فهرست مطالب

  • پیاپی 20 (Spring-Summer 2019)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/25
  • تعداد عناوین: 8
|
  • ملوک دانشمند، شعیری حمیدرضا *، رویا لطافتی، مهرگان نظامی زاده صفحات 1-16
    پدیدارشناسی در حوزه علوم انسانی اهمیت رو به رشدی داشته است. طبق گفته هوسرل، پدیدارشناسی، شیوه فکری است که بازگشت به خود چیزها را می طلبد. از آنجاکه پدیدارشناسی در بنیان نشانه شناسی مدرن نیز ظهور کرده است، برآنیم که تعریفی از آن ارائه داده و مفاهیم کلیدی اش و نیز تاثیری که بر رویکرد نشانه-پدیدارشناختی در ترجمه ادبی دارد را مورد بررسی قرار دهیم. این رویکرد با تکیه بر پدیدارشناسی، عناصری نظیر التفات، ادراک، تن، حضور و احساسات را در بطن حوزه ترجمه وارد می سازد. در این جستار، در وهله اول بنیان نظری و ارتباط آن با ترجمه را مورد مطالعه قرار می دهیم و سپس کاربست پذیری عملی این نظریات را در ترجمه بررسی می کنیم. به عنوان پیکره تحقیق، ترجمه فارسی ارائه شده توسط دانشجویان ارشد ترجمه شناسی فرانسه دانشگاه الزهرا از نثر کوتاهی تحت عنوان مردمان سلامت اثر ژیل آرشامبول (1979) را با رویکری تحلیلی-کیفی مورد واکاوی قرار می دهیم. این جستار بر آن است تا با تحلیل کیفی ترجمه ها خودآگاهی مترجمان را نسبت به عناصر پدیدارشناختی متن افزایش داده و در نتیجه این امر کنش خوانش، درک و تفسیر متن، سه مرحله اصلی ترجمه که کنش هایی شناختی بوده و به این واسطه سوژه ای زنده و مدرک در بطن خود دارند را بهبود بخشد.
    کلیدواژگان: ترجمه ادبی، نشانه شناسی، پدیدارشناسی، ادراک، تن، تجربه زیسته
  • سونیا طالبی، کریم حیاتی آشتیانی * صفحات 17-27
    سال ها است که محققان بی شماری به بررسی روابط میان راوی و خواننده پرداخته اند و پژوهش های متعددی به روایت شناسی اختصاص داده شده است. در مقاله حاضر، تلاش خواهیم کرد تا روایت شناسی را در آثار نویسنده معاصر فرانسوی، ژان اشنوز مورد بررسی قرار دهیم. سعی بر آن خواهد شد تا دلیل تفاوت ژان اشنوز با سایر نویسندگان معاصر را دریابیم و متوجه شویم چرا نویسنده ای پست مدرن محسوب می شود. آیا به این دلیل است که در دوره ای پست مدرن زندگی می کند و یا اینکه عوامل دیگری دال بر پست مدرن بودن این نویسنده وجود دارد؟ هدف از این پژوهش، نخست بررسی چندصدایی در روایت و ارتباط تنگاتنگ آن با طنز خواهد بود که ژان اشنوز، در این زمینه نویسنده ای مطرح به حساب می آید؛ سپس خواهیم کوشید تا بافت بینامتنی رمان های اشنوز و ارتباطشان را با طنز آشکار سازیم. فرای نام های خاص که پلی میان رمان ها ایجاد می کند، بینامتنیت به نویسنده امکان بازنویسی نقل قول ها را می دهد. قسمت آخر این پژوهش به فرامتنیت و همچنین قصه در قصه اختصاص داده می شود. پازل تکنیکی دیگر است که همراه با فرامتنیت در آثار اشنوز می آید. در این مورد، خواننده باید قسمت های مختلف را در کنار هم قرار دهد تا به یکپارچگی روایت دست یابد.
    کلیدواژگان: ژان اشنوز، پست مدرنیسم، چندصدایی، طنز، بینامتنیت، قصه در قصه، فرامتنیت‎
  • محمدحسین اطرشی * صفحات 29-39
