فهرست مطالب

اقیانوس شناسی - سال دهم شماره 37 (پیاپی 48، بهار 1398)
  • سال دهم شماره 37 (پیاپی 48، بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/01/17
  • تعداد عناوین: 7
|
  • گیلان عطاران فریمان*، پروین صادقی، رقیه شیرزایی صفحات 1-9
    این تحقیق به منظور شناسایی سیست های فیتوپلانکتون موجود در منطقه لیپار (سواحل جنوب شرق ایران) براساس ریخت شناسی و فیلوژنی سلول های شکوفا شده از سیست انجام گردید. بدین منظور، در این منطقه نمونه رسوب از سه ایستگاه در سال 1395 به وسیله نمونه بردار گرب اکمن با سطح جمع کنندگی 225 سانتی متر مربع جمع آوری گردید. سیست های ناشناخته با ریخت شناسی متفاوت، در پتری دیش حاوی محیط کشت F2 کشت داده شدند و در آزمایشگاه تحت شرایط 12:12 ساعت روشنایی: تاریکی در درجه حرارت 1 °C± 25 نگهداری شدند. با بررسی اولیه ریخت شناسی گونه شکوفاشده، مشخص گردید که بیشترین شباهت را به گونه Chattonella subsalsa دارد. جهت تایید شناسایی DNA از ایزوله خالص حاصل از کشت سیست استخراج شد و واکنش زنجیره ای پلیمراز (PCR) جهت تعیین توالی ناحیه LSU-rDNA انجام گردید. آنالیزهای فیلوژنی نشان داد که سلول شکوفاشده با 98% حمایت شبیه به گونه C. subsalsa است. بررسی رابطه سیست و فیتوپلانکتون و چرخه زندگی سلول می تواند به عنوان ابزاری مهم در شناسایی گونه های فیتوپلانکتون در نظر گرفته شود.
    کلیدواژگان: Raphidophytes، شکوفایی، فیلوژنی، سیست، فیتوپلانکتون، دریای مکران
  • حسین باقری*، عبدالمجید نادری بنی، محمدحسین محمودی قرایی، کاظم درویش بسطامی صفحات 11-21
    مطالعه پذیرفتاری مغناطیسی یکی از مهم ترین روش ها برای پایش تغییرات ترکیب رسوب در بررسی های محیطی است. در این مطالعه به منظور بازسازی تغییرات تراز دریا با استفاده از نوسانات پذیرفتاری مغناطیسی در بخش جنوب شرقی دریای خزر، پنج مغزه رسوبی (K1, K3, K5, K7, N1) از رسوبات بستر خلیج گرگان در امتداد شرق به غرب خلیج برداشت شد. مغزه ها ابتدا از نظر میزان پذیرفتاری مغناطیسی مورد بررسی قرار گرفتند. سپس ماده آلی، کربنات کلسیم، و دانه بندی نمونه های برداشت شده از مغزه ها مشخص گردید. نتایج این مطالعه نشان داد، پذیرفتاری مغناطیسی در این رسوبات، رابطه مستقیمی با میزان اندازه رسوبات حمل شده از خشکی دارد. در زمان های پایین آمدن سطح دریا در نتیجه ورود مواد آواری دانه درشت (افزایش درصد ماسه)، میزان پذیرفتاری مغناطیسی در رسوبات افزایش نشان می دهد و در زمان های بالا آمدن سطح آب دریا در نتیجه افزایش مواد آلی و کاهش اندازه دانه ها (افزایش درصد گل) میزان پذیرفتاری مغناطیسی کاهش یافته است. همچنین ارتباطی بین پذیرفتاری مغناطیسی و تغییرات میزان کربنات کلسیم در رسوبات مشاهده نشد. نتایج این پژوهش نشان داد، استفاده از منحنی های پذیرفتاری مغناطیسی در کنار سایر داده ها ازجمله داده های زمین شناسی و تاریخی در بخش هایی که امکان بازسازی تغییرات دریا با چالش رو به رو است می تواند ایده ای مناسب جهت بازسازی محیط های دریایی خصوصا مناطق نزدیک به ساحل ارایه نماید.
