فهرست مطالب

پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی - سال بیست و چهارم شماره 2 (پیاپی 88، تابستان 1397)
  • سال بیست و چهارم شماره 2 (پیاپی 88، تابستان 1397)
  • 194 صفحه، بهای روی جلد: 50,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1397/04/14
  • تعداد عناوین: 7
|
  • یعقوب انتظاری* صفحات 1-25
    هدف مطالعه حاضر تحلیل تاثیر دانشگاه بر توسعه منطقه ای در ایران در چارچوب نظریه اکوسیستم منطقه ای توسعه دانش بنیان است. این تحقیق با رویکرد توصیفی انجام شده که از نظر هدف کاربردی و از نظر روش کمی است. برای تحلیل تجربی اکوسیستم منطقه ای توسعه دانش بنیان و کمک دانشگاه به توسعه منطقه ای از داده های پنل استانی، تکنیک مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار پی ال اس استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که اکوسیستم توسعه دانش بنیان در استان های ایران شکل نگرفته است. بر این اساس، دانشگاه های استانی در ایران تاثیر درخور توجهی بر توسعه منطقه ای ندارند، چون دانشگاه ها نمی توانند فرایندها و قابلیت های پایه استان ها را به نوآوری، کارآفرینی و کسب و کارهای دانش بنیان تبدیل کنند؛ از طرف دیگر، اکوسیستمی وجود ندارد که ظرفیت جذب مناطق را بالا ببرد و فعالیت های دانشگاه ها را به نظام های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی پیوند دهد. بنابراین، تنها راه بهبود کمک دانشگاه ها به توسعه منطقه ای ساخت "اکوسیستم های توسعه مبتنی بر دانشگاه" است که همت دولت، دانشگاه ها و دیگر نهادهای ذی صلاح را طلب می کند.
    کلیدواژگان: توسعه منطقه ای، توسعه مبتنی بر دانشگاه، اکوسیستم نوآوری، اکوسیستم دانش، اکوسیستم کارآفرینی
  • مهدی فتح آبادی، مسعود صوفی مجیدپور* صفحات 27-51
    هدف اصلی این مقاله برآورد اثر آموزش عالی بر تغییرات بهره وری کل و کارایی فنی در 135 صنعت تولیدی کد 4 رقمی طبقه بندی ISIC ایران در دوره 93-1383 بود. در این خصوص، از رویکرد دو مرحله ای استفاده شد. در مرحله نخست شاخص بهره وری مالم کوئیست (MPI) و شاخص کارایی فنی با روش تحلیل پوششی داده ها (DEA) و تحلیل مرزی تصادفی (SFA) برآورد شد. یافته ها حاکی از آن است که میانگین شاخص MPI در این دوره برای تمام صنایع بیشتر از یک بود که نشان دهنده رشد مثبت بهره وری کل است. در حالی که متوسط تغییرات کارایی فنی صنایع در تمام سال ها رشد منفی داشته، پیشرفت تکنولوژیکی عامل اصلی رشد مثبت بهره وری کل است. در مرحله دوم اثر آموزش عالی بر تغییرات بهره وری کل و کارایی فنی در قالب رگرسیون داده های تلفیقی و با روش های اثرهای ثابت و گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) برآورد شد. نتایج نشان داد که آموزش عالی اثر مثبت و معنادار بر هر دو متغیر بهره وری کل و کارایی در صنایع تولیدی دارد، به گونه ای که کشش بهره وری کل نسبت به آموزش عالی بین 22/0-13/0 و کشش کارایی نیز بین 38/0-25/0 است.
