فهرست مطالب

کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور در برنامه ریزی - سال نهم شماره 4 (پیاپی 904، زمستان 1397)
  • سال نهم شماره 4 (پیاپی 904، زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/12/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • رحیم یوسفی زاده، حمیدرضا ملکی صفحات 7-22
    آب ماده اولیه و ضروری حیات، توسعه صنایع، تولیدات کشاورزی و... به شمار می رود. اگر موضوع حفاظت آبها و خاکها به طور سیستماتیک و در مقیاس بسیار وسیع تحقق یابد، در واقع ثبات محیط طبیعی تامین می شود.محدوده تحقیق بین 50  35 تا 26 36عرض شمالی و12 54 تا 46 54 طول شمالی قرارداردکه از شمال به ارتفاعات البرز، از شرق به روستای ده ملا ، از غرب به شهر دامغان و از جنوب به کویر حاج علیقلی محدود می گردد. ازجمله روستاهای موجود در منطقه روستای مهماندوست،ده ملا،کلاته ملا،فرات ، زرین آباد، مهدی آباد،عباس آباد،امرزان، بق، جزن،حیدرآبادو حاجی آباد می باشدکه جمعیتی حدود 62000 نفر را همراه با شهر دامغان در بر می گیرد. شغل اصلی جمعیت منطقه مذکور باغداری می باشد. معضل افت آبهای زیرزمینی، شور شدن آبها، افزایش تقاضا و پتانسیل منطقه جهت افزایش سطح زیر کشت، نیاز به بررسی همه جانبه در ایجاد توسعه پایدار داشته و جزء ضروری ترین مسائل منطقه است. جهت رسیدن به این منظور تمامی عوامل جغرافیایی و طبیعی به خصوص ژئومورفولوژی منطقه به صورت دقیق و میدانی و با استفاده از نرم افزار GIS مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته اند تا نقش آنها بر منابع آب این منطقه که یکی از مراکز فعالیت های انسانی در زمینه کشاورزی است مشخص گردد.نتایج نشان می دهد که ژئومورفولوژی منطقه شامل کوه های بلندبا تاثیردرمیزان بارش همچنین تشکیلات آهکی تکتونیزه سهم عمده ای در تامین آب منطقه دارد که همراه با دشت سر های گسترده نقش اصلی را در تغذیه سفره ها ایفاء   می نمایند.
    کلیدواژگان: ژئومورفولوژی، ذخیره سازی آب، توسعه پایدار، کویر حاج علیقلی، GIS
  • زهره ناگهانی*، مهدی ثقفی صفحات 23-38
    شهرسازی با رویکرد توسعه پایدار ابزاری جهت کنترل و هدایت توسعه شهر و فعالیت ها و ارتقای کیفیت های محیطی شهر به شمار می رود. استفاده از رویکرد  پایداری  توسعه شهری فرصت هایی را برای خلق سیستم های جغرافیای کاربردی که از طریق این سیستم ها، می توان فرآیندهای طبیعی، محیط های شهری و فعالیت های انسانی را با یکدیگر ادغام نمود پدید می آوردبررسی های این مقاله توسعه شهر تربت حیدریه با تاکید بر اثر گسل درونه نسبت به میزان سهم آسیب پذیری شاخص های مختلف در ابعاد مختلف توسعه  را نشان می‏دهد روش تحقیق این مقاله توصیفی - تحلیلی  بر پایه روش جمع اوری کتابخانه ای و تحلیل بر اساس روش وزن دهی و انتخاب معیار با استفاده از تکنیک AHP است. دراین تحقیق 12 معیار برای انتخاب شاخص توسعه پایدار شهری تربت حیدریه با تاکید بر نقش گسل درونه در ابعاد توسعه کالبدی ، ژئومرفولوژی و زیست محیطی در نظر گرفته شد و سپس به این عوامل وزن داده شد نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که در مجموع و با طیف های متفاوت، درصد قابل توجهی از مناطق و محلات مختلف شهر آسیب پذیر می باشند که درخصوص کاهش خطرات احتمالی بایستی برنامه ریزی متناسب در این محلات صورت پذیرد.
