فهرست مطالب

پیکره - پیاپی 9 (تابستان 1395)
  • پیاپی 9 (تابستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/06/20
  • تعداد عناوین: 4
|
  • زهرا عبدالله*، محمد خزائی صفحات 5-17
    تقویت بنیان های قرآنی هنر، علاوه بر لزوم توجه به شرائط خلق اثر، مستلزم ارزیابی رویکرد قرآن به موضوع است. به منظور امکان سنجی چنین امری، آیات مربوط به نماز در قالب رویکردهای تبیینی یا توضیحی، ترویجی یا تبلیغی و تشریعی یا آموزشی دسته بندی شده و از سوی دیگر، آثار تصویری با موضوع نماز بررسی شده اند. در این بررسی، میزان توجه به این رویکردها در آثار تصویری ادوار پیشین اسلامی و دوران معاصر مورد توجه بوده است. از دوران اعتلای هنر اسلامی در قرون میانه، دو نگاره از عهد تیموری و صفوی و از میان آثار تصویری معاصر، دو اثر از هنرمندان مسلمان غیر ایرانی و سه اثر از تصویرپردازان ایرانی مورد تحلیل قرار گرفته است. این پژوهش در راستای پاسخ به این پرسش است که از گذشته تاکنون، میزان بهره مندی (صریح یا ضمنی) آثار تصویری از قرآن به چه صورت بوده است؟ مقاله با ارائه معیاری روش مند (در قالب تبیین رویکردهای سه گانه) به بررسی موضوع نماز در قرآن و آثار تصویری پرداخته و نگارگری سده های میانه اسلامی و تصویرپردازی های عصر حاضر را با توجه به این معیار و دیگر عوامل موثر بر صورت و محتوای این آثار مقایسه نموده است. روش تحقیق این پژوهش توصیفی تحلیلی است و نتایج پژوهشی حاصل رویکردی معناشناسانه به آیات قرآنی و آثار تصویری است.
    کلیدواژگان: نگارگری، آثار تصویری دوران معاصر، قرآن، نماز
  • پریسا شاد قزوینی*، سیما پاک سرشت، فریماه فاطمی صفحات 19-33
    اصطلاح  هنر مدرن ایران که از اواخر دوره ناصری کاربرد یافت، در بسیاری از شاخه های هنر ترکیب هایی تلفیقی از نقوش اروپایی با عناصر تزئینی هنر ایران را به ارمغان آورد. با ریشه یابی نقوش تزئینی به کار گرفته شده در طراحی مبلمان دوره قاجار دوم، می-توان تحلیلی بر تنوع  نقوش اسلیمی- روکوکو فرانسه داشت و  عوامل شکل گیری طرح های التقاطی را شناسایی کرد. این مقاله بر این فرضیه تاکید دارد که طراحی و ابداع نقوش تزئینی مبلمان عصر ناصری، تلفیقی از نقوش اشرافی روکوکو با نقشینه های اسلیمی است. این تزئینات اگر چه ترکیبی از نقشینه های غیر بومی است ولی در درون خود هویتی ایرانی دارد. زیرا اسلیمی که اصولا از فرهنگ و هنر ایران اسلامی در روکوکو فرانسه کاربرد یافته بود، در دوره قاجار دوم به اسم تجددخواهی اشراف گرا، با تلفیقی مختصر، به هنر ایرانی بازگشت. مطالعه موردی این تحقیق مقایسه تزئینات و نقوش اسلیمی- روکوکویی، با  مبلمان "باغ عفیف آباد" و "نارنجستان قوام" در شیراز است.  روش تحقیق این مقاله تحلیلی تطبیقی بوده و تلاش شده تا مباحث در جداولی جداگانه طبقه بندی، توصیف و تحلیل شود. اطلاعات و داده های این پژوهش به صورت کتابخانه ای بوده است.
