فهرست مطالب

علوم و تکنولوژی محیط زیست - سال بیست و یکم شماره 3 (خرداد 1398)
  • سال بیست و یکم شماره 3 (خرداد 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/03/14
  • تعداد عناوین: 19
|
  • سمیه علیزاده، فاطمه سادات علوی پور، سعید کریمی*، جبار خالدی صفحات 1-18
    زمینه و هدف
    اثرات موقعیت مکانی نیروگاه ها بر جامعه، اقتصاد و محیط زیست، انتخاب مکان مناسب برای این تاسیسات را ضروری می سازد. به منظور یافتن مکان مناسب جهت احداث نیروگاه سیکل ترکیبی، GIS امکان تلفیق اطلاعات مورد نیاز در مکان یابی را به گونه ای موثر فراهم می آورد. در این مقاله، ضمن شناسایی عوامل مهم در تعیین مکان مناسب برای احداث نیروگاه های سیکل ترکیبی، نقش و میزان تاثیرگذاری هر یک از این عوامل (فاصله از شبکه راه های دسترسی، ارتفاع از سطح دریا، شیب زمین، فاصله از نقاط زلزله خیز، فاصله از منابع آب های سطحی و فاصله از خطوط گسل) در مکان یابی مشخص گردید.
    روش بررسی
    در سامانه اطلاعات جغرافیایی با استفاده از توابع عضویت فازی، نقشه های استاندارد شده ی این معیارها بر اساس ماهیت و نقش این عوامل در مکان یابی، ایجاد شدند. جهت ترکیب معیارها ابتدا نیاز است تا این لایه ها بر اساس ارجحیت در وزن خود ضرب شوند که بدین منظور از روش ای اچ پی فازی استفاده گردید. در نهایت برای هم پوشانی و ترکیب لایه ها از میانگین وزنی مرتب شده استفاده شد.
    یافته ها
    نتایج حاکی از آن است که قسمت شمال شرقی استان قزوین جهت احداث نیروگاه نامناسب بوده و بخش های شرقی و جنوب شرقی مناسب پیش بینی می گردند.
    بحث و نتیجه گیری
    با توجه به این که در این روش ترکیب لایه ها، میزان ریسک تصمیم گیری به سه صورت در حالت ریسک زیاد، ریسک کم و حالت بینابینی نیز کنترل شد، کاربرد نتایج حاصل از این روش قابل قبول خواهد بود و تصمیم گیری بر اساس این روش، عدم قطعیت کم تری خواهد داشت و نتایج این روش می تواند با اطمینان بیش تری مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: منطق فازی، OWA، Fuzzy AHP، واژه های کلیدی: مکانیابی، نیروگاه سیکل ترکیبی
  • فرانک فقیری، دلنیا حاجی احمدی، جمیل امان اللهی، فرشید قربانی* صفحات 19-35
    زمینه و هدف
    فلزات سنگین به علت سمیت، ماندگاری در شرایط طبیعی، قابلیت ورود و تجمع در زنجیره ی غذایی به عنوان آلوده کننده های جدی تلقی می شوند. بنابراین مطالعه پیش رو به منظور ارزیابی پتانسیل خطر اکولوژیک و منشاء یابی فلزات سنگین سرب، آرسنیک، کادمیوم و روی درآب و رسوبات سطحی رودخانه قشلاق سنندج انجام گرفت.
    روش بررسی
     به این منظور در این پایش 16 نمونه از آب و رسوبات سطحی رودخانه قشلاق جمع آوری شد. سپس نمونه ها برای تعیین غلظت عناصر آرسنیک، سرب، کادمیوم و روی با روش طیف سنجی جذب اتمی مورد سنجش قرار گرفتند. هم چنین از شاخص پتانسیل خطر اکولوژیک [1](PERI) و شاخص غنی شدگی [2](EF) جهت ارزیابی خطر اکولوژیک و از شاخص آلودگی فلزات سنگین [3](HPI) جهت بررسی اثر عناصرسنگین بر سلامت انسان استفاده شد. آنالیز چند متغیره مانند آنالیز هم بستگی و آنالیز مولفه های اصلی [4](PCA)و شاخص غنی شدگی جهت شناسایی پتانسیل منابع انسانی آرسنیک، سرب، کادمیم و روی در رودخانه قشلاق مورد استفاده قرار گرفتند.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که میانگین غلظت یک گروه از عناصر شامل Pb، Cd و Zn بیش تر از مقادیر زمینه بودند، درصورتی که میانگین غلظت As به طور قابل ملاحظه ای کمتر از مقادیر زمینه بود. عامل غنی شدگی فلزات سنگین مورد مطالعه در رودخانه قشلاق به صورت Pb> Zn> Cd> As به دست آمد. از سویی، نتایج به دست آمده از شاخص پتانسیل خطر اکولوژیک (PERI) درجه خطر کم را برای فلزات Pb، As و Zn نشان داد اما فلز Cd برای نقاط نمونه ای تحت تاثیر تردد جاده ای دارای خطر اکولوژیک متوسط بود.
    بحث و نتیجه گیری
    . براساس نتایج حاصل از عامل غنی شدگی، آنالیز هم بستگی و آنالیز مولفه های اصلی می توان گفت که میزان غلظت As بیش تر تحت تاثیر ساختار زمین شناسی منطقه (لیتوژنیک) بوده است. غلظت Pb و Cd در چهار منطقه نمونه برداری به طور یکسان تحت تاثیر کشاورزی و تردد جاده ای بوده است. هم چنین مشخص شد که غلظت Zn تحت تاثیر فاضلاب های مسکونی قرار دارد.
    کلیدواژگان: منشاء یابی فلزات سنگین، ارزیابی خطر اکولوژیک، عامل غنی شدگی، آنالیز چند متغیره، رودخانه قشلاق
  • مهدی حسنانی، حسین امانی*، محمدرضا سرمستی امامی صفحات 37-46
    زمینه و هدف
    خاک از ارکان مهم محیط زیست و منبع اصلی تولید مواد غذایی می باشد که آلودگی آن باعث ایجاد چالش های بسیاری برای انسان ها و سایر موجودات زنده می شود. اگرچه تحقیقات مختلفی در زمینه حذف آلاینده های آلی مانند ترکیبات بنزنی و فنلی از خاک به طور جداگانه انجام شده است ولی تاکنون تحقیقات کمی در مورد حذف نفت خام که شامل انواع ترکیبات هیدروکربنی می باشد، از خاک صورت گرفته است. از این رو هدف از این مقاله بررسی عوامل موثر در حذف نفت خام از خاک و ارایه یک مدل جامع در این زمینه می باشد.
    روش بررسی
    در پژوهش حاضر از روش خاک شویی خارج از محل به کمک ماده فعال سطحی SDS برای حذف نفت خام از خاک استفاده شد. بدین منظور ابتدا یک خاک آلوده به نفت خام به صورت مصنوعی ساخته شد و سپس تاثیر پارامترهای مختلف مانند غلظت ماده فعال سطحی، غلظت اولیه آلاینده، pH، حجم محلول شوینده، سرعت هم زدن، مدت زمان انجام فرایند و دمای سیستم روی حذف نفت خام ارزیابی شد.
    یافته ها
    نتایج این تحقیق نشان داد که بهترین حالت برای حذف نفت خام در غلظت 5/0% (وزنی-وزنی) سورفکتانت، غلظت اولیه 5% (وزنی-وزنی)  نفت خام، 11=pH محلول شوینده، حجم 50 میلی لیتر محلول شوینده ، سرعت هم زدن 200 دور بر دقیقه، زمان 15 دقیقه و در دمای °c45 روی می دهد. در این حالت بهینه  تقریبا 96% نفت خام از خاک آلوده شده حذف شد.
    بحث و نتیجه گیری
      با توجه به نتایج این تحقیق می توان سورفکتانت ها را به عنوان یک ماده مناسب درحذف آلاینده های نفتی از خاک پیشنهاد داد.
    کلیدواژگان: خاک آلوده، نفت خام، خاک شویی، سورفکتانت، بازده حذف
  • سعیده برزگر، مسعود مسعودی* صفحات 47-57
    زمینه و هدف
    بسیاری از عرصه های منابع طبیعی و کشاورزی در اثر استفاده بی رویه و عدم مدیریت صحیح آب های زیرزمینی تبدیل به بیابان گردیده اند. علت بیابان زایی و تخریب سرزمین علاوه بر عوامل طبیعی ناشی از عملکرد نادرست انسان می باشد که پیامد هایی مانند شور شدن و افت سطح آب زیرزمینی را به همراه دارد. در این راستا به منظور برنامه ریزی مقابله با تخریب منابع آب زیرزمینی، ارزیابی شدت تخریب منابع آب زیرزمینی دشت شیراز انجام گردید.
    روش بررسی
    در این مطالعه از مدل اصلاحیIMDPA  برای تعیین شدت تخریب منابع آب زیرزمینی استفاده شد.  نقشه نهایی تخریب منابع آب زیرزمینی از تلفیق لایه های اطلاعاتی شاخص های معیار آب حاصل شد. 
    یافته ها
    نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که در حدود 55 درصد از منابع آب زیر زمینی قسمت اصلی دشت شیراز در کلاس خطر متوسط و در حدود 30 درصد در کلاس خطر شدید و خیلی شدید تخریب قرار دارند.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج این پژوهش نشان داد که شاخص هدایت الکتریکی بیش ترین تاثیر را در تخریب منابع آب زیرزمینی دشت شیراز داشته است. هم چنین مشخص شد که مدل پیشنهادی کارایی خوبی برای برآورد شدت تخریب منابع آب زیرزمینی دارد. لذا پیشنهاد می شود این مدل در مناطق مشابه برای تعیین شدت تخریب منابع آب زیرزمینی مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: آب های زیرزمینی، کلاس خطر، تخریب، GIS
  • رضا پورایمانی*، سیدمحسن مرتضوی شاهرودی صفحات 59-70
    زمینه و هدف
    هسته های پرتوزا به صورت طبیعی و مصنوعی در آب، خاک، سنگ و هوا وجود دارند و همه انسان ها در معرض تابش های هسته ای قرار دارند. برخی از فعالیت های بشری مانند استفاده از سلاح های حاوی اورانیوم ضعیف شده در جنگ ها و یا سوانح هسته ای باعث افزایش پرتوزایی محیطی می شوند.  با توجه به نزدیکی هویزه به مناطق جنگی کشور عراق، مطالعه پرتوزایی خاک این منطقه از اهمیت بالایی برخوردار است.
    روش بررسی
    در این پژوهش 10 نمونه خاک از منطقه هویزه در نزدیکی مرز عراق مورد مطالعه قرار گرفتند. فعالیت ویژه هسته های پرتوزا با روش بیناب نمایی گاما و با استفاده از آشکارساز فوق خالص ژرمانیومی(HPGe) مدل GCD30195 با بازدهی نسبی 30% تعیین گردید. مقدار فعالیت معادل رادیوم، شاخص خطرپذیری داخلی و خارجی و کمیت های دزسنجی و همچنین ضریب همبستگی پیرسون بین مقادیر رادیوم، توریوم وپتاسیم محاسبه شد.
    یافته ها
    مقادیرمیانگین فعالیت ویژه هسته های238U  ،226Ra ، 232Th ،40Kو 137Cs در نمونه های خاک مورد مطالعه به ترتیب 09/34، 96/34، 84/34، 68/384 و 64/5 برحسب Bqkg-1  بدست آمد. مقادیر Hinو Hextدر نمونه ها به ترتیب از 37/0تا 49/0 و 25/0 تا37/0 تغییر می کند. ضریب همبستگی پیرسون بین تغییرات  226Ra و 232Th  برابر 59/0  به دست آمد که همبستگی متوسطی را نشان می دهد.
    بحث و نتیجه گیری
    مقدار میانگین Raeq درنمونه های مورد مطالعه  Bqkg-1 39/114 به دست آمد که از مقدار میانگین جهانی    (Bqkg-169/131)  کم تر است.همه کمیت های رادیولوژیکی نمونه ها درسطح مجاز می باشند و نزدیک به میانگین جهانی است. آثاری از اورانیوم ضعیف شده  در این منطقه مشاهده نگردید.
    کلیدواژگان: آشکارساز HPGe، اورانیوم ضعیف شده، پرتوزایی محیطی، فعالیت معادل رادیوم
  • الهام فروتن*، مرضیه علی خواه اصل صفحات 71-80
    زمینه و هدف
    بررسی تغییرات زیست محیطی برای حفظ و استفاده بهینه منابع طبیعی امری ضروری است. به این منظور از مطالعات صحرایی و نمونه برداری  منطقه ای استفاده می شود که نیازمند صرف وقت و هزینه های گزاف است.
    روش بررسی
    در این تحقیق تغییرات میزان بارش، دما و سطح ایستابی  در منطقه مورد بررسی قرار گرفت و میزان تبخیر و تعرق با استفاده از رابطه بلانی کریدل در ماه مورد نظر محاسبه گردید. سپس از شاخص آب  MNDWI و شاخص گیاهیNDVI که از روش های سنجش از دور می باشند به منظور بررسی تغییرات زیست محیطی منطقه استفاده شد. منطقه مورد مطالعه اطراف دریاچه حوض سلطان قم در حاشیه بزرگراه تهران قم می باشد که با استفاده از تصاویر ماه اردیبهشت ماهواره ای لندست سنجنده ی ETM سال 2002 وOLI سال2013 مورد بررسی قرار گرفته است.
    یافته ها
    استفاده از شاخص MNDWI در سال 2002 مساحت دریاچه را  857/7835هکتار و در سال 2013 مساحت را 062/6265 هکتار برآورد نموده است که این نتایج بیان گر کاهش مساحت دریاچه در سال 2013 می باشد . استفاده از شاخص NDVI نیز بیان می دارد که پوشش گیاهی منطقه در سال 2002،  33/65هکتار و در سال 2013، 61/2942هکتار بوده که مبین افزایش مساحت پوشش گیاهی می باشد. از طرفی بررسی میزان بارش، دما، تبخیر و تعرق پتانسیل  و سطح آب زیرزمینی  بیان گر روند کاهنده میزان بارش و افت سطح ایستابی در منطقه و افزایش دما و تبخیر و تعرق در ماه مورد نظر می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج تحقیق بیان می دارد در سال 2013 برخی مناطق اطراف دریاچه به علت افت سطح ایستابی حالت غرقابی نداشته و شرایط رویش برای گیاهان بیش تری فراهم شده و در برخی نقاط نیز کشت صورت پذیرفته است. افزایش پوشش گیاهی در منطقه و متعاقبا افزایش میزان تبخیر و تعرق، افت سطح آب زیرزمینی و روند نزولی سیر بارش در منطقه کاهش مساحت دریاچه در بازه زمانی مورد مطالعه را که با روش سنجش از دور نیز مشخص شده تایید می نماید.
    کلیدواژگان: دریاچه حوض سلطان، قم، سطح ایستابی، MNDWI، NDVI
  • برهان ریاضی، محمد علی جعفری* صفحات 80-95
    زمینه و هدف
    منطقه حفاظت شده باشگل به وسعت 6/25198 هکتار در استان قزوین واقع شده است. اقلیم و آب و هوای منطقه در تقسیم بندی در رده مناطق نیمه بیابانی است. پوشش گیاهی این منطقه عبارتند از خانواده های لگومینوز، گرامینه، کمپوزیته و... فرسایش پذیری منطقه با توجه به حفاظت منطقه و پوشش گیاهی مطلوب، کم است. تنوع جانوری منطقه زیاد است و 113 گونه جانوری در این منطقه وجود دارد. در این طرح سعی شده است با اختصاص کاربری های متناسب با توان اراضی، پایداری آن برای همیشه تضمین گردد.
    روش بررسی
    روش های مختلفی برای ارزیابی توان اکولوژیک سرزمین وجود دارد. با توجه به اهداف مناطق چهارگانه در این تحقیق از روش مرسوم روی هم گذاری برای ارزیابی توان منطقه که در واقع پایه ای برای آمایش سرزمین است استفاده می شود.
    یافته ها
    در منطقه حفاظت شده باشگل، اقدام به روی هم گذاری نقشه های زیستگاه ها و حیات وحش گردید. نقاطی که از نظر تراکم وحوش، حساسیت زیستگاهای و اکوسیستمی، دارا بودن حیات وحش نادر و منحصر به فرد و یا دارای ارزش ژنتیکی مشخص شده بودند به علاوه چشم اندازهای بدیع، گذرگاه های جانوران، اکوتون ونقاطی که دارای شیب بیش از 70 درصد می باشند در اولویت اول حفاظت (طبقه اول) واقع شدند. نیز به این مناطق اضافه شدند.. در ادامه نقاطی که خارج از طبقه اول واقع می شدند ولی زیستگاه حیات وحش و یا محل گدار بودند، به عنوان طبقه دوم (اولویت دوم حفاظت) تعیین شدند.
    بحث و
    نتیجه گیری
    از مشکلات این منطقه می توان به چرای بی رویه و شکار غیر مجاز اشاره کرد، که سبب شده حیات وحش منطقه به ویژه قوچ و میش البرز مرکزی و گونه های دشت زی زیستگاه هایشان را ترک نموده و جمعیت آنان در معرض تهدید و خطر انقراض قرار گیرد. بنابراین این عوامل موجبات قرار گرفتن منطقه باشگل به عنوان منطقه حفاظت شده در زیر مجموعه مناطق 4 گانه تحت مدیریت سازمان محیط زیست گردیده است و در آمایش این منطقه سعی بر آن شده تا حد امکان کلیه مناطق حساس و با ارزش حفاظتی صرفا برای حفظ تنوع زیستی تحت مدیریت قرار گیرند.
    کلیدواژگان: منطقه حفاظت شده، باشگل، طرح جامع مدیریت، GIS
  • نوید کارگر ده بیدی*، محمدحسن طرازکار صفحات 97-109
    زمینه و هدف

