فهرست مطالب

معماری سبز - پیاپی 15 (تیر 1398)
  • پیاپی 15 (تیر 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/04/16
  • تعداد عناوین: 7
|
  • حمید میرجانی، فرحناز السادات مدرس مصدق* صفحات 1-8
    امروزه بافت تاریخی و ارزشمند شهر یزد با مشکلات عدیده ای ازجمله از دست دادن ساکنین اصیل بافت و به تبع آن خالی شدن حجم گستردهای از بناهای مسکونی از سکنه مواجه است. جهت حل معضل یاد شده راهکارهای متنوعی تا به حال در قالب سیاست های عملی به بناها و بافت های تاریخی با عنوان کلی احیاء اعمال شده است. نمونهای از این راهکارها را میتوان تغییر کاربری بناهای تاریخی نام برد. چنین راهکاری در قالب تغییرکاربری خانه های تاریخی گاهی به معضل ذکر شده دامن زده و نه تنها سبب کوچ همین تعداد اندک که در بافت سکونت داشتند، میشود بلکه آسیب هایی را به بنا و بافت وارد میکنند. جهت حفظ مردم اصیل و احیا مناسب بافت تاریخی، آن دسته از اقدامات، بیشتر میتوانند موثر باشند که سکونت و تداوم سنت زیستن را در بخش اصیل شهرهای تاریخی ایجاد کنند. این مقاله بر آن است تا از رهگذر آسیب شناسی تغییرکاربری های نامناسب خانه های تاریخی یزد، احیاء مجدد خانه در مقام خانه را مناسب ترین راه جهت احیاء زندگی در بافت بیان کند. برای رسیدن به این هدف از روش تحقیق کیفی نظریه مبنایی، استفاده و از مطالعات کتابخانه ای، مصاحبه و مشاهدات میدانی به عنوان ابزارهای جمع آوری داده های موجود در این زمینه بهره گرفته شده است. با بهره گیری از این روش تحقیق و کدگذاری داده های شناسایی شده، به آسیب های تغییرکاربری بناهای تاریخی در دو حوزه بنا و بافت به تفکیک پرداخته و با بیان این آسیب ها بر بازکاربری مستقیم بناهای تاریخی به خصوص در مورد خانه های مسکونی تاکید و از آن به عنوان بهترین الگوی فهم و تاثیر پذیری از میراث ارزشی گذشته، که یک سرمایهی ارزشمند اما مغفول مانده است، یاد می گردد.
    کلیدواژگان: سکونت در خانه های تاریخی، بازکاربری، تغییرکاربری، خانه های تاریخی، بافت تاریخی
  • محمدرضا شهریاری صفحات 9-18
    چینی جاهای فرسوده و قدیمی شهرهای کشور که در اغلب موارد هسته اولیه و اصلی آن شهرها را تشکیل میدهند، ازیکطرف جزو میراث فرهنگی و تاریخی آن شهرها محسوب شده و حفظ، به سازی کالبدی و توانمندسازی عملکردی آنها اجتناب ناپذیر میباشد و از طرف دیگر اغلب این چینی جاها با گذشت زمان و عدم توجه و نگهداری مناسب، دچار فرسودگی و اضمحلال کالبدی و عملکردی میگردند. شهر شیراز نیز همانند این شهرها از بافت کهن برخوردار است. یکی از محله های این شهر محله شاه داعی اله است که منطبق بر بافت قدیم و هسته اولیه شکلگیری شهر شیراز میباشد. این محله با مشکلاتی از قبیل نابسامان بودن عرض شبکه معابر، وجود شیب در پارهای از معابر، فرسودگی شدید بناهای مسکونی، همجواری با گورستان، دانهبندی قطعات کوچک و خیلی کوچک مواجه است. در این جهت، هدف از تحقیق حاضر مشارکت مردمی در ساماندهی بافت فرسوده محله شاهداعی اله بود که از روش توصیفی- تحلیلی استفاده گردید و نیز روش گردآوری اطلاعات در این تحقیق، اسنادی و میدانی بوده است. ابزار گردآوری اطلاعات تحقیق حاضر نیز پرسشنامه، مصاحبه، مشاهده و مطالعات میدانی بود. جامعه آماری این پژوهش کلیه شهروندان ساکن محله شاهداعی اله تعیین شد که با استفاده روش نمونه گیری کوکران 031 نفر بهعنوان نمونه آماری انتخاب گردید. نتایج نشان داد، مشارکت مردم و شهروندان در تسریع روند به سازی بافت فرسوده محله شاهداعیاله تاثیرگذار است و ساماندهی معابر محله مورد مطالعه باعث ارتقاء کارکرد و نقش پذیری جدید آن میشود.
