the income accrued to the deposit account as a bank profit. In addition, such systems lower the transaction costs and bank charges, and speed up the financial exchanges. Any electronic payment is possible from the platform of these systems. The identification of the effects of electronic payments on different economic and financial sectors is of great importance. This paper aims to investigate the impact of card payments, as a part of electronic payments, on the financial development among the Iranian provinces by using panel data approach. The estimations by Panel Least Squares method indicated that during the period of 2007-2016, the number of points of sales (POSs), the number of automatic teller machines (ATMs), and sum of number of POSs and ATMs as indicators of card payments had positive and significant effects on the ratio of facilities to deposits as an indicator of financial development.
    Keywords: Card payments, Financial development, Panel data, Provinces
  • Mohsen Ebrahimi*, Siab Mamipour, Milad Bani Mashhadi Pages 87-107
    Due to the importance of limited energy resources in the world, researchers and policy makers pay more attention to energy intensity. The purpose of the paper is to study the effect of structural break on factors influencing energy intensity in Iran during the period of 1979-2013. The Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS) method was used to estimate co-integrating relationships among variables under study. The results showed that energy price and foreign direct investment had negative effects, and share of industrial value added had a significant positive effect on energy intensity. Then structural break was included in the model as a dummy variable. Findings indicate that 1987’s structural break has reduced the impact of energy price and industrial value added, which points to a decrease in the price elasticity of energy intensity and an increase in productivity of the industrial sector after structural break. However, such break had no significant effect on the relationship between direct foreign investment and energy intensity.
    Keywords: Energy prices, Foreign direct investment, Energy intensity, Structural break, Iran
  • Fatemeh Karampoor Goruhi*, Ali Dehghani Pages 109-124
    This study examines the effects of ownership, competitiveness, firm size and research and development (R&D) expenditure on exports of Iran's vehicles manufacturing industries. A panel data model is set up using 4-digit codes of the International Standard Industrial Classification (ISIC) related to vehicles manufacturing industries in Iran over the period 2005-2013. The dynamic panel data technique and two-stage generalized method of moments (Arellano and Band method) are used to estimate the econometric model. The estimation results indicate positive and significant effects of private ownership, R&D expenditure and competitiveness on export intensity in Iran's vehicles manufacturing industries. According to the positive effect of the private ownership on exports, facilitating the entrance of the other private firms aiming at producing and exporting of vehicles’ products can be a considerable step for promoting foreign trade in Iran. In addition, findings show that real exchange rate has no significant effect on export intensity among mentioned industries. Moreover, higher tariff rates on imports of vehicles in Iran and higher relative prices of vehicles compared to world prices have limited the potential of exporting the products of such industries.
    Keywords: Export intensity, Private ownership, Real exchange rate, Vehicles manufacturing industry, Dynamic Generalized Method of Moments (DGMM)
  • Morteza Ezzati*, Zana Mozaffari, Khatereh Alilou Pages 125-159
    Economic security is one of the most important aspects of national security. It is a basic pillar of the economies for achieving economic development and improving social welfare, too. The demographic changes may widely affect the development and trend of target variables of the economy. The identification of the effects of demographic changes on economic security can help policy-making and planning of economic development. The purpose of this paper is to investigate the effect of age structure of the population on economic security in Iran during the period 1981-2016. In this regard, the economic security index (ESI) is firstly estimated using fuzzy logic. The findings indicate the instability of this index. Then, the impact of demographic model of Iran along with other variables affecting Iran's economic security is evaluated using generalized method of moments (GMM). The results show that age structure of the population has a negative and significant effect on Iran's economic security. Population growth, capital stock, financial development, trade openness, and saving rates have positive and significant impacts on the ESI. However, the inflation rate has no significant effect on the ESI. Iran’s population is rapidly aging, and if the current trend continues, the limited economic resources should be assigned to meet the needs of the elderly instead of investing in productive sectors. Therefore, there is a need for planning to tackle this problem.
    Keywords: Economic security, Population age structure, Fuzzy logic, GMM
  • Salar Jalilpour*, Mohammadali Motefakker Azad, Zahra Karimi Takanlou, Hasanagha Nazari Pages 161-189
    The appropriate theoretical explanation and the empirical prediction of adopting ethical behaviors by individuals are among the challenges in the economic literature. The most important theory in predicting the empirical behavior of individuals, i.e. the theory of expected utility, lacks unanimity towards dealing with ethical behaviors and explaining the mechanism of the emergence of such behaviors in everyday life. However, previous studies also had less achievement in predicting the variability of the ethical behaviors of individuals in the proposed models. In this study, a new behavioral model is presented to complete the previous models by highlighting the role of economic variables and incorporating the individuals’ self-interests in ethical decisions. In order to measure the predictive power of the proposed model in explaining the ethical behavior of time volunteering, data from nearly 25,000 people of twenty-five countries around the world is evaluated. The results of statistical analysis indicate the significance of the effects of economic variables on time volunteering while getting the more desirable explanation of the variability of ethical behaviors compared to the previous models. In addition, the findings show that economic variables have more explanatory power than other variables in sustainable ethical behavior model while the cultural and personality variables have more explanatory power than other variables in unsustainable ethical behavior model. These results, with emphasis on the economic aspects of adopting ethical behaviors, can provide a new horizon for further understanding and the new context for the emergence of such behaviors.
    Keywords: : Ethical behavior, Rational choice theory, New behavioral model, Empirical data, Time volunteering