    جمعیت جهان در حال پیر شدن است و تقریبا تمام کشورها با روند افزایش تعداد و نسبت افراد مسن به کل جمعیت مواجه هستند. پیش بینی می شود که از سال 2015 تا 2030 جمعیت افراد مسن در ایران دو برابر خواهد شد. همچنین بیش از نیمی از جمعیت جهان در مناطق شهری زندگی می کنند، اما این نرخ در ایران بیش از 70 درصد است. بر این اساس هدف اصلی این مطالعه بررسی اثر سال خوردگی جمعیت و گسترش شهرنشینی بر انتشار آلودگی در ایران طی دوره 1350 تا 1392 است.

    روش بررسی

    در این پژوهش با توجه به نتایج ایستایی متغیرها از روش هم جمعی در قالب رهیافت خود رگرسیونی با وقفه های گسترده (ARDL) استفاده شده است.

    یافته ها

    نتایج نشان داد که رابطه سال خوردگی جمعیت با آلودگی هوا در ایران به صورت U- وارون است و با افزایش نسبت افراد مسن به کل جمعیت، در ابتدا سرانه انتشار گاز دی اکسید کربن افزایش می یابد، اما در ادامه مقدار انتشار آن روندی نزولی پیدا می کند. همچنین نتایج نشان داد که افزایش نسبی شهرنشینی در کوتاه مدت و بلند مدت منجر به افزایش انتشار آلودگی می شود. علاوه بر موارد فوق، تولید ناخالص داخلی و مصرف انرژی سرانه در هر دو حالت کوتاه مدت و بلندمدت رابطه مثبت و معنی داری با سرانه انتشار گاز دی اکسید کربندارند. پیشرفت تکنولوژی نیز تنها در بلندمدت رابطه ای مثبت و معنی داری با انتشار آلودگیدارد.

    بحث و نتیجه گیری

    در این مطالعه با توجه به این که ضریب شهرنشینی دارای بیش ترین اثرگذاری برانتشار آلودگی است (06/3 در بلندمدت)، می بایست تمهیداتی از جانب سیاست گزاران اتخاذ شود تا رشد شهرها کم ترین آسیب را به محیط زیست وارد نماید. به عبارتی برنامه های توسعه شهرها هماهنگ با مباحث زیست محیطی تدوین شود.