    کلیدواژگان: آموزش عالی، بهره وری کل، کارایی فنی، اثرهای ثابت، گشتاورهای تعمیم یافته، صنایع ایران، طبقه بندی JEL : C340، C610، G220
  • حسن محجوب*، ابوالقاسم نادری، کمال خرازی، یعقوب انتظاری صفحات 53-83
    یافته های تجربی و تحلیل های نظری موید آن است که تصمیم گیری های استراتژیک مالی با توجه به اثر سیاستگذاری و جهت دهنده رفتارهای سازمانی اهمیت بسیاری دارند. هدف این پژوهش بررسی فرایندهای تصمیم سازی و تصمیم گیری های استراتژیک مالی در دانشگاه تهران بود. برای جمع آوری اطلاعات از روش های پژوهش کیفی استفاده شد. جامعه آماری کلیه کارشناسان و مدیران درگیر در فرایندهای تصمیم سازی و تصمیم گیری شامل هیئت رئیسه، معاونت ها، مدیران کل و روسای دانشکده ها بودند. برای جمع آوری اطلاعات از روش مصاحبه نیمه ساختار یافته و برای انتخاب نمونه های مصاحبه از روش نمونه گیری هدفمند و به طور مشخص از روش گلوله برفی استفاده شد. نتایج نشان داد که، مهم ترین مسئله استراتژیک مالی دانشگاه تهران نبود استقلال مالی است. همچنین فرایندهای تصمیم گیری غیرعلمی به ویژه توجه کم به بحث های داغ علمی در جلسات تصمیم گیری، نبود نظام هوشمند پشتیبان تصمیم گیری، اطلاعات ناقص و توجه ضعیف به کارهای کارشناسی موجب کارآمدی و اثربخشی پایین تصمیمات استراتژیک مالی شده است. اگر چه دانشگاه به تنوع بخشی در تامین منابع مالی توجه داشته است، سیاست های اتخاذشده در زمینه تامین مالی با وضعیت مطلوب فاصله دارد و بخش عظیمی از درآمدهای اختصاصی دانشگاه از فعالیت های آموزشی و از طریق توسعه پردیس های خودگردان، دوره های شبانه و دوره های مجازی تامین می شود. تخصیص منابع بدون توجه به عملکرد واحدها و بر اساس هزینه سرانه دانشجو، به صورت سنتی و بر اساس روندهای گذشته و چانه زنی انجام می شود و از بودجه ریزی عملیاتی استفاده نمی شود. به منظور بهبود وضعیت موجود پیشنهاد می شود دانشگاه تهران در سازکارهای تامین و تخصیص خود تجدیدنظر و برای راه اندازی سامانه هوشمند پشتیبان تصمیم گیری اقدام کند و برگزاری دوره های دانش افزایی در زمینه اقتصاد و مالیه آموزش عالی را در دستور کار خود قرار دهد.
    کلیدواژگان: تصمیم گیری استراتژیک مالی، تامین مالی آموزش عالی، تخصیص مالی، دانشگاه، اقتصاد دانشگاه، دانشگاه تهران
  • مهتاب پورآتشی* صفحات 85-108
    بین المللی شدن آموزش عالی از موارد مطرح و قابل توجه در بیشتر کشورهای جهان و ایران است. این پژوهش با هدف شناسایی سازوکارهای بین المللی شدن در دانشگاه های منتخب جهان و اولویت بندی سازوکارها در دانشگاه های ایران انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و رویکرد کلی پژوهش آمیخته است. در گام نخست فعالیت های دانشگاه های منتخب (دانشگاه پرینستون، دانشگاه تورنتو، موسسه فناوری فدرال زوریخ، دانشگاه آکسفورد، دانشگاه سنگاپور و دانشگاه ملبورن) با استفاده از اطلاعات موجود در سایت های رسمی و اسناد و مدارک مربوط بررسی و در گام دوم با بهره گیری از فرایند تحلیل سلسله مراتبی و با استفاده از نرم افزار Expert Choice سازوکارهای بین المللی شدن آموزش عالی ایران اولویت بندی شد. با تلفیق وزن ها، هفت سازوکار بین المللی سازی آموزش عالی با درنظر گرفتن شش معیار اولویت بندی شدند. بر اساس نتایج تحلیل سلسله مراتبی، معیار ارتقای توسعه دانشگاه با وزن نسبی 284/0 نسبت به دیگر معیارها برتری داشت. در میان گزینه ها، برگزاری دوره کارشناسی و تحصیلات تکمیلی مشترک بالاترین اولویت را کسب کرد (وزن= 235/0) و بعد از آن، تبادلات (کوتاه مدت و بلندمدت) استاد و دانشجوی بین المللی (وزن= 175/0) و اجرای طرح ها و پروژه های پژوهشی مشترک (وزن= 162/0) بودند.
