فهرست مطالب

دانش گیاه پزشکی ایران - سال پنجاهم شماره 1 (بهار و تابستان 1398)
  • سال پنجاهم شماره 1 (بهار و تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/03/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مرضیه قباخلو، اکبر دیزجی*، احد یامچی، حشمت رحیمیان صفحات 1-13
    ویروئید اگزوکورتیس مرکبات Citrus exocortis viroid (CEVd)، عامل یکی از بیماری های‏ مهم اقتصادی به نام اگزوکورتیس مرکبات است‏. در این پژوهش، چندشکلی توالی نوکلئوتیدی و ساختار جمعیت CEVd در دو میزبان متحمل و حساس (به ترتیب، نارنج (Citrus aurantium L.) و سیترنج ((Poncirus trifoliata (L.) Raf. × C. sinensis (L.)) بررسی شد. رونوشت تمام طول برآمده از جدایه ایرانی CEVd-S1 در شرایط درون شیشه ای‏ جهت آلوده سازی‏ مکانیکی نهال ها‏ استفاده شد. تنوع ژنتیکی جمعیت های‏ CEVd با به کارگیری چندشکلی فضایی تک رشته ای‏ (SSCP) و توالی یابی‏ نوکلئوتیدی تعیین شد. بررسی ژنوم ویروئید همسانه‏سازی‏شده در این دو میزبان، تاثیر گونه میزبان بر تغییرهای ژنتیکی جمعیت برآمده از یک جدایه CEVd را آشکار کرد. نتیجه‏های این پژوهش نشان دادند که ساختار جمعیتی ویروئید اگزوکورتیس مرکبات در دو میزبان حساس و متحمل متفاوت و در میزبان متحمل متنوع‏تر از میزبان حساس است. بررسی ساختار ثانویه ترمودینامیکی واریانت ها‏ نشان داد که تغییرهای شناسایی شده در ژنوم ویروئید در این پژوهش تاثیر چشمگیری در ساختار کلی میله ای ‏‏شکل ویروئید نداشته است.
    کلیدواژگان: چندشکلی فضایی تک رشته ای، ساختار ژنتیکی جمعیت، واریانت، ویروئید اگزوکورتیس مرکبات
  • مهدی آذریار، محمد حاجی زاده*، عبدالباسط عزیزی، مسعود نادرپور صفحات 15-26
    شمار 149 نمونه برگی از درختان میوه هسته دار و دانه دار استان کردستان هنگام بهار و تابستان سال های 1394 و 1396 به منظور شناسایی مولکولی و بررسی گوناگونی ژنتیکی عامل لکه حلقوی بافت مرده درختان هسته دار جمع آوری شدند و با آغازگرهای اختصاصی ژن پروتئین پوششی PNRSV-F3/PNRSV-R3 آزمون RT-PCR شدند. نتیجه‏ها RT-PCR نشان دادند که 8/20 درصد از نمونه ها آلوده به PNRSV بودند. سیزده جدایه بر پایه نوع میزبان و منطقه جغرافیایی گزینش و پس از تکثیر و پیوست بخشی از ژن پروتئین پوششی آن ها به پلاسمید pTG-19 و همسانه سازی در باکتری E. coli تعیین توالی شدند. توالی های به دست آمده در سطح نوکلئوتیدی به طور میانگین 002/0 ± 9/98 درصد با یکدیگر و 006/0 ± 4/94 درصد با دیگر جدایه های موجود در بانک ژن همانندی نوکلئوتیدی نشان دادند. در واکاوی تبارزایی بر پایه ترادف نوکلئوتیدی جدایه های PNRSV در سه گروه تبارزایی PV96، PV32 و PE5 قرار گرفتند که سیزده جدایه این پژوهش به همراه بیشتر جدایه های ایرانی در گروه تبارزایی PV96 قرار گرفتند. بیشترین همانندی نوکلئوتیدی میان جدایه های هلو از کامیاران (KH10)، زردآلو از سنندج (SZ93) و هلو از دهگلان (D7) با جدایه شلیل از ایران (KX353935) با 98 درصد و کمترین همانندی نوکلئوتیدی میان جدایه زردآلو از سنندج (SZ26) با جدایه آلو از لهستان (DQ983499) با 6/83 درصد همانندی دیده شد. نسبت های کم جانشینی مترادف به غیر مترادف (dN/dS) در ژن پروتئین پوششی این ویروس روشنگر این نکته است که گزینش منفی نقش بزرگی را در فرگشت این ژن بازی کرده است و بررسی نوترکیبی با نرم افزار RDP v.4.63 نیز نشان داد که در جدایه های موردبررسی در این پژوهش نوترکیبی در این بخش از ژنوم رخ نداده است.
