فهرست مطالب

انوار معرفت - سال هشتم شماره 1 (پیاپی 14، بهار و تابستان 1397)
  • سال هشتم شماره 1 (پیاپی 14، بهار و تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1398/05/02
  • تعداد عناوین: 6
|
  • حسین مظفری * صفحات 5-19
    تاویل قرآن کریم به‌معنای بیان معانی باطنی این کتاب الهی – توسط عارفان مسلمان، از مبانی چندی برخوردار است که این نوشتار، به منظور زدودن برخی ابهامات، و پاسخ‌گویی به برخی از اتهامات به عارفان مسلمان، به بررسی اجمالی مهم‌ترین این مبانی پرداخته است. این مبانی به اجمال عبارتند از: 1. وضع الفاظ برای روح معانی؛ 2. مراتب متعدد معنایی قرآن کریم؛ 3. مقصود خداوند بودن همه معانی ظاهری و باطنی قرآن کریم؛ 4. منحصر نبودن آگاهی از تاویل قرآن به خداوند و معصومان علیه السلام. در این مقاله، با روش «توصیفی – تحلیلی»، در ذیل هر یک از این عناوین، ابتدا به برخی از سخنان اهل معرفت اشاره شده و منظور ایشان تبیین گشته و سپس سخن آنان – و احیانا مخالفان ایشان – نقد و بررسی گردیده است. حاصل سخن آن است که اولا الفاظ کلی تنها برای مصادیق مادی آنها وضع نشده است. ثانیا، قرآن کریم دارای معانی متعدد ظاهری و باطنی است. ثالثا، خداوند همه این معانی را قصد کرده است. و رابعا، هر‌چند تنها معصومان‌ علیه السلام می‌توانند از تمام معانی ظاهری و باطنی کتاب الهی آگاهی یابند، دیگران نیز می‌توانند به میزان رسوخ علمی و طهارت باطنی خویش، به مراتبی از تاویل قرآن راه یافته، آن را بیان کنند.
    کلیدواژگان: مبانی، تاویل عرفانی، قرآن کریم، عارفان مسلمان
  • حسن امینی * صفحات 21-30
    این نوشتار با روش «توصیفی- تحلیلی» به معناشناسی «اختیار» و استناد آن به خداوند در عرفان اسلامی پرداخته است. عارفان مسلمان برای «اختیار» کاربردهای گوناگونی بیان داشته‌اند. از بعضی از عبارات آنان چنین برمی‌آید که آنان این اصطلاح را در خدا و انسان به نحو مشترک لفظی به کار برده‌اند. نگارنده با توجه به شواهد داخلی و برخی از عبارات دیگر عرفا، تلاش کرده است معانی متفاوت را به معنای واحد برگرداند و قدر جامع مفهومی ارائه دهد. همچنین از برخی عبارات آنان استفاده می‌شود که اختیار همراه با تحیر و تردید، بر حق‌تعالی قابل اطلاق نیست. این نبشتار با توجه به برخی دیگر از عبارات آنان، سعی داشته است که استناد اختیار همراه با تردید را به خداوند متعال را با توجه به برخی از اعتبارات دیگر، مستدل سازد و تعارضات بدوی را از میان عبارات آنان برطرف کند.
    کلیدواژگان: معنای اختیار، اشتراک معنوی، اختیار الهی، احدیت جمع، تجلی، استناد اختیار
  • محمد علی اردستانی * صفحات 31-43
    مدرسه عرفانی صدرالدین قونوی بدون تردید، بزرگ‌ترین مدرسه در دامنه مکتب عرفانی محی‌الدین عربی به شمار می‌رود. یکی از مسائل مطرح در این مدرسه، مسئله «خیال» است که در دو ساحت مطلق و مقید مطرح شده است. عالم مثال مطلق، امری میان عالم ارواح و عالم حس و منزل سوم غیب هویت است، و عالم خیال مقید، عالم متوسط میان نشئه عنصری انسان و روحانیت و معنای اوست. در هستی‌شناسی عرفانی، تمیز به اطلاق و تقیید و تعین و لا تعین است و تعین خیال مطلق، از امتزاج نور و ظلمت است.