    کلیدواژگان: بین المللی سازی، آموزش عالی، تحلیل سلسله مراتبی، توسعه دانشگاه
  • حسین نصیری*، محمد یمنی دوزی سرخابی، محمود حقانی صفحات 109-134
    از آنجایی که ادغام سازمان ها و موسسات اثرهای انکارناپذیری بر آنها دارد، بررسی و تحلیل این اثرها و اقدام مقتضی در این زمینه ضروری است. در پژوهش حاضر ادغام دانشگاه شهید عباسپور در دانشگاه شهید بهشتی به عنوان نمونه موردی برای شناسایی اثرهای ادغام انتخاب شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی- پیمایشی بود و طرح کلی پژوهش به صورت آمیخته اجرا شد. داده های پژوهش در بخش کیفی با استفاده از مصاحبه با مدیران و در بخش کمی با بهره گیری از ابزار پرسشنامه از جامعه نمونه استادان، مدیران و کارکنان به دست آمد. ادغام صورت گرفته بر فرهنگ دانشگاهی در برخی از جنبه ها اثر مثبت و در برخی اثر منفی داشته است. به طورکلی، مقایسه نتایج کیفی و کمی به دو امر مهم اشاره داشته است. اول اینکه ادغام ایجاد شده از سوی مدیریت کلان هر دو دانشگاه و بدون اطلاع و ارتباط با آحاد جامعه دانشگاهی صورت گرفته است و دوم اینکه معانی، ارزش ها، باورها و فرهنگ ضمنی نهادینه شده در هر دو دانشگاه نسبت به سایر عناصر مشهود دانشگاه بیشتر مورد غفلت واقع شده است. بنابراین، بسیاری از استادان و کارکنان هر دو دانشگاه با کاهش انگیزه، افزایش نارضایتی، کشمکش ها و تعارض در محیط کار مواجه شده اند.
    کلیدواژگان: ادغام، فرهنگ دانشگاهی، دانشگاه شهید عباسپور، دانشگاه شهید بهشتی
  • ناصرالدین علی تقویان*، حامد طاهری کیا، مریم سادات پورمیرغفاری صفحات 135-159
    موقعیت های رویارویی جنسیتی در روابط روزمره دانشگاهی مسائل و مصایبی را ایجاد می کند که شایسته بررسی است. در این میان، مسئله چگونگی رویارویی جنسیتی استادان مرد با دانشجویان زن در کشور ایران و پیامدهای غیرعلمی آن اهمیت بسیار زیادی دارد. در پژوهش حاضر مصایب جنسیتی دانشجویان زن در زمینه روابط موجود در دانشگاه ایرانی بررسی شد. تمرکز این پژوهش بر مناسبات و زیست دانشگاهی بود که طی آن، مضمون ویژگی های رویارویی جنسیتی استادان مرد با دانشجویان زن، از نظر بروز و ورود به موقعیت های غیرعلمی، طبقه بندی و تحلیل شد. برای این منظور، با رویکرد مطالعات فرهنگی و به کارگیری روش کیفی، 146 مصاحبه عمقی با دانشجویان زن 10 دانشگاه تحلیل مضمون شد. پرسش های این مصاحبه ها ناظر بر پرسش از «حفظ حریم» در موقعیت هایی است که طی آن مناسبات علمی دانشجویی در روابط استادان مرد با دانشجویان زن به مناسبات غیرعلمی تحریف می یابند. یافته ها نشان داد که اصل حفظ حریم ارتباط جنسیتی در فرهنگ ایرانی وقتی توسط استادان مرد با قوت زیادی اجرا یا دچار گسست می شود، سه گانه خشونت، تبعیض و بهره کشی جنسیتی پدید می آید که برآیند آنها روی همرفته مصایب جنسیتی را برای دانشجویان زن به بار می آورد. یافته های این پژوهش می تواند در سطوح نظریه پردازی درخصوص کارکرد دانشگاه، سیاستگذاری دانشگاهی و در سطح اخلاق دانشگاهی نقش موثری داشته باشد.
    کلیدواژگان: دانشگاه، دانشجوی زن، خشونت، بهره کشی، تبعیض
  • نعمت الله فاضلی، سردار فتوحی* صفحات 161-186
    در این پژوهش با استناد به داده های تاریخی موجود درباره ظهور و تکوین علوم انسانی، در پی واکاوی این رویکرد فکری بودیم که نیروهای مختلف اجتماعی در کنار همدیگر (به صورت هماهنگ یا متضاد) قرار گرفته و اخذ علوم موجود به ویژه علوم انسانی را امکانپذیر کرده اند. روش تحقیق تحلیل تاریخی و شیوه گردآوری داده ها اسنادی بود. تلاش شد تا به صورت روشمند و منسجم درباره زمینه ها و شرایط تاریخی، که به صورت قیدها و بلاقیدهای سیاسی، فرهنگی و علمی در فرایند تکوین علوم انسانی موثرند، بحث و مداقه شود. نتایج نشان داد که علوم انسانی از نظر گفتمانی از دل شکست ها، نابرابری ها و انشقاق ها ظهور کرد (1175-1210 ه. ش). دو رخداد همزمانی و ناهمسانی در جریان بیماری وبا، شکست از روسیه و ورود نیروهای فرانسه و انگلستان به ایران زمینه اخذ علوم انسانی بودند. با اخذ گفتمان علوم انسانی میدان منازعه گفتمان ها در ایران فراهم شد و از دل این منازعه، گفتمان علوم انسانی پروبلماتیزه شد (1320-1332 ه. ش). همچنین نشان داده شد که برخلاف گفتمان علوم انسانی که همواره در عرصه تنازع و تخاصم قدرت یافته، نهادهای علوم انسانی در دوران امنیت و اقتدار حاکمیت اخذ شده است. تثبیت علوم انسانی در نتیجه دو دوره متفاوت از نظر امنیت (نهادهای علوم انسانی) و تنازع (گفتمانی شدن علوم انسانی) بوده است.
