فهرست مطالب

خانواده و پژوهش - سال شانزدهم شماره 42 (بهار 1398)
  • سال شانزدهم شماره 42 (بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/03/11
  • تعداد عناوین: 7
|
  • آناهیتا خدابخشی کولایی*، محمدرضا فلسفی نژاد، فاطمه زیدی دوست صفحات 7-26


    پژوهش حاضر به منظور تعیین اثربخشی آموزش مهارتهای مقابله با زورگویی از طریق قصه گویی بر کاهش قربانی شدن در دانش آموزان 7 تا 9 ساله انجام شده است. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی بود. جامعه آماری همه دانش آموزان 7 تا 9 ساله ای بودند که در سال 96-1395 در منطقه آموزشی یک تهران مشغول به تحصیل بودند و براساس پرسشنامه قربانی شدن نمرات بالایی به دست آوردند. روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای دو مرحله ای بود که در مرحله نهایی 30 دانش آموز براساس معیارهای ورود به پژوهش انتخاب شدند و به روش تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمایش به مدت 10 جلسه 45 دقیقه ای و به طور هفتگی در معرض مداخله قصه درمانی قرار گرفتند. داده های پژوهش، با استفاده از مقیاس قربانی چندبعدی ماینارد و جوزف (2000) گردآوری شدند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون تحلیل کوواریانس تک و چندمتغیره استفاده شد. بررسی داده ها نشان داد آموزش مهارتهای مقابله با زورگویی از طریق قصه بر کاهش قربانی شدن دانش آموزان پسر 7 تا 9 ساله تاثیر داشته است. اگرچه این آموزش بر همه مولفه های قربانی شدن دارای تاثیر مثبت بوده است، اما بیشترین تاثیر مربوط به خرده مقیاس قربانی شدن کلامی و کمترین تاثیر مربوط به خرده مقیاس حمله برای تملک بوده است. کاربرد مداخله های روان شناختی آموزش مهارتهای مقابله با زورگویی از طریق قصه گویی در مدارس می تواند به پیشگیری از قربانی شدن کودکان و افزایش عزت نفس آنها کمک کند.

     

    کلیدواژگان: قصه درمانی، مهارتهای مقابله با زورگویی، قربانی شدن، دانش آموز
  • شهره حسین پور*، حسن رضا زین آبادی صفحات 27-47

    پژوهش حاضر با هدف طراحی و آزمون الگوی مدرسه پژوهش محور، به روش آمیخته انجام شده است. در بخش کیفی پژوهش راهبرد پدیدارشناسی و در بخش کمی، روش توصیفی از نوع الگویابی معادلات ساختاری مورد استفاده قرارگرفته است. ابزار گردآوری داده ها، در بخش کیفی، مصاحبه نیمه ساختاریافته  با 25 نفر از اساتید دانشگاه فرهنگیان و پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، کارشناسان حوزه های ذیربط وزارت آموزش و پرورش، مدیران پژوهش سراهای برتر دانش آموزی و معلمان موفق بود که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده بودند. در بخش کمی ابزار پژوهش پرسشنامه بود که از میان 5256 نفر دبیر زن دوره متوسطه، 450 نفر که به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شده بودند، در تکمیل آن شرکت کردند. بر اساس نتایج به دست آمده از مصاحبه ها و مطالعه ادبیات و پیشینه پژوهش، الگوی اولیه مدرسه پژوهش محور با چهار بعد مدیر پژوهش محور در بردارنده سه مولفه ترویج پژوهشگری، تسهیل پژوهشگری و رهبری توزیعی، بعد معلم پژوهش محور شامل سه مولفه باور پژوهشی، دانش و مهارتهای حرفه ای و ارتباطات و تعاملات حرفه ای، بعد فرهنگ و ساختار پژوهش محور شامل چهار مولفه فرهنگ پژوهش محور، ساختار حمایتی و توانمندساز، قوانین حمایت کننده، و منابع و بعد آموزش و یادگیری پژوهش محور شامل هفت مولفه مدیریت کلاس، تدریس پژوهش محور، محتوای آموزشی پژوهش محور، ارزشیابی پژوهش محور، تقویت مهارتها، تکلیف و تشویق پژوهش محور بود. برای سنجش اعتبار مدل طراحی شده از شاخص نیکویی برازش استفاده شد که معادل 0/809 به دست آمد. این میزان، اعتبار الگوی به دست آمده را در حد قوی ارزیابی کرد.