    هر چند آموزش زبان فرانسه به عنوان زبان خارجی در طی سالهای اخیر تلاش نموده تا به مسئله توانش بینا فرهنگی توجه بیشتری مبذول دارد اما کتاب های آموزشی و منابع آموزشی-پرورشی موجود در بازار نتوانسته اند که این دغدغه آموزشی را برطرف نمایند. از دهه 1950 میلادی با انتشار نخستین کتاب های آموزشی زبان فرانسه برای فراگیران خارجی، شاهد شکل گیری و گسترش مطالعات بر روی محتوای کتابهای آموزش زبان فرانسه و بازنمایی های فرهنگی که شالوده گفتمان شان را بنیان داده هستیم. بازنمایی هایی که روابط اجتماعی کشور فرانسه (و در برخی موارد کشور های فرانسه زبان) را به تصویر می کشند. این مقاله در نظر دارد تا کتاب آموزشی آلتر اگو پلاس1(Alter ego+1) ، سطح مقدماتی (A1)ویژه فراگیران بزرگسال، را با تحلیل روش شناختی گفتمان فرهنگی مورد بررسی و نقد قرار دهد. با تکیه بر برخی رویکردهای آموزش فرهنگ زبان خارجی و جدول تحلیل روش شناختی پورن(2014) ، تلاش شد تا نشان داده شود چگونه ویژگی های بافت اجتماعی- فرهنگی ایران ایجاب می نماید که گفتمان فرهنگی کتاب آموزشی بایستی به واقعیت های بافت فرهنگی زبان آموزان توجه کند تا از این طریق درک و تصویر بینا فرهنگی ایجاد نماید که تسهیل کننده فرآیند یاددهی/یادگیری باشد. به منظور بهبود آموزش زبان فرانسه، لزوم سناریوی آموزشی که بر توانش بینا فرهنگی در بافت فرهنگی دور و نا همگون تاکید نماید لازم بنظر می رسد.
    کلیدواژگان: زبان فرانسه، التر اگو پلاس 1، گفتمان، توانش فرهنگی، بینافرهنگی
  • مرتضی بابک معین * صفحات 41-50
    گزاف نگفته ایم اگر ادعا کنیم که همه شعر رنه شار شاعر فرانسوی مکان چالشی است میان «گشودگی» و «بستگی». در واقع در شعر او همیشه شاهد اشتیاق مفرط سوژه برای رفتن، گریز، و تغییر دائمی از سویی، و از سوی دیگر گرایش به بازگشت به مکان آغازینی که رفتن از آن آغاز می شود، می باشیم، بازگشت نه برای ماندنی دائمی، بلکه برای آن که سوژه از این مکان آغازین به مثابه سکوی پرتاب بهره گیرد و سکوی پرتاب چیزی نیست مگر منبع انرژی برای سوژه ای که تنها با تکه بر منبع انرژی مکان آغازین به دنبال گشودگی به کشف امکانات متفاوت هستی است. سوژه شار هرگز تن به جذابیت های فریبکارانه مکان های بسته که در آن ها می تواند دمی بیاساید نمی دهد، بلکه بر عکس، او خود را پیوسته آماده برای احیائئ دائمی می بیند. به بیان دیگر، او خطر رفتن را به رخوت ماندن ترجیح می دهد. هدف اصلی این مقاله جواب به این پرسش است که اساسا در شعر شار چه تصویرهای شاعرانه ای این دو گرایش متضاد، یعنی میل به رفتن و گشودگی و بازگشت به مکان های آغازین تسلی بخش و حمایت کننده را به گونه ای استعاری به تصویر می کشانند.
    کلیدواژگان: رنه شار، گشودگی، بستگی، احیاء، تصاویر شاعرانه
  • فریده علوی *، عارفه نساء حسینی حجازی صفحات 51-64
    این مقاله به بررسی ترجمه فرانسوی متن الهی نامه فریدالدین عطار توسط دکتر فواد روحانی می پردازد. با توجه به تسلط مترجم بر متن منبع، که توسط ایشان به فارسی چاپ شده، آیا این ترجمه توانسته است «وسیله ارتباط فرهنگی» و پل گفتگو و تبادل بین خود خویشتن و دیگر خویشتن قانع کننده ای باشد؟ بعد از تلاش برای پاسخ به این سوال به بحث میزان موفقیت مترجم در انتقال تعلیمات صوفیانه متن منبع می پردازیم. در مرحله بعد، در این مقاله، به تحلیل این ترجمه بر پایه ترجمه شناسی برمان، با نگاه به ترجمه شناسی جدید و اصول ترجمه فنی پرداخته ایم. رویکرد مترجم در انتقال سبک متن و ادبیات آن نیز از دیگر مباحثی است که در این مقاله بررسی می شود.
    کلیدواژگان: الهی نامه، عطار، فواد روحانی، ترجمه شناسی برمانی، ترجمه هنری
  • مینا داراربی امین *، مریم فربد صفحات 65-76

