فهرست مطالب

به نژادی نهال و بذر - سال سی و چهارم شماره 4 (زمستان 1397)
  • سال سی و چهارم شماره 4 (زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/11/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • صفرعلی صفوی*، حبیب اله قزوینی، جاوید محمد زاده صفحات 355-376
    بیماری زنگ زرد جو با عامل Puccinia striiformis f. sp. hordeiیکی از مهمترین بیماری های جو می باشدکه تولید جو را در برخی مناطق جهان تهدید می کند. استفاده از ارقام مقاوم، اقتصادی ترین روش مدیریت زنگ زرد است و مقاومت تدریجی (Slow rusting) که نوعی مقاومت کمی است، به عنوان مقاومت پایدار گزارش شده است. در این مطالعه، پارامترهای مقاومت تدریجی شامل ضریب آلودگی (CI)، شدت نهائی بیماری (FRS)، مقدار نسبی سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری (rAUDPC) و نرخ آلودگی ظاهری (r) برای 41 ژنوتیپ جو همراه با شاهد حساس در دو سال 1395 و 1396 ارزیابی شدند. این پژوهش در ایستگاه تحقیقات کشاورزی اردبیل تحت شرایط آلودگی طبیعی و مصنوعی انجام شد. واکنش گیاهچه ای نیز تحت شرایط مزرعه ای ارزیابی شد. نتایج ارزیابی ها برای پارامترهای مقاومت نشان داد که لاین های EDC-87-3 ، EC-90-4 ، EM-88-2 ، EM-88-5 ، EM-89-19همراه با رقم حساس بالاترین مقادیر FRS، CI، r و rAUDPC را داشتند، بنابراین به عنوان لاین های حساس گروه بندی شدند. ده لاین در هر دو مرحله گیاهچه ای و گیاه بالغ مقاوم بودند. هفت لاین در مرحله گیاهچه ای مقاوم ولی در مرحله گیاه بالغ واکنش حدواسط (MS، M و MR) نشان دادند. سیزده لاین (2، 5، 8، 10، 12، 14، 15، 19، 23، 29، 31، 38 و39) در مرحله گیاهچه ای حساس ولی در مرحله گیاه بالغ واکنش متوسط (MR, M, MS) نشان دادند. بنابراین این لاین ها با داشتن مقادیر پایین پارامترهای مختلف مقاومت به احتمال زیاد دارای درجات متفاوتی از مقاومت تدریجی یا مقاومت گیاه بالغ در درجه حرارت بالا (HTAP) (مقاومت غیر نژاد- اختصاصی) می باشند. بقیه لاین ها سطح پایینی از مقاومت تدریجی داشتند. تجزیه خوشه ای بر اساس واکنش گیاهچه ای و گیاه بالغ، لاین ها را در گروه های مختلفی قرار داد که این حالت نیز بیانگر تنوع بالای لاین ها از نظر واکنش نسبت به بیماری زنگ زرد جو بود.
