فهرست مطالب

  • سال بیست و هشتم شماره 3 (پیاپی 258، خرداد 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/04/16
  • تعداد عناوین: 8
|
  • آیت الله علامه محمدتقی مصباح صفحات 5-10
    این مقاله شرحی است بر کلام امیرمومنان علی علیه السلام در خصوص اسوه صبر و مقاومت، به عنوان ویژگی شیعیان واقعی. از منظر امیرمومنان علیه السلام شیعیان در سختی ها آرام و وزین و در مشکلات و ناگواری ها مقاوم و بردبار، و در رفاه و خوشی ها سپاسگزار می باشند. هرچند امروزه این اوصاف در قبال خدمت دیگران، از زمره ارزش ها و هنجارهای اجتماعی محسوب می شود، اما در کلام امیرمومنان علیه السلام این خصلت ها نه ازآن روست که آنها، هنجارها و ارزش های اجتماعی و عقلایی به شمار می آیند، بلکه هدف و خاستگاه آن ارزش ها والاتر و عالی تر از هدف و خاستگاه مدنظر عقلاست و مهم روش دستیابی به آنها با روش عقلا متفاوت است؛ کسب رضایت خدا؛ هدف شیعیان واقعی در کسب فضایل اخلاقی است. آسان ترین راهکار کسب فضایل اخلاقی، توجه به رضایت الهی است.
    کلیدواژگان: صبر، مقاومت، ارزش ها، صفات اخلاقی، فضایل اخلاقی
  • فرح رامین *، فاطمه اکبرزاده نجار صفحات 11-23
    در دوران معاصر، دیدگاه رایج در میان متفکران این است که انتقادهای هیوم بر برهان نظم، تنها تقریرهای تمثیلی و استقرایی بر این استدلال را تضعیف و بی اعتبار ساخته است. ازاین رو، در این پژوهش برآنیم تا چالش های هیوم بر کبرای برهان نظم را بازخوانی و پاسخی درخور، برای آنها بیابیم . مقاله حاضر با روش تحلیی توصیفی درصدد پاسخ به این پرسش است که آیا برهان نظم تاب مقاومت در برابر شبهه های هیوم را دارد و می توان دفاعی معقول از این استدلال داشت؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که بیشتر این چالش ها از جایگاه منطقی صحیحی برخوردار نیست، اما تبیین بدیل وی از نظم محسوسی که در جهان مشاهده می کنیم و علوم زیستی آن را تایید می کند، براساس تصادف و شانس، هرچند نامحتمل، ولی ناممکن و محال نیست.
    کلیدواژگان: نظم، احتمال، برهان نظم زیست شناختی، هیوم، شهید مطهری، آیت الله جوادی آملی
  • حمید اسفندیاری * صفحات 25-35
    فرقه شیخیه، در مسئله جایگاه امامت، همان گونه که از ظاهر بسیاری از عباراتشان برمی آید، ائمه اطهار علیهم السلام را علل اربعه کائنات؛ یعنی علت فاعلی، مادی، صوری و غایی جهان هستی معرفی کرده اند و بر همین مبنا معتقدند اهل بیت علیهم السلام کمک کار خدا در امر خلقتند. هدف این پژوهش آن است که آیا این نگاه، یعنی علل اربعه دانستن وجود ائمه علیهم السلام، با آیات قرآن کریم و یا رهنمودهای خود ائمه اطهار علیهم السلام سازگاری دارد؟ آیا با مفاهیم عقلی و فلسفی در تناقض نیست؟ اساسا چه جایگاهی را برای امامان معصوم علیهم السلام در عالم هستی باید قائل شد؟ این مقاله به روش توصیفی اسنادی برای رسیدن به پاسخ های مذکور، ابتدا با استناد به منابع شیخیه و انعکاس دیدگاه آنها، درصدد تبیین مفهوم علل اربعه از قول شیخیه و در نهایت ابطال این باور بوده و سپس بر اساس ادله نقلی و عقلی، به دنبال اثبات جایگاهی غیرمستقل و ماذونه از سوی علت العلل برای علل اربعه می باشد.