    کلیدواژگان: علوم انسانی، علوم بومی، حاکمیت، دانشگاه، گفتمان
|
  • Yagoub Entezari* Pages 1-25
    The purpose of this paper was to analyze the impact of the university on regional development in Iran in the theoretical framework of the knowledge-based development ecosystem. This research was conducted with a descriptive approach, which is a practical and quantitative method. For the empirical analysis of ecosystem of the knowledge-based development and university assistance for regional development, the panel data of Iran’s provinces for three years, Structural Equations Modeling technique and PLS software was used. The results of the research showed that the knowledge-based development ecosystem in the Iranian provinces has not been formed. As a result, provincial universities in Iran do not have a significant impact on regional development. Because universities are unable to connect the basic processes and capabilities of the provinces to innovation, entrepreneurship and knowledge-based businesses. On the other hand, there is no ecosystem that increase regions’ capacity of attracting and connects university activities to economic, social and cultural systems. Therefore, the only way to improve the assistance of universities to regional development is to form “University-based Developmental Ecosystems”, which calls for the efforts of the government, universities, and other well-established institutions.
    Keywords: Regional development, University-based development, Innovation ecosystem, Knowledge ecosystem, Entrepreneurship ecosystem
  • M. Fathabadi, M. Soufimajidpour * Pages 27-51
    The purpose of this article was to estimate the effect of higher education on total productivity changes and technical efficiency in the 4-digit classification code of ISIC in Iran during the period of 1994-04. In this regard, a two-way stage approach was used. In the first stage, Malmquist Productivity Index (MPI) and technical efficiency index by Data Envelopment Analysis (DEA) and Stochastic Frontier Analysis (SFA) were estimated. The findings indicated that the average MPI was more than one for all industries, indicating a positive growth in total productivity. While the average technical efficiency changes in industries have been negative for all years, technological progress is the main factor in the positive growth of total productivity. In the second stage, utilizing integrated data regression with Generalized Method of Moments (GMM), the effect of higher education on total productivity changes and technical efficiency was estimated. The results showed that higher education has a positive and significant effect on both total productivity and efficiency in manufacturing industries; somehow that the total productivity elasticity relative to higher education is between 0.13 – 0.23 and efficiency elasticity is between 0.28 – 0.38.
    Keywords: Higher education, Total productivity, Technical efficiency, Fixed effects, Generalized Moments, Iran industries, JEL Classification: C340, C610, G220
  • Hassan Mahjub*, Aboualghasem Naderi, Seyed Kamal Kharazi, Yagoub Entezari Pages 53-83
    Experimental results and theoretical analysis confirms that financial strategic decisions due to the effect of the policy and organizational behavior is very important. The aim of this paper was to study financial strategic making decision and decision-making processes at University of Tehran. Data was collected through qualitative research methods. The population of the study was all the experts and administrators involved in making decision and decision-making processes, including the Board of Executives, Vice Executives, Directors and Deans. In order to collect information, semi-structured interviews, purposive sampling and snowball technique were applied. The results showed that the most important strategic financial issue of University of Tehran is absence of financial independence. In addition, lack of sufficient attention to heated scientific debates in the decision-making meetings, lack of decision support system, incomplete information and poor attention to expert works are other reason for inefficiency and low effectiveness of strategic financial decisions at the university. Although the university has focused on diversification in funding, the financing policies are far from favorable condition and the large part of non-government revenues are provided by educational activities through development of university self- governing campuses and evening and online courses. Allocation of resources is done regardless of the performance of the units and is based on cost per student, past trends and bargaining. In addition, the operational budgeting is not used. To improve the existing situation, it is recommended that the University of Tehran review it's funding and allocation mechanisms and to launch an intelligent decision support system. Putting training courses in economics and finance in higher education on the agenda is also recommended.