    کلیدواژگان: جو، زنگ زرد، مقاومت گیاهچه ای، مقاومت گیاه بالغ، مقاومت تدریجی
  • بهروز مرادی، محمد ربیعی*، بهروز شیران صفحات 377-395

    شناسایی تنوع ژنتیکی و گروه بندی ژنوتیپ ها (نژادگان) بر اساس صفات موجود برای استفاده در برنامه های تحقیقاتی و به نژادی بسیار مهم است. در این تحقیق چندین خصوصیت کمی و کیفیت میوه در 156 ژنوتیپ انار که در ایستگاه ملی تحقیقات انار ساوه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار کشت شده بودند در سال های 95-1394 مورد مطالعه قرار گرفت. بررسی ضرایب همبستگی فنوتیپی و ژنوتیپی نشان داد که همبستگی مثبت و بسیار معنی داری بین وزن میوه با تعداد دانه در 100 گرم آریل و وزن آریل وجود دارد. آنالیز رگرسیون گام به گام نیز نشان داد که عرض میوه، تعداد دانه در 100 گرم آریل و ضخامت پوست اولین متغیرهایی بودند که وارد مدل شده و تغییرات وزن میوه را توضیح دادند. تجزیه ضرایب مسیر نیز اثر مستقیم و مثبت بر روی وزن میوه از طریق عرض میوه، تعداد دانه در 100 گرم آریل و ضخامت پوست میوه را اثبات نمود. بنابراین این خصوصیات برای انجام گزینش بسیار مهم هستند. براساس نتایج حاصل از تجزیه عامل های اصلی 16 صفت تعداد شش عامل اصلی تعیین شد که در مجموع 25/71 درصد از تغییرات کل داده ها را توضیح دادند. در عامل اول وزن میوه، طول و عرض میوه و وزن آریل اثر مثبت و کیفیت آبمیوه بخصوص شاخص رسیدگی و آنتوسیانین اثر منفی داشتند که این خصوصیات در مجموع وزن میوه را تشکیل می دهند. با انجام تجزیه و تحلیل عامل ها، سه عامل مهم شناسایی شدند که عامل اول مرتبط با اجزای میوه، عامل دوم رنگ آبمیوه وعامل سوم طعم میوه تعیین شد. بنابراین امکان استفاده از این صفات در برنامه های به نژادی برای افزایش کیفیت و وزن میوه ژنوتیپ های انار به عنوان معیار انتخاب وجود دارد. تجزیه خوشه ای به روش وارد (Ward) ژنوتیپ ها را دریازده گروه قرار داد. بنابراین پیش بینی می شود که دورگ گیری بین ژنوتیپ های گروه های فوق و تولید نسل های درحال تفرق، تنوع مطلوبی برای برنامه های به نژادی فراهم کند.

    کلیدواژگان: انار، رگرسیون گام به گام، تجزیه مسیر، وزن میوه، وزن آریل، طعم میوه
  • حمید عبداللهی*، فرناز تهذیبی حق صفحات 395-421
    در این پژوهش صفات مورفولوژیک رویشی و زایشی موثر در تمایز ارقام، تغیرات سبزینگی برگ و صفات بیوشیمیائی مرتبط با کیفیت میوه و خوشه های اسکلرئیدی آن در 15 رقم وارداتی گلابی ارزیابی شد. صفات مورفولوژیک بر اساس 68 صفت توصیفگر ملی آزمون های تمایز و تغییرات سبزینگی در طول دوره رشد مورد بررسی قرار گرفت. ارزیابی مورفولوژیک، بیانگر وجود صفات متمایزکننده در خصوصیات عمومی درخت و شاخه، برگ، شکوفه و میوه بود، به صورتی که در بین صفات متمایزکننده، صفت رنگ شاخه، نسبت طول به عرض برگ، موقعیت حاشیه گلبرگ ها در شکوفه، نسبت طول به قطر میوه، موقعیت بیش ترین قطر میوه، رنگ میوه و خصوصیات دم میوه بسیارمتمایزکننده بودند. همچنین در صفت ستاره دار نسبت طول به عرض برگ، ارزیابی کمی بیانگر محدوده های کم تر از 4/1، 4/1 تا 5/1، 5/1 تا 6/1، 6/1 تا 7/1 و بالاتر از 7/1 به ترتیب در برگ های بسیار عریض تا بسیارباریک بود. در صفت ستاره دار نسبت طول به قطر میوه نیز، محدوده های کم تر از یک، یک تا 2/1، 2/1 تا 4/1، 4/1 تا 6/1 و بالای 6/1 بیانگر میوه های بسیار پهن تا بسیار باریک بود. کمی سازی صفات نشان دهنده انطباق اغلب این صفات با ارقام شاهد توصیفگر گلابی اتحادیه بین المللی محافظت از ارقام گیاهی بوده و در برخی از صفات نظیر زمان گلدهی، پایداری کم تری مشاهده شد. تغییرات کلروفیل برگ طی فصل رشد در همه ارقام در طی فصل بهار تا ابتدای تابستان روند افزایشی و سپس در انتهای فصل رشد روند کاهشی داشت و در این بین، بالاترین شاخص سبزینگی به میزان بالای 20، در ارقام آلورت، بوره دیل و دوین دوکومیس دیده شد. بر اساس ارزیابی های انجام گرفته سه رقم پکهامزتریومف، دوین دوکومیس و بلغارشماره-2 به عنوان ارقام برتر گزینش شدند.