    به محض اولین خوانش‌ آثار رمان‌نویس معاصر، ژان فیلیپ توسن، فراوانی تعابیر مربوط به آب باعث می‌شود تا به معنای عمیق‌تری از این عنصر نزد نویسنده بیاندیشیم. به منظور کشف راز این چنین معنایی، گاستون باشلار، پیشگام نقد مضمونی در قرن بیستم، روشی را با عنوان «نقد اعماق» ارائه می‌دهد که امکان کشف تصور خیالین روح شاعرانه را در زمان خلق اثر هنری فراهم می‌آورد. زمانی که در یک رویای بیدار، ذهن به دنبال عنصری مادی برای تجسم تصاویر خود است. اما سوال اینجاست که چگونه پیچیدگی تصاویر شاعرانه می‌تواند با سادگی سبک و پیرنگ نزد رمان‌نویسی مینیمالیست همچون توسن منطبق شود. در این مطالعه، بر اساس تقسیم‌بندی باشلار از انواع آب‌ها، برآنیم تا به درک بهتری از ارتباط خاصی که یک نویسنده معاصر با جهان پیرامون خود برقرار می‌کند، دست یابیم. در واقع، آب، علیرغم نمادهای دوگانه میرایی، غم، لطافت، و نمادهای مادرانه، همچنان نزد توسن ماده‌ای ابتدایی، ساده و پایه‌ای باقی می‌ماند که با ویژگی طبیعی و بنیادی بودن خود باعث انگیزش تخیل آدمی با قدرتی منحصر به فرد می‌شود.

    کلیدواژگان: نقد خیال، تصویر، باشلار، توسن، آب
  • ابراهیم سلیمی کوچی * صفحات 77-88

    در کشاکش روزگاری که نظام‌های اجتماعی-فرهنگی، خلاقیت و تمرکز مخاطبان را به‌هیچ می‌انگارند، کدام ادبیات می‌تواند فایده‌ی واقعی داشته باشد؟ در برابر ژانر شبه‌ادبی که به‌جای تشویق متفاوت اندیشیدن و عمل‌کردن، در همان جهت سلطه‌پذیری عمومی جهان امروز یعنی «چنین است و غیر از این نیست»، قدم برمی‌دارد، چه می‌توان کرد؟ آنچه مسلم است این است که باید از نو در باب ضرورت ادبیاتی که نمی‌خواهد همچون ژانر شبه‌ادبی یک گریزگاه موقت، یک فرار نافرجام و دوری‌گزیدن از واقعیت‌ باشد، اندیشه کرد. به راستی، کارکرد چنین ادبیاتی در جهانی که تنها‌و‌تنها به آنچه دم‌دستی، ظاهری و به‌چشم‌آمدنی است توجه می‌کند، چه می‌تواند باشد؟ به نظر ما، نخستین نقش آن در فضای مبهم واقعیت‌های دست‌مالی‌شده و برساخته توسط بازار و رسانه‌ها، پرداختن به واقعیت‌هایی است که ادراک آن‌ها به دلیری، زمان و دقت بیشتری نیاز دارد. باید دوباره اجازه داد که یک ادبیات واقعی سربربیاورد و چارچوب‌های ذهنی دست‌کاری‌شده‌ی ما را به چالش بکشد. تنها از این گذرگاه است که می‌توان به بازتولید و توزیع عادلانه‌تری از اندیشه‌ها، دیدگاه‌ها و خودآگاهی‌هایی امید بست که بتوانند به‌طور واقعی پشتوانه‌ی دموکراسی باشند.