    کلیدواژگان: مغزه رسوبی، تغییرات تراز آب دریا، پذیرفتاری مغناطیسی، خلیج گرگان، دریای خزر
  • فرح حیدری*، لیندا یادگاریان حاجی آباد، لیدا سلیمی صفحات 23-31
    در این تحقیق از صدف دوکفه ای اسکالوپ جهت تصفیه زیستی پساب مزارع پرورش میگو در خلیج گواتر در فصل بهار 1397 استفاده گردید. بدین منظور، استخرهای رسوب گیر، زیستی و هوادهی در حاشیه استخر اصلی جهت تصفیه زیستی احداث شد. سپس صدف های دوکفه ای از محیط طبیعی جمع آوری شده و در بستر استخرهای مذکور قرار داده شدند. غلظت پارامترهای کیفی در چهار ایستگاه شامل ایستگاه 1 (نمونه دریا)، ایستگاه 2 (آب ورودی)، ایستگاه 3 (پساب خروجی) و ایستگاه 4 (آب قبل از ورود به دریا) بررسی گردید. نتایج نشان داد، غلظت پارامترها در پساب خروجی استخر اصلی (ایستگاه 3) به طور معنی داری از دیگر ایستگاه ها بالاتر است (05/0P<). نتایج آزمون همبستگی نشان داد که میزان تصفیه با پارامترهای کیفی همبستگی منفی معنی داری دارند به طوری که با افزایش تصفیه غلظت پارامترها کاهش می یابد. غلظت نیترات، فسفات، کدورت، EC،  TDSو اکسیژن محلول در استخر اصلی به ترتیب 67/0، 52/1، 36/22، 78/39، 21/20 و 49/9 میلی گرم بر لیتر بود و بعد از تصفیه برابر 56/0، 79/0، 81/16، 68/38، 45/16 و 12 میلی گرم بر لیتر مشاهده شد. این نتایج نشان داد، اختلاف بین پارامترها قبل و بعد از تصفیه معنی دار هستند (05/0P<). همچنین میزان تصفیه زیستی در بازه زمانی مختلف دارای اختلاف معنی داری است (05/0P<) به طوری که بیشترین و کمترین نرخ تصفیه به ترتیب در روز پنجم و روز اول مشاهده گردید. میزان 20، 48، 27، 22 و 5/2 درصد به ترتیب از غلظت نیترات، فسفات، کدورت، مواد جامد محلول و هدایت الکتریکی در فرآیند تصفیه از پساب حذف گردید. بنابراین بر اساس نتایج مشخص شد که دوکفه ای اسکالوپ توانایی بالایی در تصفیه زیستی پساب مزرعه پرورش میگو دارد و می تواند به عنوان شاخص مناسبی برای تصفیه مزارع پرورشی استفاده گردد.
    کلیدواژگان: دوکفه ای، تصفیه زیستی، مزارع پرورش میگو، خلیج گواتر، چابهار
  • مسعود محموداف*، محمد باقری صفحات 33-41
    در این مطالعه با استفاده از روش تحلیل Bispectral، مولفه های ترکیبی و اضافی حاصل از اندرکنش های غیرخطی سه تایی (triad) مولفه های اصلی کشندی در محدوده ی شرق سواحل ایرانی مکران مورد مطالعه و ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که مهم ترین مولفه های ترکیبی در این منطقه KO2، KP2،MS4  و MN4 هستند. همچنین مولفه های جز اضافی M4 و S4 در این منطقه با استفاده از روش به کار گرفته شده قابل شناسایی هستند. برتری روش Bispectral در مقایسه با روش کمترین مربعات (تحلیل هارمونیک)، امکان شناسایی برخی مولفه های ترکیبی نظیر KO2 است که توسط روش کمترین مربعات هرگز قابل شناسایی نیست. با مقایسه ی نتایج روش های تحلیل کمترین مربعات و فوریه، فرکانس همسازهای نظیر مولفه های اصلی کشندی تعیین شدند. در نهایت تحلیل با 3 درجه آزادی 16، 32 و 64 انجام گردید و مقادیر قابل توجه Bicoherence که در هر 3 درجه آزادی تکرار شده و در محدوده ی فرکانسی مولفه های اصلی کشندی بودند، به عنوان اندرکنش های قوی و موثر تعیین شدند.
