فهرست مطالب

اقتصاد مقداری - سال شانزدهم شماره 1 (پیاپی 60، بهار 1398)
  • سال شانزدهم شماره 1 (پیاپی 60، بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/03/11
  • تعداد عناوین: 6
|
  • علی تحویلی*، بهرام سحابی، کاظم یاوری، نادر مهرگان صفحات 1-23
    یکی از مهم‎ترین مباحث در زمینه عوامل موثر بر سرمایه گذاری، نحوه اثر پذیری سرمایه‎گذاری بخش خصوصی از ساختار سرمایه بنگاه و مباحث مربوط به اثر شتاب دهنده مالی است. تئوری شتاب دهنده مالی بیانگر این مسئله است که اثر شوک‎های بخش پولی و واقعی اقتصاد می‎تواند به دلیل وجود عدم تقارن اطلاعاتی و ضعیف بودن ترازنامه بنگاه‎ها، دسترسی آنها به منابع مورد نیاز به منظور تامین مالی را محدود نموده و از این طریق منجر به تشدید اثر شوک ها و نوسانات اقتصادی گردد. به منظور آزمودن اثر فوق در اقتصاد ایران، از داده‎های مربوط به 298 بنگاه غیرمالی عضو سازمان بورس اوراق بهادار در طی دوره 1384 - 1394 استفاده گردیده است؛ نتایج حاصل از تخمین مدل حاکی از این است که با در نظر گرفتن نوسانات اقتصادی به صورت کلی، اثر شتاب دهنده مالی در اقتصاد ایران برقرار نمی باشد. ولی با تفکیک نوسانات اقتصادی به دوره‎های رکود و رونق مشخص گردید، که این اثر برای دوره‎های رکود برقرار است. به عبارت بهتر، با وقوع رکود اقتصادی سرمایه‎گذاری بنگاه‎ها بیشتر تحت تاثیر قرار گرفته و به میزان بیشتری کاهش می‎یابد. همچنین با استفاده از متغیرهای مجازی نشان داده شد که در طی دوره‎های رکود بنگاه‎های کوچکتر به دلیل دسترسی محدودتر به منابع و اعتبارات نظام مالی بیشتر تحت تاثیر نوسانات اقتصادی قرار گرفته و لذا شتاب دهنده مالی در خصوص آنها قوی تر بوده است.
    کلیدواژگان: شتاب دهنده مالی، نوسانات اقتصادی، سرمایه گذاری، نظام مالی، اقتصاد ایران
  • نادر حکیمی پور*، ایوب فرامرزی، ابوالفضل عسکری صفحات 25-48
    درادبیات اقتصادی رشد اقتصادی و پیش بینی روند آن به عنوان یکی از شاخص های مهم اقتصادی، نقش مهمی در سیاست گذاری و برنامه ریزی اقتصادی دارد و می تواند به سیاست گذاران در تصمیم گیری های آتی یاری رساند. هدف از این پژوهش نیز پیش بینی میزان تولید ناخالص داخلی بدون نفت به تفکیک بخش های اصلی اقتصاد (صنعت، کشاورزی و خدمات) و رشد اقتصادی بدون نفت تا سال1397 شمسی است. برای این منظور نیز با توجه به ساختار غیرخطی و همراه با عدم قطعیت داده های مربوط به ارزش افزوده بخش های اقتصادی، از الگوی غیرخطی مبتنی بر شبکه های عصبی- فازی تطبیقی (ANFIS) که به داده های کمتری نیاز دارد، استفاده شده است. دراین پژوهش، داده های فصلی مربوط به سه بخش اصلی اقتصاد و تولید ناخالص داخلی ایران از بهار 1385 تا نه ماهه نخست 1395 بکار گرفته شده است. مدل سازی شبکه عصبی- فازی در قالب سه مدل با توابع عضویت مختلف بررسی و نهایتا با توجه به قدرت مدل ها در پیش بینی، درهر سه بخش به تفکیک، بهترین مدل انتخاب شده است. نتایج حاصل از داده های تست که مربوط به نه ماهه ی نخست سال 1395 بوده، دقت بالای مدل ANFIS درپیش بینی را نشان می دهند. میزان خطای مدل ها نیز با استفاده از معیارهای اندازه گیری خطا محاسبه ودرنهایت باتوجه به مقدارخطای هریک ازمدل ها، از الگوی منتخب برای پیش بینی مقادیر تولید برای 9 دوره ی روبه جلو استفاده شده است. با توجه به مقادیربدست آمده، رشد اقتصادی بدون نفت کشور درسال 1395 حدود 6 درصد برآورد شده که پیش بینی گردیده این مقدار در سال های 1396 و 1397 نیز به ترتیب حدود 2 و 5/3 درصد باشد.
