فهرست مطالب

مطالعات میان رشته ای در علوم انسانی - سال یازدهم شماره 1 (پیاپی 41، زمستان 1397)
  • سال یازدهم شماره 1 (پیاپی 41، زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/10/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • اعظم معتمدی*، محمد یمنی، علی خورسندی طاسکوه، محبوبه عارفی صفحات 1-31
    پژوهش های میان رشته ای در دو دهه اخیر از رشد کم سابقه ای برخوردار شده اند. مرور ادبیات علمی مربوط نشان می دهد که این دسته از پژوهش ها اهمیت روش شناختی و نیز گونه شناختی معتنابه ای دارند. هدف این پژوهش این است که با استفاده از روش اسنادی و با توجه به روند تاریخی به مقایسه و توصیف و تبیین طبقه بندی های مختلف از پژوهش میان رشته ای، فارغ از طبقه بندی های که تاکنون انجام شده است، بپردازد. این مطالعه با رویکردی تبارشناسانه بر آن است  که به رغم به هم پیوستگی ها، گسستگی ها، و طبقه بندی های گوناگون پژوهش میان رشته ای، به ریشه یابی این گونه ها پرداخته و گفتمان جدیدی را در این قلمرو مطرح سازد. این مقاله نشان می دهد که طبقه بندی های پژوهش در بسیاری از موارد با هم همپوشانی داشته و پژوهش میان رشته ای از اواخر قرن بیستم تا دهه های اخیر همراه با تحولات نقش دانشگاه ها در جامعه، از تاکید بر طبقه بندی ساختاری به سوی تاکید بر طبقه بندی ساختاری کاربردی سوق یافته است و دانش از ماهیت آکادمیک به سوی ماهیت پسا آکادمیک تغییر ماهیت داده است.
    کلیدواژگان: پژوهش میان رشته ای، طبقه بندی ساختاری، ساختاری کاربردی
  • فرشید سامانپور*، ناصر برکپور، منیژه مقصودی صفحات 33-64
    شهرسازی دربردارنده نظریه های مشارکتی و عمل باور است. یادگیری این نظریه ها مستلزم کنشگری مدنی و مردم سالار دانشگاه ها در محیطی فرارشته ای است، که در برخی کشورها از طریق خدمات مدنی انجام می شود. این خدمات در برنامه آموزشی شهرسازی ایران جایی ندارد و هدف مقاله بررسی امکان ارائه آن است. پس از مرور برخی از تجربیات جهانی خدمت رسانی دانشگاهی در شهرسازی، با توجه به تمرکز نظام آموزش عالی ایران، گونه ای خدمت رسانی موسوم به «خدمت آموزی»، که در سطح کارگاه های آموزشی ارائه می شود، در ساختار کنونی آموزش شهرسازی قابل انجام به نظر رسید. مرور تجربیات کشورهای دیگر نشان داد که خدمت آموزی در شهرسازی با موانعی در سطح فنی (به ویژه مشارکت مدنی) و ساختاری (آموزش عالی) روبه روست که به نظر می رسد ناشی از جدایی دانشگاه ها از جامعه است. در این تحقیق، با تمرکز بر سطح فنی، برای تبیین مشکلات مبانی نظری عمل باور (پراگماتیست) خدمات دانشگاهی بررسی و بر اساس آن روشی مبتنی بر تمثیل برای مشارکت مدنی ارائه شد که بتواند خدمت آموزی را در ساختار کنونی آموزش عالی ایران توجیه کند. در یک اقدام پژوهی، خدمت آموزی با کاربرد این روش در دو دانشکده شهرسازی تهران برگزار شد. پس از سه چرخه کاربرد و تامل طی سه نیمسال، نتایج با نگرش چندسویه بررسی شد، که نشان داد کاربرد روش یادشده می تواند مشکل مشارکت را تعدیل و خدمت آموزی را برای دانشجویان توجیه کند، ولی به تنهایی نمی تواند مدرسان را به پذیرش خدمت آموزی در ساختار کنونی آموزشی قانع نماید. در این مقاله، دلایل احتمالی مخالفت مدرسان و سرنخ هایی برای بررسی بیشتر و پیشبرد خدمت آموزی ارائه شده است.
