فهرست مطالب

پرتو وحی - سال پنجم شماره 1 (بهار و تابستان 1397)
  • سال پنجم شماره 1 (بهار و تابستان 1397)
  • 120 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1398/04/20
  • تعداد عناوین: 6
|
  • امیر دیوانی صفحات 3-20

    خداوند یکی از معجزه های پیغمبر خاتم(ص) را کتاب ختمی قرآن قرار داد. این معجزه، سراسر دوره ختمی از ظهور پیغمبر خدا(ص) تا پایان این جهان و برپایی جهان آخرت را فرامی گیرد. چگونه است که خداوند یکی از معجزه های جاودان پیغمبر خود(ص) را کتاب یا کلام قرار داده و نبی(ص) و وصی(ع) را مامور به ابلاغ، حفظ، تعلیم و تفسیر آن کرده است؟ مناسبت میان سخن وکلام بودن معجزه ختمی و مخاطبان عام آن را باید در ورود عقل انسانی به مرتبه ای متمایز از پیش جست؛ معجزه ای که بتواند همیشه و در همه جا و در همه احوال برای عقل حاضر باشد. سراسر این سخن، کلام و کتاب، از واژه ها تا ترکیب ها و از گستره معانی آن تا سراسر واقع، به علم بی پایان الهی مستند است و شرح و تفسیر واقع آن نیز به علم لدنی و بی مرز و کرانه نبی(ص) و وصی(ع) سپرده شده است. مخاطبان در فهم مقاصد این کتاب، باید همواره شان اعجازی آن را در نظر داشته باشند. این توجه موجب می شود تا مخاطبان شرایط بهره مندی از پیغام های آن را در خود فراهم سازند. در مراجعه به اعجاز ختمی قرآن، دانش بلاغت، به مثابه یک دانش که علوم زبانی، منطقی و معرفت شناختی را در خود جمع کرده است، ضرورت دارد. در این نوشتار، رابطه و مناسبت میان معجزه ختمی قرآن با خاصیت عقلی انسان پایه نیازمندی به دانش بلاغت در فهم بهتر این معجزه قرار داده شده است.

    کلیدواژگان: کتاب خدا، پیغمبر ختمی(ص)، معجزه ختمی، بلاغت، تفسیر
  • عبدالرحیم سلیمانی صفحات 21-38

    قرآن مجید در باره تحمیل دین چه موضعی دارد؟ یک پاسخ مشهور این است که مطابق آیه «لا إکراه فی الدین؛ در دین هیچ اجباری نیست» (البقره، 256) و یکی دو آیه دیگر تحمیل دین جایز نیست. اما کم نبوده اند، کسانی که قائل شده اند، این آیه با آیه جهاد نسخ شده است. ادعای این نوشتار این است که اولا، مضمون این آیه و آیات مشابه امری عقلی و ارشاد به حکم عقل است و نسخ بردار نیست؛ ثانیا، این مضمون در بیش از صد آیه قرآن که در بیش از شصت سوره قرآن، برخی مکی و برخی مدنی و برخی مربوط به اوایل بعثت و برخی مربوط به اواخر آن،  پراکنده هستند، تکرار شده است و بنابراین نسخ این مضمون به معنای نسخ قرآن است. علاوه بر این تحمیل دین با تعالیم بنیادین دین از قبیل «انسان شناسی»، «رستگاری شناسی» و... ناسازگار است. پس عدم جواز تحمیل دین به هر درجه و اندازه از مسلمات قرآن مجید است.

    کلیدواژگان: قرآن، دین، تحمیل دین، آزادی دین
  • اعظم پویازاده، محدثه ایمانی صفحات 39-58