    کلیدواژگان: رشد، پیش بینی، شبکه عصبی، منطق فازی، تولید ناخالص داخلی
  • محمد خداوردیزاده*، صابر خداوردیزاده، سیاوش جانی، علی خلیلی صفحات 49-77
    دستیابی به نرخ رشد اقتصادی بالا و با ثبات از جمله مسائل مهم هر کشور می باشد. از طرف ‏دیگر تورم و اثرات زیان بار آن (به ویژه بر رشد اقتصادی) نیز یکی از مشکلات اساسی کشورها به ‏حساب می آید. تاثیرگذاری تورم بر رشد اقتصادی از دیدگاه های مختلفی در ادبیات اقتصادی ‏مورد بررسی قرار گرفته است. این دیدگاه ها بسته به شرایط اقتصاد جهانی، نظریات مختلفی ‏درباره نحوه اثرگذاری تورم بر رشد اقتصادی مطرح کرده اند. از این رو هدف پژوهش حاضر بررسی ‏تاثیر آستانه ای تورم بر رشد اقتصادی کشورهای منتخب توسعه یافته و درحال توسعه طی دوره ‏زمانی 2015-1995 می باشد. جهت انجام این بررسی از مدل رگرسیون انتقال ملایم پانلی ‏‏(‏PSTR‏) استفاده شده است. نتایج آزمون خطی بودن، قویا وجود رابطه غیرخطی میان ‏متغیرهای مورد مطالعه را تایید می کند. هم چنین لحاظ نمودن یک تابع انتقال با یک پارامتر ‏آستانه ای که بیانگر یک مدل دو رژیمی است، برای تصریح رابطه غیرخطی میان متغیرهای مورد ‏بررسی کفایت می کند. براساس نتایج به دست آمده حد آستانه ای تورم برای کشورهای منتخب ‏توسعه یافته برابر 99/7 و برای کشورهای منتخب در حال توسعه برابر 11/12 است. از طرفی ‏پارامتر شیب (سرعت انتقال) نیز به ترتیب در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه برابر 11/3 ‏و 22/0 می باشد. نتایج حاکی از آن است که متغیر نرخ تورم در هر دو رژیم (رژیم اول و دوم) ‏تاثیر منفی بر رشد اقتصادی دارد. در حالی که در کشورهای در حال توسعه متغیر نرخ تورم در ‏رژیم حدی اول تاثیر مثبت و در رژیم حدی دوم تاثیر منفی بر رشد اقتصادی دارند
    کلیدواژگان: تاثیر آستانه ای، نرخ تورم، رشد اقتصادی، مدل رگرسیون انتقال ملایم پانلی (‏PSTR‏)‏
  • حسن فرازمند*، سید امین منصوری، ثریا خدایار صفحات 79-98
    هدف این مقاله سنجش سرمایه فکری بنگاه های وابسته نفتی و بررسی رابطه آن با عملکرد مالی است. بدین منظور، سرمایه فکری با استفاده از صورت های مالی برآورد شد و رابطه آن با عملکرد بنگاه-ها، طی دوره زمانی؛ 1375 تا 1395 بررسی گردید. نتایج مدل ارزش بازاری عملکرد بنگاه، نشان می-دهد که رابطه بین ارزش دفتری نرمال بنگاه، با ارزش نرمال بازاری بنگاه مثبت است. در حالی که، رابطه درآمدهای اعلامی با ارزش بازاری بنگاه، منفی است. به علاوه، رابطه بین هزینه های ایجاد سرمایه فکری با ارزش بازاری بنگاه، مثبت است. ضمن آن که، هزینه های ایجاد سرمایه فکری بر ارزش بازاری بنگاه تاثیر مثبت دارد. نتایج مدل عملکرد بنگاه نشان می دهد رابطه بین سرمایه فکری و عملکرد بنگاه های وابسته نفتی در بورس اوراق بهادار تهران مثبت است.