    کلیدواژگان: آسیب پذیری شهر، پایداری شهر، گسل درونه، تربت حیدریه
  • مریم چشک *، زهرا علی جو صفحات 39-54
    بافت قدیمی اکثر شهرها به مرور زمان و در اثر تحولات جدید، عملکرد گذشته خود را از دست داده و رفته رفته رو به اضمحلال گذارده و امروزه نیز به عنوان بزرگ ترین معضل در شهرها مطرح هستند. در همین راستا، تحقیق حاضر به دنبال احیاء بافت فرسوده شهرسرخس برای رسیدن به شاخص های توسعه پایدار شهری می باشد. روش به کار گرفته در این پژوهش از نوع توصیفی -تحلیلی است و اطلاعات به دو طریق مطالعات کتابخانه ای و میدانی(مصاحبه و مشاهده) جمع آوری شده است. جامعه ی آماری این تحقیق، ساکنین بافت فرسوده باجمعیتی بالغ بر 13241 نفر هستند. در این تحقیق ویژگیهای اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیست محیطی محدوده ی مورد مطالعه و همچنین مشکلات و معضلات کالبدی ساکنین بافت، مورد بررسی قرار گرفته که سهم عمده ای از مشکلات مشارالیها را نیز در بر دارد. البته سهم 84 درصدی مالکین در این بافت نسبت به کل شهر که دارای سهم زیادی از اراضی موقوفه می باشد شرایط را برای احصاء بهتر فاکتورهای احیاء بافت فرسوده با ملاحظات توسعه پایدار فراهم آورده است. در انتها براساس تحلیل یک پارچه (SWOT) و سامانه اطلاعات جغرافیایی(GIS) برای تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده شده است. در این پژوهش سعی گردیده براساس یافته ها، پیشنهادات عمومی، قانونی و اجرایی بر پایه شاخصه های توسعه پایدار و با محوریت مشارکت هدفمند و مداخله سازمان یافته ساکنین بافت در اجرای پروژه های احیاء منطقه ارائه گردد که بدلیل عدم فعالیت زیاد پژوهشگران در این خصوص قابل استفاده و بهره برداری است.
    کلیدواژگان: بافت فرسوده، توسعه پایدار، کالبد، احیاء، سرخس
  • جمال مراد نژاد*، وحید باقری صفحات 55-69
    گردشگری از آن دسته از صنایع است که درآمد ها و عواید بیشماری برای جوامع بدنبال دارد. پس از دگرگون شدن تقاضاها در دهه ی 90 و پاگذاشتن به قرن 21، اشکال دیگری از گردشگری جانشین گردشگری انبوه مرسوم شدند. زمین گردشگری یا ژئوتوریسم یکی از آن اشکال است که بر شناخت اشکال و فرآیند های زمین شناختی تمرکز دارد. توجه به این بخش از گردشگری بدلیل رقابتی شدن مقاصد گردشگری روز به روز بیشتر می شود. شهرستان دهلران در استان ایلام از جمله این مقاصد است که ژئوسایت های منحصر بفردی بنام غار خفاش، چشمه های آبگرم و چشمه های قیر دارد. موقعیت ویژه مکانی آنها دهلران را از دیگر مقاصد مشابه متمایز می کند. تاکید این مقاله بر نزدیکی این ژئوسایت ها به هم در قالب یک مثلث و بررسی فواصل و توانمندی های حاصل از این مزیت است. این مطالعه از حیث هدف کاربردی بوده و با رویکردی «توصیفی- تحلیلی» سعی در واکاوی توانمندی های حاصله از ژئوسایت های گردشگری در این شهرستان دارد. اطلاعات مورد نیاز آن برای تحلیل، از منابع به روز و تخصصی و همچنین وب سایت های رسمی بدست آمده است. یافته ها نشان می دهند که با توجه به مسافت های نزدیک و کم نظیر بودن ژئوسایت ها، سرمایه گذاری در این جاذبه ها توجیه پذیر بوده و پتانسیلی بسیار قوی در جهت جذب گردشگر و متخصصان دارند. در انتها با بررسی نتایج پژوهش و در نظر گرفتن شرایط جغرافیایی-مکانی  منطقه پیشنهادهای سازنده ای برای توسعه ی ژئوتوریسم در استان ایلام داده شده است.