    التفسیر البیانی للقرآن الکریم اثر عایشه عبدالرحمن معروف به بنت الشاطی از جمله آثار موفق گرایش تفسیر ادبی معاصر محسوب می شود. بنت الشاطی ادعا می کند، اصلی ترین مبنای فکری امین خولی بنیان گذار گرایش تفسیر ادبی یعنی فهم قرآن به عنوان متنی ادبی و تطبیق قواعد فهم متون ادبی بر قرآن را جهت فهم درست آن پذیرفته است اما این نوشته بر آن است تا نشان دهد، وی به کفایت قرآن، یعنی بی نیازی فهم قرآن از داشتن اطلاعات تاریخی پیشینی، نیز به اصالت مفهومی قرآن[1]، یعنی اصل بودن مفهوم در برابر عبارات زیبای ادبی قرآن قائل است. بنابراین می توان گفت، بنت الشاطی برخلاف امین خولی، تطبیق تمامی قواعد فهم متون ادبی بر قرآن را لازم نمی داند. البته او با اجرای عمده مراحل پیشنهادی امین خولی توانسته است، اثری مقبول و به دور از اسرائیلیات و با بهره گیری از دانش زبان شناسی بیافریند. بنا براین در این نوشتار پس از بیان خلاصه ای از روش امین خولی، مطابق آنچه در مقدمه بنت الشاطی آمده است، اشتراکات وتفاوت های مبانی تفسیری بنت الشاطی با امین خولی به صورت گسترده آشکار می شود.

    کلیدواژگان: تفسیر ادبی، بنت الشاطی، مبانی تفسیری، دیدگاه های قرآنی، التفسیر البیانی للقرآن الکریم
  • یوسف خانمحمدی صفحات 59-72

    از حقوق اساسی هر فردی در جامعه، آگاهی از شرایط کشور و مشارکت در تصمیم گیری های کلان جامعه است، از آنجا که مشارکت سیاسی مستقیم در تمام امور جامعه برای آحاد مردم غیر ممکن است، این ضرورت باید از طریق مکانیزم خاصی از جمله انتخاب نماینده یا نمایندگانی از سوی مردم انجام شود که با حضور در ساختار قدرت و تصمیم سازی امکان حضور موثر در تصمیم گیری ها فراهم گردد. بنابراین در جامعه اسلامی این سوال مطرح است، انتخاب نماینده در سطح جامعه و تصمیم گیری جمعی معمولا به اجماع مطلق نایل نمی شود، به صورت عادی به اقلیت و اکثریت منجر می گردد، مبانی قرآنی مشروعیت اکثریت چیست، مدعای مقاله گویای این حقیقت است که رای اکثریت در تصمیم گیری و تصمیم سازی مبنای قرآنی دارد؛ لذا با تاکید بر دیدگاه آیت الله موسوی اردبیلی مبنای رای اکثریت بر اساس نظر ایشان اثبات شده و برای حفظ و صیانت از مشروعیت رای اکثریت و جلوگیری از فساد، نقد و ارزیابی عملکردها و تصمیم سازی ها به صورت مستمر لازم و ضروری است. در نگارش مقاله از روش «تاریخ فکری »[1] استفاده شده است، براساس این روش بین اندیشه و واقعیت های سیاسی - اجتماعی، تعامل دائمی در جامعه برقرار است، تحت تاثیر نیازها و بحران ها، اندیشه شکل می گیرد و اندیشه تولید شده باعث تغییر و دگرگونی در جامعه می شود.

    کلیدواژگان: قرآن، رای اکثریت، مشروعیت، موسوی اردبیلی
  • سید ابوالفضل موسویان، یونس گلمحمدی صفحات 73-94

    تاریخ گذاری قرآن و شناخت زمان و مرتبه تاریخی آیات و سور قرآنی یکی از مهم ترین مباحث روز علوم قرآنی است. قرآن پژوهان معاصر ایرانی در این زمینه تحقیقاتی داشته اند که به دو گروه عمده متن گرایان و نقل گرایان تقسیم می شوند. این مقاله ضمن بیان دیدگاه های فوق و بررسی روش های تاریخ گذاری آن ها که شامل «آهنگی- موضوعی»، «مضمون نگری»، «ریاضی- آماری»، «نقلی محض» و «نقل متکی بر متن» می شود، به این نتیجه رسیده که مطمئن ترین راه در تاریخ گذاری قرآن «نقل متکی بر متن» است.