    کلیدواژگان: کشند ترکیبی، کشند جز اضافی، اندرکنش غیرخطی، Bispectral، دریای مکران
  • حامد شفیع آبادی، همایون یوسفی*، محمدامین کوه بر، دامون رزمجویی صفحات 43-51
    هدف از پژوهش حاضر، سنجش اثرگذاری عوامل اصلی موثر بر کاهش عملکرد تخلیه و بارگیری نسبت به نرم تخلیه و بارگیری ترمینال فله خشک، بندر امام خمینی (ره) است. در این پژوهش از داده های واقعی انعکاس یافته در آمار تخلیه و بارگیری بندر امام خمینی (ره)، مطالعات پیشین و پایگاه های اطلاعاتی معتبر استفاده شد. انجام محاسبات و تجزیه و تحلیل نهایی به منظور واکاوی داده ها و بدست آوردن نتایج از روش رگرسیون خطی چندگانه و با بهره گیری از نرم افزار Stata، نسخه 14 صورت گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد که در مدل اول متغیرهای نقص فنی تجهیزات کشتی، تاخیر در جدا سازی و جابجایی تجهیزات خنکار بر متغیر وابسته نرم بارگیری تاثیرگذار بوده و این اثر غیرمستقیم است. همچنین در مدل دوم متغیرهای قرنطینه، نقص فنی تجهیزات کشتی و جابجایی تجهیزات خنکار بر متغیر وابسته نرم تخلیه تاثیرگذار بوده و این اثر غیرمستقیم است. به طور کلی مدل در نظر گرفته شده در پژوهش دارای متغیر قابل حذف نبوده و کلیه متغیرهای مستقل در دو معادله معنی دار بودند.
    کلیدواژگان: ترمینال فله خشک، نرم تخلیه و بارگیری، تاخیرات و توقفات عملیات، اقتصاد سنجی، بندر امام خمینی (ره)
  • الهام مبارک حسن*، سحر تاج بخش، پروین غفاریان، نفیسه پگاه فر، مهناز کریم خانی صفحات 53-64
    در این مطالعه، شرایط جوی حاکم بر رخداد گرد و خاک در منطقه خلیج فارس و جنوب غرب ایران بررسی شد. بدین منظور سه مطالعه موردی در نظر گرفته شد که با استفاده از داده های دیدبانی ایستگاهی، تصاویر ماهواره ای، داده های جهانی ECMWF و خروجی مدل هایHYSPLIT  و DREAM تحلیل و بررسی شدند. نتایج نشان داد، جریان های شمال غربی سطح زمین در کشورهای همسایه غربی یکی از عوامل اصلی انتقال گرد و خاک به سمت جنوب غرب ایران هستند. از طرف دیگر الگو های تراز میانی جو اعم از ناوه، پشته یا جریان های مداری، نقش بنیادی در انتقال گرد و خاک ندارند و در هر شرایطی با جریان های شمالی سطح زمین انتقال گرد و خاک رخ می دهد. از طرف دیگر نتایج نشان داد، سرعت قائم پایین سو در تراز 925 hPa بین Pa/s 2/0 تا 6/0 برای حاکمیت گرد و خاک در نزدیکی سطح زمین مناسب است. همچنین اثر نیروی اصطکاک سطح زمین باعث عدم حرکت گرد و خاک در راستای شمالی- جنوبی شده و در نتیجه موجب گسترش بیشتر در منطقه می شود. خروجی مدل HYSPLIT، به خوبی مسیر حرکت ذرات را در راستای بادهای شمال غربی پیش بینی نمود و خروجی مدل DREAM، کاهش دید افقی را به خوبی نشان داد. با مقایسه دید افقی در شهر اهواز و آبادن و همچنین بررسی خروجی مدل HYSPLIT می توان دریافت که در شهر اهواز، گرد و خاک محلی نیز شکل گرفته که علاوه بر منشا برون مرزی، می توان به منشاهای درون مرزی گرد و خاک نیز توجه داشت.