    کلیدواژگان: مدرسه پژوهش محور، معلم پژوهش محور، مدیر پژوهش محور، یادگیری پژوهش محور
  • حامد شیری، محمدرضا نصیری* صفحات 49-68

    مشارکت اجتماعی فرایندی است آگاهانه، داوطلبانه و جمعی با در نظر داشتن اهدافی معین که یکی از ویژگیهای توسعه اجتماعی و متغیری تاثیرگذار در توسعه همه جانبه و از موضوعات اصلی در مطالعات توسعه است. در مقاله حاضر ضمن توصیف مشارکت اجتماعی، تلاش شده است تا با اتخاذ رویکردی نظری، عوامل موثر بر آن به شیوه ای تجربی در شهرستان تکاب بررسی شود. پیش فرض مقاله این است که بخشی از زمینه ها و علل توسعه نیافتگی شهرستان تکاب متاثر از بی توجهی و عدم مشارکت شهروندان و انفعال آنها در مواجهه با مسائل و موضوعات مبتلابه شهرستان است. از نظر روش شناختی این مطالعه به شیوه مطالعات پیمایشی و با کاربرد تکنیک پرسشنامه در میان معلمان شهرستان تکاب در استان آذربایجان غربی به اجرا در آمده است. حجم نمونه 255 نفر بوده است که با شیوه نمونه گیری طبقه ای متناسب، نمونه ها انتخاب شده و مورد مصاحبه قرار گرفته اند. یافته های پژوهش بیانگر آن است که میزان مشارکت اجتماعی در میان معلمان چندان مطلوب نیست و در مولفه های مشارکت اجتماعی (مشارکت در فعالیتهای عام المنفعه، مشارکت در فعالیتهای شهری و محلی و عضویت در تشکلها) سطح مشارکت تقریبا پایین تر از متوسط است. در بعد تبیینی تحلیل نتایج نشان می دهد که شاخصهای «انسجام اجتماعی»، «احساس بی قدرتی»، «سن» و «میل به پیشرفت» به ترتیب بیشترین تاثیر را بر مشارکت اجتماعی معلمان دارند و می توانند بیش از 40 درصد از واریانس مشارکت اجتماعی را تبیین کنند.

    کلیدواژگان: مشارکت اجتماعی، معلمان، توسعه اجتماعی، شهرستان تکاب
  • رضا مسعودی فر، بهزاد شالچی*، صبا کلاهی حامد صفحات 69-81



    طی چند دهه گذشته شاهد افزایش چشمگیر استفاده نوجوانان از اینترنت به ویژه برای برقراری ارتباط با دیگران بوده ایم. این امر با تعاملات رو در رو و دیگر جنبه های زندگی روزانه تداخل پیدا کرده و نگرانیهایی را سبب شده است. از این رو پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین تجارب واقعی نوجوانان درباره گرایش به برقراری ارتباط با دیگران در فضای سایبری انجام گرفته است. روش پژوهش کیفی و از نوع پدیدارشناسی است. جامعه آماری پژوهش دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر تبریز در سال تحصیلی 96-1395 بوده است که از میان آنها 14 نفر به روش نمونه گیری مبتنی بر هدف انتخاب شده اند. اطلاعات از طریق مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته با شرکت کنندگان گردآوری شده است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از رویه تحلیل داده های پدیدار شناسی تجربی موستاکاس استفاده شده است. به طور کلی دو محتوای اصلی از نتایج این پژوهش استخراج شد که عبارت اند از: 1) فضای سایبری مکانی است برای برقراری ارتباط اجتماعی آسان با دوستان و آشنایان 2) فضای سایبری مکانی است برای تجربه ارتباط با افراد ناآشنا و غریبه. با توجه به نتایج به دست آمده از پژوهش پیشنهاد می شود که برای پیشگیری از مسائل ناشی از استفاده نادرست از اینترنت و برقراری روابط ناسالم سایبری، مسئولان و دست اندرکاران امور آموزشی و پژوهشی به منظور فرهنگ سازی در این زمینه، برنامه ریزی و اقدامات مناسب انجام دهند.