    کلیدواژگان: پروتئین پوششی، گزینش منفی، نوترکیبی، واکاوی تبارزایی
  • مهدی کبیری رئیس آباد، سید علی اصغر فتحی*، قدیر نوری قنبلانی، بهنام امیری بشلی صفحات 27-39
    در این پژوهش تاثیر سامانه های تک کشتی بادنجان (E) و سویا (S) و سه سامانه کشت نواری شامل دو ردیف بادنجان با چهار ردیف سویا (2E: 4S)، دو ردیف بادنجان با دو ردیف سویا (2E: 2S) و چهار ردیف بادنجان با دو ردیف سویا (4E: 2S) روی تراکم کنه تارتن دولکه‏ای، Tetranychus urticae Koch، تنوع و فراوانی شکارگرهای آن و عملکرد هر دو محصول در مزرعه آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی بررسی شد. در هر دو سال موردپژوهش، تراکم تخم ها و مراحل متحرک T. urticae روی گیاه بادنجان و سویا در هر سه سامانه کشت نواری در مقایسه با تک کشتی بادنجان و تک کشتی سویا به طور معنی داری کمتر بود (05/0P<). علاوه بر آن، در هر یک از سامانه های تک کشتی و کشت نواری تراکم تخم ها و مراحل متحرک T. urticae روی گیاه سویا به طور معنی داری بیشتر از گیاه بادنجان بود. شاخص تنوع شانون (H') برای گونه های شکارگر T. urticae روی گیاه بادنجان در سامانه های کشت نواری در مقایسه با تک کشتی بادنجان به طور معنی داری بیشتر بود، ولی مقدار این شاخص روی گیاه سویا در تک کشتی سویا و سامانه کشت نواری 2E: 4S بیشتر از 2E: 2S و 4E: 2S بود (05/0P<). مقادیر نسبت برابری زمین (LER) در هر یک از دو سال مورد پژوهش در سامانه کشت نواری 2E: 4S بالاتر از سایر سامانه های کشت بود؛ بنابراین، می توان نتیجه گیری کرد که سامانه کشت نواری 2E: 4S مناسب ترین سامانه کشت برای استفاده در برنامه های مدیریت تلفیقی T. urticae در مزارع بادنجان و سویا است.
    کلیدواژگان: آزمایش مزرعه ای، شاخص تنوع شانون، شکارگرها، نسبت برابری زمین
  • زینب سنجابی فرد، مهدی مهرابی کوشکی، حمید رجبی معماری * صفحات 41-48
    ویروس موزاییک نیشکر (SCMV) یکی از بیماری های مهم گیاه نیشکر است. در این پژوهش غربال گری بیماری ویروس موزاییک نیشکر در ارقام وارداتی و نمونه های موجود در داخل با روش های مولکولی مبتنی بر اسید نوکلئیک انجام شد. در سال زراعی 94-1393، نمونه های دارای علائم بیماری از 90 رقم مختلف مربوط به شش کشتخوان نیشکر جمع آوری و بخش هایی از پهنک آن ها جداسازی شدند. نمونه ها در شرایط سرمای خشک- انجمادی و در ازت مایع پودر شدند. آغازگر مناسب جهت تکثیر حدود 1040 جفت باز از ناحیه پروتئین پوششی و پروتئین NIb طراحی و با استفاده از روش RT-PCR تکثیرشد. از بین 90 نمونه موردبررسی، 10 نمونه نیشکر با تولید قطعات تکثیری موردانتظار آلوده به ویروس موزاییک نیشکر بودند. این نمونه ها مربوط به ارقام IRC99-06، V58-4 و Q58 از موسسه تحقیقات و آموزش توسعه جانبی نیشکر خوزستان، IRC99-09، IRC00-21 و 4380-3 از کشت و صنعت سلمان فارسی، CP80-1557 و V68-74 از کشت و صنعت امام خمینی و دو رقم نامشخص بودند. چهار نمونه از قطعات تکثیری به صورت دو جهته و مستقیم توالی یابی و در بانک ژن ذخیره شدند. جستجوی بلاست توالی های مربوط به چهار جدایه ردیابی‏شده Kh40، Kh41، Kh44 و Kh28 نشان داد که این جدایه ها دارای بیشترین شباهت به جدایه‏های ایرانی و آرژانتینی هستند. درخت فیلوژنتیکی ترسیمی با استفاده از الگوریتم درست نمائی بیشینهنشان داد که جدایه های ایران احتمالا از جمعیت های آرژانتین و چین منشا گرفته اند.