    کلیدواژگان: شیخیه، احسائی، علل اربعه، علت غیرمستقل، علت معده
  • سیدمحمدحسین میردامادی * صفحات 37-45
    نظریه امامت در گرایشات و فرق و نحل گوناگون اسلام دارای رویکردهای مختلفی است. در این مقاله ضمن بیان آراء مختلف امامت، به تبیین مبانی هستی شناختی حکمت متعالیه و نیز عرفان اسلامی در نظریه امامت از دیدگاه مختار پرداخته ایم. روش پژوهش، توصیفی همراه با تحلیل محتوا در بخش مبانی فلسفی است. هدف آن بیان همسویی ایدئولوژی و جهان بینی در نظریه مختار در مسئله امامت شیعی است. این همسویی، بیانگر معقولیت و عقبه عقلی شهودی نظریه امامت در قول مشهور متکلمان شیعه معاصر می باشد که بر قوت نظری آن می افزاید. از مبانی اثبات شده فلسفه صدرایی و نیز مبانی عرفان نظری در اثبات نظریاتی همچون جعل الهی بودن امامت، خلافت الهی، وساطت فیض و علم و عصمت امام، بهره برده شده است. همچنین از این مقاله، رویکرد انتقادی به ادعای نظریه «علمای ابرار» که مقام امامت را در حد عالمان پرهیزگار تنزل داده اند، روشن می شود امام شناسی منطبق بر مبانی تکوینی وعینی از نتایج این تحقیق است.
    کلیدواژگان: امامت، فرق اسلامی، حکمت متعالیه، عرفان اسلامی، انسان کامل
  • محمد عالم زاده نوری * صفحات 47-52
    در نگاه شیعه، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، حضرت فاطمه زهرا علیه السلام، امیرمومنان علی علیه السلام و یازده تن فرزندان ایشان علیهم السلام، از هرگونه رجس و آلودگی مطهرند و از خطا و خطیئه معصوم اند؛ ولی در عین حال، در مقام مناجات با خدا، به گناهان بزرگ اعتراف کرده اند و به ناله و التماس مغفرت طلبیده اند. آیا اعتراف به گناه با مقام عصمت سازگار است؟ این پژوهش به روش اسنادی درصدد حل این مسئله و کشف وجه یا وجوه جمع میان مقام عصمت و اعتراف به گناه است.
    در این مقاله از احتمالات مختلفی برای فهم و تفسیر این سخنان بحث شده که ضمن رفع استبعاد، سازگاری میان آنها را نشان می دهد. این احتمالات معلوم می کند که صدور این ادعیه و اعتراف به گناه از ناحیه امامان معصوم علیهم السلام هرگز دلالت بر گناهکاری واقعی آنان ندارد. برخی از این احتمالات عبارتند از انشاء در مقام آموزش، استغفار از زبان امت، نظر به مراتب گذشته سیر کمالی خود، تجربه انواع عبادت، ادب متناسب با مقام مقربان، نظر به فقر ذاتی و سرافکندگی از نهایت کوچکی در مقابل عظمت باری تعالی.
    کلیدواژگان: عصمت انبیا و ائمه، اعتراف به گناه، ادب عبودی
  • سید محمد قاضوی *، سیداکبر حسینی قلعه بهمن صفحات 53-64
    در بررسی رابطه کودکان بی گناه و شرور اخلاقی، توجه به احسن بودن نظام آفرینش با همه نقایصش و هدف از آفرینش انسان و راه دستیابی به آن اهمیت زیادی دارد. هدف، رسیدن به کمال است و راه دستیابی به آن داشتن اختیار. شروری که کودکان بی گناه با آن مواجه اند، لازمه وجود این اختیار است. اختیاری که هم سبب تکامل است و هم سبب سقوط. خداوند با مجازات ظالمان، تقاص خواهد کرد. از سوی دیگر، سرانجام کودکان در پیشگاه خداوند، سرانجامی نیکو و همراه با آسایش است. ازآنجاکه کودکان در ستم های خود اختیاری ندارند، خداوند رحمان و رحیم، با دادن عوض به کودکان، این ستم ها را جبران می کند. دنیا و همه آنچه در آن وجود دارد، سبب تکامل انسان هاست و کودکان از این قاعده مستثنا نیستند و به تکامل خواهند رسید. این مسئله، با رویکرد تحلیلی توصیفی و از دو منظر کلامی فلسفی بررسی خواهد شد.