    کلیدواژگان: توفان گرد و خاک، مدل DREAM، مدل HYSPLIT، خلیج فارس
  • فاطمه باطنی*، علی مهدی نیا، مهری سید هشترودی صفحات 65-73
    هدف از مطالعه حاضر، تعیین منشا ترکیبات PAHs در رسوبات فراساحلی خلیج فارس در استان بوشهر است. بدین منظور از 19 ایستگاه (در 8 خط عمود بر ساحل) در منطقه ی فراساحل استان بوشهر نمونه برداری انجام گرفت. هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای به روش استخراج مایع تحت فشار (PLE) استخراج شدند و فرآیند تمیزسازی بافت نمونه (Clean-up) و آنالیز به ترتیب با استفاده از ستون با پایه سیلیکاژل و دستگاه کروماتوگرافی گازی-اسپکترومتری جرمی (GC-MS) انجام شد. درصد بازیابی (Recovery) ترکیبات بیش از 70 درصد بود. دامنه ی مجموع غلظت 15 ترکیب PAHs در رسوبات مورد مطالعه از 6/5 تا 35/5 نانوگرم بر گرم وزن خشک به دست آمد. مقایسه نتایج حاصل با داده های استاندارد کیفیت رسوب آمریکا، سطح آلودگی کم را در رسوبات مورد مطالعه نشان داد. بیشترین غلظت کل ترکیبات PAH، در ایستگاه 4 (رسوبات نزدیک جزیره خارک، منطقه نفتی ابوذر) و ایستگاه 15 (منطقه نفتی گلشن) مشاهده گردید. نسبت های تشخیصی ترکیبات PAHs به وسیله شکل نمودارهای متقاطع به عنوان ابزاری برای شناسایی و ارزیابی منابع انتشار آلودگی به کار رفت. نتایج منشا مختلط ناشی از احتراق ناقص سوخت و منشاء نفتی را برای ترکیبات PAHs در منطقه نشان داد. مقایسه نتایج حاضر با آخرین نتایج گزارش شده در گشت راپمی در سال 2006، افزایش مقادیر ترکیبات PAHs در رسوبات را به طور آشکار به نمایش می گذارد؛ این امر نشان دهنده ی افزایش فعالیت های انسانی، آلودگی در سال های اخیر در منطقه است.
    کلیدواژگان: PAHs، رسوب، آلودگی نفتی، بندر بوشهر، خلیج فارس
|
  • Gilan Attaran Fariman*, Parvin Sadeghi, Shirzaii Roghayeh Pages 1-9
    This study has been carried out in order to identify the phytoplankton cysts from sediment of Lipar zone (southeast coast of Iran) based on morphology and phylogeny of germinated cell. The sediment samples were collected from three sations by Ekman grab with 225 cm2 collecting area in 2015. Unknown cysts with different morphology were cultured in the petridishei containing the F2 medium and kept in phycolab and Germinator undere a proper condition 12:12 L/D in 25 ºC±1. The germinated cell was similar to the Chattonella subsalsa based on intitial morphological assessment. To confirm the identification, DNA of germinated cell was extracted and PCR and gene sequence of partial LSU-rDNA region were done. Phylogenetic analysis showed that germinated cell with 98% boot strap support was resembeled to the C. subsalsa. The assessment of cyst/theca relationship in the phytoplankton lifecycle can be a useful tool in the identification of the phytoplankton cells.