    کلیدواژگان: سرمایه فکری، ارزش بازاری سهام، ارزش دفتری سهام، پانل دیتا
  • حجت ایزدخواستی*، حبیب الله تیموری صفحات 99-126
    شکل گیری رقابت تسلیحاتی در بین کشورها ممکن است منجر به بروز معمای امنیت و در نهایت، کاهش رشد اقتصادی شود. بر این اساس، اگرچه دولت در هر کشوری موظف به تامین سطحی از امنیت برای شهروندان خود است، اما هزینه های دفاعی در هر کشور برای سایر کشورهای منطقه نیز حائز اهمیت است. بنابراین، این تحقیق در قالب الگوی رشد سولوی تعمیم یافته، به تحلیل معمای امنیت، هزینه های دفاعی و رشد اقتصادی با در نظر گرفتن بدهی خارجی در کشورهای منا در دوره (2014-1995) می پردازد. در این راستا، نتایج در قالب سیستم معادلات همزمان و روش حداقل مربعات دو مرحله ای (2SLS) و با استفاده از نرم افزار اقتصادسنجیStata برآورد شده اند. نتایج تجربی بیانگر این است که یک درصد افزایش در نسبت هزینه های دفاعی به تولید ناخالص داخلی، باعث کاهش 10/0 درصدی رشد اقتصادی شده است. نتایج همچنین بیانگر این است که یک درصد افزایش در نسبت بدهی خارجی به تولید ناخالص داخلی، رشد اقتصادی را 05/0 درصد کاهش داده است. به علاوه، یک درصد افزایش در رشد اقتصادی نسبت هزینه های دفاعی به تولید ناخالص داخلی را 95/0 درصد افزایش داده است و یک درصد افزایش در نسبت بدهی خارجی به تولید ناخالص داخلی نیز نسبت هزینه های نظامی به تولید ناخالص داخلی را 13/0درصد افزایش داده است. همچنین، هم مرزی با کشورهای درگیر جنگ داخلی باعث افزایش مخارج دفاعی کشور مجاور شده است.
    کلیدواژگان: هزینه های دفاعی، رشد اقتصادی، بدهی خارجی، معادلات همزمان، کشورهای منا
  • ویدا ورهرامی*، عباس عرب مازار، سعیده ترکیان صفحات 129-148
    اصلاح الگوی مصرف موثرترین راه برای حفظ و بقای منابع انرژی تجدید ناپذیر و کاهش آلودگی ناشی از مصرف آن می باشد. لذا در این مطالعه با هدف شناسایی استان های پرمصرف و تفکیک آن از استان های کم مصرف تلاش می شود با استفاده از روش پنل پویا طی دوره زمانی 93-1385، تابع تقاضای بنزین برای استان های پرمصرف و کم مصرف برآورد گردد و از طریق مقایسه کشش های قیمتی تقاضای بنزین در این استانها، امکان اعمال تبعیض استانی قیمت بنزین بررسی گردد. همچنین با محاسبه درآمد معادل ناشی از افزایش قیمت بنزین و تحلیل سناریو های مختلف قیمتی توصیه های سیاستی ارائه گردد. نتایج حاصل از تخمین تابع تقاضای بنزین در کوتاه مدت بیانگر این است که با افزایش یک درصدی قیمت بنزین، مصرف بنزین در استانهای پرمصرف به طور متوسط 23/0 درصد و در استان های کم مصرف به طور متوسط 18/0 درصد کاهش می یابد. همچنین درامد معادل در استان های کم مصرف برابر با e^(33/11) و در استانهای پرمصرف برابر با e^(67/65) می باشد که بیانگر این موضوع است که مصرف کنندگان بنزین در استان های پر مصرف از افزایش قیمت واقعی بنزین بیشتر از استانهای کم مصرف متضرر می شوند. بنابراین میتوان از طریق اعمال تبعیض استانی قیمت بنزین بین استان های کم مصرف و پرمصرف، بر کنترل روند مصرف بنزین در این استان ها موثر واقع شد.