    کلیدواژگان: شر، کودکان بی گناه، شرور اخلاقی، اختیار، آزادی، فلسفه آفرینش
  • جواد قلی پور * صفحات 65-72
    قاعده ترجیح بلامرجح، یکی از قواعد فلسفی است که بعد از ورود فلسفه یونان به اسلام، مورد توجه بسیاری از متکلمان واقع شده و در موارد مختلفی از آن در مباحث کلامی استفاده شده است. مسئله اصلی آن است که متکلمان مسلمان چه دیدگاهی در مورد بداهت ادله امتناع و عدم امتناع اتخاذ کرده اند و در چه مباحثی از این قاعده سود برده اند. هدف این نوشتار آن است که به این مسئله به صورت منسجم پاسخ گوید؛ زیرا با اینکه قاعده مذکور مورد توجه فلاسفه و متکلمان بوده، لکن به صورت مستقل به آن پرداخته نشده است. نوشتار حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با مراجعه به آثار متکلمان، دیدگاه آنان را در مباحث مذکور مورد بررسی قرار داده است. یافته ها حاکی از آن است که متکلمان برخلاف اغلب فلاسفه که امتناع قاعده را بدیهی می دانند، در بدیهی بودن و امتناع ترجیح بلامرجح اتفاق نظر ندارند و حتی برخی از آنها بر امکان قاعده اصرار دارند و برخی دیگر ترجیح بلامرجح توسط فاعل مختار را ممتنع نمی دانند.
    کلیدواژگان: قاعده ترجیح بلامرجح، کلام اسلامی، متکلمان مسلمان، دقیق الکلام، قاعده ترجح بلامرجح
  • محمد توکلی پور * صفحات 73-84
    «روح معنا» از جمله نظریات مطرح در باب معناشناسی واژگان دینی است که بزرگانی همچون غزالی و علامه طباطبائی بدان التفاتی خاص نشان داده اند. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع اسنادی، ضمن تاکید بر تحلیل معناشناختی الفاظ قرآنی، بررسی و تطبیق این نظریه را در آموزه های این دو اندیشمند هدف خود قرار می دهد. غزالی این نظریه را بر موازنه عالم غیب و شهادت و ارتباط ظاهر و باطن مبتنی می سازد. روح معنا نزد وی، حقیقتی ملکوتی است که در قالب مصادیق محسوس امکان تمثل دارد و راهیابی بدان در گرو گذر صوفیانه از خطه خیال و پیرایش هاله خصایص مصداقی از گوهر معناست. وی در این باره تقریرهای متفاوتی ارائه می دهد. علامه طباطبائی نیز در پرتو این نظریه، معناشناسی واژگان و اطلاق آنها بر مسماهای مختلف را بر مبنای کارکرد و غایت آنها توجیه می سازد. با این همه، به رغم اینکه هر دو اندیشمند با طرح این نظریه، بر انکار تاویل به معنای عدول از معنای ظاهر تاکید دارند، در مواردی متعدد، شاهد اقبال ایشان به نظریه وجود مجاز در سخن خدا و ضرورت اراده معنایی مخالف ظاهر هستیم.
