فهرست مطالب

بلاغت کاربردی و نقد بلاغی - سال سوم شماره 2 (پیاپی 6، پاییز و زمستان 1397)
  • سال سوم شماره 2 (پیاپی 6، پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/11/01
  • تعداد عناوین: 5
|
  • نقد غزلی از مولانا براساس نظریه نقد خیال ژیلبر دوران
    فاطمه گل عابدی*، محمدصادق بصیری، محمدرضا صرفی صفحات 9-25
    نقد دنیای خیال نوعی نقد مضمونی است و در قرن نوزدهم میلادی، توسط گاستون باشلار به صورت مدون و قانون مند به جامعه ادبیات فرانسه و پس از آن اروپا ارائه شد؛ بعد از وی، شاگردان مکتب او؛ یعنی ژان پیر ریشارد، ژان بورگوس و ژیلبر دوران به تکمیل این نظریه پرداختند. این مقاله با هدف دست یابی به نگاه مولانا به جهان اطراف خود و با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی و همچنین، بهره گیری از نظریه نقد تخیلی ژیلبر دوران، به بررسی یک غزل از مولانا با مطلع «ای یوسف خوش نام ما» می پردازد. نظریه دوران، نگاهی کاملا انسان شناسانه به ادبیات و تصاویر شعری دارد. در نظر او، تخیلات درواقع عکس العمل هایی هستند که شاعر یا نویسنده در برخورد با زمان از خود بروز می دهد و بر همان اساس، تصاویر اثر خود را ایجاد می کند. بر این اساس، تصاویر مولانا در غزل مورد بررسی، حاصل عکس العمل موقعیتی او در برابر بوده و نشان از تلاش مولانا برای غلبه بر این عنصر دارد. این غزل کاملا قهرمانانه و تضادی است.
    کلیدواژگان: تخیل، ژیلبر دوران، مولانا، زمان، منظومه روزانه تخیل
  • نظریه «زیبایی شناسی دریافت» و نقد و بلاغت اسلامی
    زینب اکبری، داوود اسپرهم* صفحات 26-38
    برخلاف رویکردهای گذشته به متون که غالبا یا ناظر به «متن» و یا «مولف متن» بودند، از رویکردهای امروزین نقد ادبی، پرداختن به «خواننده متن» و بحث از نقش خواننده در معنی گذاری متن است. این دسته از نظریه ها برآنند که متن معنی یا معانی ثابتی ندارد بلکه معانی محصول خلاقیت خواننده اند. از مهم ترین مکاتب نظری امروز که به اهمیت نقش خواننده در ادراک و دریافت معنی، و بلکه در خلق معنای متن اشاره دارد نظریه «زیبایی شناسی دریافت» است که با نام هانس رابرت یائوس و ولفگانگ ایزر شناخته می شود. تصور کلی نسبت به تحول تاریخی نظریه های ادبی اینگونه است که اهمیت قائل شدن برای جایگاه خواننده در شکل دهی معنای متن، و نقش خواننده در معناگذاری متن و مسائل پیرامون ادراک معنی، دستاورد نظری قرون اخیر در مغرب زمین است. حال آنکه دقت و بازخوانی برخی از متون بلاغی گذشته نشان دهنده تاملات نظری و آراء قابل تامل برخی از نظریه پردازان و بلاغیان اسلامی درباره اهمیت خواننده و نقش وی در خلق معنای متن است. پژوهش حاضر به بررسی تاملات سه تن از بلاغت نگاران و ناقدان ادبی جهان اسلام در باب ارتباط متن و خواننده و جایگاه و اهمیت خواننده در تعیین معنای متن، می پردازد.