    کلیدواژگان: ژئوتوریسم، ژئوسایت، شهرستان دهلران
  • علی رجبلو*، حسین آقا محمدی، مجید رحیم زادگان، محمد علی رجایی صفحات 69-82
    تهران به عنوان بزرگترین کلانشهر ایران در زمره آلودهترین شهرهای جهان به حساب می آید. با توجه به تاثیرات آلودگی هوا بر سلامت و محیط زیست، ضرورت شناخت دقیق آلاینده ها و مشخص نمودن پهنه های آلوده ضروری به نظر میرسد.هدف این پژوهش، بررسی توانایی داده های سنجنده مودیس، در سنجش آلودگی هوا در کلانشهر تهران و تولید نقشه های کیفی هوا با استفاده از این داده ها و داده های زمینی میباشد.:در این تحقیق داده های مربوط به آلاینده های PM10، ازن، منو اکسید کربن، دی اکسید گوگرد، PM2.5در سال 1394 با استفاده از روش کریجینگ ساده به عنوان یک روش زمین آماری در حالت های مختلف مورد ارزیابی قرار گرفت و نقشه های سطوح آلاینده ترسیم گردید. همچنین از تصاویر ماهوارهای سطح اول و داده های سطحدوم سنجنده مودیس، برای انجام تحلیلهای کیفی و کمی ذرات معلق هوا در سطوح وسیع استفاده شد. با بکار بردن شاخص اختلاف نرمال گردوغبارمربوط به داده های سطح اول و پارامتر هایی نظیر عمق اپتیکی و نمای انگستروم مربوط به داده های سطح دوم، میزان همبستگی با استفاده از باندهای 3 و 7 سنجنده ی مودیس محاسبه و مقدار RMSE آنها با داده زمینی مربوط به آلاینده PM10 محاسبه گردید. :نتایح نشان داد که همبستگی مناسبی بین پارامترهای تصاویر ماهوارهای و اندازهگیری زمینی وجود دارد. این نوع همبستگی نشانگر توانایی تصاویر این سنجنده در شناسایی گردوغبار جوی است. همچنین در بخش دیگر این تحقیق نقش پارامترهای هواشناسی تاثیرگذار بر آلودگی هوا مورد بررسی قرار گرفته و مشخص شد که آلاینده شاخص غالب در سال 94، ذرات معلق PM2.5وPM10بوده است. از عوامل موثر در افزایش غلظت آلاینده ها، استمرار شرایط جوی پایداربوده است که باعث انباشت آلاینده ها شده است.
    کلیدواژگان: سیستم اطلاعات مکانی، درونیابی، سنجنده مودیس، pm10
  • قدیر صیامی، محمد گل محمدی، علی طالبی* صفحات 83-97
    شهرها با توجه به تغییرات شدید جمعیتی و کاربری زمین یکی از حساس ترین مناطق جغرافیایی محسوب می شوند که اگر این تغییرات توسط متولیان امر و شهرداری ها بررسی و پیش بینی نگردد باعث بروز لطمات جبران ناپذیر مالی و جانی به شهروندان می شود. عدم برنامه ریزی در زمینه توسعه شهری و تعیین سمت و سوی مناسب رشد شهر امروزه موجبات خسارات و هزینه های جبران ناپذیری گشته است که از آن جمله می توان به گسترش شهرهایی مانند نیشابور بر روی حریم قنوات اشاره کرد. قنات یکی از قدیمی ترین و اقتصادی ترین روش های استخراج آب های زیرزمینی و بخشی از میراث ملی ایرانیان محسوب می شود. اما امروزه با پائین رفتن سطح آبهای زیرزمینی و خشک شدن قنات ها، این کانال های زیرزمینی تبدیل به بحران در مناطق شهری شده است. در ایران سالانه در اثر فروریزش ناشی از کانال های قنات ها ده ها ساختمان دچار خسارت می شود. مقاله حاضر با روش میدانی-تحلیلی و با استفاده از مطالعات اسنادی، بهره گیری از مدل فرآیند تحلیلی سلسله مراتبی AHP و نرم افزارGIS با بکارگیری شاخص های مختلف و ارزش گذاری معیارهای مرتبط با فرونشست زمین به بررسی مناطق در معرض خطر در شهر نیشابور می پردازد و در پایان نیز راهکارها و سیاست هایی به منظور پیشگیری، برنامه ریزی مناسب و چگونگی مدیریت بحران در صورت بروز خطر ارائه می گردد.