    کلیدواژگان: شبه ادبیات، واقعیت، دموکراسی، رسانه ها، منطق بازار
  • دومینیک کارنوی ترابی*، طیبه حسینیان صفحات 89-100

    در قرن نوزدهم شاهد خیل عظیمی از رمانهایی هستیم که با اسامی زنانه نامگذاری شده اند. برخی- مانند ادلمان، ویلورت ومارتنز- این امر را تلاشی به منظور هویت جویی نویسندگان این عصر تلقی کرده اند. علین-علی نوشته آندره لئو(1869) نمونه ای از همین دست رمان بوده که نویسنده درآن به شرح داستان شخصیتی باهمین نام پرداخته است. ما دراین مقاله ابتدا تفاوت رمان برگزیده خویش را با رمانهای دیگر همین نویسنده روشن نموده وسپس با نگاهی برعنوان اثروارتباط آن با محتوای آن، به بررسی تاثیرانتخاب این عنوان برخواننده می پردازیم. یکی از سوالاتی که مطرح می شود این است که چگونه نام اثر به ایجاد وتداوم یک جستجوی هویتی در ذهن خواننده منتج می گردد و در این میان نام مستعار نویسنده چه نقش وتاثیری در ایجاد فرآیند "جستجوی هویتی" ایفا می کند. برای پاسخ به این پرسش ابتدا به مطالعه جایگاه زن نویسنده در زمان خویش پرداخته و سپس دلایل انتخاب اسامی مستعار مردانه را بررسی خواهیم نمود. در آخر با توجه به روش نامشناسی به تحلیل اسامی و عناوین، ویژگیهای آوایی- محتوایی عنوان اثر وارتباط آن با مسئله هویت اهتمام خواهیم ورزید.

