فهرست مطالب

زبان شناسی اجتماعی - سال دوم شماره 4 (بهار 1398)
  • سال دوم شماره 4 (بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/04/22
  • تعداد عناوین: 7
|
  • فاطمه فروغان گرانسایه، امیرسعید مولودی*، علیرضا خرمایی صفحات 11-29
    جنسیت‏گرایی زبانی از گفتمان‏های مطرح در زبان‏شناسی است. درزبان جنسیت‏گرا، با استفاده از انتخاب‏های زبانی، سوگیری و گرایش به یک جنسیت دیده می‏شود. این مهم در آثار غیرایرانی با ابزارهای پیکره‏ای به‏طور گسترده مطالعه شده‏است اما در زبان فارسی کاری پیکره‏بنیاد در این زمینه انجام نگرفته است. در اثر حاضر جنسیت‏گرایی زبانی در ساخت‏واژه زبان فارسی براساس نظریه بیکر (2006، 2010 و 2017) به‏صورت پیکره‏بنیاد در نسخه دو پیکره همشهری بررسی شده‏است. بدین منظور واژگان حاوی تکواژ مرد و زن به‏عنوان نمایندگان جنسیت مذکر و مونث با ابزارهای پیکره‏ای فراوانی و واژه‏نمایی در نرم‏افزار انت‏کانک بررسی شده‏اند. داده‏ها پس از ویرایش، ارزش‏گذار‏ی معنایی شده و با آزمون‏های آماری موردمطالعه قرار گرفته‏اند. درنهایت اطلاعات حاصل از پیکره شواهدی از وجود جنسیت‏گرایی در بخش ساخت‏واژه زبان فارسی نوشتاری معاصر را نشان می‏دهد؛ به نظر می‏رسد در زبان فارسی تمایل به ساخت واژه از تکواژ مرد نسبت به تکواژ زن بیشتر است و در هنگام ساخت واژگان، خصیصه‏های مثبت با تکواژ مرد و خصیصه‏های منفی با تکواژ زن بازنمایی می‏شود. این اثر با مشخص نمودن تظاهر هر جنسیت در زبان فارسی به‏نوبهخود می‏تواند گوشه‏ای از دیدگاه جامعه ایرانی را به هر جنسیت نمایان سازد و از این آسیب اجتماعی جلوگیری نماید.
    کلیدواژگان: جنسیت ‏گرایی‏، زبان جنسیت‏ گرا، ساخت ‏واژه، مطالعه پیکره ‏بنیاد، واژه‏ نمایی
  • حمیدرضا شعیری* صفحات 31-37
    هویت و مد در درون یک نظام گفتمانی قرار می گیرند و همانند یک فرایند جریان معناسازی را دنبال می کنند. مد در تلاش است تا با پیوند بین آنچه که خود دارد، اما به عادت تبدیل شده است و آنچه که دیگری دارد و عادت نیست، به حضوری آرمانی دست یابد که نتیجه آن آشتی با خود است. پس گفتمان مد در راستای بازسازی هویت حرکت می کند. در واقع، گفتمان مد قادر است تن آرمانی را ایجاد کند؛ چرا که همواره تصویری از دیگری ارایه می کند که همانندی با آن سبب فاصله از تن- عادت می گردد. به همین دلیل مد در درون یک تناقض که دو وجه سلبی و ایجابی دارد حرکت می کند. هدف از مطالعه نشانه- معناشناختی مد این است که ببینیم چگونه مد به شیوه ای فرآیندی و در چارچوب عقل محوری از مرز ساختار و عادت عبور نموده و به گفتمان آشوب و آرمان گرایی درون نظام اجتماعی جهت بازسازی هویت روی می آورد. در این تحقیق نشان خواهیم داد چگونه یک سوی مد با عقل گرایی و سوی دیگر آن با آرمان طلبی در جامعه مرتبط است.