    کلیدواژگان: تاریخ گذاری قرآن، ترتیب نزول آیات، سیر تحول قرآن
  • فرزانه السادات طباطبایی صفحات 95-114

    از جمله مباحثی که از دیرباز تاکنون اندیشه قرآن پژوهان را به خود معطوف نموده است، مسئله وجود یا عدم وجود واژگان قرآنی برگرفته از زبان های دیگر (موسوم به بحث واژگان دخیل) است. در این میان، پاره ای مبانی فکری و اعتقادی موجب شده تا عده ای از مستشرقان در برابر این موضوع، موضع ویژه ای اتخاذ نمایند و به کار رفتن تعدادی واژه دخیل درقرآن را دلیل بر غیر وحیانی بودن و اقتباس آن از کتب ادیان سابق تلقی نمایند. باور ما آن است که استفاده از تعداد اندکی واژه قرضی پدیده ای کاملا طبیعی و در راستای فرایند وام گیری زبانی در دیگر زبان ها بوده است. این نوشتارکوششی است، در جهت اثبات نادرستی مبانی نظری بعضی مستشرقان که در سه حوزه غیرامی بودن پیامبر(ص)، غیروحیانی بودن قرآن و عدم تاثیرپذیری آن از کتب آسمانی ادیان سابق از آن ها بحث می شود.

    کلیدواژگان: مستشرقان، واژگان دخیل، وام گیری زبانی، غیروحیانی بودن
|
  • Amir Divani Pages 3-20

     God has introduced one of the miracles of the Last Prophet (PBUH) the Qur’an; the seal of divine books. This miracle will persist throughout the post-Prophet period; from the advent of the Prophet (PBUH) until the end of this world and the coming of Resurrection and the establishment of the Hereafter. But why did God determine one of His prophet’s (PBUH) eternal miracles as a book or speech? And commanded the Prophet (PBUH) and the Imams (AS) to communicate, preserve, teach, and interpret it? The proportion of the word and speech in the noble Qur’an; the miracle of the last Prophet, to his general audience is related to the rational development of man at a higher level than the past; a miracle that can exist forever in everywhere and in all circumstances for reason. All words, speech and the book, from words to combinations of words and from the scope of meanings to the real world, are related and connected to eternal divine knowledge, and authentic interpretation of the verses of the Qur’an is also referred to the infinite God-given knowledge of the Prophet (PBUH) and the Prophet’s successors (AS). To understand the aim of this book, audiences must always consider its miraculous status. Considering this matter makes it possible for the audience to benefit from its messages. When referring to the miraculous Qur’an, it is necessary to have knowledge of rhetoric, as a knowledge that includes linguistic, logic and epistemology. In this paper, the relationship between the miracle of the Qur'an as God's last book with the intellectual property of man is the basis of the necessity for knowledge of rhetoric to better understand this miracle.

    Keywords: Book of God, Prophet Muhammad (PBUH), the Qur’an, miraculous book, rhetoric, commentary
  • Abdul Rahim Soleimani Pages 21-38

    What is the Holy Qur'an's view about the imposition of religion?  One well-known response is that according to the verse, “There is no compulsion in religion" (al-Baqara, 256), and in one of the two other verses the imposition of religion is not allowed, but many scholars believe that this verse was not abrogated with the verse of Jihad. What this papers argues is this ,first, the meaning of this verse and similar  verses is rational and it is a guidance to the wisdom  and is not preserved and secondly, this theme has been repeated in more than 100 verses in the Qur'an which have been distributed in more than sixty Qur’anic Suras, some Makki and some Madani, and some related to the beginning of Be’sat  and to late Be’sat, and so the abrogation of this theme refers to the abrogation of the Qur'an. In addition, the imposition of religion and fundamental teaching of religion such as "anthropology," "salvation," and ... are incompatible. Therefore, not permitting any imposition of religion on any degree and size is one of the most important messages of the Holy Quran.