    کلیدواژگان: آنالیز فیلوژنیکی، پوشش پروتئینی، خوزستان، ویروس موزاییک نیشکر
  • بتول صادقی، محمد سالاری*، سعید میرزایی، ناصر پنجه که، سید کاظم صباغ صفحات 49-60
    لکه موجی از بیماری های مهم گیاه گوجه فرنگی است که سبب کاهش کمی و کیفی محصول می شود. با توجه به کاربرد بی رویه آفت‏کش‏ها در مهار این بیماری شناسایی سازوکارهای دفاعی گیاه در برابر بیمارگر می تواند در شناساندن ارقام مقاوم و مهار زیان بیمارگر سودمند واقع شود. در این پژوهش برخی دگرگونی های زیست‏شیمیایی و الگوی تظاهر ژن های PR1b1 و WRKY33 به روش qRT-PCR در رقم مقاوم Super 2270 و حساس CH Flat در برابر Alternaria solani  بررسی شدند. نمونه برداری در پنج بازه زمانی با سه تکرار انجام شد. نتیجه‏ها نشان دادند که فعالیت گوایکول پراکسیداز، کاتالاز و سوپر اکسید دیسموتاز و میزان رونوشت ژن های موردبررسی پس از مایه زنی گیاه با بیمارگر در رقم مقاوم و حساس افزایش یافت ولی میزان این افزایش در رقم مقاوم بیشتر بود. میزان تجمع پراکسید هیدروژن در رقم مقاوم در ساعت‏های نخستین به سرعت افزایش یافت و به بیشترین مقدار خود رسید درحالی که تجمع آن در رقم حساس در مراحل پسین آلودگی نیرومندتر و بیشتر بود. نتیجه‏ها نشان دادند که القاء پاسخ های اکسیدانی و آنتی اکسیدانی و هم چنین فعالیت ژن های موردبررسی بخشی از سازوکارهای دفاعی گوجه فرنگی در برابرA. solani است.
    کلیدواژگان: بیان ژن، بیماری زایی، زیست‏شیمیایی، واکنش دفاعی
  • وحید خسروی، محمد جوان نیکخواه*، حسین صارمی، شهرام نعیمی، رسول زارع صفحات 61-73
    در جریان بازدید از شالیزارهای برنج استان های فارس و خوزستان در مرحله سفت شدن دانه ، 42 نمونه بذر گرد آوری شد. برای جداسازی Fusariumاز نمونه ها، بذرها روی محیط غذایی اختصاصی فوزاریوم (Pepton-PCNB-Agar, PPA) به دو روش ضدعفونی با محلول هیپوکلریت سدیم 1درصد و بدون ضدعفونی کشت و در انکوباتور (اتاقک رشد) با دمای 1±25 درجه سلسیوس و نور متناوب (روشنایی و تاریکی) نگهداری شدند. 26 جدایه بر اساس ویژگی های ریخت شناختی روی محیط های کشت PDA، CLAو SNAو استفاده از منابع معتبر شناسایی شد. همچنین ارزیابی فیلوژنیک (تبارزایی) 18 و 6 جدایه منتخب بر اساس توالی ناحیه ژنی TEF1-αو توالی نوکلئوتیدی ناحیه ITSانجام گرفت. نتایج نشان داد، جدایه های Fusariumمورد بررسی، متعلق به دو گونه مرکب FIESC(Fusarium incarnatum-equiseti species complex) و GFSC(Gibberella fujikuroi species complex)، به ترتیب با فراوانی50 و 46 درصد بودند. F. fujikuroiدر استان فارس و F. semitectumدر استان خوزستان بیشترین فراوانی را داشتند. در این تحقیق دو گونه F. fujikuroiو F. andiyaziمتعلق به گونه مرکب  GFSCبر اساس توالی ژن TEF1-α، در دو کلاد مجزا تفکیک شدند. توالی یابی ناحیه ژنی TEF1-αبرای تفکیک و شناسایی اعضای گونه مرکب  GFSCمفید است اما توالی ناحیه ITSنتوانست این گونه ها را شناسایی و از همدیگر تفکیک کند. تک جدایه F. merismoidesکه بر اساس ویژگی های ریخت شناختی شناسایی شد، توسط توالی ژن TEF1-αشناسایی نشد اما در درخت فیلوژنیک رسم شده بر اساس توالی ناحیه  ITSاز جنس Fusariumتفکیک و به جنس Fusicollaو گونه F. acetilereaمنتقل شد.