    کلیدواژگان: مد، هویت، تن-عادت، تن-آشوب، عقل محوری، آرمان گرایی
  • زهرا جهانبانی، فریده حق بین* صفحات 39-50
    جستار حاضر با هدف بررسی انتقادی دو روزنامه از ایران و پاکستان (روزنامه فارسی‏زبان همشهری و اردو‏زبان جنگ) و آشکار‏ساختن مواضع هیات تحریریه و ناشران این دو روزنامه به‏عنوان نمایندگان دو دیدگاه سیاسی متضاد نسبت به بحران یمن، نگاشته شده است. بدین‏منظور،88 خبر از روزنامه ایرانی همشهری و 88 خبر از روزنامه پاکستانی جنگ بصورت تصادقی انتخاب و با استفاده از مدل کنشگران اجتماعی ون‏لیوون (2008) بررسی شده است. نتایج نشان می‏دهد که همشهری، عربستان را بیشتر با مولفه‏های فعال‏سازی، ارزش‏دهی منفی و مکان‏مداری بازنمایی می‏کند تا با متجاوز و جنایتکار قلمداد‏کردن عربستان، آن را کنشگر فعالی که عامل جنگ و خونریزی است، نشان دهد. از سوی‏دیگر، یمن را بیشتر با مولفه‏های منفعل‏سازی، مجموعه‏ارجاعی و پیوندزدن بازنمایی می‏کند تا اتحاد و پیوند بین دولت و مردم یمن رانشان دهد؛ همچنین، اتحاد بین حکومت شیعی و مردم یمن را به‏صورت کنشگران منفعلی که مظلوم و مورد حمله هستند و کشته‏ها و زخمی‏های زیادی داده‏اند بازنمایی می‏کند. روزنامه جنگ هر دو کنشگر عربستان و یمن (دولت مورد حمایت عربستان) را بیشتر با مولفه‏های فعال‏سازی، مکان‏مداری و مجموعه‏ارجاعی و حوثی‏ها (شیعیان) را بیشتر با مولفه ارزش‏دهی منفی تحت عنوان شورشی و پیکارجو بازنمایی می‏کند. همچنین، به‏منظور پنهان‏سازی جانبداری آشکار از اقدامات عربستان، آن را مکررا با مولفه ابزارمداری و مکان‏مداری بازنمایی می‏کند تا بدین‏وسیله از آن سلب مسئولیت شود.
    کلیدواژگان: نام‏ بازنمایی کنشگران اجتماعی، مولفه‏های گفتمان‏مدار، عربستان، یمن، همشهری، جنگ
  • اکرم دهقان زاده*، محمد رضا احمدخانی، مریم سادات غیاثیان، مهدی سمایی صفحات 51-68
    یکدستی اصطلاحات تخصصی علوم و روشن بودن مفاهیم علمی برای ایجاد زبان مشترک میان رشته‏ها امری ضروری در حوزه برنامه‏ریزی زبانی است. در این پژوهش، به بررسی تطبیقی اصول و سیاست‏گذاری‏های واژه‏گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی ، از سال 1368 تا کنون، و اینفوترم ‏پرداخته‏ایم و به‏منظور دستیابی به چگونگی کارکرد این اصول و سیاستگذاری‏ها در امر واژه‏گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی ، واژه‏های علمی مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی را مورد بررسی قرارداده‏ایم. این مقاله، از نظرهدف از نوع پژوهش‏های نظری است. روش تحقیق این پژوهش،  به‏صورت تحلیل محتوا بوده وداده‏های پژوهش،40 واژه علمی مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی از دفتر اول تا سیزدهم (1395-1376)را دربرمی‏گیرد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‏دهد که اصول و ضوابط واژه‏گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اصول و سیاست‏گذاری‏های اینفوترم همگام است، اما ترادف و چندگانگی واژگانی و مفهومی در حوزه‏های مختلف علوم در واژه‏های علمی مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی دیده می‏شود که این امر موجب نابسامانی و سردرگمی متخصصان و کارشناسان رشته‏های علمی می‏شود و بهتر است در دستور کار فرهنگستان زبان و ادب فارسی قرار گیرد.