    Keywords: Quran, religion, imposition of religion, freedom of religion
  • Azam Pooyazadeh, Mohaddetheh Imani[ Pages 39-58

    Altfsir Albiani Lel Quarn Al-Karim the  work of Ayesha 'Abd Al-Rahman, known as Bennet al-Shati, is considered as  one of the successful works of contemporary literary interpretation. Bint Al-Shati claims that she has accepted the main intellectual basis of Amin Kholi, the founder of the trend of literary interpretation for a better comprehension and that means, understanding the Qur’an as a literary text and applying the rules of understanding the literary texts on the Qur’an, but this is about to show that she adequately ascribes the Qur'an, namely, the lack of understanding of the Quran from having a priori historical information, also refers to the conceptual authenticity of the Quran, that is, the essence of the concept versus the beautiful Qur’anic literary expressions and she values these two issues. Therefore, it can be said that Bint al-Shati, unlike Amin Kholi, believes that  it is not necessary to apply all the rules of understanding literary texts to the Qur’an. Of course, with the major implementation of the Amin Kholi's proposed steps has been able to create an admirable work, far from Israelis and using linguistic knowledge .So, in this paper, after summarizing the method of Amin Kholi  according to what is stated in the preface of Bint Al-Shati , the similarities and differences between the interpretive bases of Bint Al-Shati and Amin Kholi are explored.

    Keywords: Literary interpretation, Bint Al-Shati, Interpretative Foundations, Qur'anic perspectives, Altfsir Albiani Lel Quarn Al-Karim
  • Yousef Khanmohammadi Pages 59-72

    One of the basic rights of everyone in a society is  knowing  the conditions of the country and  participating  in the large-scale decision-making of the soceity. Since direct political participation in all affairs is impossible for all people of the society, This necessity  must be done through a specific mechanism, such as  the selection of representatives or representatives from the public that with the presence of power structure and decision making, so  having such an  effective presence in decision-making would be possible. Therefore, this question arises in the Islamic society, choosing a representative at the community level and collective decision-making usually does not lead to an absolute consensus, but usually leads to a minority and a majority, so what the legitimacy of the majority of the Qur'an is, and the article's claim suggests the fact that the majority of  voting  in the decision making is basically  Qur'anic, so with emphasis on Ayatollah Mousavi Ardebili's views, and  the basis for the majority vote is proved  based on his opinion, so criticism , evaluation of actions and continuous decisions are necessary to maintain and protect the legitimacy of the majority vote and to prevent corruption. In the article, the "intellectual history" method has been used. Based on this method, there is a permanent interaction between the socio-political and social reality, thought develops under the influence of needs and crises, and this generated thought causes change in a society.

    Keywords: Qur’an, majority vote, legitimacy, Mousavi Ardebili
  • Seyyed Abolfazl Moosavian, Younes Golmohammadi Pages 73-94

    Date determination of the Qur’an and knowing the time and the historical level of Qur’anic verses and surahs is one of the most important issues of the day in the field of Qur’anic science. Contemporary Iranian Qur’anic scholars have researched in this field, which is divided into two major groups of textualists and those scholars who get knowledge derived from oral tradition. In this article, while outlining the above views, and by examining their date determination methods, which includes "tonal-thematic ", "thematic", "mathematical-statistical", "pure narrative" and "text-based”, it is concluded that the most reliable way in date determination of the Qur’an is " narration relying on the text ".

    Keywords: Date determination of the Qur’an, order of the revelation of the verses, the historical development of the Holy Qur’an
  • Farzaneh sadat Tabatabaei Pages 95-114

    The issue of the existence or non-existence of Qur'anic words derived from other languages (called the discussion of loan-words) is one of the issues that have long been discussed by the Qur’anic scholars. Therefore, due to some intellectual and religious principles, some Orientalists have taken a special stance on this issue and consider the use of a number of loan-words from other languages in the Holy Qur’an as the reason to regard the Holy Qur’an as a non-revealed book adapted from the books of the former religions. We believe that the use of a few borrowed words from other languages in the Qur’an has been quite natural and it is according to the process of lexical borrowing in the other languages. This article attempts to prove the falsity of the theoretical foundations of some Orientalists with regard to three issues, 1. The literacy of the Prophet (PBUH), 2. The Holy Qur’an as a non-revealed book, and 3. Non-adaptation of the Qur'an from the scriptures of the former religions.

    Keywords: Orientalists, loaned words, lexical borrowing, a non-revealed book