    کلیدواژگان: خدمت آموزی، عمل باوری، آموزش شهرسازی، قیاس، آموزش عالی
  • حمید عبداللهیان*، زهرا اسدی صفحات 65-99
    هدف این مقاله ارزیابی تاثیر فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی بر سازگاری زیست محیطی شهروندان ایرانی به منظور دستیابی به توسعه پایدار محیط زیست ایران است. برای تحلیل یافته های این مطالعه از یک سنتز نظری که رویکردهای پایداری اکولوژیک، توانمندی اجتماع، و توسعه مشارکتی را به هم پیوند می دهد، استفاده شده است. روش شناسی این مقاله، کمی و بر اساس پیمایش بوده و از نمونه گیری هدفمند و خوشه ایچندمرحله ای برای انتخاب نمونه ها استفاده شده است. این مقاله برای دستیابی به اهداف پژوهش، نگرش فعالان محیط زیست را مورد سنجش قرار داده است. برخی یافته ها نشان می دهند که متغیرهای استفاده از فناوری های ارتباطات و اطلاعات و سازگاری زیست محیطی شهروندان هم تغییر بوده و رابطه همبستگی دارند (4/0r=). همچنین میزان تاثیر فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی بر سرمایه اطلاعاتی و آگاهی زیست محیطی به ترتیب دارای میانگین های 84/22 و 62/25 است. تاثیر فناوری های ارتباطی و اطلاعاتی بر توانمندسازی زیست محیطی و مشارکت زیست محیطی شهروندان به ترتیب میانگین های40/26 و 61/53 را نشان داده که نسبت به حد متوسط از مقادیر بالاتری برخوردار بوده اند. از سوی دیگر، مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد فناوری های ارتباطات و اطلاعات با ضریب مسیر 58/0β= بر سرمایه اطلاعاتی تاثیر می گذارد. نتایج دیگر تحقیق نشان داد سرمایه اطلاعاتی با ضریب 65/0β= بر آگاهی زیست محیطی شهروندان تاثیرگذار بوده است. همچنین، تاثیر سرمایه اطلاعاتی بر توانمندی زیست محیطی مقدار 45/0β= و تاثیر سرمایه اطلاعاتی بر مشارکت زیست محیطی شهروندان مقدار 52/0 β=را نشان می دهند.
    کلیدواژگان: سرمایه اطلاعاتی، ارتباطات محیط زیست، توانمندسازی زیست محیطی، مشارکت زیست محیطی، آگاهی زیست محیطی
  • هادی خانیکی، یوسف خجیر* صفحات 101-127
    این مقاله با هدف فراتحلیل پژوهش های مرتبط با «رسانه های اجتماعی و مشارکت سیاسی» در دو سطح پژوهش خارجی و داخلی نخست به بررسی نقاط قوت و ضعف این پژوهش ها و سپس مقایسه بین آن ها می پردازد. در این فراتحلیل، پژوهش ها در سه بخش نظری (چهار معیار)، روشی (ده معیار)، و نتیجه شناختی (دو معیار) بررسی شدند. فراتحلیل بیانگر این است که مهم ترین نقاط قوت پژوهش ها، تنوع رویکردهای نظری، استفاده از چارچوب نظری تلفیقی، تنوع جامعه آماری، تنوع شیوه های انتخاب حجم نمونه، استفاده از آزمون های آماری متنوع و درعین حال با توان آماری بالا، توجه به سطح تحلیل خرد، تنوع در رسانه های اجتماعی مورد بررسی، و توجه به تاثیرهای گوناگون در بخش نتایج است. همچنین نقاط ضعف پژوهش ها، استفاده از نظریه ها و دیدگاه های نظری غیرمرتبط در مبانی نظری، استفاده ضعیف از چارچوب های نظری تعیین شده در تحلیل یافته ها، ضعف تبیین ابعاد مشارکت سیاسی در مباحث نظری، غلبه پارادایم اثبات گرایی و روش پیمایشی، ناتوانی در استفاده از روش های کیفی و تلفیقی، ضعف سنجش روایی و پایایی ابزار، ضعف شاخص سازی متغیر مشارکت سیاسی در پرسشنامه و دست یافتن به نتایج متناقض در بحث نوع تاثیر است.