    کلیدواژگان: روح معنا، موازنه محسوس و معقول، اشتراک معنوی، غائیت
|
  • Ayatollah Allameh Mohammad Taghi Mesbah Pages 5-10
    This paper is a commentary on the Amir al-Mu'minin Ali (as)'s words regarding patience and resistance as a feature of the true Shi'a. In Amir al-Mu'minin (as)'s viewpoint, the Shiites are calm and dignified in the hardships, tolerant and forbearing in troubles, and grateful in welfare and happiness. Although, today, these qualities are considered to be among social values and norms in return for the services of others, in the Amir al-Mu'minin (as)'s words, these characteristics are not due to the fact that they are social and rational norms and values, rather the purpose, origin, and method of achieving those values, which are higher and differ than the intended purposes before the wise, are obtaining God's satisfaction that are the purpose of the true Shi'a in acquiring moral virtues. The easiest way to get moral virtues is to pay attention to divine satisfaction.
    Keywords: patience, resistance, values, moral traits, ethical virtues
  • Farah Ramin *, Fatemeh Akbarzadeh Najjar Pages 11-23
    In contemporary times, the prevailing view among thinkers is that, the Hume's critiques of the argument from design has only undermined and discredited allegorical and deductive expositions on this argument. Hence, in this paper, we are going to study the Hume's challenges of the argument from design's major of a syllogism to find a suitable answer for them. Using a descriptive-analytical method, this paper seeks to answer the question of whether the argument from design capable of resisting Hume's doubts? And could there be any reasonable defense of this argument? The findings show that, most of these challenges do not have the right logic, but even though his alternate explanation of the tangible order, which is visible in the universe and approved by biology, is impossible based on the accident and chance, it is not impossible.
    Keywords: order, probability, biological argument from design, Hume, martyr Motahari, Ayatollah Javadi Amoli
  • Hamid Esfandiari * Pages 25-35
    In the question of the status of Imamate, the Shaykhism regards the Imam as the fourth cause of the universe as is evident from their reports; that is, they consider them as the efficient cause, material cause, formal cause, and the ultimate cause of the universe. Accordingly they believe that the Ahl al-Bayt (as) are the helper of God in creation. The purpose of this paper is to determine whether this view, is consistent with the Holy Qur'an and the teachings of the Imams? Does not it contradict rational and philosophical concepts? Basically, what is the position of the infallible Imams in the universe? Clarifying the answer, this paper first attempts to explain the meaning of the four causes of the Shaikhis by referring to their sources and reflecting their views, and finally, by falsifying this belief based on the rational and traditional proofs, it seeks to prove the non-independent and the authorized positions of the four causes from the First Cause.
    Keywords: Sheikhieh, al-Ahs?'i, the four causes, the non-independent cause, the preparing causes
  • Seyyed Mohammad Hussain Mirdamadi * Pages 37-45
    Different Islamic trends and sects have different approaches to the theory of Imamate. While expressing different opinions about Imamate, this paper explains the ontological foundations of al-Hikmat al-Muta’āliyah and Islamic mysticism on the theory of Imamate from the selected point of view. Using the descriptive method, along with the content analysis method in the philosophical base, this paper seeks to express the ideological and ontological parallelism of the selected theory in the issue of Shiite Imamate. This alignment expresses the rationality and intellectual-intuitive background of the theory of Imamate in the view of the famous contemporary Shiite theologians, which increases its theoretical strength. The foundational principles of Sadra's philosophy and the theoretical mysticism have been used to prove theories such as the divine being made nature of Imamate, divine caliphate, the mediation of grace, the knowledge and infallibility of the Imam. This paper, also criticizes the claim of the 'Ulama al-Abrar" that has lowered the position of Imamate to the level of pious scholars. Imamology consistent with the genetic and objective foundations is among the results of this research.