    کلیدواژگان: گلابی، اسکلروئید، شاخص کلروفیل، آزمون های تمایز، توصیفگر ملی، کیفیت میوه
  • حمیدرضا فنائی*، علی رضا اکبری مقدم، ابوالفضل رئوفی، محمد خواجه صفحات 423-446

    به منظور بررسی خصوصیات زراعی، عملکرد و اجزای عملکرد دانه ارقام باقلا برای انتخاب بهترین رقم باقلا برای منطقه سیستان آزمایشی در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال زراعی 94-1392 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی زهک انجام شد. تجزیه واریانس مرکب داده ها نشان داد تفاوت معنی دار بین ارقام باقلا از نظر کلیه خصوصیات مورد بررسی در سطح احتمال 1% وجود داشت. عملکرد دانه، عملکرد غلاف سبز و عملکرد پروتئین در سال دوم بیشتر بود. بیشترین میانگین عملکرد دانه خشک (1947 کیلوگرم در هکتار) و عملکرد غلاف سبز (20557 کیلوگرم در هکتار) به رقم سرازیری تعلق داشت. بیشترین میزان پروتئین دانه با میانگین 33 درصد مربوط به رقم شاخ بزی بود. همبستگی بین خصوصیات مختلف نشان داد که همبستگی مثبت و معنی داری بین عملکرد دانه با طول غلاف، تعداد غلاف در بوته، وزن غلاف سبز در بوته، عملکرد غلاف سبز و عملکرد پروتئین دانه داشت. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه خوشه ای ژنوتیپ ها از نظر میانگین عملکرد دانه و پروتئین به دو گروه اصلی ارقام با عملکرد بالا و ارقام با عملکرد کمتر گروه بندی شد. ارقام شاخ بزی و سرازیری بالاترین عملکرد و پروتئین دانه را در بین سایر ارقام مورد بررسی داشتند. بنابراین با توجه به نتایج و خصوصیات اقتصادی مهم در باقلا (عملکرد دانه و غلاف سبز) دو رقم سرازیری و شاخ بزی که برتر از ارقام دیگر بودند، برای کشت در منطقه سیستان مناسب شناخته شدند.

    کلیدواژگان: باقلا، عملکرد پروتئین، تجزیه خوشه ای، تعداد دانه در غلاف، وزن غلاف سبز
  • مهرداد کیانی، مریم گل آبادی*، عبدالرضا اقتداری صفحات 447-469
    این پژوهش با هدف برآورد وراثت پذیری، قدرت ترکیب پذیری و کنترل ژنتیکی صفات مهم در لاین های اینبرد خیار گلخانه ای طی دوسال 1394 و 1395 انجام شد. مواد ژنتیکی این آزمایش شامل 52 هیبرید بود که از مجموع 10 لاین نر و 27 لاین ماده بدست آمد و در قالب دو آزمایش مجزا بررسی شد. آزمایش ها به صورت طرح I کارولینای شمالی بر پایه طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. نتایج نشان داد که والدهای نر 1، 2 و 13 سبب افزایش در صفات رویشی در هر دو آزمایش شدند. برآورد پارامترهای ژنتیکی برای صفات رویشی حاکی از پایین بودن واریانس افزایشی و توارث پذیری خصوصی بود. بیشترین تعداد کل میوه در آزمایش اول در والد نر 7 بدست آمد. همچنین از نظر صفات مرتبط با عملکرد، لاین های نر 7 و 15 سبب افزایش عملکرد میوه شدند. آزمایش دوم نشان داد که طول دوره میوه دهی در والد نر 10 و تعداد میوه در گره در والد نر 3 بیشترین مقدار بودند. از نظر سایر صفات زایشی تفاوتی مشاهده نشد. برآورد پارامترهای ژنتیکی نشان داد در بسیاری از صفات مرتبط با میوه از قبیل قطر میوه، سفتی بافت میوه، تعداد و عملکرد میوه واریانس افزایشی و توارث پذیری خصوصی بالاست و امکان انتخاب موفقیت آمیز بر اساس این صفات وجود دارد. در بین لاین های نر مورد مطالعه، لاین های 15، 13، 7 و 24 سبب افزایش بیشتر در صفات مربوط به میوه و عملکرد میوه شدند.