    کلیدواژگان: ساختار کالبدی، بحران، فرونشست، نیشابور
|
  • Rahim Yosfizadeh, Hamidreza Malaki Pages 7-22
    Water is life  resource  for living creatures especially  human  being .Water is the first and necessary toop for industrial development the base for agricultural production .if the mater of water and soil conservation be considered systematically and in the wide spread scale, in fact the consistency of natural environment is fulfilled (rajaei 1382).The resource area is located between 50 35 to 26 36 of north  latitude and 12 54 to 46 54 north longitude which reaches from north to alborz mountain frome east to moladeh village, from west to damghan city and from sout to hajaligholi playa . in this area the following villages are located , mehmandoost, dehmolla, kalatimolla, forat,zarrinabadmehdiabad,abbasabadT,vamerzan,bagh,jazan,heidarabad and haji abad which contain a population about 62000 person including damghancity. the main occupation of population of this region is gardening. The disaster of underground water table falling , Stalinization of water, increase of demand and region potential for increasing cultivating lands needs a full study for providing sustainable situation and is one of the most necessary need of the ragion. In order to reach to this aim all geographical, natural and especially geomorphology agents of region were strictly and in the field , using GIS hardware were studied to find the role of them on water resources of this area where is one of the centers of human activities in the field of agriculture . the results show that the geomorphology of the region including tall mountains, affecting on the amount of rainfall, also tectonized limestone formation, have an important role on water provision of the region, which with wide plainheads have the principle role oo feeding underground tables.
    Keywords: water reservation, geographical, geomorphological situations, hajalgholi playa, GIS
  • Zohreh Nagehani *, Mahdi Saghafi Pages 23-38
    Sustainable urban development is a tool for controlling and directing city development and activities and promoting the city's environmental qualities. The use of sustainable urban development approach provides opportunities for the creation of applied geographic systems through which these systems can integrate natural processes, urban environments and human activities. Reviews of this article Develop the city of Torbat Heydarieh with The emphasis on the intrusion of the fault in relation to the extent of the vulnerability contribution of different indicators in different dimensions of development. The method of this research is descriptive-analytic based on the library collection method and analysis based on the method of weighting and selection of criteria using AHP technique. In this research, 12 criteria for selecting the sustainable urban development index of Torbat-e-Heydarieh with emphasis on the role of Duroneh fault in the dimensions of physical, geomorphologic and environmental aspects were considered. Then, these factors were weighed. The results of the research show that in total With a range of different areas, a significant percentage of the city's various districts and districts are vulnerable, with a view to reducing potential risks, appropriate planning should take place in these neighborhoods
    Keywords: City Vulnerability, City Stability, Dornoeh Fault, Torbat Heydarieh
  • Maryam Cheshak*, Zahra Alijoo Pages 39-54
    The old texture of most cities over time and due to new developments has lost its past performance and gradually declining, and nowadays, as the largest ancient texture of most cities, over time and due to new developments, its past performance Lost and gradually disappeared and today they are considered as the biggest problem in the cities. In this regard, the present study seeks to revive the worn out urban landscape in order to achieve sustainable urban development indicators. The method used in this research is descriptive-analytical and information is collected in two ways through library and field studies (interview and observation). The statistical population of this study is the population of the worn out tissue with a population of 13,241 people In this research, the economic, social, physical and environmental characteristics of the study area as well as the physical problems and problems of residents of the tissue have been investigated, which also includes a major part of the problems of attendance. Of course, the 84% share of owners in this context, as compared to the whole city, which has a large share of endowment lands, has provided the conditions for a better account of the factors of corroded tissue regeneration with sustainable development considerations. Finally, based on SWOT analysis and Geographic Information System (GIS), data analysis has been used. In this research, it has been tried based on the findings, general, legal and executive suggestions based on indicators of sustainable development focused on targeted participation .