    Keywords: Imamate, Islamic sects, al-Hikmat al-Muta’?liyah, Islamic mysticism, perfect ma
  • Mohammad Alemzadeh Nouri * Pages 47-52
    From the Shi'a point of view, the Holy Prophet (S), Fatima Zahra (as), Amir al-Mu'min Ali (as) and eleven children of their generation are free from all sorts of impurity, sin and error. However, they have confessed to the great sins in the supplications and plead for the Allah's Mercy with weeping and moaning. Is the confession of sin compatible with the position of infallibility? Using the documentary method, this paper seeks to solve this problem and find a way of gathering between the status of infallibility and the confession of sin. While rejecting its improbability, this paper discusses various possibilities for understanding and interpreting these words that shows compatibility between them. These probabilities show that the issuance of this prayers and the confession of sin from the infallible Imams never imply their true sinfulness. Some of these probabilities include construction in the form of training, forgiveness on behalf of the nation, reconstruction of the previous levels of perfection, experience of all types of worship, observance of the etiquette of the Close Ones, paying attention to the essential need and the extreme humbleness before God' Majesty.
    Keywords: infallibility of the Prophets, Imams, confession to Sin, etiquette of servitu
  • Seyyed Mohammad Qazavi *, Seyyed Akbar Hussaini Ghalebahman Pages 53-64
    In examining the relationship between innocent children and moral evils, paying attention to the perfection of the creation with all its defects, and the purpose of human creation and the way to achieve it is very important. The goal is achieving perfection and the way to achieve it, is free will. The evil that innocent children are facing is the prerequisite for this free will. A free will, that brings both evolving and falling. God will avenge the unjust. On the other hand, those children will have a good end with comfort before the Lord. Since they are not involved in the oppression, God the Merciful will compensate for these oppressions. The world and what is in it is the cause of human evolution and children are not excluded from this rule and they will reach perfection. Using an analytical-descriptive method, and from a theological-philosophical perspective this paper has conducted.
    Keywords: evil, innocent children, moral evils, free will, freedom, philosophy of creation
  • Javad Golipour * Pages 65-72
    The principle of giving preponderance without a preponderant is one of the philosophical rules, which is considered by many theologians after Greek philosophy came into the Islamic world, and in various cases it has been used in theological topics. The main issue is, what the Muslim theologians have taken with regard to the obviousness of the evidences of refusal and the evidences of non-refusal, and on which topics they have used this rule. The purpose of this paper is to answer this question in a coherent way; because, although this rule was of interest to philosophers and theologians, it has not been studied independently. Using a descriptive-analytical method and referring to the works of the theologians, this paper studies their views on the aforementioned topics. The findings show that, unlike most philosophers, who consider the refusal of the rule to be obvious, theologian do not agree in the obviousness and the refusal of giving preponderance without a preponderant, and even some of them insist on the possibility of the rule, and some others do not refuse giving preponderance without a preponderant by the free agent.
    Keywords: the principle of giving preponderance without a preponderant, Islamic theology, Muslim theologians, accurate speech
  • Mohammad Tavakolipour * Pages 73-84
    The "spirit of meaning" is one of the ideas on the semantics of the religious words that has attracted the attention of scholars such as Ghazali and Allameh Tabataba'i. Using a descriptive-analytical and documentary method, this paper, examines and adapts this theory to the teachings of these two thinkers, while emphasizing the semantic analysis of the Qur'anic words. Ghazali has based this theory on the balance of the unseen world and the material world, and the relation between exoteric and esoteric. The spirit of meaning to him is a heavenly truth, which has the possibility of representing in the form of sensory examples, and its achievement depends on a Sufi pass from the realm of imagination and removal of the extensional features from the gem of meaning. He has presented a different account in this regard. Allameh Tabataba'i, in the light of this theory, has also explained the semantics of the words and their relation to various senses based on their function and purpose. Nevertheless, despite the fact that both thinkers, by proposing this theory, emphasize the denial of esoteric commentary in the sense of the deviate from the literal meaning, in many cases, they have accepted the theory of the existence of figurative expression in the Word of God and its necessity.
    Keywords: spirit of meaning, sensible, reasonable balance, content participation, finality