    کلیدواژگان: رسانه های اجتماعی، مشارکت سیاسی، کاربر، معیار نظری، معیار روشی
  • فیروزه اصغری*، عباس عباس پور، حمید رحیمیان، سعید غیاثی صفحات 129-164
    مطالعه درباره فرهنگ هر اجتماع بدلیل ویژگی هویت بخشی و ایجاد مرز در تشخیص اجتماعات گوناگون از هم، از الزامات اصلی برای شناخت آن اجتماع تلقی می گردد. دانشگاه نیز یکی از این اجتماعات است که اگر چه مطالعه درباره فرهنگ آن مورد توجه محققان حوزه های مختلف علمی قرار گرفته است؛ اما برخلاف دیگر مطالعات انجام شده درباره دانشگاه، از کاستی ها و شکاف مطالعاتی قابل توجهی برخوردار است. به نحوی که می توان به صراحت به عدم بلوغ مطالعات فرهنگ دانشگاهی در ایران اشاره نمود. مقاله حاضر با هدف پاسخ به این مساله، به واکاوی مفاهیم، دیدگاه ها و نظریه های مرتبط در این حوزه و تحلیل آن پرداخته است. واکاوی انجام شده نشان می دهد که عدم توسعه مفهومی و روشی مطالعات « فرهنگ دانشگاه(ی)» صرف نظر از پیچیدگی سه مفهوم فرهنگ، سازمان و دانشگاه، از سه دلیل اصلی نشات می گیرد: عدم تفکیک مفهومی «فرهنگ دانشگاه» از «فرهنگ دانشگاهی»، عدم توجه به تعلق مطالعات فرهنگ دانشگاه(ی) به حوزه میان رشته ای و عدم تفکیک روش شناختی میان دو رویکرد« داشتن» فرهنگ به مثابه یک متغیر و « بودن» فرهنگ به مثابه استعاره ریشه است.
    کلیدواژگان: فرهنگ، فرهنگ سازمانی، فرهنگ دانشگاه، فرهنگ دانشگاهی، میان رشته ای
  • الهام حبیبی*، عباس منوچهری، طاهره میرعمادی، رضا مهدی صفحات 165-197
    نظریه سرمایه انسانی نقش مهمی را در ورود و اثرگذاری نظام آموزش عالی در روند توسعه برعهده دارد. هدف از این مقاله، اندیشه شناسی سیاسی نظریه توسعه ای سرمایه انسانی و استخراج دلالت های سیاستی آن در حوزه آموزش عالی است؛ براین اساس، از روایت دلالتی به عنوان چارچوب مفهومی و روش شناسی دلالت پژوهی استفاده شده است. یافته های این مقاله نشان می دهد نظریه سرمایه انسانی با تکیه بر مقومات و دلالت های اندیشه سیاسی مطلوبیت گرایی، مبانی نظری و هنجاری رویکرد اقتصادی و بازارمحور در حوزه نظام آموزش عالی را فراهم کرده و با تاکید بیش ازاندازه بر بعد اقتصادی آموزش و اولویت دهی به اهداف اقتصادی، بسیاری دیگر از اهداف و کارکردهای غیراقتصادی و فی نفسه ارزشمند نظام آموزش عالی را مورد غفلت و کم توجهی قرار داده است. طبق نتایج به دست آمده، نظام آموزش عالی مبتنی بر تئوری سرمایه انسانی، با انعکاس نگاه تقلیل گرا و محدودیت های حاکم بر مطلوبیت گرایی در تکیه بر انگاره انسان اقتصادی، بی تفاوتی نسبت به مسئله توزیع، تفاوت های میان فردی و فراموش کردن سایر ملاحظات ناوابسته به مطلوبیت، از کفایت نظری لازم برای ارائه تصویری همه جانبه و جامع از نقش و جایگاه نظام آموزش عالی در توسعه برخوردار نیست.
    کلیدواژگان: توسعه، مطلوبیت گرایی، نظریه روایت دلالتی، روش شناسی دلالت پژوهی
  • فاطمه مهاجرانی*، بهمن حاجی پور، شهریار عزیزی، اکبر عالم تبریز صفحات 199-228
    مهم ترین عامل موثر در عملکرد بازارگرایی دانشگاه، اشتغال دانش آموختگان در بازار و در نتیجه بهبود عملکرد بازارگرایی است. بازارگرایی در صنعت آموزشی در دید کل نگر با اشتغال دانش‏آموختگان ارتباط موثر و ویژه‏ای دارد. شناسایی عواملی از دانشگاه که در بازار عملکرد دارند و باعث بهبود این عملکرد می‏شوند با هدف اشتغال دانش آموختگان یکی از مهم ترین اهداف این تحقیق است. با توجه به اینکه موضوع عملکرد در بازار، حوزه‏های مختلف برنامه ریزی آموزشی، سیاست‏گذاری‏های کلان آموزش کشور، تدوین و برنامه‏ریزی درسی و سایر موارد را شامل می‏شود در حوزه موضوعات بین رشته ای قرار می‏گیرد که رشته‏های متفاوتی مانند مدیریت آموزشی، مدیریت راهبردی، مهندسی و برنامه‏ریزی درسی، مدیریت عملکرد بازار را درگیر می‏سازد. منطبق با نیاز فضای حاکم بر مسئله، در این مقاله یک مدل فرایندی سه مرحله‏ای  ارائه شده است. با توجه به تجزیه وتحلیل صورت گرفته بر روی ابعاد و مولفه های شناسایی شده با استفاده از تکنیک دلفی فازی در روش تحلیل تفسیری ساختاری، ارتباط با صنعت و پروژه های صنعتی اهمیت بسزایی در بازارگرایی و مطابقت آموزش های دانشگاهی و نیاز بازار ایفا می کند. همین طور میزان برخورداری به دلیل اینکه دربرگیرنده سطح رفاه و زیرساخت دانشکده و منطقه پیرامون است، تاثیر زیادی بر سطح عملکرد در بازار مطابق با نتایج حاصل از نمونه ای مشتمل بر نه مرکز و آموزشکده این دانشگاه دارد.