    Keywords: Worn out texture, Sustainable Development, body, regeneration, Sarakhs
  • Jamal Moradnrjad*, Vahid Bagheri Pages 55-69
    Geo tourism is one of the industries that has many revenues and revenues for societies. Following the transformation of demand in the 90s and the 21st century, other forms of tourism replaced the traditional mass tourism. The land of tourism or geo tourism is one of those forms that focuses on the understanding of forms and geological processes. Considering this part of tourism due to the competitiveness of tourism destinations is increasing day by day. The city of Dehloran in the province of Ilam is one of the destinations for the unique geo site alled the bog cave, spa springs and bitumen springs. Their special position distinguishes Dehloran from other similar purposes. The emphasis of this paper is on the proximity of these geo site together in the form of a triangle and the study of the distances and capabilities of this advantage. This study is an applied objective and has tried to analyze the capabilities of the tourism egoists in this city with a descriptive-analytical approach. The information it needs for analysis, from up-to-date and specialized resources, as well as official websites. The findings show that investing in these attractions is justifiable and has a very strong potential for attracting tourists and specialists, given the close distances and geostationary distances. Finally, by considering the results of the research and considering the geographical location of the region, constructive suggestions are made for the development of geotourism in the province of Ilam..
    Keywords: Geotourism, Geosite, Dehloran County, Cave
  • ALI Rahabloo*, Hosin Aghamohamdi, Majid Rahimzadegan, Mohamadali Rajaee Pages 69-82
    Background and Objective
    As the biggest metropolis of Iran, Tehran is among the most polluted cities of the world. Due to the detrimental effects of air pollution on health and environment, determining the exact pollutant and areas of pollution is necessary. The aim of this study was to investigate the ability of MODIS data.
    Methods
    This study measure particulate matter (particle pollution) in urban areas and make air quality maps using these data and the ground data. Data related to the pollutants pm10, o3, co, so2,pm2.5 in 1394 using simple kriging method as a method of  ground statistics in different modes were evaluated and maps of pollutants levels were drawn. In addition, satellite images of the first level and second level data of this sensor for qualitative and quantitative analysis of particulate matter was used in large areas. Then, using the Normalized Difference dust Index (NDDI) related to the first level data and parameters such as optical depth and Angstrom view related to the second level data, their correlation and RMSE with ground data related to the pollutant PM10was calculated.
    Findings
    Results indicate that there was proper correlation between satellite images parameters and ground measurements. Discussion and
    Conclusion
    This correlation indicates the images ability of this sensor to detect atmospheric dust. Also, in this study the role of meteorological parameters influencing air pollution was investigated and results indicate that the dominant pollutant index in the year94, was the particulate matter pm2—.5and PM10.Continuous stability of weather condition is among the effective factors that increase the density of pollutants that leads to the pollutants accumulation.
    Keywords: geographic information system, interpolation, MODIS sensor, pm10
  • Ghadir Siyami, Mohammad Golmohammadi, Ali Talebi * Pages 83-97
    Cities are considered to be one of the most sensitive geographical areas due to demographic changes and land use, which, if these changes are not explored and foreseen by the authorities and municipalities, will cause irreparable financial and human damages to the citizens. The lack of planning in the field of urban development and determining the proper direction of growth of the city today has caused irreparable losses and costs, such as the expansion of cities such as Neishabur on the territory of Qanat. Ghannat is one of the oldest and most economical methods for extracting groundwater and is part of Iran's national heritage. But today, with the underground water level and the drying of the aqueducts, these underground channels have become a crisis in urban areas. Dozens of buildings are damaged in Iran annually due to its collapse caused by the canals of the Qanats. The present paper uses a field-analytical method and using documentary studies, using the AHP hierarchical process model and GIS software using various indicators and valuation of land subsidence criteria to study the areas at risk in Neyshabour city. Finally, there are also strategies and policies to prevent, plan and manage crisis management in the event of a risk.
    Keywords: physical structure, crisis, Subsidence, Neyshabur