    کلیدواژگان: زبان علم، برنامه‏ریزی زبان، واژه‏گزینی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، اینفوترم
  • شادی انصاریان*، نگار داوری اردکانی، پارسا بامشادی صفحات 69-81
    در برهه کنونی تریبون سازمان ملل به ابزاری برای پیشبرد اهداف دیپلماسی عمومی کشورها تبدیل شده و رهبران کشورها با بهره‏گیریاز این فرصت مغتنم می‏کوشند با رسانه‏های داخلی و بین‏المللی و نیز مسئولان و مقامات کشورهای دیگر ارتباط برقرار کرده و برای تبیین مواضع کشور خود با آنها گفتگو کنند. پژوهشحاضر سعی دارد سخنرانی حسن روحانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال 1396(2017 میلادی)را با رویکرد تحلیل گفتمان جیمز پل جی (2014، 2018) تحلیل کند. یافته‏های پژوهش بیانگر آن است که گفتمان روحانی بر هشت محور اصلی متمرکز بوده است: (1) دموکراسی و حقوق بشر؛ (2) اعتدال؛ (3) تنوع فرهنگی و مذهبی؛ (4) برجام و پاسخ به نقض آن؛ (5) تعامل و مذاکره؛ (6) توان موشکی ایران؛ (7) تروریسم‏پروری آمریکا؛ (8) ظرفیت اقتصادی ایران. علت برجسته‏سازی و پرداختن به این هشت مورد تاثیرپذیری از منازعات غالب جهان و رابطه بینامتنیت با گفتمان رییس‏جمهور آمریکا بوده است.این یافته‏ها همچنین بیانگر آن است که برجسته‏ترین هویت‏ها در سخنرانی روحانی،«ایران» و «ملت ایران» بوده ومهم‏ترین پیوندی که در گفتمان روحانی وجود دارد،پیوند میان صلح و امنیت با توسعه و پیشرفت کشورها است. همچنین می‏توان نظام نشانه‏ای غالب در گفتمان روحانی را نظام نشانه‏ای حقوقی دانست.
    کلیدواژگان: تحلیل گفتمان، گفتمان سیاسی، بینامتنیت، رویکرد تحلیل گفتمان جیمز پل جی
  • سهراب آذرپرند* صفحات 83-98
    دنیای معاصر در نتیجه انقلاب دیجیتال، رشد فزاینده رسانه های ارتباط جمعی و پدیده جهانی شدن، همواره در معرض تغییرات گوناگونی قرار گرفته که جوامع بشری را با چالش‏های تازه‏ای روبرو کرده است. ازطرفی، به دلیل ارتباط تنگاتنگ و ناگسستنی اجتماع و زبان، تغییرات اجتماعی به دلایل ذکرشده، در نهایت تغییرات زبانی گوناگون را هم به دنبال داشته است و چارچوب‏های فرهنگ سنتی حاکم بر بسیاری از زبان‏ها را درهم‏ ‏شکسته است. در پژوهش حاضر، با بررسی‏های میدانی، صورت‏‏های «خطاب» در چهار نوع کنش زبانی در محیط دانشگاه تهران، در چارچوب نظریه ادب براون و لوینسن (1987) مورد بررسی قرار گرفته است. 200 استاد با رده سنی 29-69 سال به عنوان دانشجویان نسل قبل و 200 دانشجوی دوره کارشناسی دانشگاه تهران با رده سنی 18-25 سال به عنوان دانشجویان نسل حاضر، با توزیع پرسش نامه مخاطب این پژوهش بوده‏اند. نتایج به دست آمده نشانگر این است که در مقایسه با گذشته، در فضای نسبتا رسمی دانشگاه، ادب مثبت به‏تدریج در حال افزایش و پیشی گرفتن از ادب منفی در کنش‏‏های زبانی خطاب است.
    کلیدواژگان: تغییرات زبانی، ادب مثبت، ادب منفی، صورت خطاب، نظریه ادب
  • محمد ایمانیان*، فاطمه همتی، منوچهر جعفری گهر، حسن سلیمانی صفحات 99-112
    جامعه پذیری و تعامل اجتماعی ویژگی های اصلی برون گرایی هستند که سبب می شوند فرد از همنشینی و تعامل با افراد جامعه لذت ببرد، به فعالیت های جمعی تمایل بیشتری داشته باشد، ریسک پذیر و ماجراجو باشد، انگیزش را از دنیای بیرون از خویش جستجو کند، در تعاملات اجتماعی موفق تر باشد و به دنبال ایفای نقش های اجتماعی در گروه ها باشد. پژوهش حاضر ارتباط بین برون گرایی و مهم ترین ویژگی های آن یعنی جامعه پذیری و تعامل اجتماعی با عملکرد بیان شفاهی و مولفه های آن شامل انسجام و روانی در گفتار، تلفظ، دقت دستوری و غنای واژگانی را مورد بررسی قرار می دهد. با این هدف، 257 فراگیر زبان انگلیسی در یک  مصاحبه سنجش عملکرد بیان شفاهی شرکت کردند و سپس به پرس شنامه شخصیتی گلدبرگ (1999) پاسخ دادند. نتایج مدل سازی معادلات ساختاری حاکی از این است که برون گرایی و داشتن تمایل به تعاملات اجتماعی، تاثیر غیرمستقیم مثبت بر عملکرد بیان شفاهی فراگیران می گذارد. نتایج مورد بحث قرار گرفته و پیشنهادات ارائه گردیده است.