    کلیدواژگان: مثال مطلق، خیال مقید، وجود، عدم ظهور، نور، ضیا، ظلمت
  • محمد محمودی *، علیرضا کرمانی صفحات 45-62
    آثار مبانی نظری عرفانی، در سطوح گوناگون حیات انسان، حتی تا ساحت اجتماعی و تمدنی قابل امتداد است. یکی از ابعاد تمدن، مبانی نظری و فکری است که در جایگاه زیربنای تمدن قرار دارد. ارتباط مبانی نظری عرفانی با تمدن‌سازی نیز در همین نکته نهفته است. عرفان اسلامی در ضمن برخورداری از ظرفیت‌های سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و هنری، دارای ظرفیت‌های نظری منحصر به فردی است که در سطح مبانی نظری تمدن می‌تواند ایفای نقش کند. پژوهش حاضر نقش آموزه‌های عرفانی را در بعد نظری تمدن بررسی کرده و با بررسی متون عرفان اسلامی و تحلیل محتوای گفته‌های عارفان، مبانی فکری آنان را در این بعد از تمدن استخراج نموده و مبانی نظری عرفان اسلامی را در باب فلسفه نظری تاریخ تمدن، جایگاه هستی‌شناختی وحدت و نقش تمدنی آن، نگرش سیستمی به تمدن، پیوند ظاهر و باطن در تمدن اسلامی، جایگاه انسان و مقصد و مقصود حقیقی او و اهمیت شهود در معرفت‌شناسی تبیین ساخته است.
    کلیدواژگان: تمدن نوین اسلامی، ظرفیت های عرفان اسلامی، تمدن سازی، عرفان و تمدن
  • محمد میری * صفحات 63-77
    نخستین قدم در مسیر سلوک الی الله با «یقظه» یا همان بیداری از خواب غفلت برداشته می شود. خواجه عبدالله انصاری مهم‌ترین مولفه‌های تاثیرگذار در این منزل را در کتاب منازل السائرین برشمرده است. شهدای دفاع مقدس، که به گواهی امام خمینی ره، قله‌های سلوک و عرفان را فتح کردند، نیز در دست نوشته‌های باارزش خود، تا حدی به ویژگی‌های منزل «یقظه» پرداخته‌اند. این نوشتار به روش «تحلیلی – کتابخانه‌ای»، در یک مقایسه تطبیقی، نزدیکی بسیار نگاه شهدای دفاع مقدس به منزل عرفانی «یقظه» را با نگاه پیر هرات اثبات می کند. اشارات شهیدان به عوامل موثر در یقظه همچون «شنیدن علم»، «معرفت نفس»، «بزرگ داشت حق متعال»، «چشم داشتن به واردات غیبی حق متعال»، «غنیمت شمردن فرصت باقیمانده از عمر»، «تصدیق وعید حق متعال»، «همنشینی با نیکان» و «ترک گفتن عادات مرسوم» نشان از رسوخ آنها در این منزل عرفانی و نزدیکی نگاه آنها با نگاه خواجه عبدالله انصاری دارد.
    کلیدواژگان: عرفان عملی، منزل سلوکی، یقظه، عرفان در دفاع مقدس، خواجه عبد الله انصاری، سبک زندگی، شهدای دفاع مقدس
  • عشرت رنجبر *، علی اکبر مومنی صفحات 79-94
    هدف نوشتار حاضر مقایسه دیدگاه‌های محیی ‌الدین ا بن عربی و ویلیام جیمز در باب «تجربه عرفانی» است. ابن-عربی و جیمز «تجربه عرفانی» را وصف ناپذیر و زودگذر می‌دانند که طی آن، انسان از نیرویی متعالی منفعل گردیده، معرفتی فراعقلی و خصوصی کسب می‌کند. در این تجربه، فرد به معرفتی می رسد که با تلاش‌های عقلانی هرگز به آنها دست نمی‌یابد. آنچه فرد در تجربه شخصی خود از حقیقت غایی در‌می‌یابد، از طریق بیان تجربه به کسانی که از آن بی‌بهره‌اند، قابل انتقال نیست و کسانی که خواهان درک چنین تجاربی هستند، باید با مجاهدت و ریاضت، زمینه فراهم شدن آن تجارب را در خویش فراهم کنند. با وجود شباهت های موجود، ابن‌عربی حصول تجربه عرفانی را در پرتو عمل به شریعت و عامل تقویت ایمان می داند، در حالی که جیمز سرچشمه عمیق دین و تجربه عرفانی را احساس دینی می‌داند و الهیات را امری ثانوی تلقی می کند.