    کلیدواژگان: نقوش تزئینی، اسلیمی روکوکو مبلمان، دوره ناصری، هنر قاجار
  • زهرا حسین آبادی*، مرضیه محمدپور صفحات 35-50
    نقاشی قهوه خانه ای از جمله هنرهایی است که از بطن جامعه و توسط نقاشان مکتب ندیده ای بوجود آمد که هر کدام از آن ها در حرفه های مختلف مثل کاشی سازی، گچ بری، و... فعالیت می کردند. در این نوع نقاشی شاهد مضامین مذهبی و غیر مذهبی هستیم که بدون تکلف و در نهایت سادگی به تصویر کشیده شده اند. در قهوه خانه ها نقالانی حضور داشتند که به بیان داستان های مذهبی، ملی و حماسی می پرداختند، نقاشان قهوه خانه ای متاثر از این داستان ها، برداشت خود را با تکیه بر قوه خیال شان به تصویر می کشیدند. در این مقاله به نقش ها و عناصری پرداخته شده که به صورت نمادین یادآور اعتقادات شیعی است، از آن جمله می توان به اشیاء، حیوانات و رنگ هایی اشاره کرد که نقاشان قهوه خانه ای در کار خود از آن ها بهره جسته اند. هدف از انجام این تحقیق بررسی نمادهای تصویری هنر شیعی در نقاشی های قهوه خانه ای است. پژوهش حاضر به روش توصیفی تحلیلی بوده و ابزار گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه ای می باشد. در این راستا ابتدا استفاده از عناصر شیعی در هنر، و علل ورود آن ها به این وادی بررسی شده و پس از آن، به نمادهای موجود در نقاشی قهوه خانه ای پرداخته شده و در نهایت به این نتیجه رسیدیم که ریشه ی این عناصر به حکومت آل بویه باز می گردد زیرا آنان شیعه و پیرو امام علی بودند. و تاثیر آن بر روی مردم، تقویت روحیه میهن پرستی و دفاع از سرزمین و اعتقاداتشان بود.
    کلیدواژگان: نقاشی قهوه خانه ای، هنر شیعی، نمادهای تصویری، نقالی، تعزیه
  • محمد افروغ* صفحات 51-67
    آبریز ها(ابریق)، یکی از مهم ترین تولیدات هنر فلزکاری در فرهنگ و تمدن دوران اسلامی است. اوج کاربرد، شکوه و زیبایی آبریزها به قرن های چهارم تا هفتم هجری قمری یعنی دوران سلجوقی و ایلخانی در مکاتب فلزکاری خراسان در ایران و غرب ایران به طور خاص موصل، برمی گردد. مکتب فلزکاری موصل، با بهره گیری از مواد با کیفیت و دردسترس، فنون ساخت، تزئینات، موضوعات تزئین در هنر فلزکاری ایران (عصر ساسانی و سلجوقی) و هم چنین ابداع و نوآوری در فنون ساخت، شیوه و موضوع تزئین، توانست به یکی از قطب های مهم فلزکاری جهان اسلام در قرن ششم و به ویژه هفتم تبدیل شود. حاصل این شهرت و آوازه تولیداتی هم چون آبریزهای ترصیع کاری شده در شکل ها و حجم های متنوع است که امروزه برخی از آن ها زینت بخش موزه های مختلف دنیاست. در این مقاله چهار نوع از این آبریز ها از منظر فن ساخت، شیو ه ها و موضوعات تزئین مورد مطالعه، بررسی، تحلیل و معرفی قرار می گیرد. استفاده از فلزات و آلیاژهایی چون مس، طلا، نقره، برنج(مس و روی) و مفرغ (مس، قلع و سرب) در ساخت، و نیز شیوه قالب گیری و ریخته گری در شکل دهی، انواع تزئینات نظیر مشبک کاری، ترصیع کاری یا فلزکوبی و یا خاتم کاری فلز(قرارگیری طلا، نقره و یا مس در زمینه اثر) به عنوان مهم ترین شیوه تزئین، موضوعات تزئین شامل شکار، نبرد، موسیقی، ورزش، آرایش زنانه، صحنه های زندگی درباری و اشرافی، مضمون سلطان نشسته بر تخت به صورت چهار زانو، از مهم ترین یافته های تحقیق حاضر است. تحقیق پیش رو از منظر هدف، بنیادین و از منظر روش، توصیفی تحلیلی است. شیوه گردآوری اطلاعات از نوع کتابخانه ای و جستجو در موزه ها می باشد.
    کلیدواژگان: فلزکاری، موصل، آبریز، فن ساخت، تزئین
|
  • Zahra Abdollah *, Mohamad Khazaei Pages 5-17
    In order to enrich the Quranic themes in art not only the conditions of the artwork creation should be taken into consideration, but also the place of the intended theme in the Quran needs to be studied. In order to do so, first, pray-related Quranic verses were classified in terms of explanatory, preaching and law-giving attitudes. Then, pray-themed visual artworks were studied. The extent to which such attitudes have been attended to was mainly on focus in artworks during the past Islamic centuries compared with contemporary artworks. Among the golden ages of Islamic artworks, two miniatures from Timurid and Safavid eras were selected. Also, among the contemporary artworks, two artworks by non-Iranian Muslim painters and three artworks by the Iranian painters were examined. The research mainly aimed to identify the extent the visual works, since the past to the present, have been under influence of Quranic themes whether implicitly or explicitly. The theme of praying in the holy Quran and its reflection on the form and content of the visual artworks of the Islamic middle centuries as well as on those of contemporary ones was examined systematically considering the three predetermined attitudes. The methodology was descriptive-analytic. The results were based on a thematic approach towards Quranic verses and visual works.