    کلیدواژگان: سال خوردگی جمعیت، انتشار گاز دی اکسید کربن، شهرنشینی، ARDL، ایران
  • محمد صادق صبا*، سید محمدباقر نبوی، ابراهیم رجب زاده قطرمی، غلامرضا سبزقبایی، سولماز دشتی، صغری رستمی صفحات 112-125
    زمینه و هدف
    پهنه های آبی، قسمت اعظم سطح کره زمین را پوشانده اند و بسترشان نیز زیستگاهی بسیار متنوع را برای آبزیان فراهم می نمایند. از آن جا که جوامع بنتوزی تیپ خاصی از بستر را به عنوان زیستگاه خود انتخاب می کنند، مطالعه رسوبات بستر و موجودات زیست کننده در آن ها می تواند ما را در ارزیابی های زیست محیطی یاری دهد. این تحقیق به منظور بررسی شرایط اکولوژیک بسترهای گلی با استفاده از جوامع ماکروبنتوز در منطقه سجافی خلیج فارس انجام گردید.
    روش بررسی
    نمونه برداری از منطقه مورد مطالعه در پاییز سال 1388 و  با 3 تکرار در هر ایستگاه جهت آنالیز دانه بندی و تعیین درصد مواد آلی رسوبات انجام شد و شناسایی موجودات ماکروبنتوز و سنجش عوامل فیزیکی شیمیایی با استفاده از نمونه بردار گرب و دستگاه Hach-HQ40d صورت گرفت. شاخص های تنوع شانون_ وینر و سیمپسون، یکنواختی کامارگو و غنای مارگالف و منهینک محاسبه و  جهت بررسی توزیع داده ها از آزمون ناپارامتریک کولموگروف- اسمیرنف، جهت مقایسه و  بررسی روابط بین شاخص های تنوع و تراکم، عوامل فیزیکی شیمیایی و پارامترهای رسوب از آزمون آنالیز واریانس یکطرفه و  آزمون همبستگی اسپیرمن و جهت ارزیابی آلودگی محیطی نیز از الگوی ولچ استفاده شد.
    یافته ها
    در مجموع 8 گروه از موجودات کف زی مشتمل بر 81 گونه شناسایی شدند که گروه های غالب ماکروبنتوزی به ترتیب شامل شکم پایان با 03/43%، پرتاران با 31/29% و دو کفه ای ها با 53/20% بودند. بیش ترین مقادیرتنوع شانون در ایستگاه 11 با مقدار 523/4 تعیین شد. هم چنین بیش ترین مقادیر شاخص های تنوع و غالبیت سیمپسون، یکنواختی کامارگو، غنای مارگالف و منهینک به ترتیب 948/0، 158/0، 828/0، 830/5 و830/2 محاسبه شد. بیش ترین و کم ترین میزان فراوانی به ترتیب 4920 و 560  عدد ماکروبنتوز در مترمربع در ایستگاه های 10 و 17 ثبت گردید.
    بحث و نتیجه گیری
    با توجه به نتایج به دست آمده از شاخص های اندازه گیری شده در این مطالعه که همگی موید بالا بودن تنوع گونه ای ماکروبنتوزها در بسترهای گلی منطقه سجافی می باشد، می توان به این نتیجه رسید که منطقه مورد مطالعه از پتانسیل بالای زیست محیطی در زمینه حفظ غنای ذخایر بی مهرگان بنتیک برخوردار است.
    کلیدواژگان: ماکروبنتوز، شاخص زیستی، بستر گلی، منطقه سجافی، خلیج فارس
  • محمود بیات*، فاطمه گرزین صفحات 127-138
    زمینه و هدف
    تعیین رویش جنگل از اساسی ترین اهداف و وظایف مدیریت جنگل است، که به علت پیچیده بودن فرایند تعیین حجم و رویش همیشه با چالش هایی برای بخش اجرا همراه بوده است. در یک برنامه ریزی دقیق، دانستن حجم موجودی سرپا و رویش الزامی است. رویش حجمی توده های جنگلی اساس تعیین میزان برداشت سالانه در برنامه ریزی و مدیریت بهره برداری چوب از جنگل به حساب می آید که برداشت این مقدار چوب باعث توسعه پایدار جنگل شده و بدون این که مشکلی هم برای این منابع با ارزش کشورمان ایجاد کند، تا حدودی می تواند نیازهای چوبی کشور را تامین کند. 
    روش بررسی
    در این تحقیق که در بخش گرازبن جنگل خیرود در استان مازندران انجام گرفت، با استفاده از 258 قطعه نمونه دایم 10 آری دایره شکل، رویش حجمی و تعداد درختان توده جنگلی به طریقه مستقیم، اندازه گیری و محاسبه گردید.
    یافته ها
    نتایج نشان داد که میانگین تعداد در هکتار درختان به ترتیب برابر با 15/298و 4/290 اصله در سال 1382 و 1391می باشد. حجم در هکتار درختان به ترتیب برابر 8/335 و 7/367 سیلو در سال 1382 و 1391می باشد. گونه راش با وجود آن که 31 درصد  تعداد درختان بخش گرازبن را تشکیل می دهد ولی به لحاظ حجم سرپا 57 درصد موجودی این بخش را تشکیل می دهد.رویش حجمی سالانه 4 سیلو در هکتار و رویش تعداد 8/5- اصله در هکتار و در سال می باشد.
    بحث و نتیجه گیری
    در نهایت می توان اشاره کرد که آماربرداری با قطعات نمونه دایم اطلاعات و لازم و آمار دقیق را برای تعیین رویش حجمی و تعداد در اختیار قرار می دهد تا در اجرای مدیریت درست و تصمیم گیری های مناسب یاری رساند. ضمن این که برداشت این مقدار رویش حجمی علاوه بر کمک به اقتصاد، باعث توسعه پایدار جنگل می شود.
    کلیدواژگان: تعداد درختان در هکتار، حجم سرپا، رویش حجمی، قطعات نمونه دایم
  • یاسر معرب*، اسماعیل صالحی، محمد جواد امیری، جهانبخش بالیست صفحات 139-156
    زمینه و هدف
    شهر، با شکل و شمایل کنونی اش، با توجه به تاریخ سکونت گاهی انسان (حداقل ده هزار سال)، موجودیتی نو- زاده- شده است. این موجود نو ظهور، اگر چه وسعت اندکی از کل سرزمین را اشغال کرده است، اما اکثریت جمعیت انسانی را درون خویش بلعیده است. از سوی دیگر انسان همواره با بلایا  و  بحران های طبیعی و انسان ساخت روبه رو است. هر چند اجتناب از بحران ممکن نیست اما با طراحی مناسب می توان از صدمات این بحران ها کاست. لذا بررسی تاب آوری شهری یکی از موارد حیاتی برای آمادگی شهر در برابر بلایای طبیعی و انسان ساخت است. با افزایش میزان تاب آوری شهرها می توان خسارات ناشی از مخاطرات را به حداقل ممکن رساند. اهمیت این موضوع تا جایی است که، برخی از آن به عنوان الگوی جدیدی در تحولات شهرسازی یاد می کنند.
    روش بررسی
    در پژوهش حاضر سعی بر آن است تا از روش قیاسی همراه با  نگرش سیستمی استفاده شود.
    یافته ها
    به منظور تعیین ابعاد و مولفه های پیشنهادی تاب آوری کاربری اراضی شهری، مطالعات فراوان و متعددی در این زمینه صورت گرفته است. تا در نهایت ابعاد و معیارهای که از لحاظ کارشناسان(خبرگان متخصص در حوزه برنامه ریزی محیط زیست، شهرسازی، جغرافیا و برنامه ریزی شهری) شاخص تر بوده اندبرای تاب آوری کاربری زمین پیشنهاد شده اند.
    بحث و نتیجه گیری
    ابعاد و معیارهای تاب آوری کاربری اراضی شهری با رویکرد توسعه پایدار شناخته و تعیین شد و مدل مفهومی آن ترسیم گردید تا بتوان در راستای کاهش آسیب پذیری و تقویت تا ب آوری شهرها و ساماندهی آن ها گام های موثری برداشت.
    کلیدواژگان: تاب آوری شهری، برنامه ریزی شهری، برنامه ریزی کاربری زمین، توسعه پایدار
  • مجتبی خانجانی، فرزام بابایی سمیرمی*، ابراهیم طلایی صفحات 157-166
    زمینه و هدف
    سازمان مدیریت پسماند همواره به دنبال آموزش شهروندان به منظور ترویج فرهنگ تفکیک زباله از مبدا است و به همین منظور با تدوین برنامه های آموزشی مدون، نسبت به آموزش مدیریت پسماند در بین عموم شهروندان اقدام می نماید. این مهم از طریق آموزشگران مدیریت پسماند شهرداری صورت می گیرد. لیکن سوالی که در این تحقیق مطرح است، این است که آموزشگران  سازمان مدیریت پسماند شهرداری در انجام وظایف محوله خویش با چه چالش هایی روبرو هستند. چراکه معظلات و چالش های شغلی به عنوان عواملبازدارنده در اثربخشی آموزش ها قلمداد می شوند.
    روش بررسی
    این تحقیق بر پایه پرسش نامه آکفیلت و کوت صورت گرفته است که در آن 172 آموزش گر شاغل در سازمان مدیریت پسماند شهرداری، پاسخ های خود را به 5 سوال مطروحه در طیف لیکرت ارایه نمودند.
    یافته ها
    بررسی چالش های شغلی نشان داد که سازمان محل اشتغال، فرصت های لازم و کافی برای یادگیری و رشد حرفه ای فراهم نکرده است و درعین حال 59 درصد آموزشگران اعتقاد داشته اند که سازمان، زمینه لازم برای ترغیب به یادگیری و رشد شغلی بیش تر را فراهم نمی کند. لیکن، آموزشگران در سطوح سنی 20-25 و بیش از 35 سال بیش از سایرین به دنبال فرصت هایی برای رشد حرفه ای هستند، و با افزایش سابقه خدمت، افراد رغبت کم تری برای استفاده از فرصت های رشد حرفه ای دارند.
    بحث و نتیجه گیری
    نتیجه تحقیق نشان داد که تاثیر عوامل سازمانی پیشرفت، بیش از عوامل فردی است. یعنی افراد معتقد هستند که بیش از آن که خود برای پیشرفت و رشد حرفه ای تلاش کنند، سازمان باید این امکان را برای آنان فراهم نماید. ضریب رگرسیون محاسبه شده برای سنجه های رشد حرفه ای نشان داد که بخش های مختلفی بر فرآیند رشد حرفه ای اثرگذار هستند.
    کلیدواژگان: مدیریت پسماند، آموزشگران، رشد حرفه ای، سازمان
  • پیمان فرهادی، جواد سوسنی*، روح الله اسماعیلی، اصغر فلاح صفحات 167-179
    زمینه و هدف
    اولین گام برای مدیریت مناسب جنگل ها داشتن اطلاعات کافی در مورد نحوه رشد، تکامل و چگونگی تاثیرپذیری ساختار توده های جنگلی از عوامل محیطی می باشد. با توجه به اهمیت توده های جنگلی شمال کشور و ارزش های محیط زیستی منطقه، در این مطالعه سعی شد ساختار گونه های موجود در منطقه حفاظت شده جنگلی دشت ناز ساری استان مازندران با استفاده از شاخص های نزدیک ترین همسایه مورد بررسی گیرد.
    روش بررسی
    به منظور بررسی ساختار در محدوده مورد مطالعه 56 هکتار از توده های جنگلی به صورت صددرصد مورد آماربرداری قرارگرفت و از شاخص های کلارک و اوانز، زاویه یکنواخت، شانون-وینر، آمیختگی، اندازه قطر برابر سینه و اختلاف قطر برابر سینه، جهت بررسی ساختار استفاده شد.
    یافته ها
    بر اساس نتایج به دست آمده میانگین شاخص های کلارک و اوانز و زاویه یکنواخت به ترتیب 70/0و 55/0 محاسبه شد که نشان دهنده ی توزیعی مابین تصادفی و کپه ای است. میانگین شاخص های شانون- وینر و آمیختگی به ترتیب 40/0 و 06/0  محاسبه شد. با توجه به این که بیش تر سطح محدوده مورد مطالعه از پایه های بلوط تشکیل شده است، ارزش شاخص آمیختگی پایین محاسبه گردید. مقدار میانگین شاخص اندازه قطر برابر سینه 50/0 محاسبه شد که نشان دهنده ی غالبیت ابعاد قطر برابر سینه گونه بلوط و مغلوب بودن گونه اوجا می باشد. گونه آزاد نیز از نظر غالب یا مغلوب بودن ابعاد قطر برابر سینه حد وسط بود. همچنین مقدار میانگین شاخص اختلاف قطر برابر سینه 32/0 محاسبه شد، که نشان دهنده ی اختلاف متوسط بین درختان مجاور یکدیگر از نظر ابعاد قطر برابر سینه است.