    کلیدواژگان: تجربه روابط آنلاین، دیدگاه نوجوانان، مطالعه کیفی
  • اکبر زارع شاه آبادی*، بهروز اسلامی، ملیحه مهدی پور خراسانی صفحات 83-99

    سرمایه اجتماعی به مجموعه منابع بالقوه و بالفعلی گفته می شود که با عضویت در شبکه های اجتماعی و سازمانها به وجود می آید. مفهوم سرمایه اجتماعی به دلیل ماهیت و محتوایی که دارد تقریبا با همه موضوعات و مسائل مطرح در حوزه انسانی و اجتماعی ارتباط پیدا می کند و اخیرا به مثابه یک عامل اجتماعی موثر بر سلامت سازمانی مطرح شده است. رضایت شغلی مولفه ای تعیین کننده و اثرگذار در تمام سازمانهاست که  می تواند راندمان و بهره وری را تحت تاثیر خود قرار دهد. از این رو پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر سرمایه اجتماعی بر رضایت شغلی معلمان شهر یزد انجام شده است. جامعه آماری پژوهش معلمان شهر یزد هستند که حجم نمونه براساس فرمول کوکران 271 نفر برآورد شده است. شیوه نمونه گیری طبقه ای متناسب است. ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه رضایت شغلی مینه سوتا (MSQ) با همبستگی درونی 0/84 و پرسشنامه  محقق ساخته سرمایه اجتماعی با آلفای کرونباخ 083 است. یافته ها نشان دادند که میان ابعاد سرمایه اجتماعی (اعتماد، مشارکت، کیفیت شبکه، هنجار و انسجام اجتماعی) با رضایت شغلی ارتباطی معنادار وجود دارد. تحلیل رگرسیونی نشان داد که متغیرهای اعتماد اجتماعی و انسجام اجتماعی 24 درصد از تغییرات متغیر رضایت شغلی را تبیین می کنند. در نتیجه هنگامی که سرمایه اجتماعی (اعتماد، مشارکت، شبکه، هنجار، انسجام اجتماعی) کارکنان افزایش می یابد رضایت شغلی آنان نیز افزایش می یابد و این فرایند در نهایت سبب افزایش بهره وری می شود.

    کلیدواژگان: سرمایه اجتماعی، انسجام، اعتماد، مشارکت، شبکه، هنجار، رضایت شغلی
  • حورا سودی، صادق ملکی آوارسین*، بهنام طالبی صفحات 101-126