    Keywords: Strategic financial decision making, financing higher eeducation, Financial allocation, University, Economics of university, University of Tehran
  • Mahtab Pouratashi* Pages 85-108
    Internationalization of higher education is one of the raised and significant issues in most countries of the world, as well as Iran. The purpose of this study was to identify internationalization mechanisms in world selected universities and prioritization of mechanism in Iranian universities. An applied and mixed method was chosen for this study. In the first step, using information and documents available on official sites, the activities of the selected universities including Princeton University, University of Toronto, ETH Zurich, Oxford University, University of Singapore, and University of Melbourne were studied. In the second step, using Analytic Hierarchical Process and Expert Choice software, the mechanisms of internationalization of higher education in Iran were prioritized. By combining weights, the seven internationalization mechanisms of higher education were prioritized by six criteria. Based on the AHP results, university development criterion with a relative weight of .284, had superior priority to other criteria. Among the alternatives, holding joint bachelor and postgraduate programs had the most proiority (weight= .235). Afterward, there were the short-term and long-term international faculty members and students exchanges (weight= .175) and conducting joint research projects (weight= .162).
    Keywords: Internationalization, Higher education, Analytic Hierarchical Process, University Development
  • Hossein Nasiri*, Mohammad Yamani Douzi Sorkhabi, Mahmoud Haqani Pages 109-134
    Since the merging of organizations and institutions has undeniable effects on them, and appropriate action is needed in this regard. The present research selected the merging of Shahid-Abbaspour University in Shahid-Beheshti University as a case study to identify the effects of this action. This study, in terms of purpose and method, is applied and descriptive-survey, respectively. The general design was implemented in a mixed manner. The research data in the qualitative and quantitative section were obtained by interviewing the administrators, and a questionnaire tool distributed among faculty members, administrators and staff, respectively. In some aspects, the merging had some positive and negative effects on academic culture. In general, the comparison of qualitative and quantitative results considered two main points. Firstly, the merging is performed by administrators of both universities, without knowledge and communication with academics community. Secondly, the meanings, values, believes and institutionalized implicit culture of both universities were neglected more than other tangible elements at the university. Therefore, many faculty members and staff in both universities encountered with reduced motivation, increased dissatisfaction, tensions and conflicts in the workplace.
    Keywords: Merger, Academic culture, Shahid-Abbaspour University, Shahid Beheshti University
  • Nassereddinali Taghavian*, Hamed Taherikia, Maryam Poormirghaffari Pages 135-159
    This article is about studying girl students’ gender miseries in the Iranian university. The population of the university is the only mixed sex population in an official and governmental space in which the population is highly by cultural circulation and variations. Due to this fact, the gender encountering happens a lot through the everyday relations of the university. The gender encountering of the girl students with the male professors contains a crucial importance that has been remained silent at other inquiries; however there is some information of sexual exploitation, harassment and discrimination about girl students by male professors. This article mainly concerns about a type of gender encountering, in Iranian university community, which has not been studied before. For this reason, we analyzed 10 universities and conducted in-depth interview with 146 girl students. As the result, our findings demonstrate that the principle of regarding the gender privacy, based on the Iranian culture, by male professors, when it is performed so strictly or it is ruptured then it produces the triadic consequences of gender “harassment”, “discrimination” and “exploitation”. Thus, the inevitable result of these factors is the occurrence of gender misery for girl students.
    Keywords: Gender misery, University, Girl student, Harassment, Exploitation, Discrimination
  • Nematolla Fazeli, Sardar Fotuhi* Pages 161-186
    In this article, based on the current historical data on the emergence and development of the Human Sciences, we looked at this thinking approach that different social forces were placed together-in a coordinated or opposite way- and made possible the acquisition of the available sciences, especially the Humanities. Given the nature of the issue, the research method was a historical analysis and the method of data collection was documentary. The researchers tried to review systematically and coherently, the context and historical conditions in the process of the development of the Humanities. In this research, we showed that the humanities appeared discursively in terms of breakdowns, inequalities and divisions (1796-1831). Two events of coincidence and inconsistencies during cholera, defeat from Russia and the arrival of French and British forces to Iran were the background for acquisition of the humanities. Through discourse acquisition of the humanities, the ground for discourses conflict was provided in Iran, and through this conflict, the humanities discourses became problematic (1941-1953). We also showed that contrariwise to the humanities discourse that has always been dominated by conflict and hostility, humanities institutions have been drafted in the era of security and authority of government. The consolidation of the humanities has been the result of two distinct periods in terms of security (humanities institutions) and conflict (humanities discourse).
    Keywords: Humanities, Native science, Government, University, Discourse