    Keywords: miniature, Contemporary, visual artworks, Quran pray
  • Parisa Shad Qhazvini *, Sima Pak Seresht Esmaeeli, Farimah Fatemi Pages 19-33
    The term modern Iranian art, coming to the fore from the late Naseri era, refers to an integration of European patterns into decorative elements of the Persian art represented in a wide variety of art forms. When the roots of decorative patterns applied in the furniture of the second Qajar era are examined, one faces a variety of arabesque and French rococo patterns. As such, the elements of forming integrated patterns can be identified. This study hypothesizes that applying the innovative patterns in the second Qajar era furniture is in fact the fruit of integration of aristocratic rococo patterns into arabesque ones. Although such decorations consist of certain non-native patterns, they convey a Persian identity in essence. In a sense, the French rococo patterns influenced by arabesque patterns, originally Islamic-Persian art forms, appeared in the Iranian art in the second Qajar era tinged with slight modifications under the name of aristocratic modernism. In the present research, the arabesque-rococo decorations and patterns applied in the furniture of Bagh-e-Afifabad and in Narenjestan of Shiraz were compared. The cases were analyzed comparatively the results of which, classified and described, were tabulated. The data were mainly collected based on library souce.
    Keywords: decorative patterns, arabesque-rococo furniture, Naseri era, Qajar artrces
  • Zahra Husseinabadi *, Marziyeh Mohammadpour Pages 35-50
    As one of the artistic forms deep-rooted in society, the Iranian teahouse paintings were created by painters who often had no academic education. Each one of these painters was expert in different fields such as tile making, plaster moldings, etc. In these paintings, one can see religious and non-religious themes painted as simple and unaffected as possible. Under the influence of naghlan (the traditional narrators of Shahnameh who narrated the national, religious and mythical stories), the teahouse painters painted their impression of what they had heard with the help of their imagination. In this research, those themes and elements have been addressed invoking Shia beliefs symbolically. Among these elements are different items such as certain entities, animals and colors the presence of which imply specific meanings and purposes. This research aimed to address the visual Shia symbols in the Iranian teahouse paintings. The data were gathered based on library sources and analyzed descriptively. First, Shia elements and how and why they were used in Iranian arts were examined and then the Iranian teahouse paintings were specifically studied. The results indicated that the roots date back to Al-e-Bouye dynasty; they were Shia and followers of Imam Ali (P.B.U.H.). Such symbols and elements raised the national spirits and kept the sense of patriotism.
    Keywords: teahouse painting, Shia art, visual symbols, narration, Tazieh
  • Mohammad Afrough * Pages 51-67
    Ewers are among the most important metal artifacts in the Islamic art and civilization. The most magnificent examples of ewers can be seen during the 4th-7th Hijri centuries concurrent with Seljuk, Ilkhanate dynasties in Iran, built by the artists of Khorasan and Mosul metalworking schools. Taking advantage of available quality materials, innovative building techniques, delicate decorations, various themes (adopted from Sasanid and Seljuk dynasties), Mosul turned to one of the most famous centers of metalwork in the Islamic world in the 6th and specially in the 7th centuries. Among the metalwork of Mosul, jeweled ewers, in various shapes and sizes, are noteworthy some of which are kept now in the most prestigious art museums of the world. In the present study, four of these ewers have been examined and analyzed in terms of building techniques, themes and decorations applied. The results indicate that in terms of the building techniques, mainly metals and alloys such as copper, gold, silver, brass (alloy of copper and zinc) and gunmetal (an alloy of copper, tin and lead) have been used. Also, in terms of forming and casting methods, a wide variety of decorations such as lattice work, incrustation, bejeweled work and inlay (fixing gold, silver or copper pieces into another metal background) have been applied. Similarly, scenes of hunting, battleground, music, sports, women making up, royal and court life scenes, a king sitting on the throne cross-legged have been the most common themes applied in the ewers. The data were collected based on library and museum sources and the methodology was descriptive-analytic
    Keywords: metalwork, Mosul, ewer, building technique, decoration