    کلیدواژگان: شیراز، بافت فرسوده، ساماندهی، مشارکت مردمی
  • سیدسجاد نادری، شاهین منشی نژاد، رویا علی اکبرزاده* صفحات 19-24
    سازه دیاگرید به عنوان سازه نوین برای بلندمرتبه سازی و ایجاد ساختمان های سبک ابداع شده است. امروزه تامین انرژی ساختمان های بلندمرتبه با استفاده از انرژی های تجدیدپذیر بزرگترین دغدغه انسانهاست و هر روز روش های جدید و نوین برای حل این مسئله پیشنهاد میشود. انرژی خورشیدی یکی از مهمترین انواع انرژی های تجدید پذیر در ایران است. فرآیند تعیین، شناخت و کنترل تاثیرات اقلیمی بر مقدار مصرف انرژی در هر منطقه حائز اهمیت زیادی است. نحوه بهره گیری از شکل های متنوع انرژی برای مقاصد گوناگون، انواع ساختمان ها و نیز برای جوامع و افراد مختلف بسیار متفاوت بوده، واضح است که میزان مصرف انرژی و نیاز به آن در مناطق سردسیر بالا خواهد برد که این مسئله به عنوان یکی از مشکلات اساسی این جوامع به شمار میآید. به طورمعمول سازه های دیاگرید به وسیله شیشه پوشش داده میشوند. هدف این پژوهش بررسی استفاده از سیستم فتوولتاییک در برخی از بخش های ساختمان بجای شیشه جهت تامین انرژی ساختمان است. همانطور که میدانیم برخی از بخش های ساختمان نیاز به نورگیری ندارند، پس با نصب سیستم فتوولتاییک در این بخش ها میتوان باعث ذخیره ی انرژی خورشیدی شد.
    کلیدواژگان: سازه دیاگرید، سیستم فتوولتائیک، ذخیره انرژی، ساختمان بلندمرتبه
  • علی رضا سیاف زاده، حمیدرضا یوسفی به صفحات 25-36
    کاربری های شهری در شهر تهران به لحاظ نظری تا حد زیادی توجیه کننده مقدار و شکل زائدات جامد شهر است. با توجه به مطالعات صورت گرفته در این تحقیق سعی بر این است که همبستگی کاربری های شهری با زباله تولیدی
    مشخص شود. نتایج بررسی های آماری همبستگی بالایی بین کاربریها و زباله تولیدی نمایان ساخت، به طوریکه با فرض کردن کاربری ها به عنوان متغیر مستقل و زباله تولیدی هر کاربری به عنوان متغیر وابسته، همبستگی آنها را به روش های رگرسیونInter و Stepwiseمورد بررسی قرار داده، به نتایج معناداری دست یافته شد. در تحلیل مکانی- فضایی از موضوع نیز وابستگی های مکانی – فضایی مقدار و شکل زائدات در مناطق مختلف با بهره گیری از آمار کل
    زائدات عمده شهر تهران به اثبات رسید و در نهایت نتیجه بهدستآمده توجیه کننده این امر بود که کاربریهای شهری تهران، زباله تولیدی آن را به لحاظ مقدار و شکل زباله توجیه مینماید. همچنین در این تحقیق با استفاده از آمار مربوط به جمعیت ساکن و تولید و تفکیک پسماند به کمک سیستم اطلاعات جغرافیایی، به بررسی میزان پسماند تفکیک شده در منطقه 1 شهر تهران طی سالهای 98 تا 89 پرداختیم و در این راستا نتیجه گیری و پیشنهادها ارائه گردید
    کلیدواژگان: تفکیک پسماند، سیستم اطلاعات مکانی، تحلیل فضایی- مکانی، کاربری های شهری
  • هم راز محمدیانی *، عبدالباقی مرادچله، محمدامین بوزکند صفحات 37-44
    امروزه کاهش مصرف انرژی در فضای داخلی ساختمان جهت رسیدن به آسایش حرارتی ساختمان به چالشی برای طراحان تبدیلشده که موجب طراحی ساختمان هایی متکی به خود گردیده است. سامانه ایستا یکی از کارآمدترین روش های تامین آسایش حرارتی در ساختمان بدون نیاز به سوخت فسیلی است. در ابنیه سنتی گیلان راهکارهای مختلفی جهت مقابله با عوامل جوی صورت گرفته است که امروزه بسیاری از این عناصر کارکرد خود را از دست دادهاند. هدف پژوهش حاضر، بررسی تراسها به عنوان یکی از المانهای ابنیه سنتی گیلان که تاثیر زیادی در کاهش دما فضای داخلی دارد، میباشد به گونه ای که تراسها در واحدهای امروزی ایجاد گردد. عملکرد خرد اقلیمی این تراس ها موجب کاهش میزان مصرف انرژی در فضا داخلی خانه های مسکونی گردد. روش تحقیق در این مقاله، در ابتدا مطالعات کتابخانه ای بوده که به بررسی شرایط اقلیمی و محاسبات اقلیمی اولیه پرداختیم و سپس به شبیه سازی نرم افزاری در نرمافزار اکودیزاینر انجام شد و تاثیر ارتفاع بر قرارگیری تراس به میزان کاهش انرژی فضا داخل پرداختیم که نتایج حاصل نشان میدهد، علاوه بر 0 درجه گرمتر مینماید، وجود تراس در / اینکه دما را در فصول گرم 0 الی 8 درجه خنکتر و در فصول سرد 0 الی 5طبقات بالاتر در میزان تاثیر بر حرارت داخل نیز تاثیرگذار است.