    کلیدواژگان: واژگان کلیدی: نظریه زیبایی شناسی دریافت، نقد و بلاغت اسلامی، خواننده
  • بازتاب و عملکرد تلمیحات شاهنامه و منابع پیرامون آن در دیوان صحبت لاری
    صادق ارشی*، مصطفی گرجی، ایوب مرادی صفحات 27-40
    پس از فردوسی، اغلب شاعران، فارغ از محتوای آثارشان، در سطوح گوناگون، از شاهنامه تاثیر پذیرفته اند. محمدباقر صحبت لاری یکی از برجسته ترین شاعران دوره بازگشت ادبی است که در دیوان خویش به میزان چشم گیری از شاهنامه فردوسی تاثیر پذیرفته است. صحبت لاری با شاهنامه فردوسی آشنایی عمیقی داشته و تلمیحات نادر وی به نام ها و داستان های کمتر شناخته شده شاهنامه و دیگر شخصیت های حماسی و منابع غیر از شاهنامه، گواه درک عمیق وی از اثر سترگ فردوسی است. پژوهش حاضر با روش سندکاوی و تحلیل محتوا نشان می دهد که صحبت لاری برای پیشبرد مقاصد شعری خویش از قبیل مدح و بیان برتری ممدوح، تصویرسازی، ترکیب سازی، رعایت جادوی مجاورت و ذکر احوال شخصی (مفاخره)، در زمینه تلمیحات از شاهنامه تاثیر پذیرفته و این صنعت را با صنایع شعری دیگر همراه کرده است. علاوه بر این با اشارات نادری که به شاهنامه، منابع تاریخی، منظومه های حماسی، طومارهای نقالی و داستان های شفاهی و عامیانه انجام داده، به حل برخی مشکلات شاهنامه پژوهی از قبیل معمای ببر بیان کمک کرده است.
    کلیدواژگان: دیوان صحبت لاری، عملکرد تلمیحات شاهنامه، منابع حماسی و تاریخی، تلمیحات نادر
  • کارکرد تلمیح در طنزسروده های معاصر پس از انقلاب اسلامی
    حمید جعفری قریه علی* صفحات 41-55
    کارکرد تلمیح در طنزسروده های معاصر پس از انقلاب اسلامی چکیده تلمیح که اشاره به داستان، مثل، آیه، حدیث و شعر است، نوعی پیوند میان مطالب اصلی و داستان و واقعه ای را بیان می کند. این شگرد ادبی، جنبه تشبیه یا استشهاد دارد و زیبایی کلام را می افزاید. با توجه به این که تلمیح دربردارنده فرهنگ عامه و عقاید و رسوم گذشته است از دیرباز مورد توجه شعرای ادب فارسی یوده است. تلمیح در بازآفرینی صحنه ها ضمن برانگیختن مخاطب، در ارتقاء سطح اندیشگی او موثر است و میدان دیدش را وسعت می بخشد. همین موضوع، اهمیت و ضرورت بازخوانی این شگرد ادبی را نشان می دهد. با این توضیح، هدف پژوهش حاضر، بیان کارکرد تلمیح در بلاغت افزایی شعر معاصر، تشریح جنبه های معنا آفرینی و تآثیر آن در ایجاد موقعیت های طنزگونه است. حاصل پژوهش نشان می دهد که این آرایه ادبی با نقشی که در آفرینش طنز دارد، در تبیین انتقادهای اجتماعی و سیاسی که از مهم ترین و پربسامدترین رویکردهای شعر طنز است، تاثیری بسزا گذاشته است. همچنین تصرف شعرای طنزپرداز در تلمیحات به نوآوری و خلق تصاویر جدید در شعر منجر شده و این تصویرها نیز در ایجاد فضای طنزآمیز بسیار موثر بوده اند.