    هدف از پژوهش حاضر تدوین الگویی برای مدرسه اثربخش در دوره اول متوسطه متناسب با معیارهای جامعه ایرانی و براساس سند تحول بنیادین، برنامه درسی ملی و اهداف دوره اول متوسطه بود. برای تحقق بخشیدن به این هدف، ابتدا با بررسی مبانی نظری و تحقیقات انجام شده در داخل و خارج از کشور در زمینه مدارس اثربخش، تعداد 16 مولفه استخراج و در قالب پرسشنامه اولیه تنظیم شد. این پرسشنامه  برای تعیین روایی صوری و محتوایی به روش کیفی و کمی میان 15 نفر از صاحب نظران علوم تربیتی شمال غرب کشور توزیع شد و مورد تایید قرار گرفت. برای بررسی پایایی به دو شیوه همسانی درونی(آلفای کرونباخ) و آزمون-آزمون مجدد (ضریب همبستگی درون طبقه ای)، پرسشنامه اصلاح شده بر اساس نتایج روایی صوری و محتوایی، در میان 60 نفر از اعضای جامعه به صورت آزمایشی اجرا شد(0/982=α و 0/931=ICC). پس ازتایید روایی و پایایی، پرسشنامه میان نمونه ای 217 نفری از اعضای جامعه اجرا شد و داده های آن با شاخصهای آمار توصیفی(میانگین، انحراف معیار) و آمار استنباطی(آزمون t تک نمونه ای) از طریق نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل شدند. همچنین نتایج حاصل از تحلیل عاملی تاییدی با استفاده از نرم افزار Amos نشان داد که الگوی 16 مولفه ای مدارس اثربخش دارای برازندگی مناسبی است و در اولویت بندی مولفه های الگوی مدرسه اثربخش، دستیابی به اهداف با ضریب برآورد شده استاندارد 0/88 موثرترین و مولفه انتظارات سطح بالا از دانش آموزان با ضریب برآورد شده استاندارد 0/55، کم ترین تاثیر را دارند.

     

    کلیدواژگان: مدارس اثربخش، معلم اثربخش، پیشرفت تحصیلی، مشارکت والدین، فرهنگ
  • سید مهدی پورسید، محبوبه فولادچنگ*، سید رضا پورسید صفحات 127-146


    هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی رابطه ویژگیهای شخصیتی و درگیری والدین در امور تحصیلی فرزندان با انگیزش تحصیلی در دانش آموزان مقطع متوسطه است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی و با روش همبستگی است. جامعه آماری این پژوهش همه دانش آموزان دختر و پسر دبیرستانهای شهر ابرکوه در سال تحصیلی 1394-1393 بودند. نمونه پژوهش شامل 250 نفر (149 دختر و 101 پسر) بود که به روش نمونه گیری  خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامه انگیزش تحصیلی (والرند و همکاران، 1992)، پرسشنامه شخصیتی پنج عاملی نئو و پرسشنامه درگیری والدین در امور تحصیلی فرزندان (ثنایی، 1375) استفاده شده است. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که ابعاد برون گرایی، انعطاف پذیری، سازگاری و وظیفه شناسی و درگیری والدین در امور تحصیلی رابطه معنادار و مستقیم با انگیزش درونی دارند، اما انعطاف پذیری، وظیفه شناسی و درگیری والدین در امور تحصیلی به صورت مناسب  می توانند انگیزش درونی را پیش بینی کنند که سهم وظیفه شناسی بیشتر بود. ابعاد برون گرایی، سازگاری و وظیفه شناسی و درگیری والدین در امور تحصیلی رابطه معنادار و مستقیم با انگیزش بیرونی دارند، اما تنها بعد وظیفه شناسی و درگیری والدین در امور تحصیلی به صورت مناسب می توانند انگیزش بیرونی را پیش بینی کنند که سهم وظیفه شناسی بیشتر بود. ابعاد انعطاف پذیری، سازگاری و وظیفه شناسی رابطه معنادار و معکوس بابی انگیزگی دارند، اما تنها ابعاد انعطاف پذیری و وظیفه شناسی به صورت مناسب می توانند بی انگیزگی را پیش بینی کنند که سهم وظیفه شناسی بیشتر بود.poorseyed@gmail.com

    کلیدواژگان: ویژگی های شخصیتی، درگیری والدین در امور تحصیلی فرزندان، انگیزش تحصیلی
|
  • A. Khodabakhshi Koulaee, Ph.D.*, M.R. Falsafinejad, Ph.D., F. Zeidi Doust Pages 7-26