    Keywords: Raphidophytes, Bloom, Phylogeny, Cyst, Phytoplankton, Makran
  • Hossein Bagheri*, Abdol Majid Naderi Beni Pages 11-21
    Magnetic susceptibility is one of the most important tools for monitoring the sediment composition during environmental studies. In this research, in order to reconstruct the Caspian Sea level changes, magnetic susceptibility variations were used during the studies of 5 sedimentary cores (K1, K3, K5, K7, N1), collected from bottom sediments of Gorgan Bay. Samples were analyzed for grain size, total organic matter, carbonate content and magnetic susceptibility (MS). The results showed a close relationship between particle size distribution and MS magnitude due to variation in terrestrial influx, which was caused by sea-level fluctuations in different times. This process increases with rising particle size and magnitude of MS simultaneously with sea level fall and decreases during sea-level rise. Moreover, no relationship between magnitude of MS and carbonate content was observed. It could be concluded that using magnetic susceptibility curves with other data, such as geological and historical data, could be suitable for the reconstruction of marine environments, especially in the near shore coastal area.
    Keywords: Sediment core, Sea-level fluctuations, Magnetic Susceptibility, Gorgan Bay, Caspian Sea
  • Farah Heydari*, Linda Yadegarian Hajiabad, Lida Salimi Pages 23-31
    In this study, the Scallop bivalves were used for biofiltration of wastewater in shrimp farms during spring 2018 from Guowater Bay. Sedimentation, biological and aeration ponds were prepared for biofiltration around the main pool, then, oyster bivalves were collected from natural environment (sea) and were placed in these pools. Concentration of quality parameters were investigated in four sampling stations including station 1 (sea water), station 2 (inlet water), station 3 (outlet waste) from main pond, and station 4 (water sampled before entering the sea). The results showed that the concentration of parameters were significantly higher in the outlet waste of main pond (station 3) than the other stations (P<0.05). The results of the correlation test showed there was significant negative correlation between biofiltration ratio and quality parameters, so that concentrations of parameters were decreased with increasing in filtration rate. The concentration of nitrate, phosphate, turbidity, EC, TDS and dissolved oxygen were 0.67, 1.52, 22.36, 39.78, 20.21 and 9.49 mg/l in main pond, and 0.56, 0.79, 16.81, 38.68, 16.45 and 12 mg/l after biofiltration, respectively. The results showed that there were significant differences between parameters before and after biofiltration. There were significant differences in the biofiltration rate between the different time intervals (P<0.05), so that the highest and lowest filtration rates were observed in the fifth and first day, respectively. The rate of 20, 48, 27, 22 and 2.5 % of nitrate, phosphate, turbidity, TDS and EC were removed from wastewater during biofiltration process. Therefore, the Scallop bivalve has a high ability for biofiltration of wastewater in shrimp farms that can be used as a good indicator for biofiltration of fish and shrimp farms.
    Keywords: Bivalve, Biofiltration, Shrimp Farms, Gouvatre Bay, Chabahar
  • Masoud Mahmoudof*, Mohammad Bagheri Pages 33-41
    In this study, the compound and overtide constituents resulted from nonlinear triad interactions were evaluated using Bispectral method at the eastern Iranian coasts of Makran. It was found that the most significant compound constituents at the studies area were KO2, KP2, MS4 and MN4. Also, the overtides of M4 and S4 were detectable by means of implemented method. The superiority of Bispectral method comparing with least square method (harmonic analysis) is in recognizing some of compound tides such as KO2, which is never identifiable using least square method.
    The corresponding Fourier harmonic frequencies to main tidal constituents were identified by comparing the results of the least square method and the Fourier analysis. Finally, the analysis was performed with d.o.f.s of 16, 32 and 64. The repeated significant bicoherence values in all three d.o.f.s and in the main tidal constituent frequencies range were regarded as the intensive and effective interactions.