    کلیدواژگان: خیار، وراثت پذیری عمومی، وراثت پذیری خصوصی، واریانس افزایشی، عملکرد میوه
  • ابراهیم گنجی مقدم*، آرزو جلالی، ابوالفضل ایروانی، سیما بینا صفحات 471-487
    گیلاس یکی از مهمترین میوه های مناطق معتدله به شمار می رود. به دلیل کوتاه بودن دوره رشد و نمو میوه، معرفی ارقام جدید و زودرس از اهمیت بالایی برخوردار است. در ایران گزینش به عنوان یکی از روش های به نژادی درختان میوه در جهت دستیابی به ارقام جدید مورد استفاده قرار می گیرد. این مطالعه با هدف مقایسه خصوصیات کمی و کیفی ژنوتیپ امیدبخش مشهد- 84 با ارقام عدلی، بلامارکا، پیش رس، سیاه قزوین، سیاه مشهد و شناسائی بهترین رقم گرده دهنده برای این ژنوتیپ در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گلمکان در سال باغی 96-1395 انجام شد. نتایج حاصل از بررسی گرده افشانی نشان داد که ژنوتیپ مشهد- 84 خودناسازگار است و ارقام دوم رس، استلا و حاج یوسفی به عنوان گرده دهنده مناسب و سازگار شناسایی شدند. گلدهی این ژنوتیپ در 19 فروردین آغاز شد و تمام گل آن در 22 فرورین بود. نتایج زمان رسیدن نشان داد که بین ارقام تنوع زیادی وجود داشت. میانگین وزن میوه در ژنوتیپ امیدبخش مشهد- 84 (06/6 گرم) و در مقایسه با رقم عدلی (9/4 گرم)، سیاه قزوین (06/4 گرم)، پیش رس (04/4 گرم) و بلامارکا (05/3 گرم) بیشتر بود. با توجه به این که ارقام پیش رس بدلیل فصل رشد کوتاه معمولا دارای میوه های کوچک تر هستند، بنابراین میانگین وزن میوه بیشتر ژنوتیپ مشهد- 84 یکی از مزایای آن است که منجر به افزایش ارزش اقتصادی و بازارپسندی بیشتر این ژنوتیپ خواهد شد.
    کلیدواژگان: گیلاس، خودناسازگاری، دگرناسازگاری، وزن میوه، زودرسی
|
  • S. A. Safavi *, Habibollah Ghazvini, Javid Mohammadzadeh Pages 355-376
    Yellow rust (stripe rust) caused by Puccinia striiformis f. sp. hordei is an important disease that threatens barley production in some areas of the world. Host resistance is the most economical strategy to manage barley stripe rust, and slow rusting resistance, a type of quantitative resistance, has been reported to be more durable than other type of resistance. Slow rusting parameters including final rust severity (FRS), apparent infection rate (r), relative area under disease progress curve (rAUDPC), and coefficient of infection (CI) were evaluated in a set of 41 barley promising lines together with susceptible control in 2016 and 2017 cropping seasons. This study was conducted in field plots at Ardabil Agricultural Research Station, Ardabil, Iran, under artificial infection conditions of race populations of Ardabil. Seedling reaction was also evaluated under field conditions. Results of evaluation for resistance parameters showed that lines; EDC-87-3, EC-90-4, EM-88-2, EM-88-5, EM-89-19 and susceptible check had the highest values of FRS, CI, r and rAUDPC, therefore, were considered as susceptible. Ten lines were resistant at seedling and adult plant stages, seven lines showed resistance at seedling, but had moderate reactions at adult plant stage. Thirteen lines (2, 5, 8, 10, 12, 14, 15, 19, 23, 29, 31, 38 and 39) were susceptible at the seedling stage and had intermediate (MR, M or MS) reactions at adult plant stage. Therefore, these lines with low level of different measured parameters were assumed to have gene(s) for varying degrees of slow rusting resistance or high temperature adult plant resistance (HTAPR). The remaining lines had low level of slow rusting resistance. Cluster analysis based on adult plant resistance parameters and seedling infection types revealed different groups which indicated considerable variation for different level of resistance among the barley promising lines examined in this study.