    بحث و نتیجه گیری
    شاخص های به کار رفته در این تحقیق می توانند جهت تشریح ساختار و ویژگی های اکولوژیکی گونه های مختلف درختی مورد استفاده قرار گیرند.
    کلیدواژگان: ابعاد قطر برابر سینه، ساختار، شاخص، نزدیک ترین همسایه
  • سیداحمدرضا هاشمی، سیدعلی اکبر هدایتی، رسول قربانی، احمدرضا جبله* صفحات 181-193
    زمینه و هدف
    در این تحقیق بررسی پارامترهای رشد و مرگ و میر ماهی بیاح (Liza abu)در تالاب شادگان مورد بررسی قرار گرفت.
    روش بررسی
      به منظور بررسی فراوانی های طولی و وزنی نمونه برداری ماهانه در پنج ایست گاه شامل دورق(ماهشهر)، رگبه، خروسی، سلمانه و عطیش صورت گرفت. در طول اجرای پروژه از فروردین 1392 تا اسفند 1392، تعداد 493 ماهی صید و ماهانه به منظور زیست سنجی به آزمایش گاه منتقل شد.
    یافته ها
    میانگین طولی (±SD) برحسب میلی متر به ترتیب برای جنس نر(20±138)، جنس ماده(18±138) و میانگین وزنی (±SD) برحسب گرم به ترتیب برای جنس نر(13±33) و جنس ماده(14±33) به دست آمد.
    بحث و نتیجه گیری
    معادله رابطه طول-وزن برای جنس ماده ماهی بیاح به صورت (R2=0.89، W=0.00001L3.33 (N=282 و برای جنس نر(,R2 =0.88  W=0.00001L 2.98 (N=195حاصل شد. مقادیر طول بی نهایت جنس ماده، جنس نر و کل به ترتیب به صورت  247، 220 و 247 میلی متر، ضرایب رشد 56/0، 74/0، 66/0 و میزان مرگ و میر کل به ترتیب 83/2، 90/2 و 98/2، میزان مرگ و میر طبیعی به ترتیب 22/1، 36/1 و 22/1 و مرگ و میر صیادی به ترتیب73/1، 36/1 و 76/1 محاسبه گردید. با توجه به پارامترهای رشد و مرگ و میر به دست آمده از ماهیان و بر اساس شاخص انجمن شیلاتی آمریکا این ماهی جزء ماهیان با آسیب پذیری کم به حساب می آید.
    کلیدواژگان: ماهی بیاح Liza abu))، رشد، مرگ ومیر، رابطه طول-وزن
  • حیدر روحی*، عبدالرسول سلمان ماهینی، حمیدرضا رضایی صفحات 195-209
    زمینه و هدف
    حفظ و بازگرداندن ارتباط بخش های مختلف سیمای سرزمین نیازمند مدل های ارتباطی و شاخص هایی است که قابل اعتماد و کارآمد باشند. لکه لکه شدگی زیست گاه فرآیند پویایی است که باعث تغییر الگوی زیست گاه در سیمای سرزمین می شود و به طور کلی تکه تکه شدگی پوشش گیاهی و زیستگاه و جدا شدن آن ها از قطعات بزرگ تر را توصیف می کند. مدل سازی حداقل هزینه یک روش مورد استفاده برای تعیین کریدور احتمالی بین تکه های جداشده ی زیست گاه است.
    روش بررسی
    هدف این مطالعه شناسایی زیست گاه های مطلوب برای پلنگ ایرانی (Panthera pardus saxicolor) در پارک ملی گلستان و پناه گاه حیات وحش خوش ییلاق و محدوده ی بین این دو زیست گاه است، با توجه به این که این دو زیست گاه تقریبا نزدیک به هم قرار گرفته اند، اتصال آن ها به منظور حرکت ایمن و در عین حال مصرف حداقل انرژی توسط حیوان نقش بسیار مهمی در جریان ژنی و جلوگیری از انزوای ژنتیکی گونه دارد.
    یافته ها
    در ابتدا مطلوبیت زیست گاه گونه در منطقه ی مورد پژوهش با روش تحلیل عاملی آشیان بوم شناختی و نرم افزار بایومپر مورد بررسی قرار گرفت. لایه های اطلاعاتی مورد استفاده به عنوان متغیرهای موثر بر حضور گونه شامل ارتفاع، شیب، شاخص پوشش گیاهی (NDVI)، فاصله از جاده ها، فاصله از روستاها، چشمه ها و رودخانه ها بوده است. سپس در ادامه ی این پژوهش بررسی احتمال وجود کریدور بین دو زیستگاه با روش کریدور حداقل هزینه مورد بررسی قرار گرفت
    بحث و نتیجه گیری
    نتایج حاصل از نقشه ی کریدور احتمالی نشان داد که بخش های شمالی پناه گاه حیات وحش خوش ییلاق و جنوب پارک ملی گلستان کوتاه ترین و امن ترین مکان برای جابه جایی حیوان است. حفاظت از این نواحی مهم از اهمیت به سزایی برخوردار است. زیرا بهترین کریدورهایی که پلنگ می تواند از طریق آن بین دو زیست گاه جابه جا شود، در این بخش قرارگرفته است.
    کلیدواژگان: سیمای سرزمین، پلنگ ایرانی، کریدورحداقل هزینه، تحلیل عاملی آشیان بوم شناختی
  • شکوفه عوضعلیپور حقیقت پرست*، یزدان تقی زاده، حسین ذبیحی صفحات 211-225
    زمینه و هدف
    با توجه به رشد روز افزون جمعیت و به تبع آن بحران ناشی از افزایش تقاضای مصرف انرژی، مدیریت الگوی مصرف انرژی امروزه به امری جدایی ناپذیر از مقوله پایداری تبدیل شده است  .بدین منظور در این پژوهش با نگاه ویژه به اهمیت صرفه جویی انرژی و با هدف بهینه سازی مصرف آن در بخش مسکن از طریق معاصر سازی طراحی الگوی بومی در مناطق گرم و خشک پرداخته شده است.
    روش بررسی
    از این رو با بررسی مصرف انرژی در این بخش و در الگوهای مختلف و هم چنین طراحی الگوی مصرف بهینه انرژی در راستای دست یابی به امر مهم ، به جمع آوری اطلاعات مورد نظر پرداخته شده است. روش پژوهش به کار گرفته شده در این پژوهش از نوع اسنادی و کیفی است که با بهره گیری از مشاهده فعال و مستند سازی به جمع آوری اطلاعات مورد نظر پرداخته شده است.
    یافته ها
    با در نظر داشتن این نکته که در پژوهش حاضر مطالعات صورت گرفته بر روی نمونه موردی شهر یزد است، سبک طراحی بناها هم چون (جهت قرار گیری، ضخامت بندی جداره ها، ارتفاع سازه های درونی و...) و  نیز عناصر مورد استفاده (ایوان ها، گیاهان، جریان باد و...) که تاثیر مستقیمی در بهینه سازی مصرف انرژی دارند، مورد بررسی قرار گرفته است.
    نتیجه گیری
    در نتیجه این پژوهش بابررسی الگوی معماری بومی و الگوهای مسکونی مدرن به نتایج مشابهی در راستای کاهش مصرف انرژی رسیده است که با تلفیق روش های ساختاری این دو سبک از معماری می توان به الگوی مشترکی تحت عنوان الگوی پایداری دست یافت که به کارگیری آن روش کار آمدی در راستای کاهش مصرف انرژی می تواند باشد.
    کلیدواژگان: مدیریت مصرف انرژی، الگوی مصرف، اقلیم گرم و خشک، طراحی بومی، الگوی مدرن مسکن
  • مهدی بی باک*، مسعود ستاری، علی آقارخ، عادله حیدری صفحات 227-236
    زمینه و هدف
    در این مطالعه خصوصیات ریخت شناسی دو جمعیت از ماهیان آفانیوس(Aphaniusdispar) در دو چشمه گوگردی اهرم و دالکی واقع در استان بوشهر با استفاده از ویژگی های ریخت شناسی موردبررسی و مقایسه قرار گرفت.
    روش بررسی
    درمجموع 60  قطعه ماهی که شامل 30 قطعه در هر چشمه با تور مخروطی صید گردید. در نتایج ریخت سنجی ابتدا داده ها با استفاده از فرمول بکام استاندارد شدند، سپس از آزمون های تجزیه به مولفه های اصلی (PCA) و تحلیل تابع متمایزکننده (DFA) و آزمون کلاستر (CA) قرار گرفت.  همچنین از آزمون Wilks´ Lambda به منظور مقایسه تفاوت های مشاهده شده در گروه های موردمطالعه استفاده شد.  
    یافته ها
    از بین 78 فاصله تراس آنالیز شده، 42 فاصله تفاوت معناداری را بین جمعیت های ماهی آفانیوس در رودخانه های اهرم و دالکی نشان دادند (P<0.05). جمعیت های موردمطالعه را می توان با اختلاف ریخت شناسی به خصوص در پیش مخرجی، ارتفاع بدن، فاصله باله سینه ای نسبت به باله شکمی، فاصله باله شکمی نسبت به باله مخرجی، طول ساقه دمی، طول سر، پیش شکمی، طول پشتی و پیش چشمی از هم متمایز کرد.
    بحث و نتیجه گیری
    احتمالا تفاوت های مورفولوژیکی این دو جمعیت نشان دهنده دو ذخیره مجزا در این دو چشمه است.
    کلیدواژگان: A.dispar، تابع متمایزکننده، بوشهر، ریخت شناسی
  • مریم آزموده*، شاهین حیدری، زهرا زمانی صفحات 237-247
    زمینه و هدف
    مشکلات محیط زیستی و خارج شدن شهرها از بافت طبیعی خود، موجب شده است که طراحان شهری در پی احیای نیازهای حیاتی شهرها همچون فضای سبز و چشم اندازهای طبیعی باشند و برای این کار از تجهیزات جدید بهره جویند. سطوح سبز عمودی یکی از گزینه هایی است که در سال های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. این فناوری مانند هر سیستم نوین دارای مزایا و چالش هایی است. یکی از چالش های اساسی این جداره ها، بازدهی اقتصادی آن هاست.
    روش بررسی
     در این پژوهش از ارزیابی CBA[1] (تحلیل سود و زیان) برای بررسی چالش مطرح شده استفاده می شود. در حقیقیت با درنظر گرفتن صرفه های اقتصادی ناشی از استفاده از این جداره ها در کنار هزینه های مربوط به نصب، اجرا و نگه داری درک بهتری از بازدهی اقتصادی آن ها حاصل می شود. هزینه های اجرا و نگه داری برمبنای اطلاعات شرکت های مجری این سیستم ها در تهران و صرفه اقتصادی آن ها براساس کاهش انرژی مصرفی در ساختمان شبیه سازی شده با جداره ی سبز مورد کاوش قرار گرفت.
    یافته ها
    طبق بررسی های صورت گرفته، هزینه های اجرا و نگه داری جداره های سبز در مقابل کاهش هزینه های مربوط به بارهای سرمایشی و گرمایشی، چندین برابر هستند.
    بحث و نتیجه گیری
    براساس این پژوهش با توجه به هزینه بالای اجرا و نگه داری جداره های عمودی سبز با درنظرگرفتن کاهش هزینه های مربوط به سرمایش و گرمایش، این سیستم ها مقرون به صرفه به نظر نمی رسند. به علاوه سایر صرفه های اقتصادی مطرح برای این جداره ها  هم چون برگشت هزینه انجام شده از راه تولید اکسیژن، کاهش مالیات کربن، افزایش ارزش افزوده ی ملک، کاهش تولید انرژی در نیروگاه ها و کاهش هزینه های درمانی ناشی از کاهش آلودگی هوا مسایلی هستند که مربوط به بهره گیری از گیاهان و نه الزاما جداره های سبز است. بدین ترتیب با بهره گیری از پوشش های گیاهی به اشکال مختلف در قالب فضای سبز نیز فواید مندرج در موارد فوق با صرف هزینه بسیار کم تر حاصل خواهد شد.