    کلیدواژگان: تلمیح، طنز، شعر معاصر
  • سبک شناسی اشعار بیدل دهلوی با تکیه بر نظریه زبان شناسی قطب های استعاری و مجازی یاکوبسن
    سمیه آقابابایی* صفحات 56-70
    شکل گرایان با تاکید بر نقش ادبی زبان و برجسته سازی نشانه ها، میان دو فرایند زبانی «خودکاری» و «برجسته سازی» تمایز قائل شده اند. شیوه های به کار رفته در روند تبدیل زبان خودکار به زبان ادب از دیرباز مورد توجه بوده است، که در ادبیات فارسی در پی بررسی این روند، در تحلیل زیبایی شناسی متون ادبی، به ویژگی های سبکی متون توجه می شود. آنچه در این مقاله مورد بررسی قرار می گیرد نحوه انتخاب و ترکیب بر روی «محور جانشینی» و «محور هم نشینی» در شعر شاعر برجسته ی این سبک «بیدل دهلوی» است تا از منظر زبان شناسی، شیوه ی زیبایی آفرینی این شاعر بررسی و تحلیل شود. در راستای این هدف به تبیین بررسی ادبیات از دیدگاه زبان شناسی پرداخته و دویست و هفتاد و پنج بیت از شعر بیدل را به عنوان پیش نمونه ی سبک هندی بررسی کرده ایم. از جمله نتایج حاصل از این بررسی عملکرد موازی دو فرایند انتخاب و ترکیب در بسامدی نزدیک به هم است که کاربرد این دو فرایند در کنار یکدیگر منجر به ایجاد پیچیدگی هایی در شعر بیدل شده است. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که بیدل به گونه ای غزل ها را آذین بندی کرده است که درک هر بیت در گرو اندیشیدن خواننده و دستیابی وی به انتخاب های شاعر از روی محور جانشینی است. در نهایت گرایش نسبی بیدل به سمت فرایند انتخاب، سبب ایجاد فضای خاصی چون ایجاد معانی ضمنی در ابیات، پیچیدگی، ابهام، دوری مدلول و مصداق از یکدیگر، شده است که این روند در کل درک ابیات بیدل را دشوار ساخته است.
    کلیدواژگان: رومن یاکوبسن، نقش های زبان، قطب های استعاری و مجازی زبان، سبک هندی، بیدل دهلوی
|
  • The Criticism of one Lyric Poem of Molana based on the Theory of Critique of the Imagination of Gilbert Duran
    Fatemegol Abedi *, Mohammadsadegh Basiri, Mohammadreza Sarfi Pages 9-25
    The criticism of the fantasy world which is a type of thematic critique was first presented by Gaston Bachelard in the nineteenth century and then , by Jean-Pierre Richard, Jean-Borges and Gilbert Durand is followed . In the view of Gilbert, the imaginations are in fact the reaction that the poet or writer comes up against in dealing with time and on the same basis , they create the images of their own work; these images are placed in two great day and night poems of imagination. This paper is conducted to the study of one lyric of Molana with the knowledge of " Oh , Yusuf ! Our Most Famous " by analyzing the methodology and using the theory of Gilbert Durand , explores the gospel of Molana," and finally concludes that this lyric is completely heroic and contradictory and all its images are located in the daily imaginary poem.
    Keywords: Imagination, Gilbert Durand, Molana, Time, Daily Imaginary Poem
  • The theory of " Aesthetic of Reception " and Islamic critique and rhetoric
    Zeinab Akbari, Davood Esparham * Pages 26-38
    Contrary to past approaches to texts often referred to as "text" or "text authors," from today's literary critique approaches are attention to "text reader" and discussion of the reader's role in meaning to the text. These categories of theories suggest that the text does not have a stable meaning, but the meanings of the product of the reader's creativity. One of the most important contemporary schools of thought that refers to the importance of the reader's role in perceiving and receiving meaning, but also in the creation of the meaning of the text, is the theory of "Aesthetic of Reception", known as Hans Robert Jauss and Wolfgang Iser. The general conception of the historical transformation of literary theories is that the importance of the reader's position in shaping the meaning of the text, and the role of the reader in the meaning of the text and the problems surrounding the perception of meaning, is the theoretical achievement of the recent centuries in the West. However, the accuracy and revising of some of the past rhetorical texts suggests theoretical reflections and some of Islamic thinkers and rhetoric's views on the importance of the reader and his role in creating the meaning of the text. The present study addresses the reflections of three rhetoric and literary critics of the Islamic world on the relation between text and reader and the reader's position and importance in determining the meaning of the text.