    کلیدواژگان: عملکرد در بازارگرایی، دانشگاه فنی و حرفه ای، مدل فرایندی، معادلات ساختاری
|
  • A. Motamedi *, M. Yamani Doozi Sorkhabi, A. Khorsandi Taskoh, M. Arefi Pages 1-31
    Interdisciplinary research has been developing dramatically in the recent two decades. Reviewing the related literature shows that such research is very important in terms of its methodology and typology. This study aims to compare, describe, and determine different categories of interdisciplinary research considering their historical trends through a documentary research approach in a way other than the ones which have been done so far. This research applies a genealogical perspective to find roots of different categorizations of interdisciplinary research despite all the existing consistency and inconsistency. It also seeks to propose a new dialogue in this regard. The study indicates an overlap between different categories of research. In addition, interdisciplinary research along with changes in the role of universities has emphasized on a structural-practical categorization rather than a structural one in the late 20th century till recent decades. In the same way, the nature of knowledge has changed from an academic one to a post-academic one.
    Keywords: interdisciplinary research, structural categorization, structural-practical categorization
  • F. Samanpour *, N. Barakpour, M. Maghsudi Pages 33-64
    To learn participatory and pragmatic urban planning, students have to engage with the society in real and ultra-disciplinary settings. In some universities, such an opportunity is provided through provision of voluntary civil services. But this kind of services has not been included in the official programs of the urban planning in Iran while the highly centralized academic administration makes any formal alteration very difficult. The aim of this article is to examine the possibility of introducing civil services within the current administration. It was pursued through an action research which tried to establish service at studio level. This kind of service is mostly known as “service-learning”. A review of the literature showed that service-learning in the field of urban planning suffers from the isolation of universities from the society. This problem manifests itself at two levels: the administrative structure and the professional techniques of participation. Focusing on the professional level, the pragmatic formulation of democratic engagement of universities is reviewed. Using this foundation, an alternative method of participation based on the analogy and metaphor is introduced. This method was adopted, reflected on and reformed within three semesters of action research. The final edition of the method satisfactorily eased the technical problems and justified the voluntary service for students within the current administration. But the collaborating professors rejected the sufficiency of the mere method, without structural modifications. The probable reasons for that rejection are discussed for further studies.
    Keywords: analogy, university, Pragmatism, service-learning, planning education
  • H. Abdollahyan *, Z. Asadi Pages 65-99
    This paper addresses the issue of using ICTs to improve environmental standards of Iran.  The objective of this paper is to examine the impact of ICTs on Iranians’ environmental adaptation. The paper contributes to the production of knowledge in the area of promoting sustainable development based on the necessities of Iran's environment.  We used a theoretical synthesis that establishes a logical link between ecological sustainability, community empowerment, and participatory development.  Methodologically, we committed to Jensen and Jankowski’s approach while using a quantitative approach to collect data.  Some of the findings indicate that the use of ICTs has a direct and significant effect on the friendly approach of the people towards the environment (r = 0.4). On the other hand, the mean effect of ICTs on information capital is 22.84, and the mean effect of ICTs on environmental awareness is 25.62.  Also, the mean impact of ICTs on environmental empowerment (26.40) and the mean effect of ICTs on environmental participation (53.61) show a higher range than the expected mean.  It means that there is good awareness of the application of ICTs in Iran’s environment.  Moreover, an analysis of the structural equations modeling shows that ICTs with a path coefficient of β = 0.58 affected information capital. Different results indicate that information capital affects environmental awareness, environmental empowerment, and environmental participation with the path coefficients of β = 0.65, β = 0.45 and β = 0.52 respectively.