    کلیدواژگان: مصرف بنزین، تبعیض قیمت، پنل پویا، کشش قیمتی تقاضای بنزین
|
  • Ali Tahvili *, Bahram Sahabi, Kazem Yavari, Nader Mehregan Pages 1-23
    One of the most important issues about factors affecting private investment is the impression of firm's capital structure on investment and topic of financial accelerator. According to financial accelerator theory, Assymetric information and weakness of firm's balance sheet can limit the access of firm's to financial resource and result in amplification of shocks. In order to test the effect in Iran's economy, data from 298 non-financial firms in 2005 – 2015 period is used. Results show that, by considering economic volatility as a shock, financial accelerator effect does not hold. However, by dividing economic volatility into expansion and recession periods, the effect is hold only for recessions. In other words, in recessions firm's investment is affected and reduced more. Also by using dummy variable for firms size, results show that in recession periods limitness of firms to financial resource cause the effect to be more powerful for small firms.
    Keywords: Financial Accelerator, Economic Volatility, Investment, Financial system, Iran's Economy
  • Nader Hakimipoor *, Ayoub Faramarzi, Abolfazl Askari Pages 25-48
    One of the important issues in the economy is the prediction of economic growth. The correct prediction of economic growth has an important role in government policy and economic planning and can help policymakers in future decision making. In this research, nonlinear structure with non-linear data on the economic value added of non-linear models based on adaptive-fuzzy networks (ANFIS) is used to predict the GDP of Iran.To this end, seasonal data on GDP in Iran have been used from spring 1385 to first quarter of 1395 to predict GDP without oil and its growth, divided into three parts: industry, agriculture and services. Neural-fuzzy network modeling has been investigated in three models with different membership functions. Finally, by prioritizing the power of models in prediction, in each of the three sections, the best model is derived according to the error function. The results of the test data for the first nine months of the year of 1395 show the accuracy of the ANFIS model in the prediction. the error values of each type, ANFIS model to predict future values of GDP of non-oil sectors of industry, agriculture and services and for the nine courses forward this index has been predicted. According to the obtained values, the country's non-oil economic growth in 1395 to about 6 percent. this amount in the years 1396 and 1397 respectively 2 and 3.5 percent.