    کلیدواژگان: جداره عمودی سبز، CBA(ارزیابی سود و زیان)، هزینه اجرا، بازدهی اقتصادی
  • فریال احمدی*، علیرضا صادقی صفحات 249-264
    زمینه و هدف
    امروزه هویت بخشی به حوزه های شهری از طریق حفظ، ارتقا شخصیت و توانمند سازی (عملکردی و فرمی) بناهای با ارزش تاریخی عملکردی، که به عنوان نشانه در خاطره جمعی و تصویر ذهنی انسان ها از جایگاه ویژه ای برخوردارند، امری با ارزش در مباحث طراحی شهری است. در این زمینه به نظر می رسد اتخاذ تدبیری که فرصت دید به این ابنیه را فراهم آورد و کیفیت نفوذ پذیری بصری را به محیط قرارگیری این ابنیه ببخشد، از راهکار های توانمند سازی این بنا ها به حساب می آید.
    روش بررسی
    در این تحقیق از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و شیوه های تحقیق مرور متون و منابع و اسناد تصویری در بستر مطالعات کتابخانه ای و همچنین از روش تحقیقی موردی و شیوه تحقیق مشاهده و مصاحبه در بستر مطالعات میدانی استفاده شده است. همچنین منظر خیابانی آستانه سید علاءالدین حسین واقع در بافت قدیم شیراز به عنوان مطالعه موردی این تحقیق معرفی و ویژگی های آن تحلیل شده است.
    یافته ها
    نتایج این تحقیق نشان می دهد که دیدها و چشم انداز ها، به عنوان انگاره های اصلی سازمان بصری و منظر شهری، عناصری هستند که می توانند از طریق قانونمندی هایی، زمینه نفوذپذیری بصری بناهای با ارزش تاریخی عملکردی را فرهم آورند.
    نتیجه گیری
    تحقیق پیش رو ضمن تدقیق مفاهیم مرتبط با چشم انداز های شهری و جایگاه آنها در مدیریت و مطالعات بصری، به تحلیل قانون مندی های جهانشمول حاکم بر طراحی هدفمند و آگاهانه چشم انداز ها به سوی ابنیه با ارزش تاریخی - عملکردی درون شهری پرداخته است. همچنین با بهره گیری از قانون مندی های تدقیق شده، راهکار هایی به منظور بهبود کیفیت منظر خیابانی آستانه سید علاءالدین حسین شیراز ارائه گردیده است.
    کلیدواژگان: دیدها و چشم اندازها، ابنیه با ارزش تاریخی عملکردی، محور بصری، آستانه سید علاءالدین حسین شیراز
|
  • Somayeh Alizadeh, Fatemeh Sadat Alavipoor, Saeed Karimi *, Jabar Khaledi Pages 1-18
    Background and Objective
    Considering the effects of power plants locations on society, economy and environment, it is important to choose a suitable site for this facility. In order to find a suitable location for the construction of combined-cycle power plant, GIS can effectively provide a combination of the required information for site selection. This study aims to identify the most important factors in determining the appropriate place for the construction of combined-cycle power plants. The role and influence of each factor (distance from access roads, altitude, slope of the land, distance from the earthquake-prone areas, distance from surface water resources and distance of the fault lines) are also determined.
    Method
    Using fuzzy membership functions, the standardized criteria maps were created in GIS based on the nature and role of these factors in the site selection. First, it was necessary to multiply these layers to their weights based on their priorities for combination of the criteria. Fuzzy AHP was used for this purpose. Finally, Ordered Weighted Averaging was used to overlay and combine the layers.
    Findings
    The results indicate that the northwestern part of Qazvin province is inappropriate for the intended purpose and eastern and southeast parts of the study area are forecasted.
    Discussion and Conclusion
    Since the risk level of making decision is controlled at high, low or intermediate in combination of the layers by this method, the application of the results of this method will be acceptable, making decisions based on this method will have less uncertainty and the results of this method can be used with more confidence.
    Keywords: Cycle-combined power plan, Site selection, Fuzzy AHP, OWA, Fuzzy logic
  • Faranak Faghiri, Delnia Hajiahmadi, Jamil Amanollahi, Farshid Ghorbani * Pages 19-35
    Background and Objective
    Heavy metals are considered as serious pollutants due to their toxicity, persistence in natural conditions and ability to enter and accumulate in the food chain. Therefore, this study was carried to assess the potential ecological risk and identify the source of heavy metals including lead, arsenic, cadmium and zinc in the surface water and sediments from Gheshlagh river, Sanandaj.
    Method
    For this purpose, 16 samples of surface water and sediment were collected. Then, concentrations of arsenic, lead, cadmium and zinc were determined by atomic absorption spectrometry. Moreover, potential ecological risk index (PERI) and enrichment factor (EF) were utilized to assess the ecological risk, and heavy metals pollution index (HPI) was used to survey the effects of heavy metals on human health. Multivariate analyses such as correlation analysis, principal component analysis (PCA) and EF were used to identify human resource potential of arsenic, lead, cadmium and zinc.
    Findings
    The results showed that the average concentration of a group of elements, including Pb, Cd and Zn, was higher than background levels, whereas average concentration of As was significantly lower than the background levels. Enrichment of the studied heavy metals was obtained as Pb> Zn> Cd> As in Gheshlagh river.  The results of PERI showed a low risk for Pb, As and Zn and a moderate risk for Cd in the samples under the influence of road traffic.
    Discussion and Conclusion
    Considering the results of EF and PCA, it can be concluded that the concentration of As has been mostly affected by the geological structure. Pb and Cd concentrations in four sampling areas were equally affected by agriculture and road traffic. It was also found that the concentration of Zn is influenced by residential wastewater.
    Keywords: Source identification of heavy metals, Ecological risk assessment, Enrichment factor, Gheshlagh river
  • Mehdi Hosnani, Hossein Amani *, Mohammad Reza Sarmasti Emami Pages 37-46
    Background Objective
    Soil is the basic component of environment and the main source of food production and its contamination can cause pose many challenges for humans and other living organisms. Although many studies have been done separately to eliminate organic pollutants such as benzene and phenolic compounds from soil, a few studies yet have been done on the removal of crude oil which contains different types of hydrocarbon compounds from the soil. The aim of this study is to determine the removal of crude oil from the soil and provide a comprehensive model.
    Method
    In this study, the ex-situ soil washing method with surface active agent has been used to remove crude oil from soil. For this purpose, first, the soil was artificially polluted with crude oil and then the effects of various parameters such as surfactant concentration in aqueous solutions, the initial concentration of contaminant in the soil, pH, volume of detergent solution, stirring rate, duration of the process and system temperature were evaluated.
    Findings
    The results showed the optimal conditions for the removal of crude oil were concentration of surfactant in aqueous solution of 0.5% (w/w), initial concentration of crude oil of 5% (w/w), detergent solution pH=11, detergent solution volume of 50 ml, stirring rate of 200 rpm, experiment duration of 15 m and temperature of 45 °C. In optimal condition, about 96% of crude oil was removed from the soil.
    Discussion and Conclusion
    According to the obtained results, surfactants can be used as a proper substance to remove oil contaminants from soil with a good efficiency.
    Keywords: Contaminated soil, Crude oil, Soil washing, Surfactant, Removal efficiency
  • Saeedeh Barzegar, Masoud Masoudi * Pages 47-57
    Background and Objective
    Many agriculture and natural resources have turned into desert due to overuse and mismanagement of groundwater. The main cause of desertification and land degradation, in addition to natural factors, is improper human activities that lead to some consequences such as salinity and lowering the groundwater level. In this regard, the degradation severity assessment of groundwater resources was done in Shiraz plain to plan for encountering the degradation of groundwater resources.
    Method
    In this study, the modified IMDPA model was used to determine the severity of groundwater resources degradation. The final map of groundwater resources degradation was created by integrating the information layers of indices of water criterion.
    Findings
    The results of this study indicated that about 55% of the main part of the plain is under moderate hazard class of water degradation and about 30% of it is under severe and very severe hazard classes of water degradation.
    Discussion and Conclusion
    The results of this study showed that the electrical conductivity index had the greatest impact on the degradation of groundwater resources in Shiraz plain. Moreover, it was found that the proposed model has a good performance in estimating the severity of groundwater resources degradation. Therefore, the model is recommended to be applied in similar areas to determine the severity of groundwater resources degradation.
    Keywords: Groundwaters, Hazard
  • Reza Pourimani *, Seyed Mohsen Mortazavi Shahroudi Pages 59-70
    Background and objective
    Natural and artificial radioactive nuclei exist in water, soil, stone and air, and all humans are exposed to nuclear radiation. Some human activities, such as application of the weapons containing depleted uranium in wars or nuclear accidents, cause an increased environmental radioactivity. Due to proximity of Hoveizeh region to the war zones in Iraq, it is important to study the radioactivity of soil in this region.
    Method
    In this study, 10 soil samples were collected from Hoveizeh region near the Iraqi border. The specific activities of radionuclides were determined using the gamma ray spectrometry method employing a high purity germanium detector (HPGe), GCD30195 model with 30% relative efficiency. The radium equivalent activity, internal and external hazard indices (Hin and Hext) and radiological parameters and Pearson correlation coefficient among the values of radium, thorium and potassium were calculated.
    Findings
    The mean specific activities of 238U, 226Ra, 232Th, 40K and 137Cs in the soil samples were obtained as 34.09, 34.96, 34.84, 384.68 and 5.64 in Bqkg-1 respectively. The values of Hin and Hext in the samples varied from 0.37 to 0.49 and from 0.25 to 0.37, respectively. Pearson correlation coefficient between 226Ra and 232Th was obtained as 0.59 showing a moderate correlation.
    Discussion and Conclusion
    The average radium equivalent of the studied samples was obtained as 114.39 Bqkg-1 which is less than the world average value (131.69 Bqkg-1). All the quantities of radiological parameters were within the permissible level and close to the global average. No traces of depleted uranium were observed in the region.
    Keywords: HPGe detector, Depleted uranium, Environmental radioactivity, Radium equivalent activity
  • Elham Forootan *, Marzieh Alikhah Asl Pages 71-80
    Background and Objective
    Investigation of environmental changes is a necessity for maintenance and optimized utilization of natural resources. For this purpose, field measurements and region sampling, which are time-consuming and expensive, are implemented.
    Method
    In this study, precipitation, temperature and water level variations were investigated in the study area and evapotranspiration rates were calculated using Blanney-Criddle method. Moreover, remote sensing techniques such as Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) and water index, MNDWI, were used to investigate the environmental changes. The study area is located around Hoze Soltan Salt Lake beside Tehran-Qom highway. The Landsat ETM satellite images of 2002 and OLI of 2013 in May were prepared to be used in this study.
    Findings
    Using MNDWI, the Hoze-Soltan Lake area were estimated as 7835.857 and 6265.062 hectare in 2002 and 2013, respectively, indicating the reduction of lake area in 2013. NDVI index revealed that vegetation cover increased from 65.33 hectare in 2002 to 2942.61 hectare in 2013. Moreover; investigation of rainfall volume, temperature, evapotranspiration and water level using the available data revealed a declining trend of rainfall volume and water level and an increasing trend of temperature and evapotranspiration in the region.
    Discussion and Conclusion
    The results of this study indicated that some parts of the region around Hoze-Soltan lake were not inundated in 2013 because of the decreased water level. This has provided a good growth condition for more plants and for cultivation in some parts. The increase of vegetation covers and consequently the increase of evapotranspiration along with water level withdraw and precipitation declining trend emphasize the reduction of lake area during the study period as presented by the remote sensing techniques.
    Keywords: Hoze-Soltan lake, Qom, Water level, MNDWI, NDVI
  • Borhan Riazi, Mohammadali Jafari * Pages 80-95
    Background and Objective
    Bashgol protected zone, with an area of 6/25198 hectare, is located in Qazvin province. Climate and weather in the area fall within the category of semi-desert areas. The vegetation in this area include the families of pepper, grasses, Compositae, and considering the protection and optimal vegetation in the area erosion is low. There is diversity of fauna and113 species in this region. In this study, it has been attempted to guarantee the stability of land by allocating the land uses fitting the land potency.
    Method
    There are several methods for evaluation of ecological capability. According to the objectives in four areas, the conventional overlay method was used to assess the ecological capability which is in fact a basis for land use planning.
    Findings
    the wildlife habitat maps were overlaid in Bashgol protected area. The areas specified in terms of density of wildlife, sensitive habitats and ecosystems, rare and unique wildlife and having a certain genetic value along with the exquisite landscapes, animal passages, ecotones and the areas with a slope of over 70% were classified as the first priority protection (first class). The areas which fall outside the first class but were a wildlife habitat or passage were defined as the second class (the second priority protection).
    Discussion and
    Conclusion
    Overgrazing and illegal hunting, as the main challenges in the study area, have forced the wildlife, especially Central Alborz sheep and plain species, to leave their habitat and threatened their population. Therefore, these factors have made Bashgol a good candidate for being assigned as a protected area in the 4 regions managed by the Environmental Protection Agency. In land use planning in this area, it has been attempted to put all the sensitive areas which are valuable for protection under management only for biodiversity conservation.
    Keywords: Secure area, Bashgol, Comprehensive management Plan, GIS
  • Navid Kargar Dehbidi *, Mohammad Hassan Tarazkar Pages 97-109
    Background and Objective