    کلیدواژگان: بذرزاد، بیمارگر، فلور قارچی، فیلوژنی
  • صدیقه محمدی کهنه شهری، سعید عباسی*، مهیار شیخ الاسلامی، صحبت بهرامی نژاد، داریوش صفایی صفحات 75-85
    بیماری پاخوره با عامل Gaeumannomyces graminis var tritici (Ggt)مخرب ترین بیماری ریشه غلات در سراسر جهان است. این بیماری از نقاط مختلف ایران از جمله کرمانشاه گزارش شده است. در این پژوهش به منظور ارزیابی مقاومت ارقام گندم، 17 رقم رایج گندم در استان کرمانشاه با مخلوطی از چهار جدایه منتخب Ggt مایه زنی و مقاومت آن ها در شرایط مزرعه بررسی شد. کاشت ارقام طی سال زراعی 91-90 در پلات هایی به ابعاد 100×50 سانتی متر انجام شد. برای ارزیابی مقاومت و تحمل، صفات عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیکی، وزن هزار دانه، وزن تر ریشه، وزن تر اندام هوایی، وزن تر کل، وزن خشک ریشه، وزن خشک اندام هوایی، وزن خشک کل، درصد آلودگی ریشه، تعداد پنجه در بوته و تعداد دانه در خوشه بررسی شد. در این پژوهش، شاخص های مختلف تنش از جمله شاخص حساسیت به تنش (SSI)، شاخص تحمل تنش (STI)، شاخص عملکرد (YI) و میانگین هارمونیک (HAM) محاسبه شدند. بر اساس پارامتر RS که دربرگیرنده تمامی شاخص ها است، ارقام مرودشت، پارسی و افلاک به عنوان ارقام متحمل و ارقام سرداری، سیوند، شیراز و الوند به عنوان ارقام حساس شناخته شدند.
    کلیدواژگان: پاخوره گندم، تحمل، کرمانشاه، Gaeumannomyces graminis
|
  • Marzie Ghobakhloo, Akbar Dizadji *, Ahad Yamchi, Heshmat Rahimian Pages 1-13
    Citrus exocortis viroid (CEVd) is the causal agent of exocortis disease, the economically important viroid disease of citrus. In this research, sequence polymorphism and population structure of CEVd were investigated in CEVd tolerant and sensitive hosts (sour orange (Citrus aurantium L.) and citrange (Poncirus trifoliata (L.) Raf. × C. sinensis (L.), respectively) seedlings. Full-length in vitro transcript of single sequence CEVd-S1 isolate was used for mechanical inoculation. The genetic diversity of CEVd populations was estimated in two citrus hosts by single-strand conformation polymorphism (SSCP) and sequencing. The analysis of cloned DNAs recovered from infected hosts by this isolate demonstrated that host species was effective on the variability within a single CEVd isolate. The amount and composition of the genetic diversity were different among the two hosts, and was higher in the tolerant host compared with the sensitive one. Furthermore, the analysis of thermodynamic secondary structures illustrated that nucleotide changes identified in this study did not induce major modifications in the viroid rod-like secondary structure.