    کلیدواژگان: سامانه ایستا، آسایش اقلیمی، تراس، گیلان
  • عارف عزیزپور شوبی، احد نژاد ابراهیمی* صفحات 45-52
    موضوع تزئین سطوح به طور پیوسته برای معمار ایرانی دارای اهمیت بوده و گنبد نیز به عنوان یکی از برجسته ترین عناصر در معماری فضاهای مذهبی بسیار موردتوجه معماران مسلمان بوده است که روش های مختلفی نیز برای تزئین گنبدها استفاده شده است، که یکی ازاینروش ها گره بوده است. اما گره ها نقوشی مبتنی بر ساختارهای ریاضی هستند که با سطح گنبدی همخوانی ندارند. ازاینرو انتقال گره به این سطوح نیازمند دانشی خاص است که حاصل همکاری معماران و ریاضیدانان است. هدف این تحقیق شناسایی گنبدهای ایرانی است که با گره پوشانیده شدند تا به این پرسش ها پاسخ دهد که سیر تحول پوشش گنبدها از چگونه بوده است؟ و چرا بسیاری از گنبدهای مختلف دارای تزئینی یکسان هستند؟ که اطلاعات لازم برای پاسخ به این پرسش ها روش توصیفی پژوهش شده است و از طریق مطالعات کتابخانه ای و پیمایش های میدانی بوده به گردآوری اطلاعات در این زمینه پرداخته شد. با توجه به تعداد زیاد فضای مذهبی، به دلیل دانش خاصی که برای انتقال گره در سطوح گنبدی موردنیاز است نمونه های بسیار اندکی از آنها با گره پوشانیده شده اند. در این تعداد نمونه اندک مشاهده نمودیم که کاربست گره از طرحهای ساده بر روی گنبد به سمت الگوهای پیچیدگی به پیش رفت. همچنین، گنبدهای مختلف در دوره های زمانی یکسان دارای گره های مشابهی بود که این احتمال را مطرح مینماید، تزئین این گنبدهای توسط یک هنرمند، نسل هنری انجام شد که نشان از انحصاری بودن این دانش بود.
    کلیدواژگان: سبک بندی، گره، گنبد، مساجد ایرانی
  • پارسا انصاری*، سعیده گلابی صفحات 53-62
    عدم توجه به نیاز افراد و عدم قابلیت محیط در تامین آن، موجب میشود تا محیط کالبدی بسیاری از محلات فرسوده مسکونی به مجموعهای از احجام و فضای خالی بین آنها تبدیل گردد. این مسئله میتواند باعث نارضایتی ساکنان از محیط زندگی و متعاقب آن عدم حضور در فضاهای عمومی و نیمه عمومی محلات به عنوان لازمه بروز فعالیت های بعدی شود. امنیت در محلات مسکونی تنها از طریق موانع سخت فیزیکی میسر نبوده، چهبسا همین موانع فیزیکی به لحاظ روحی-روانی حس ناامنی را در مردم تقویت کند. با توجه به رشد جمعیت و افزایش نیاز به مجموعه های مسکونی در شهرها، روشن کردن الگوها و خط مشی هایی برای نیل به اهداف برنامه ریزی شده، ضروری به نظر میرسد که دراین بین ایجاد حس امنیت به عنوان یکی از عوامل انسانی- محیطی نقش مهمی را در رضایت مندی و آسایش افراد در زندگیشان ایفا خواهد نمود. نتایج حاصل این مقاله حاکی از آن است که ایجاد حس امنیت از طریق غیرمستقیم و با بهره گیری از سیاست های پیشگیرانه تلفیقی کالبد معماری و روابط اجتماعی-فرهنگی(از قبیل مسئله اشراف و دید، افزایش قابلیت رویت پذیری بصری، برقراری تناسب میان تراکم جمعیتی و مجموعه های مسکونی، ایجاد کاربری های متنوع و متجانس و...)تحقق پذیر خواهد بود. براین اساس این مقاله به بررسی نقش و جایگاه امنیت در طراحی مجموعه های مسکونی میپردازد. روش تحقیق توصیفی – تحلیلی میباشد و از منابع کتابخانه ای و اسنادی برای انجام تحقیق استفاده شده
    کلیدواژگان: فضای سبز عمومی، زندگی اجتماعی، امنیت، محله حاشیه نشین نایسر