    The world’s population is ageing and virtually every country in the world is experiencing growth in the number and proportion of older persons in its population. It is predicted that old population will double from 2015 to 2030 in Iran. Actually, more than half of the world’s population lives in urban areas, and urbanization rate is over 70% in Iran. Therefore, the main purpose of this study is to investigate the impact of population ageing and urbanization on air pollution over the period of 1971 to 2013 in Iran.

    Method

    In this study, based on the results of variables stationary, the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) approach was applied.

    Findings

    The results revealed that the relationship between old population and CO2 emission per capita is inverted U-shaped and statistically significant, and CO2 emission initially increases with the increase of old population and then drops with the increase of old population. Moreover, the results imply that a relative increase in urbanization in the short and long terms is associated with the increase of CO2 emissions per capita. It was also found that gross domestic production and energy consumption per capita positively affect CO2 emissions per capita in the short and long terms. Technological advances have a significant positive effect on per capita CO2 emissions in the long term.
    Discussion and

    Conclusion

    In this study, according to the urbanization coefficient which has the greatest influence on pollution emissions (3.63 in the long term), the measures should be taken by policymakers to minimize the damage of urbanization growth to the environment. In other words, urban development plans should be designed in harmony with the environmental issues.

    Keywords: Population ageing, CO2 emission, Urbanization, ARDL, Iran
  • Mohammad Sadegh Saba *, Seyed Mohammad Bagher Nabavi, Ebrahim Rajabzadeh Ghatrami, Gholamreza Sabzghabaei, Soolmaz Dashti, Soghra Rostami Pages 112-125
    Background and Objective
    The majority of the Earth's surface is covered by water bodies whose beds provide very diverse habitats for aquatic. Since benthos communities choose particular type of bed as their habitat, study of sediments and organisms in the substrate environment can help the environmental assessments. This study was performed to assess the ecological condition of the muddy substrates using macrobenthos communities in Sajafi region of the Persian Gulf.
    Method
    Sampling was done in fall 2009 at 20 stations with 3 replicates at each station to determine organic matter and grain size of the sediments. Measurement of water chemical and physical factors and identification of macrobenthoses were carried out using Hach-HQ40d and Grab devices. Diversity indices of Shannon - Wiener, Simpson, Camargo uniformity, Margalef and Menhink species richness were calculated. Nonparametric Kolmogorov-Smirnov test was used to evaluate the distribution of the data, the oneway ANOVA and Spearman correlation tests were used to compare and evaluate the relationships among diversity and density indices, chemical and physical factors and sediment parameters, and Welch pattern was used for assessing the environmental pollution.
    Findings
    Totally 8 groups of Benthos comprising 81 species were identified. The most frequency percent belonged to Gastropoda with 43.03%, Polychaeta with 29.31 % and Bivalvia with 20.53%, respectively. The highest value of Shannon index at station 11 was 4.523. The highest values ​​of diversity and dominance of Simpson, Camargo evenness, and Margalef and Menhink richness indices were 0.948, 0.158, 0.828, 5.830 and 2.830 respectively. The maximum and minimum values ​​of frequency were 4920 and 560 macrobenthos per square meter, at Stations 10 and 17 respectively. Discussion and
    Conclusion
    According to the results of the measured indices, which confirmed the high diversity of macrobenthos in the muddy bed of Sajafi area, it can be concluded that the study area has a high potential to preserve the environmental richness of benthic invertebrates.
    Keywords: Macrobenthos, Bioindicator, Muddy Substrate, Sajafi Area, the Persian Gulf
  • Mahmood Bayat *, Fatemeh Gorzin Pages 127-138
    Background and Purpose
    Determination of forest growth is one of the most important goals and tasks in forest management, which has always been accompanied by challenges in the implementation section due to the complexity of volume and growth process determination. Knowing the volume of standing trees and growth is mandatory in an accurate planning. The volumetric growth of forest stands is a basis for determining the annual cutting in planning and management of forest exploitation. Harvest of this amount of wood leads to forest sustainable development and, to some extent, can provide the wood needed in the country without raising a problem for these valuable resources.
    Study method
    This study was done in Gorazbon district of Kheyroud forest in Mazandaran province. 258 permanent sample plots were measured in the circle area of 10 R. Then, volumetric growth and number of trees in forest stands were directly calculated.
    Results
    Results showed that the average tree numbers were 298.15 and 290.4 stems per ha in 2003 and 2012 respectively. The growing stocks were 335.8 and 367.7 sylve per ha sustainable forest management. Although beech constitutes 31% of the total number of trees in Gorazbon district, it accounts for 57% of the whole trees in terms of standing volume. Annual volumetric growth is 4 sylve per hectare and growth of tree number is -5.8 per hectare annually.
    Discussion and Conclusion
    Finally, it can be concluded that preparing an inventory by permanent sample plots provides the necessary information and detailed statistics to determine the volumetric growth and number of trees to contribute to proper management and decision making. Moreover, harvesting this volumetric growth can help the economy and lead to sustainable development of the forest at the same time.
    Keywords: Number of trees per hectare, Permanent sample plots, Standing volume, Volumetric growth
  • Yasser Moarab *, Esmaeil Salehi, Mohammad Javad Amiri, Jahanbakh Balist Pages 139-156
    Background and Objective
    Looking at the long history (at least ten thousand years) of human settlement, we can realize that urban environments in their current shape and form can be considered a relatively new phenomenon. Despite covering a small area of the earth’s surface, urban environments house the majority of human population. The man is always faced with natural and man-made disasters and crises. Although it is not possible to avoid crisis, but its damage can be reduced by proper design. Thus, evaluation of urban resilience is one of the crucial factors to gurd the city against the natural and man-made disasters. Increase of the resilience of cities can minimize the damage caused by natural disaster. The importance of this issue is as high as some have referred to it as a new paradigm in urban evolution.
    Method
    In this study, it has been attempted to use a deductive approach with a systematic approach.
    Findings
    Numerous studies have been carried out to determine the relation of resilience dimensions and components with the urban land use. In the end, several dimensions and criteria considered more prominent by the experts (specialized in the field of environmental planning, urban planning, and geography) have been proposed for the concept of land use resilience
    Discussion and Conclusion
    It has been attempted to determine both diminition and resiliency of urban lands criteria and also sustainable development approach though applying inductive approaches with system concept. Finally, by drawing the related conceptual model, effective steps will be made for reduction of vulnerabilties and improving cities and their systems.
    Keywords: Resiliency urban, urban planning, land use planning, sustainable development
  • Mojtaba Khanjani, Farzam Babaei Semiromi *, Ebrahim Talaei Pages 157-166
    Background and Objective
    Waste Management Organization (WMO) has always sought to educate and promote citizens in waste separation from the source. WMO, by developing the training programs, seeks to teach the concept of waste management operations to public citizens. This can be done through the municipal waste management educators. However, the question that should be addressed in this study is that: what challenges the municipal waste management educators are faced with in carrying out their duties, knowing that the problems and challenges of a career in teaching are usually considered as barriers.
    Method
    This study was carried out based on the questionnaires of Akphilet and Kout, in which 172 educators, working in municipal WMO, responded 5 questions on the Likert scale.
    Findings
    Occupational challenges check reveals that the place of employment has not provided the necessary opportunities for learning and professional development. Yet, 59% of the educators believed that the organization needed to encourage learning and did not provide the basis for more professional development. However, the teachers of 20-25 and over 35 years old are seeking professional development opportunities more than others, and people become less willing to use their professional growth opportunities with the increase of their experience.
    Discussion and Conclusion
    The results showed that the influence of organizational factors of progress is more than individual factors. The people believe that the organization have to provide the basis for development and professional growth rather than attempting to make development and professional growth by themselves. The regression coefficient calculated for professional development measures showed that different parts affect the process of professional development.
    Keywords: Waste management, Educators, Professional development, Organization
  • Peyman Farhadi, Javad Soosani *, Rohollah Esmaili, Asghar Fallah Pages 167-179
    Background and Objective
    The first step in proper management of forests is having enough information about growth, development and how the forest stands structure are influenced by environmental factors. Considering the importance of forest stands in the north country and environmental values of the study area, structure of the existing species in Dashtenaz forest protected area in Mazandaran province has been investigated using the nearest neighbor indices.
    Method
    To investigate the structure of the study area, 56 hectare of the forest stands were statistically analyzed, and Clark and Evanes, Uniform angles, Shannon-Wiener, Mingling, DBH dominance and DBH differentiation indices were used to investigate the structure.
    Findings