    This study was conducted to determine the effectiveness of anti-bullying skills training through storytelling in reducing the prevalence of victimization in 7- to 9-year-old school boys. The research design was quasi-experimental. The statistical population of the study consisted of all students aged 7 to 9 who were studying in District 1 of Tehran in academic year 2016-2017 and had experiences of victimization at school. To draw the sample, two-stage cluster sampling method was utilized and 30 students were selected. These individuals were randomly assigned to experimental and control groups and the experimental group received the storytelling intervention in ten 40-minute sessions. The instrument comprised Multidimensional Peer Victimization Scale (MPVS; Mynard & Joseph, 2000). The obtained data were analyzed via ANCOVA and MANCOVA. Results showed that anti-bullying skills training through storytelling had an impact on reducing the prevalence of victimization in 7- to 9-year-old school boys. Although this intervention had positive effects on all components of victimization, it had the highest impact on verbal victimization subscale and the lowest impact was observed for attacks on property. Accordingly, anti-bullying skills training through storytelling can prevent peer victimization and increase students’ self-esteem.

    Keywords: storytelling, anti-bullying skills, victimization, students
  • Sh. Hosseinpour, Ph.D.*, H.R. Zeinabadi, Ph.D. Pages 27-47

    The present study was undertaken to design and test a research-engaged school model using mixed methods design. In the qualitative and quantitative parts of the study, phenomenological strategy and structural equation modeling were utilized, respectively. The tool for gathering data in the qualitative section was a semi-structured interview with 25 faculty members of Farhangian University and Academy of Scientific Studies in Education as well as educational experts. These individuals were selected through purposive sampling method. In the quantitative part, the instrument was a researcher-made questionnaire which was administered to a sample of 450 high school teachers. Based on the results of the interviews and via a thorough examination of literature review, the primary model of a research-engaged school was designed with 4 dimensions of principal (promoting inquiry, facilitating inquiry, distributed leadership), teacher (belief in the importance of research, professional knowledge and skills, professional relationships and interactions), culture and structure (inquiry-based culture, empowering structure, supportive rules, resources), and inquiry-based teaching and learning (classroom management, inquiry-based teaching, inquiry-based content, inquiry-based evaluation, enhancing inquiry-based skills,  inquiry-based assignment, inquiry-based encouragement). To assess the credibility of the model, the goodness of fit index was used and the obtained GOF of 0.809 demonstrated that the designed model was potentially a robust one.

    Keywords: research-engaged school, inquiry-based teacher, inquiry-based principal, inquiry-based learning
  • M.R. Nasiri* Pages 49-68



    Social participation, as a voluntary, conscious, and collective process with definite goals, plays a key role in social development. In this article, an attempt was made to describe teachers’ social participation and identify social and background variables affecting it through a sociological approach. The present survey was conducted by administering a questionnaire to teachers in Takab in West Azerbaijan Province. Proportionate stratified sampling method was utilized to draw a sample of 255 teachers that then were interviewed. The findings indicated that the level of teachers’ social participation was not desirable and was lower than average in the measured components, i.e., participation in activities serving the public interest, participation in urban and community activities, and membership in non-governmental organizations. Moreover, the results showed that the indicators of social cohesion, feeling powerless, age, and desire to progress had the highest influence on teachers’ social participation, respectively and they accounted for more than 40 percent of variance in social participation.  

    Keywords: : social participation, teachers, social development, Takab
  • R. Masoudifar, Ph.D., B. Shalchi, Ph.D.*, S. Kolahi Hamed Pages 69-81


    In the past decades, we have witnessed a dramatic rise in the number of teenagers using the Internet, especially for the purpose of communicating with others. The problematic use of the Internet contradicts with the normal daily life activities and has caused concerns about lack of experience in real relationships and face to face interactions. Hence, this study aimed to examine the real experiences of adolescents in communicating with others in cyberspace. In this qualitative phenomenological study, the statistical population comprised senior high school girls in Tabriz in academic year 2016-2017 from among them 14 students were selected via purposive sampling method. The main method of data collection was in-depth and semi-structured interviews. For the purpose of data analysis, Moustakas empirical, transcendental phenomenology was utilized. This method is based on Hursselian phenomenology as well as Van Kaam (1966) and Colaizzi (1978) methods. In general, two main contents were derived from the

    results

    1) Cyberspace is a place for easy communication with friends and acquaintances; 2) Cyberspace is a place for experiencing communication with strangers. Accordingly, it is suggested that educational authorities and policy makers promote appropriate use of the Internet through taking necessary measures.