    کلیدواژگان: برون گرایی، جامعه پذیری، تعامل اجتماعی، عملکرد بیان شفاهی
|
  • Fateme Foroughan Geransaye, Amirsaeid Moloodi *, Alireza Khormaee Pages 11-29
    Sexism in language is a well-known discourse in linguistics. In sexist language, the choice of particular linguistic variations leads to gender bias in favor of one gender and against the other. Sexism has been widely researched through the corpus-based methods in international studies but it has not been investigated by analytical corpus processes in Iranian contexts. This study discusses sexism in Persian language word formation in Hamshahri Corpus version 2 based on Baker’s (2006, 2010, 2017) corpus-based approach. To this end, the words formed by the morphemes man and woman were selected as the representative words in each gender category and the frequency and concordance were explored using Antconc. The data were then examined by first assigning semantic values to the corpus and then running statistical tests. The results showed the existence of sexism in the word formation of the Contemporary Written Persian Language; it seems that the morpheme man is used more frequently than woman in forming words in Persian Language. Moreover, the findings showed that positive characters are represented by the morpheme man and negative characters are represented by the morpheme woman. This study can reveal parts of Iranian’s viewpoints of sexism in order to stop such a social problem.
    Keywords: Sexism, Sexist language, Word formation, Corpus-based study, Concordance
  • Hamid Reza Shairih * Pages 31-37
    Identity and vogue are in constant relationship in a discursive regime and as a process pursue the flow of semiosis. Vogue tries to reach an idealized presence with the bond that establishes on the one hand between what it has, but which has become the habit and what the other has , which is not the habit yet and can be considered the result of the reconciliation with itself. Thus, the discourse of the vogue takes the path in parallel with the reconstruction of identity where we encounter with an idealized body, since in this respect the vogue portrays an image of the other. This similarity with the other creates a distance with the body-habit. The vogue moves in a contradiction with two negative and positive poles. This contradiction guarantees in its turn the rationality of the vogue. The main objective of semiotic analysis of vogue is to show how the vogue passes over the boundary of structures and habits and enters the discourse of chaos –idealism in its own system of social order through a processual and rational manner.
    Keywords: vogue, identity, body –habit, body –chaos, rationality, idealism
  • Zahra Jahanbani, Farideh Haghbin * Pages 39-50
    The present study aimed at critically analyzing two newspapers published in Iran and Pakistan and unraveling the views of the editorial boards of a Persian language newspaper and an Urdu language newspaper as a representative of two opposing political views in Saudi Arabia's stance toward Yemen. For this purpose, 88 news articles in each corpus reporting the Yemeni crisis were randomly selected and analyzed based on Van Leeuwen’s (2008) model of social actors. The results showed that Hamshahri represents Saudi Arabia more with activation, negative appraisement and spatialization features to represent Saudia Arabi as an aggressive and criminal who plays an active role in making war and murder. On the other hand, Yemen is more represented with subjection, aggregation and association features to emphasize its unity and alliance between Yemen government and the Yemeni people. Also, it represents a unity between Shiite government and Yemen people as passive actors who are oppressed and attacked with many deaths and injuries. Jhang represents both Saudi Arabia and Yemen more with activation, spatialization and aggregation features, and the Houthis with the negative appraisement as rebels and warmongers. Also, Jhang represents Saudi Arabia repeatedly with instrumentalization and spatialization features in order to support Saudi Arabia by reducing its role and its responsibilities in the crisis.