    Keywords: Growth, Forecast, neural network, Fuzzy Logic, GDP
  • Mohammad Khodaverdizadeh *, Saber Khodaverdizadeh, Siavash Jani, Ali Khalili Pages 49-77
    Achieving a high and stable economic growth rate is one of the ‎important issues in each country. Influence of Inflation on ‎Economic Growth has been examined from various perspectives in ‎economic literature. These views, depending on the conditions of ‎the global economy, have suggested different views on the impact of ‎inflation on economic growth. Therefore, the purpose of this study ‎is to investigate the threshold effect of inflation on the growth of ‎developed and developing countries in the period 1995-2015. To do ‎this review, has been used a panel smooth transition regression ‎model (PSTR). Also, considering a transfer function with a ‎threshold parameter representing a two-regime model is sufficient ‎to specify the nonlinear relationship between the variables under ‎consideration. Based on the results, the threshold for inflation for ‎developed countries is 7.99 and for developing countries is 12.11. ‎On the other hand, the slope parameter (transmission velocity) is ‎also 3.11 and 0.22 in developed and developing countries, ‎respectively. The results indicate that the inflation rate in both ‎regimes (first and second regimes) has a negative effect on ‎economic growth. While in developing countries, the variable ‎inflation rate in the first-order diet has a positive effect and in the ‎second-order diet has a negative effect on economic growth.‎
    Keywords: Threshold Effect, inflation, Economic growth, Panel Smooth ‎Transition Regression (PSTR)‎
  • Hasan Farazmand *, Sayed Amin Mansouri, Soraya Khodayar Pages 79-98
    The purpose of this paper is to measure the intellectual capital of related affiliated companies and examine its relationship with financial performance. For this purpose, intellectual capital was estimated using financial statements and its relationship with firm performance was investigated during the period of 1375 to 1395. The results of the model of market value of firm performance indicate that the relationship between the firm's normal value and the firm's normal market value is positive. While, the relationship of normalized announcement earnings with the normal value of the firm's normal market is negative. In addition, the relationship between the costs of building a normal intellectual capital and the normal value of the firm's market is positive. In addition, the normal costs of creating a latent intellectual capital have a positive effect on the firm's normal market value, and the effect of the cost of creating intellectual capital is dynamic. Furthermore, the results of performance model estimation show that the relationship between normal intellectual capital and the performance of affiliated firms in Tehran Stock Exchange is positive.
    Keywords: Intellectual capital, value of stock market, value of stock, data panel
  • Hojjat Izadkhasti *, Habibalah Teymoori Pages 99-126
    The formation of an arms race among countries may lead to a security paradox and ultimately a decline in economic growth. On this basis, although the government in each country is required to provide a level of security to its citizens, defense spending in each country is also important for other countries in the region. Therefore, this study in the form of augmented growth Solow model, analysis the paradox of security, defense expenditure and economic growth with the consideration of foreign debt in MENA countries during the period (1995-2014). In this regard, the results are estimated using simultaneous equations system and the two-stage least squares method (2SLS), with using the Stata econometric software. The empirical results show that a one percent increase in the ratio of defense expenditures to GDP has caused a decrease of 0.1% in economic growth. The results also indicate that a one percent increase in the ratio of foreign debt to GDP has decreased 0.05% economic growth. In addition, a one percent increase in economic growth has increased 0.95 percent in the ratio of defense expenditures to GDP. Also, one percent increase in the ratio of foreign debt to GDP has increased 13% in the ratio of defense spending to GDP. Also, the border with the countries involved in the internal wars has increased the defense expenditures in the neighboring country.
    Keywords: Defense expenditure, Economic growth, Foreign debt, Simultaneous equation, MENA countries
  • Abbas Arabmazar, Saeede Torkian Pages 129-148
    Improvement of consumption pattern is the best way for decrease energy consumption. In this paper, for aim of identification wasteful and useless provinces, from dynamic panel method for period of 2006-2014 is used for useless and wasteful provinces and survey prejudice between provinces with comparison of price elasticities of petroleum demand. Equivalent value method is used to survey effects of petroleum price increasing in different scenarios. Results reveal that in short run with one percent increase in petroleum price, it's consumption decreases 0/23% in wasteful provinces and 0/18% in useless provinces. EV in useless provinces ise^(33/11) and e^(67/65)in wasteful provinces which shows that petroleum consumers perceive from rise of petroleum real price in wasteful provinces more than useless provinces.Therefore petroleum consumption is affected in different provinces with price prejudice.
    Keywords: Petroleum Consumption, Price Prejudice, Dynamic Panel, Price Elasticity of Petroleum Demand