    Keywords: information capital, information & communication technologies, environmental communication, environmental empowerment, environmental participation
  • H. Khaniki, Y. Khojir * Pages 101-127
    This research aimed at analyzing research on "social media and political participation" in two levels of external and internal research, first of all, to examine the strengths and weaknesses of these studies and then compare them. In this meta-analysis, 17 research (9 external and 8 internal) were studied in three theoretical sections (4 criteria), a method (10 criteria) and a cognitive (2) criterion. The meta-analysis shows that the most important strengths of research, the diversity of theoretical approaches, the use of the integrated theoretical framework, the diversity of the statistical society, the variety of sample selection methods, the use of various statistical tests, and, at the same time, with high statistical power, attention The level of micro analysis, diversity in the social media, and attention to the various impacts in the results section And the weaknesses of the researches, the use of some unrelated theoretical approaches and approaches in theoretical foundations, the weak use of the theoretical frameworks defined in the analysis of the findings, the inability to explain the dimensions of political participation in the theoretical discussions, the overcoming of the proof paradigm And the method of scrolling, the inability to use qualitative and combination methods, the lack of consideration of tool validity, the lack of use of statistical tests to determine the normality of the sample size for measuring parametric tests, the disability in indexing From political participation in the questionnaire and achieving contradictory results in the discussion of the type of effect.
    Keywords: Social Media, Political Participation, theoretical, user
  • F. Asghari *, A. Abbaspour, H. Rahimian, S. Ghiasi Nodooshan Pages 129-164
    Studying the culture of every community, because of identity characteristics and borders distinguishing different communities, is one of the main requirements for understanding that community. Although researchers from different fields have carried out studies on the culture of university as an important community, unlike other studies on universities, numerous shortcomings and gaps can be found in these studies, leaving studies on academic culture at an immature stage. The present article aims to analyze concepts, views and theories related to this field in order to deal with these problems. The analysis carried out here shows that failure in the conceptual and methodological development of studies on ‘university culture’, regardless of the complexity of the concepts of culture, organization and university, has three main reasons: failure to distinguish between “culture of university” and “academic culture”, failure to recognize that studies on university culture belong to interdisciplinary fields, and failure to methodologically distinguish between the ‘has approach’ (culture as a variable) and ‘is approach’ (culture as a root metaphor).
    Keywords: Culture, Organizational Culture, University Culture, Academic Culture, Interdisciplinary
  • E. Habibi *, A. Manouchehri, T. Miremadi, R. Mahdi Pages 165-197
    The human capital theory has played an important role in the introduction and effectiveness of higher education in the development process. The purpose of this article is to study the human capital theory from the viewpoint of political thought and extract its policy implications in the realm of higher education; accordingly, the implicative narrative theory has been used as a conceptual framework and implication research as a methodology. The findings of this paper suggest that the human capital theory based upon utilitarianism provides theoretical and normative bases of an economic approach and market model in higher education. With an overemphasis on the economic dimension of education and giving priority to economic goals, the human capital theory has ignored many other non-economic and intrinsically important functions and goals of the higher education system. This allows the conclusion that the application of human capital theory in higher education suffers from the same reductionist view and shortcomings of utilitarianism, and does not have sufficient theoretical efficacy to offer a comprehensive and multi-dimensional image of the higher education system in the development process.
    Keywords: development, utilitarianism, implicative narrative theory, implication research
  • F. Mohajerani *, Bahman Hajipour, Sh. Azizi, A. Alem Tabriz Pages 199-228
    The most important factor affecting university market practice is the employment of graduates in the market and, consequently, the improvement of market orientation. Marketing in the educational industry has a special relationship with the employment of graduates in the field of education. Identifying the factors that have been operating on the market and improving the performance of graduates is one of the most important goals of this research. Considering that the topic of performance in the market of different areas of educational planning, macro education in the country, curriculum development, and other subjects is included in the field of interdisciplinary subjects, Different types of educational management, strategic management, engineering, and curriculum designing involve market performance management. Conforming to the space requirement of the problem, this paper presents a three-step process model. Regarding analyzing the dimensions and components identified using the Fuzzy Delphi technique, the structural interpretation analysis of the relationship with the industry and industrial projects plays an important role in market orientation and the matching of academic training and market requirements, as well as the factor of being due to Including the level of well-being and infrastructure of the faculty and the surrounding area has a high impact on the level of performance in the market according to the results of an example of nine universities and colleges.
    Keywords: performance-oriented market, university, process models, PLS