    Keywords: experience of online relationships, perspective of adolescents, qualitative study
  • A. Zare’ Shahabadi, Ph.D.*, B. Eslami, M. Mahdipour Khorasani Pages 83-99


    The present research aimed to investigate the effect of social capital on teachers' job satisfaction in Yazd. The statistical population of the study comprised teachers in Yazd. The sample size was determined to be 271 using Cochran’s formula. Proportionate stratified sampling method was utilized to draw the sample. The instruments included the Minnesota Satisfaction Questionnaire (MSQ) with internal consistency coefficient of 0.84 and a researcher-made Social Capital Questionnaire with Cronbach's alpha coefficient of 0.83. The results demonstrated that there was a significant relationship between dimensions of social capital (trust, participation, network quality, norms, and social cohesion) and job satisfaction. Regression analysis showed that social trust and social cohesion accounted for 24 percent of changes in job satisfaction. Hence, when social capital (trust, participation, network, norms, and social cohesion) of the employees increases, they have higher levels of job satisfaction, which will ultimately leads to improved efficiency.

    Keywords: social capital, cohesion, trust, participation, network, norm, job satisfaction
  • H. Soudi, S. Maleki Avarsin, Ph.D.*, B. Talebi, Ph.D. Pages 101-126


    This study set out to develop a model for effective junior high schools in accordance with the norms of the Iranian society and based on Fundamental Reform Document of Education, the National Curriculum and the objectives of secondary education. To this end, a thorough examination of the theoretical foundations as well literature review was conducted and 16 components were derived. These components were organized in the form of a questionnaire whose face and content validity was approved by 15 educational experts from Northwest of Iran. To assess the reliability of the questionnaire, internal consistency (Cronbach's alpha test) and test-retest (intra-class correlation coefficient) were used and the revised questionnaire was piloted among 60 individuals (α= 0.982 and ICC = 0.931). After confirming the validity and reliability of the measure, it was administered to a sample of 217 individuals. The collected data were analyzed using descriptive (mean, standard deviation) and inferential statistics (one-sample t test). The results of confirmatory factor analysis (performed with Amos) also indicated a good fit between the 16-component model of effective schools and the observed data. In the ranking of the components of the effective school model, “achieving the objectives” with standardized estimate of 0.88 was the most effective one, whereas the component of “having high expectations of students” with standardized estimate of 0.55 was the least effective one.    

    Keywords: : effective schools, effective teacher, academic achievement, parental involvement, culture
  • S.M. Pourseyed, Ph.D., M. Fouladchang, Ph.D.*, S.R. Pourseyed Pages 127-146


    The present research sought to examine the relationship between personality traits, parental involvement in their children's education, and students’ academic motivation. The statistical population of the study comprised all high school students in Abarkooh in academic year 2014-2015. A sample of 250 students (149 girls and 101 boys) was drawn using multi-stage cluster sampling method. The instruments included Academic Motivation Scale (AMS, Vallerand et al., 1992(, Neo-Five Factor Personality Inventory )NEO-FFI(, and Parental Involvement  Scale (Sanaee, 1996(. The results demonstrated that extraversion, openness, agreeableness, conscientiousness and parental involvement had significant, direct relationships with intrinsic motivation; however, openness, conscientiousness, and parental involvement could strongly predict intrinsic motivation. Furthermore, extraversion, agreeableness, conscientiousness and parental involvement had significant, direct relationships with extrinsic motivation; however, only conscientiousness and parental involvement could strongly predict extrinsic motivation. Moreover, openness, agreeableness, and conscientiousness had significant, negative relationships with amotivation; however, only openness and conscientiousness could strongly predict amotivation. It is worth mentioning that conscientiousness could account for the variation in intrinsic motivation, extrinsic motivation, and amotivation the most.