    Keywords: : Barley, yellow rust, seedling resistance, adult plant resistance, slow rusting resistance
  • Mohammad Rabiei *, Behrouz Shiran, Behrouz Moradi Pages 377-395

    Indentification of genetic variation and grouping genotypes is very important for being used in research and breeding programs. In this study various quantitative and quality characteristics in 156 pomegranate (Punica granatum L.) genotypes in the National Pomegranate Research Station in Saveh, Iran, in 2015-16, using randomized complete block design with three replications. The results showed that fruit weight had the highest correlation with number of seed in 100 gram aril and aril weight. Stepwise regression analysis revealed that fruit width, number of seed in 100 gram aril and peel thickness had the highest contribution to fruit weight. Path analysis showed the highest and positive direct effect of fruit width, number of seed in 100 gram aril and peel thickness on fruit weight. Therefore, these are very important characteristics for selection. About 71.25 percent of variation among 16 measured characteristics was explained by six principal components. The first component included, fruit weight, width and length as well as aril weight, and had the most positive effect on quality characteristics such as: fruit juice and maturity index. Anthocyanin had the most negative effect. Therefore, these characteristics play major role on variation among pomegranate genotypes. Factor analysis revealed three important factors that were called; fruit components, fruit color and fruit flavor. Therefore, characteristics related to these factors are in the first priority for selection. Genotypes were clustered in 11 groups using Ward’s method. It is predictable that crossing between genotypes from discrete groups could led to considerable variation among progenies.

    Keywords: Pomegranate, stepwise regression, path analysis, fruit weight, arial weight, fruit flavor
  • Hamid Abdollahi *, F. Tahzibi Hagh Pages 395-421
    In this research, morphological, leaf chlorophyll and its variations, biochemical traits related to the fruit quality and sclereid cell cluster characteristics were evaluated in 15 introductions of European pear cultivars. Morphological characteristics based on 68 traits of the national descriptors for distinctness, uniformity and stability as well as chlorophyll were evaluated during growing period. Morphological evaluation revealed distinctness in tree, branch, leaf, flower and fruit traits. Among the evaluated traits, color of branches, length : width ratio of leaf, position of petal margins, length : diameter ratio, position of largest diameter and color of fruit skin, and the characteristics of fruit stalk were highly distinctive. Length : width ratio of leaf, ranged from <1.4, 1.4-1.5, 1.5-1.6, 1.6-1.7 and >1.7 in very narrow to very broad leaves. For length : diameter ratio of fruits ranged from <1.0, 1.0-1.2, 1.2-1.4, 1.4-1.6 and >1.6 indicated extremely wide to extremely narrow fruits. In addition, quantitative traits showed that these traits were mostly consistent with the control cultivars of the UPOV descriptor, however, low stability was observed in some traits such as blooming time. Leaf chlorophyll content changes showed varied patterns, but mostly increased in the beginning of summer and decreased toward leaf fall. Meanwhile, the highest chlorophyll indices were found in Alvert, Beurre Diel and Doyenne du Comice cultivars. Based on the results of this study, Packhams Triumph, Doyenne du Comice and Bulghar No. 2 were identified as superior cultivars.