    Keywords: Aesthetic of Reception, Islamic Criticism, Rhetoric, reader
  • The reflection and function of Shahnameh Allusions and its sources in the Diwan of Sohbat-e-Lari
    Sadegh Arshi *, Mostafa Gorji, Ayoub Moradi Pages 27-40
    Most poets after Ferdowsi, irrespective of the content of their work, have been affected by the Shahnameh at different levels. Mohammad Bagher Sohbat-e-Lari is one the most well-known poets of the Literary Return era who has been significantly influenced by the Shahnemeh. Sohbat-e-Lari has a deep understanding of the Shahnameh and his unique allusions to less-known names and stories of the Shahnameh and other epic characters and sources is a testimony to his deep understanding of this great literary work. The present study employs text analysis and discourse analysis to show that Sohbat-e-Lari has used allusions from the Shahnameh in eulogy, expressing the superiority of the praised, illustration, compound noun formation, and the magic of proximity and mention personal status (self glorification) and has employed allusion with other figures of speech in his Diwan. In addition, he has helped in solving some problems such as the Babr-e-bayan conundrum in the study of the Shahnameh through his unique mentioning of the Shahnameh, historic sources, epic poems, narrative scrolls, and folklore stories.
    Keywords: : Diwan of Sohbat-e-Lari, The function of the Shahnameh Allusions, Epic, historical sources, Unique Allusions
  • Allusion in Contemporary Satirical Poems after the Islamic Revolution
    Hamid Jafarighariyehali * Pages 41-55
    Allusion in Contemporary Satirical Poems after the Islamic Revolution Abstract Allison is a reference to a literary story, poetry, verse or Hadith that makes an association between the main story and an external incident. It is a metaphoric figure of speech that adds to linguistic aesthetics. Allusion has always been used by men of literature as it involves popular culture and traditional ideas. By recreating a situation, allusion provokes thoughtfulness in the reader and expands his scope of vision. The present study examines the role of allusion in promoting the rhetoric of contemporary poetry, creating values and comic situations. Results indicate that allusion is a highly influential figure in providing social and political critiques as the most important and frequent approach in satirical poetry. Moreover, use of allusion contributes to reproducing innovative and new images in contemporary poetry, which in turn helps create a more profound satirical atmosphere. Keywords: allusion, satire, contemporary poetry
    Keywords: allusion, satire, contemporary poetry
  • Stylistics of Bidele Dehlavi's Poems, based on the linguistic theory of the metaphoric polel and Metonymic pole of Jakobson
    Somayeh Aghababaei * Pages 56-70
    Emphasizing on the literary role of language and the highlighting of signs, the formativists have distinguished between the two linguistic processes of "automatisation" and "foregrounding".The methods used in the process of converting automatic language into literary language have long been considered, which in the Persian literature, following the study of this trend, in the analysis of the aesthetics of literary texts, attention to the style features of texts are considered. in this article is how to selection and Combination on the "paradigmatic axis" and "syntagmatic axis" in poetry poetry of this style, Bidele Dehlavi, from the perspective of linguistics, the style of aesthetic creation Check out this poet. we have studied the study of literature from the point of view of linguistics and studied 275 verses of Bidel poetry. the results, the parallel operation of the two processes of selection and composition is close to each other. The use of these two processes together has led to the creation of complications in the poetry of Bidel. The results indicate that Biddle has envisioned the kind of lyrics that the perception of each bit depends on the reader's thinking and his achievement of the choices of the poet from the succession. the relative tendency of Bidel to the selection process has created a special atmosphere, as the creation of implicit meanings in terms of complexity, ambiguity, the distancing of attribution, and, This process makes it difficult to understand Biddle's poems.
    Keywords: Roman Yakobson, Theory of Role of Language, metaphoric pole, Metonymic pole Language, Indian Style, Bidele Dehlavi