    کلیدواژگان: عنوان اثر، انتخاب اسامی اعلام، واج آرایی، هویت زدایی، زن نویسنده، راوی خنثی
|
  • ملوک دانشمند, شعيري حميدرضا *, رويا لطافتي, مهرگان نظامي زاده Pages 1-16
    Résumé
    La phénoménologie trouve aujourd’hui une place importante dans le domaine des sciences humaines. Il s’agit, comme l’indiquait Husserl, d’un mode de pensée qui exige un retour aux choses elles-mêmes. La phénoménologie se figure même à la base de la sémiotique moderne d’où l’intérêt d’en présenter ici la définition, les concepts fondamentaux et son apport à l’approche sémio-phénoménologique de la traduction littéraire. L’approche, dite sémio-phénoménologique, fait intégrer les éléments phénoménologiques tels l’intentionnalité, la perception, le corps et les émotions au sein de la traduction. Dans cette recherche, au premier abord, le fondement théorique sera étudié et son rapport avec la traduction sera mis en lumière. Ensuite, dans un deuxième temps, cette perspective théorique sera appliquée à Gens bien-portants, une prose écrite par Gilles Archambault, parue dans le recueil Stupeur (1979), et sa traduction persane, faite par les étudiants au niveau de Master de la traductologie française à l’université Al-Zahra. L’analyse qualitative des traductions est censée d’attirer l’attention du traducteur sur les points phénoménologiques d’un texte et par conséquent, cherche à améliorer l’acte de lire, comprendre et interpréter ; les étapes principales de processus de la traduction qui, étant toutes les activités cognitives, présupposent un sujet vivant et percevant à leur base.
    Keywords: traduction littéraire, sémiotique, phénoménologie, perception, corps propre, expérience vécue
  • کريم حياتي آشتياني *, سونيا طالبي Pages 17-27
    Depuis de nombreuses années, différentes recherches ont été consacrées à la narratologie et différents chercheurs se sont penchés sur la problématique des relations entre le narrateur et le lecteur. Dans notre présent travail, nous allons essayer d’éclaircir celle-ci dans l’œuvre de l’auteur contemporain, Jean Echenoz. Nous essayerons de comprendre en quoi il est différent des auteurs de son temps et pourquoi il est postmoderne; il l’est parce qu’il vit à une époque postmoderne ou bien d’autres éléments entrent en jeu pour définir son postmodernisme? Pour le connaître, nous allons tout d’abord nous intéresser à la polyphonie, l’un des éléments postmodernes et sa relation étroite avec l’ironie dans laquelle Jean Echenoz excelle. Nous allons par la suite essayer de démontrer le tissage intertextuel de ses romans et leur relation étroite avec l’ironie, ce qui est postmoderne à notre sens et caractéristique de son œuvre. À part les noms propres qui constituent des ponts entre les romans, l’intertextualité permet à l’auteur de réécrire des citations. La troisième partie de notre travail se proposera d’étudier la métatextualité ainsi que la mise en abyme. Dans la foulée, nous allons évoquer le puzzle, un autre procédé postmoderne qui accompagne la métatextualité et la mise en abyme dans son ouvrage. Dans ce cas de figure, le lecteur doit assembler les morceaux afin de faire apparaître l’unité initiale.
    Keywords: Jean Echenoz, postmodernisme, polyphonie, ironie, intertextualité, mise en abyme, métatextualité
  • محمد حسين اطرشي * Pages 29-39
    La didactique du FLE a essayé, depuis des années, de se concentrer sur la problématique de l’interculturalité. On constate bien que peu de manuels ou ressources pédagogiques sur le marché s’y réfèrent avec profondeur. Depuis les années 50 avec l’arrivée des premiers manuels du FLE, les recherches se sont développées sur le contenu de langue étrangère à travers des manuels et les représentations culturelles que construisent leur discours permettant de montrer les rapports sociaux dans la société française (et parfois francophone). Cet article a pour but de présenter une analyse méthodologique de discours culturel de manuel Alter ego + 1 destiné aux adultes pour le niveau débutant (A1). En nous basant sur certaines approches comme environnementale, anthropologique, communicatives et actionnelles et une grille d’analyse méthodologique de Ch. Puren (2014), nous avons pour objectif de montrer comment les particularités du contexte socioculturel iranien exigent que le discours culturel prenne en compte les réalités du terrain, pour en créer une représentation interculturelle facilitant le processus d’enseignement/apprentissage. Il faudrait donc un scénario pédagogique permettant une compréhension interculturelle afin d’améliorer la didactique du FLE dans les contextes culturels éloignés et hétérogènes.
    Keywords: FLE, Alter ego+1, discours, compétence (inter)culturelle
  • مرتضي بابک معين * Pages 41-50
    Il ne serait pas abusif de dire que toute la poésie de Char est le lieu d’un grand conflit entre ouverture et clôture. En effet il y a toujours chez Char un grand désir de partir et de changement perpétuel et une grande tendance à revenir sur le lieu inaugural, pour ne pas y demeurer, mais pour en profiter comme un point d’appui qui prépare mieux une réserve d’énergie pour le sujet qui cherche à s’ouvrir sur les possibilités différentes de l’être. Le sujet charien ne cède jamais aux capiteuses séductions de la tendresse de la clôture protectrice, par contre il se rend constamment disponible pour un renouvellement perpétuel. En d’autres termes il préfère le risque de partir à la léthargie de demeurer. Cet article a pour objectif principal de répondre à cette question que dans la poésie de Char quelles images poétiques métaphorisent ces deux tendances contradictoires, à savoir, le désir de partir, et l’attraction des origines protectrices qui amoindrit en nous le désir de renaitre de temps à l’autre.
    Keywords: Char, ouverture, clôture, renouvellement, Images poétiques
  • فريده علوي *, عارفه نساء حسيني حجازي Pages 51-64
    Cet article se penche sur l’analyse de la traduction de l’Elāhi-nāme du poète mystique Attār Neys͂ābūri par Fuad Rouhani, sous le titre de: Le livre divin. Nous nous proposons de voir si cette traduction remplit son rôle de «vecteur culturel» et de point d’échange «entre l’autre-soi et le soi-soi», d’autant plus que le traducteur est un érudit littéraire iranien, qui traduit de sa propre langue vers une langue secondaire. Il s’agit également de voir le degré de succès dans la transposition du contenu didactique de l’ouvrage source. Cette traduction est étudiée dans une perspective bermanienne au regard de la traductologie moderne, secondée d’une analyse de la traduction au regard des procédés de la traduction technique - emprunt lexical, calque, traduction littérale, transposition, chassé-croisé, étoffement, modulation, équivalence et adaptation. La démarche du traducteur quant à la dimension poétique du texte est ensuite analysée.
    Keywords: Le Livre divin, Atta?r, Fuad Rouhani, traduction poétique, perspective bermanienne
  • Mina Darabi Amin*, Maryam Farbod Pages 65-76