    The results showed that the mean Clark and Evans and uniform angles indices were 0.70 and 0.55 respectively, indicating a distribution between random and cluster patterns. Mean indices of Shannon-Weiner and Mingling were 0.40 and 0.06 respectively. Knowing that the study area is mostly composed of oak, the Mingling index value was calculated to be low​​. The mean DBH dominance index was calculated as 0.50, indicating the dominance of DBH of Quercus Castaneifolia and recessivity ofUlmus Glabra. Zelkova Carpinifolia was medium in terms of DBH dimension. Also average DBH differentiation index was calculated as 0.32, representing a medium difference between the trees next to each other in terms of DBH dimension.
    Discussion and Conclusion
    The indices used in this study can be used to describe the structure and ecological property of different species of trees.
    Keywords: DBH dimension, Structure, Index, Nearest neighbor
  • Seyedahmadreza Hashemi, Aliakbar Hedayati, Rasoul Ghorbani, Ahmadreza Jabaleh * Pages 181-193
    Background and Objective
    In this study, the parameters related to growth and mortality of Liza abu in Shadegan wetland were studied.
    Method
    The sampling was carried out monthly to determine the length and weight at five stations including Douragh (Mahshahr), Rogbeh, Khoorosi, Salmaneh and Ateish. During implementation of the project from March 2013 to February 2014, a total of 493 fish were caught and transferred monthly to the laboratory for biometric analysis.
    Finding
    The average lengths (±SD) in millimeters for male (20±138) and female (18±138) as well as the average weights (±SD) in grams for male (13±33) and female (14±33) were obtained respectively.
    Discussion and Conclusion
    The length-weight relationships for female (R2=0.89, W=0.00001L3.33, N=282) and male (R2=0.88, W=0.00001L 2.98, N=195) Liza abu were obtained. The values of length (247, 220 and 247 mm), growth parameters (0.56, 0.74, and 0.66), total mortality (2.83, 2.90 and 2.98), natural mortality (1.22, 1.36 and 1.22) and fishing mortality (1.73, 1.36 and 1.76)  for male, female and total were calculated, respectively. Considering the growth and mortality parameters obtained from American fisheries society (AFS) indices, this speciesis classified as a low vulnerable group
    Keywords: Liza Abu, Growth, Mortality parameters, Length-weight relationship
  • Haydar Rouhi *, Abdolrasol Salman Mahini, Hamid Reza Rezaei Pages 195-209
    Background and Objective
    The restoration and maintenance of landscape connectivity and integration of its elements require reliable and efficient communication models and indicators. Habitat fragmentation is a dynamic process that leads to major changes in the pattern of habitat in a landscape. It describes, generally, the fragmentation and division of vegetation cover and habitat into smaller remnants. Modeling based on the least-cost path analysis is a method used to identify the potential corridors among the isolated habitat patches.
    Method
    This study aims to locate suitable habitats for the Persian Leopard (Panthera pardus saxicolor) in Golestan National Park and Khoshyeilagh Wildlife refuge and the area between these habitats. Given the close proximity of these habitats, their connectivity for the safe movement and energy consumption minimization of the Persian Leopard has vital role in gene flow and prevention of genetic isolation of the species.
    Findings
    The habitat suitability for the Persian Leopard in the study area was analyzed using the ecological niche factor and biomapper software. The data layers used as effective variables in the presence of the species are: elevation, slope, vegetation index (NDVI), distance from roads, distance from villages, streams, and rivers.
    Discussion and Conclusion
    The possibility of corridor existence between the two habitats was studied by the least-cost path analysis. The results of probable map corridors proved that the northern parts of Khoshyeilagh wildlife refuge and the southern parts of Golestan National Park are the shortest and the safest pathways for the species movement. Conservation of these regions is of high importance, because the best route through which the leopard can move between the two habitats are located in these sections.
    Keywords: Landscape, Ecological processes, Leopards, Least-cost path, Ecological niche factor analysis
  • Shokoufeh Avazalipour Haqiqatparast *, Yazdan Taghizadeh, Hossein Zabihi Pages 211-225
    Background and Objective
    Due to the growth of population and consequently the crisis caused by increase of energy demand, management of energy consumption has become inseparable from the issue of sustainability. Therefore, in this study, with a special emphasis on the importance of energy saving, optimization of energy consumption in housing sector are discussed through the contemporary native pattern designing in hot and dry regions.
    Method
    Hence, the required information was collected by investigating the energy consumption in this sector through different patterns and designing the energy-efficient patterns to achieve this important issue.
    Findings
    Due to the fact that the study was done on a case studies in Yazd city, the designing style of the buildings such as (direction of the thickness of the walls, height of the inner structures, etc.) and the elements used (porches, plants, wind, etc.), which have a direct effect on energy efficiency, are studied.
    Discussion and Conclusion
    According to the results, the pattern of vernacular architecture and modern residential patterns for reducing energy consumption led to similar outcomes by implying that the proposed method can be efficient in reducing the energy consumption
    Keywords: Energy management, Consumption patterns, Hot, dry climate, Local design, Modern model of housing
  • Mehdi Bibak *, Masoud Sattari, Ali Agharokh, Adeleh Heidari Pages 227-236
    Background and Objective
    I this study, morphological characteristics of two populations of Aphanius dispar from two sulfur springs of Ahram and Dalaki in Bushehr were compared investigated.
    Method
    Totally sixty specimens, 30 from each spring, were caught by cone net. The morphological results were first standardized by Beckham equation and then investigated by principal component analysis (PCA), discriminant function analysis (DFA) and clustering analysis (CA). Wilks' Lambda test was used to compare the differences observed in the studied groups.
    Findings
    Among the 78 truss intervals analyzed, 42 intervals showed a significant in the populations of A.dispar in Ahram and Dalki rivers (P<0.05). The studied populations are distinguished especially by pre anal, body height, distance from pectoral fin to ventral fin, distance from pectoral fin to anal fin, caudal peduncle length, head length, pre orbital, pre ventral and dorsal length.
    Discussion and Conclusion
    Apparently, the morphological differences between the two populations signifies distinct stocks in the studied rivers.
    Keywords: A. dispar, Truss network system, Population, Morphological divergence
  • Maryam Azmoodeh *, Shahin Heidari, Zahra Zamani Pages 237-247
    Background and Objective
    Environmental issues and the cities losing their natural context have motivated the urban designers to seek for reclamation of urban critical elements, such as green spaces and natural landscapes, and apply new technologies to achieve this goal. Vertical green surfaces are one of the technologies which have become attractive during the recent years. This technology, like any new system, has some advantages and challenges. One of the important challenges for these surfaces is their financial efficiency.
    Method
    In this study, Cost Benefit Analysis (CBA) is used to evaluate the mentioned challenge. Considering the financial gain of these surfaces along with the cost of their installation and maintenance, a better perception of their financial efficiency would be obtained. The costs of implementation and maintenance were calculated based on the data from relevant companies in Tehran and the financial gain was estimated by reduction of energy consumption in a simulated building with green wall.
    Findings
    Findings of this study show that costs of implementing and maintaining green surfaces is much more than what is gained due to reduction of  cooling/heating loads in a building.
    Discussion and Conclusion
    Due to high costs of green walls installation and maintenance, they do not seem to be affordable by considering the reduction of energy consumption costs. Besides, other mentioned issues including oxygen production, carbon tax reduction, increase of building real estate value, energy reduction in the power plants, and reduction of costs of air pollution which can reduce the associated costs are related to the application of plants but not solely green walls. Hence, by applying various forms of vegetation in green spaces, the above-mentioned benefits can be achieved at very low costs.
    Keywords: Green Walls, CBA evaluation, Implementation cost, Economical performance
  • Ferial Ahmadi *, Ali Reza Sadeghi Pages 249-264
    Background and Objective
    Nowadays, giving identity to urban areas through preserving, promoting the character and empowerment (function and form) of the buildings with historical–functional value, which has a prominent role as a symbol in collective memory and mental status of people, is of high importance in urban design discussion. Seemingly, taking an action which provides these buildings with the opportunity to be viewed and provides their position and environment with the quality of visual permeability, can be considered as one of the empowerment strategies for these buildings.
    Method
    In this study, a descriptive-analytical method with literature review of the resources and documents in the context of visual studies and also case study by interview and observation methodology in the field studies have been used. Also, the streetscape of Seyyed Alaedin Hossein Shrine in historical and traditional district of Shiraz was analyzed.
    Findings
    The results of this paper showed that the views and vistas, as the main elements of urban landscape visual system, are the elements which can facilitate the visual permeability in the buildings with historical–functional value through regulations.
    Discussion and Conclusion
    This study represents the concepts related to views and vistas and their role and position in visual management and visual studies. Also, this study reviews the universal rules for purposeful and conscious design of views on the buildings with historical-functional value within the city. In this paper, using the verified regulations, the strategies for improving the quality of the streetscape of Seyyed Alaedin Hossein Shrine in Shiraz have been presented.
    Keywords: Views, vistas, Valuable buildings (historical functional), Visual axis, Seyyed Alaedin Hossein Shrine in Shiraz