    Keywords: Citrus exocortis viroid, Population structure, SSCP, Variant
  • Mahdi Azaryar, Mohammad Hajizadeh *, Abdolbaset Azizi, Masoud Naderpour Pages 15-26
    In order to study molecular identification and genetic diversity of Prunus necrotic ringspot virus (PNRSV), 149 leaf samples from 37 orchards of pome and stone fruit trees of Kurdistan province were collected and tested by RT-PCR using a PNRSV-F3/PNRS-R3 specific primer pair. Results showed that 20.8% of the samples were infected by PNRSV.In the next stage of the study, 13 isolateswere selected based on the host and geographic region and their amplified fragments were ligated into the pTG19-T plasmid, transformed to E. coli DH5α, and sequenced. Phylogenetic analysis showed that PNRSV isolates formed three clades PV96, PV32, and PE5, and all new-sequences from Kurdistan (in this research) were categorized in PV96 phylogenetic clade, which is close to other Iranian isolates. The new isolates shared 99 ± 0.002 identities together and 94/9 ± 0.005 with other previously PNRSV reported isolates at the nucleotide level. Pairwise comparisons of sequences showed that isolates peach from Kamyaran (KH10), pear from Sanandaj (SZ93), and peach from Dehgolan (D7) had the highest nucleotide similarity (98%) with Iranian isolate nectarine (KX353935) whereas isolate pear from Sanandaj (SZ26) had the lowest nucleotide identity with isolate plum from Poland (DQ983499). The low dN/dS ratio in all populations of the virus showed that negative selection plays important role in PNRSV-CP evolution and recombination. There is no recombination event in this domain of PNRSV genome of these isolates.
    Keywords: Coat protein, negative selection, recombination, Phylogenetic analysis
  • Mehdi Kabiri Raeisabbad, Seyed Ali Asghar Fathi *, Gadir Nouri, Ganbalani, Behnam Amiri, Besheli Pages 27-39
    In this research, the influence of eggplant monoculture (E), soybean monoculture (S), and three intercropping systems including two rows of eggplant with four rows of soybean (2E: 4S), two rows of eggplant with two rows of soybean (2E: 2S) and four rows of eggplant with two rows of soybean (4E: 2S) were studied on population densities of Tetranychus urticae Koch, diversity and abundance of its predators, and yield of both crops in an experimental field based on a randomized block design with four blocks during two cropping seasons (2016 - 2017). In both years, the densities of T. urticae eggs and mobile forms on eggplant and soybean were significantly lower in the three intercrops compared to monoculture systems (P < 0.05). Moreover, the densities of T. urticae eggs and mobile forms were significantly higher on the soybean than the eggplant in each monoculture and intercrop system. The Shannon’s diversity indexes (H') for T. urticae predators on eggplants were significantly higher in the three intercrops compared to the monoculture. Furthermore, the values of this index were greater in soybean monoculture and 2E: 4Sintercrop than 2E: 2Sand 4E: 2S systems (P < 0.05). Values of the land equivalent ratio (LER) were higher in 2E: 4S relative to other intercrop systems in both years. Therefore, it could be concluded that 2E: 4S intercrop is the most suitable cropping system for using in integrated management of T. urticae in eggplant and soybean fields.
    Keywords: Field experimental, land equivalent ratio, predators, Shannon’s diversity index
  • Zeinab Sanjabifard, Mehdi Mehrabi, Koushki, Hamid Rajabi Memary * Pages 41-48
    Sugarcane Mosaic Virus (SCMV) is one of the important diseases of the sugarcane. In this study, the infection of sugarcane mosaic virus in imported and existing cultivars was screened based on nucleic acid-based molecular methods. During 2014–15, samples showing disease symptoms were collected from 90 different cultivars grown in six sugarcane agro-industries and their partial blades were separated. The samples were freeze-dried and powdered in liquid nitrogen. Suitable primers were designed to amplify 1040 bp from the nuclear inclusion B and coat protein gene sequences using the RT-PCR method. Ten out of 90 surveyed samples were SCMV-infected and produced expected-size fragments. These samples belonged to the cultivars of IRC99-06, V58-4, and Q58 from Sugarcane Research and Training Institute for the Development of Industries in Khuzestan, IRC99-09, IRC00-21, and 4380-3 from Salman Farsi agro-industry, CP80-1557 and V68-74 from Imam Khomeini agro-industry and two uncertain cultivars. Four out of 10 detected samples were directly sequenced and deposited in GenBank. A BLASTn search of the four detected isolates, including Kh10, Kh41, Kh44, and Kh28, showed the highest identity to isolates from Iran and Argentina. Phylogenetic tree constructed using the maximum likelihood algorithm showed that the Iranian isolates were probably originated from Argentina and China.