    Keywords: Compound tides, Overtide, Nonlinear interaction, Bispectra, Makran
  • Hamed Shafiabadi, Homayoun Yousefi*, Mohammad Amin Kuhbor, Damoun Razmjooei Pages 43-51
    The aim of this article is to measure the impact of main factors affecting the reduction of discharge and loading performance compared to dry bulk discharge and loading in terminal of Imam Khomeini Port. For this purpose, the actual data presented in Imam Khomeini Port for discharging and loading statistics and library documented data were used. In order to answer the research questions, multiple regression method was used applying STATA14 software. According to the first model results, variables such as displacement of labour equipment, technical defect of ship equipment and delay in the separation had significant effect on loading rate via an indirect Chanel. Also, based on the second model results, independent variables such as displacement of labor equipment, technical defect of ship equipment and quarantine, had a significant effect on discharging rate variable and this effect found to be indirect. Moreover, almost all of the variables were significant in both regressing models.
    Keywords: Dry bulk terminal, Discharge, loading rate, Delays, stopping operations, Econometric, Imam khomeini Port
  • Elham Mobarak Hassan*, Sahar Tajbakhsh, Parvin Ghaffarian, Nafiseh Peghahfar, Mahnaz Karimkhani Pages 53-64
    In the paper, the atmospheric conditions in the Persian Gulf region and southwest of Iran were studied by analyzing several case studies in cold and warm seasons. For this purpose, three case studies were selected from the dust events occurred between September and March and have been studied using meteorological stations data, satellite imagery, ECMWF global data, and HYSPLIT and DREAM outputs models. The results showed that one of the main dust transport factors into the southwestern Iran was the northwesterly winds over western neighboring countries. This study showed that atmospheric mean layer patterns (500 hPa), did not play a fundamental role in the transport of dust, and, in all circumstances, duststorms occured in the northern flow of Earth's surface. However, a trough of low contours in 500 hPa was effective in enhancing convection and storm intensification. The ranging 0.2 to 0.6 Pa/s of downward vertical component of wind speed at a level of 925 hPa is suitable to control dust concentration near the surface of the Earth.The effect of the friction force on the Earth's surface, which causes the dust, doesn’t move completely along the North-South direction and expand in the region horizontally. Northwest winds (Shamal wind) more than 25 kt at 925 hPa results in continued dust transportation to Iran. With the formation of a low level jet stream, the strengthening and development of duststorms is more likely. The output of the HYSPLIT model was as good as predicting the path of the particle in the direction of the northwest winds, and the output of the DREAM model showed a sharp decrease in horizontal visibility. By comparing horizontal visibility in Ahwaz and Abadan, as well as studying the output of the HYSPLIT model, it can be seen that local dwarfs are also formed in Ahwaz, which, in addition to the source of dust, can also be considered domestic sources.
    Keywords: Dust storm, DREAM Model, HYSPLIT Model, Persian Gulf
  • Fatemeh Bateni*, Ali Mehdinia, Mehri Seyed Hashtroudi Pages 65-73
    Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) are classified as an important category of semi-volatile and persistent organic pollutants. They cause environmental problems due to their toxicity and accumulation in sediments. In this research, offshore sediments of 19 stations in 8 transects of the Persian Gulf in Bushehr province were studied to assess the sources of PAHs. The extraction and clean up method were based on pressurized liquid extraction (PLE) with the cleanup by packed silica gel-based column. The compounds were analyzed by GC-MS. Recovery of the compounds was over 70%. The range of total 15 PAHs in sediment was from 6.5 to 35.5 ng g-1 sediment dry weight. The results showed that the levels of PAHs in the sediments were in the category of low pollution sediments. The highest concentrations of PAHs have been recorded in the station number 4 and 15 near the Kharg Island (Abouzar oil field) and Golshan oilfield, respectively. The cross plots of the diagnostic ratios of PAHs have come into common use as a tool for identifying and assessing pollution emission sources. Three cross-plots for the diagnostic ratios were applied in this study. They showed that the PAHs in the area had mixed sources of pyrogenic and pyrolytic. A progressive increase in the levels of PAHs was observed compared to the ROPME Cruise in 2006 that reflected more impact of anthropogenic activities on the sediments in recent years.
    Keywords: Polycyclic Aromatic Hydrocarbons, Surface Sediment, Oil pollution, Bushehr Port, Persian Gulf