    Keywords: Pear, sclereid, Chlorophyll index, distinctness tests, national descriptor, fruit quality
  • H. R. Fanaei *, A. R. Akbari Moghaddam, A. Raoufi, M. Khajehdad Pages 423-446

    To evaluate agronomic characteristics, seed yield and yield components of faba bean (Vicia faba L.) varieties in Sistan region, an experiment was conducted using randomized complete block design with three replications in 2013 and 2014 in agricultural research station of Zahak, Sistan, Iran. Combined analysis of variance showed significant differences (P < 0.01) among varieties for all studied traits. Seed yield, green pod yield and seed protein yield were higher in the second year among the cultivars. The highest seed yield (1947 kg ha-1), and green pod yield (20557 kg ha-1) belonged to Saraziri cultivar. The highest (33%) protein content belonged to Shakhbozee cultivar. Correlation analysis showed significant positive relationship between seed yield, pod length, number of pod per plant, green pod weight plant-1, green pod yield and seed protein yield. Cluster analysis grouped faba bean varities into two main groups of high yielding and lower yielding cultivars. Shakhbozi and Saraziri had the highest seed and protein yields. Therefore, considering results of this research and important economic traits in faba bean (seed yield and green pods yield), Saraziri and Shakhbozi were identified as superior cultivars and suitable for Sistan conditions.

    Keywords: : Faba bean, Protein yield, green pod weight, seed number per pod, cluster analysis
  • Mehrdad Kiani, Maryam Golabadi *, Abdol, Reza Eghtedari Pages 447-469
    This experiment was conducted to investigate heritability, combining ability and genetic control of important traits of greenhouse cucumber inbred lines in 2015-2016. The genetic materials used in this experiment were 52 hybrids from 10 male and 27 female cucumber inberd lines which were examined in two separate experiments. These experiments were carried out as North Carolina Design I using randomized complete block design with three replications. The results showed that male parents 1, 2 and 13 had the highest values of vegetative traits in both experiments. Estimation of genetic parameters for vegetative traits also indicated low levels of additive variance and narrow-sense heritability. The highest total number of fruits in the first experiment was observed in male parent number 7. Regarding fruit yield related traits, male lines number 7 and 15 in the first experiment had higher fruit yield. The results of second experiment showed that the longer fruit production duration and higher number of fruit per node belonged to male parents 10 and 3, respectively. There was no significant differences for other fruit related traits. Estimation of genetic parameters showed that in many of traits associated with fruit such as fruit diameter, fruit firmness, fruit number and yield, the additive variance and narrow-sense heritability were high, therefore, it is possible to select successfully for these traits. In general, male inbred lines number 7, 13, 15, and 24 contributed to increasing of fruit-related traits and fruit yield in progenies.
    Keywords: cucumber, broad sense heritability, narrow sense heritability, additive variance, fruit yield
  • EBRAHIM GANJI MOGHADDAM *, A. Jalali, A. Irvani, S. Bina Pages 471-487
    Sweet cherry is one the important fruits in temperate region. Short duration of fruit production necessitates development and release of new early maturity sweet cherry cultivars. Selection in germplasm for new cultivars is practiced in fruit trees breeding programs. This research was carried out to evaluate quantitative and qualitative characteristics of five cherry cultivars: Adli, Belmarca, Pish Ras, Siah Mashhad, Siah Qazvin and Mashhad-84 promissing genotype, in Golmakan agricultural research station, Mashhad, Iran, in 2017-2018. The results of pollination showed that Mashhad- 84 promissing genotype is self- incpmpatible and cv. Dovomras, Stella and Haji Yousefi were identified as suitable pollinizers for it. Flowering in Mashhad-84 promissing genotype began on April 8 and full bloom completed in April 12. The duration of fruit ripening varied greatly aomong genotypes. Average fruit weight of Mashhad-84 promising genotype was 6.06 grams which was greater than average fruit weight of Adli (4.06 g), Pish Ras (4.04 g), and Belmarca (3.05 g). Early maturity cultivars usually have smaller fruit size, therefore, higher average fruit weight of Mashhad- 84 promising genotype is one of its advantage which will enhance its economic value and marketability.
    Keywords: : Pomological, self- incompatible, cross-incompatible, fruit weight, Early ripening