    Keywords: Representation of social actors, Discursive features, Saudi Arabia, Yemen, Hamshahri, Jhang
  • Akram Dehghanzade *, Mohammadreza Ahmadkhani, Maryamsadat Ghiasian, Mahdi Samai Pages 51-68
    The uniformity of specialized terms of science and the clarity of scientific concepts to establish a common language among disciplines are essential in the domain of language planning. In this comparative research, the principles and policies of the Academy of Persian Language and literature (from 1989 to now) and the Infoterm were studied. To get an understanding of how theses principles and policies work in coining words in the Academy of Persian Language and literature, the scientific terms approved by the Academy of Persian Language and Literature were examined. This study is a type of theoretical research. The research method was content analysis and the data consisted of 40 scientific terms approved, published in its first to thirteenth booklet (1997-2016). The finding showed that the principles and coining of the Academy of Persian Language and Literature are in line with the principles and policies of the Infoterm. However, the synonyms and multiplicity of terminology and the conceptual plurality in various fields of science coined by the Academy of Persian Language and Literature causes confusion among experts in the scientific fields which is suggested to be at the Academy of Persian Language and literature 's agenda.
    Keywords: Language of science, language planning, coining, Academy of Persian Language, literature, Infoterm
  • Shadi Ansarian *, Negar Davari Ardakani, Parsa Bamshadi Pages 69-81
    Today the UN general assembly plays the role of a tribune to achieve general diplomatic goals, and the leaders of nations take full advantages of this opportunity to communicate with the international media and to negotiate with the officials of other countries. The present research attempts to analyze President Rouhani’s speech at the UN General Assembly in 2017 based on James Paul Gee’s (2014, 2018) discourse analysis approach. The results show that Rouhani has focused on eight central issues in his discourse: (1) Democracy and human rights; (2) Moderation; (3) Cultural and religious diversity; (4) Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) and response to violation of it; (5) Interaction and negotiation; (6) Iran missile power; (7) Terrorism support by USA; and (8) Iran economical capacity. The main reason to foreground these issues is the current debates in the world and intertextuality with president Trump’s UN speech. These findings also reveal that the most prominent identities in Rouhani’s speech are Iran and Iranian nation and the most important connection is between peace and security on one hand and development and progress of nations on the other. Also, the legal system can be considered as the dominant sign system and knowledge in Rouhani’s speech.
    Keywords: discourse analysis, political discourse, intertextuality, Gee’s discourse analysis approach
  • Sohrab Azarparand * Pages 83-98
    As a consequence of the digital revolution, the growing of mass media, and the phenomenon of globalization, our contemporary world has been changing from various perspectives. Because of these changes, human society has been facing various new challenges. Due to close relations between society and language, social changes have always been a cause of various changes in language, and have had a significant influence on the traditional structure of many languages. Current research looks into the linguistic changes in contemporary Persian in connection with politeness elements by using Brown and Levinson's politeness theory through field work. 200 professors, students of previous generation, in the 29-69 age range, and  200 current undergraduate students at the University of Tehran, in the 18-25 age range, were a target of our questionnaire for the Survey. The forms of addressing/naming in four types of linguistic performances at the University of Tehran have been investigated in this research. The results of the investigation showed clearly that in comparison with the past, positive politeness has been growing gradually, and has been passing negative politeness in students' language strategies at the University of Tehran.
    Keywords: language change, positive politeness, negative politeness, address form, politeness theory
  • Mohammad Imanian *, Fatemeh Hemmati, Manouchehr Jafarigohar, Hasan Soleimani Pages 99-112
    Sociability and social interaction are the main attributes of extraversion which cause people to enjoy interacting with others, be more inclined toward social activities, be more adventurous and risk-taking, seek excitement in the company of others rather than in themselves, be more successful in social relationships, and be willing to play more social roles. The current study aimed at investigating the relationship between extraversion, and its attributes, sociability and social interaction, with the oral performance and its components including cohesion and fluency, pronunciation, grammatical accuracy, and lexical resources of Iranian English language learners. To this end, 257 English language learners attended an oral interview and subsequently answered the personality questionnaire of Goldberg (1999). The results of the structural equation modeling analysis indicated that extraversion and willingness to engage in social interactions has indirect significant effects on the oral performance of English language learners. The results of the study are discussed and implications are suggested.
    Keywords: extraversion, sociability, social interaction, oral performance