    Dès une première lecture des œuvres du romancier contemporain, Jean-Philippe Toussaint, l’abondance des références à l’eau fait penser à un sens plus profond de cet élément chez l’auteur. Afin de percer le secret d’un tel sens, Bachelard, le pionnier de la critique thématique proposerait une ‘critique des profondeurs’ qui permet de découvrir l’imaginaire de l’esprit poétique au moment de la création. Un moment de la rêverie éveillée où l’esprit cherche un élément matériel pour y incarner ses images. Or, la question qui se pose, c’est de savoir comment la complexité des images poétiques peut correspondre à la simplicité du style et de l’intrigue chez un romancier minimaliste comme Toussaint. Par cette étude, basée sur la typologie des eux décrite par Bachelard, nous essayerons de concevoir mieux le rapport spécifique qu’entretien un écrivain de l’extrême contemporain avec le monde extérieur. En fait, nous croyons que l’eau malgré ses symboles ambivalents de la mortalité, de la mélancolie, de la douceur, et de la maternité reste une matière élémentaire, simple et primitive chez Toussaint qui suscite l’imagination humaine avec une puissance exceptionnelle, par caractère fondamental et naturel.

    Keywords: critique de l’imaginaire, image, Bachelard, Toussaint, eau
  • Ebrahim Salimikouchi * Pages 77-88

    Quelle littérature serait utile à l’ère des systèmes socio-culturels qui réduisent de plus en plus notre capacité de liberté et de concentration, si indispensables à la production et à la réception de la vraie littérature? Qu’est-ce qu’on peut faire devant la force d’attraction du genre a-littéraire qui au lieu d’inciter à penser et agir différemment, évoque l’air résigné du fameux «c’est comme ça»? Il faut repenser et réadapter la nécessité d’une littérature qui ne veut pas être une échappatoire temporelle, une fuite perdue, un éloignement. Dans un monde qui est réduit à s’occuper des choses les plus disponibles, les plus présentes et les plus visibles, quelle serait la fonction de cette littérature? Au milieu de cette ambiance des réalités fast made des médias, son premier rôle serait de trouver une place à des réalités dont la perception est moins immédiate. Il faut laisser la vraie littérature ébranler, à nouveau, nos cadres perceptifs manipulés par l’oppression du milieu. C’est par cette implication qu’on peut attendre une nouvelle distribution plus égalitaire de la parole, et par là, du regard, de la conscience, de l’attention et transmettre des valeurs d’une meilleure démocratie.

    Keywords: a-littérature, réel, démocratie, texte, médias, logique marchandise
  • Dominique Carnoy Torabi *, Tayebeh Hosseinian Pages 89-100

    Le grand nombre de romans du 19e</sup> siècle dont le titre est un nom propre a été interprété par certains critiques (Edelman, Wilwerth et Martens) comme une quête identitaire. Aline-Ali</em> écrit par André Léo en 1869 est l’un des exemples de ce type de roman, dont l’auteur a raconté l’histoire du personnage éponyme. Le présent article, va premièrement aborder ce roman par la différence qui le distingue des autres romans de cette main chez le même auteur et ensuite étudier la relation entre le titre du roman et son contenu ainsi que l’effet que produit ce choix onomastique sur la lecture. Une question pertinente est de savoir si le titre du roman conduit le lecteur à une recherche identitaire de nature sexuelle et d’en déduire le rapport que la romancière entretient entre le titre et son pseudonyme masculin. Pour ce faire, il nous faut d’abord étudier le statut de la femme-auteur dans le contexte social du XIXe</sup> siècle, puis les motifs qui président au choix de pseudonymes masculins pour publier ses œuvres. Ensuite, nous aborderons la question du titre dans ses caractéristiques phonétiques, son rapport avec le contenu du roman et la quête identitaire qu’il engage. Nous allons suivre donc la méthodologie onomastique qui recouvre aussi les analyses titrologiques.

    Keywords: titre, choix onomastique, aliénation anaphorique, femme-auteur, identité sexuelle, narrateur neutre