    Keywords: Coat protein, Khuzestan, Phylogenetic analysis, Sugarcane Mosaic Virus
  • Batul Sadeghi, Mohammad Salari *, Saeid Mirzaei, Naser Panjehkeh, Seyed Kazem Sabbagh Pages 49-60
    Early blight disease is one of the most common foliar diseases of tomato, which causes a great reduction in the quantity and quality of its yield. Regarding the use of fungicides in controlling this disease, identification of plant defense mechanism against the pathogen can be useful in introducing resistant cultivars and controlling the damage of the pathogen. In this research, several biochemical changes and expression patterns of PR1b1 and WRKY33 genes were investigated by qRT-PCR in a resistant cultivar Super 2270 and a susceptible cultivar CH Flat infected with the fungus Alternaria solani. Sampling was done during five intervals with three replications. The hydrogen peroxide accumulation, activity of defense enzymes Guacul peroxidase, Catalase and Superoxide dismutase enzymes, and the number of transcripts of genes was found to be increased in a challenge with the pathogen. The activity of these enzymes and genes were higher in the resistant cultivar. H2O2 accumulated rapidly in the resistant cultivar leaf tissues and peaked during the early stages of infection, whereas accumulation was stronger and more intense in the susceptible cultivar tissues in later stages.These results indicated that the induction of oxidant/antioxidant responses and the activity of genes in this study are a part of the tomato defense mechanism against the necrotrophic fungus A.solani.
    Keywords: Biochemical, defense reaction, gene expression, pathogenecity
  • Vahid Khosravi, Mohammad Javan Nikkhah *, Hossein Saremi, Shahram Naeimi, Rasoul Zare Pages 61-73
    During survey of rice fields in Fars and Khuzestan provinces at mature grain stage, 42 seed samples were collected. Fusarium isolates were obtained from these samples by planting seeds on selective Fusarium medium (Pepton-PCNB-Agar, PPA) by two methods i.e.; surface sterilization by sodium hypochlorite (NaClO 1%) and without disinfection. Cultivated samples were kept in incubator at 25±1° C and intermittent light (12 hours of light and 12 hours of darkness). Morphological identification of 26 purified Fusarium isolates was performed on the WA, PDA, CLA and SNA. Phylogenetic relationships of 18 isolates on the basis of TEF1-α gene region and ITS1-5.8S-ITS2 region sequences were investigated. The results revealed that Fusarium isolates belonged to two species complexes FIESC (Fusarium incarnatum-equiseti species complex, 50%) and GFSC (Gibberella fujikuroi species complex, 46%). Fusarium fujikuroi species in Fars and F. semitectum species in Khuzestan were most frequent. Two species F. fujikuroi and F. andiyazi belonging to the GFSC species complex were identified in two separate clades in phylogentic tree based on TEF1-α. On the basis of TEF1-α gene, F. merismoides was not identified, but the ITS region sequence was identified as Fusicolla acetilerea and differentiated this species from Fusarium species in the phylogenetic tree.
    Keywords: Mycobiota, seedborne, phylogeny, pathogen
  • Sedigheh Mohammadi Kohnehshahri, Saeed Abbasi *, Mahyar Sheikholeslami, Sohbat Bahraminejad, Darioush Safaei Pages 75-85
    Take-all disease, caused by Gaeumannomyces graminis var. tritici (Ggt), is the most devastating root disease of cereals throughout the world. The disease has been reported from different regions of Iran, including Kermanshah province. To evaluate current wheat cultivars for resistance or tolerance to take-all disease, 17 wheat cultivars were inoculated by a mixture of four selected isolates of Ggt and their resistance was evaluated under field conditions. In the spring of 2012, these cultivars were sown in microplots with 100×50 cm dimensions. The inoculum, prepared on autoclaved oat seeds, were added to every row of sowing and then covered with soil. Different traits including grain yield, biological yield, thousand grain weight, root fresh weight, shoot fresh weight, total fresh weight, root dry weight, shoot dry weight, percent of diseased rootlets, number of tillers, number of grains in the spike, weight of grains in 1 m rows, average weight of grains in the spike, total dry weight, harvest index, and grain yield in 1 m2 were recorded and analyzed. In this study, different stress indices including stress susceptibility index (SSI), stress tolerance index (STI), yield index (YI), and Harmonic mean (HAM) were calculated. Based on the RS parameter, which includes all the indices, Marvdasht, Parsi, and Aflak were introduced as tolerant cultivars. Moreover, Sardari, Sivand, Shiraz, and Alvand were identified as susceptible cultivars.
    Keywords: Gaeumannomyces graminis, Kermanshah, tolerance, wheat take-all