    کلیدواژگان: تجربه دینی، تجربه عرفانی، کشف، شهود، ابن عربی، ویلیام جیمز
|
  • Hossein Mozaffari * Pages 5-19
    According to Muslim mystics, esoteric interpretation of the holy Qur'an, which means explaining the inner meanings of the holy Qur'an, has some principles. To dispel some doubts and reject accusations against Muslim mystics, this paper briefly studies the most important principles of interpretation of the holy Qur'an. These principles are as follow: 1. Setting words for the spirit of meanings; 2. The various meanings of the holy Qur'an; 3. The reference of all the inner and outer meanings of the holy Qur'an to God; 4. The unexclusiveness of the awareness of the esoteric interpretation of the Qur'an to God and the infallibles (peace be upon them). Using a descriptive-analytical method, this paper, under each of the above-mentioned titles, first, refers to some of the mystics’ words, explains their meanings and then reviews and criticizes their ideas and perhaps those of their opponents. The research results show that, first, the general terms are not set only for their examples; second, the holy Quran has many apparent and inner meanings; third, God has intended all these meanings; fourth, although only the infallibles (as) can be aware of all the apparent and inner meanings of the Divine Book, others can also understand and explain the esoteric interpretation of the Qur'an to some extent, based on their scientific level and the degree of their inner purity.
    Keywords: principles, mystical interpretation, the holy Quran, Muslim mystics
  • Hasan Amini * Pages 21-30
    Using an analytical-descriptive approach, this paper seeks to analyze the meaning of free will and attributing it to God in Islamic mysticism. Muslim mystics have expressed various applications for "free will". Their passages imply that they have used this term both for God and man in homonym way. While considering the internal evidences and some other mystic's expressions, the author attempts to turn the different meanings into a single meaning and provide a comprehensive concept. Their passages also reveal that, "free will" with wonder and doubt cannot be applied to God. Focusing on their expressions, this paper seeks to justify the attribution of free will along with doubt to the Almighty God with regard to other validities, and resolve the primitive conflicts of their expressions.
    Keywords: meaning of free will, homonym, Divine free will, unity of synthesis, manifestation, attribution of free will
  • Mohammad Ali Ardestani * Pages 31-43
    The Qunawi's mystical school is undoubtedly the largest school in the domain of the Ibn 'Arabi's mysticism school. One of the issues of this school is the issue of imagination, which has been proposed in both absolute and confined domains. The world of the absolute imagination is a matter between the World of Spirits and the World of Sense, and the third house of the absence of ipseity. The world of the restricted imagination also, is the middle world between man's natural and heavenliness emanation and its meaning. In mystical ontology, distinction realizes through absolute and binding, and individuation and non-individuation, as the distinction of the absolute imagination realizes through the mingling of light and darkness.
    Keywords: absolute imagination, restricted imagination, existence, lack of manifestation, light, luminosity, darkness
  • Alireza Kermani *, Mohammad Mahmoudi Pages 45-62
    The impacts of mystical theoretical foundations extend to various levels of human life, even to the social and civilization level. One of the fundamental dimensions of civilization is the theoretical and intellectual foundations, which itself have a connection with the mystical theoretical foundations. While possessing political, cultural, social and artistic capacities, Islamic mysticism has unique theoretical capacities that can play a role in the theoretical foundations of civilization. Analyzing the mystics woks, this paper studies the role of mystical teachings in the theoretical dimension of civilization. This paper also analyzes the theoretical foundations of the Islamic mysticism regarding the theoretical philosophy of the history of civilization, the ontological status of unity and its civilizational role, systemic attitude to civilization, the connection of manifest and non-manifest in Islamic civilization, the position of man and his true destination and the importance of intuition in epistemology.
    Keywords: modern Islamic civilization, capabilities of Islamic Mysticism, civilization-making, mysticism, civilization
  • Mohammad Miri * Pages 63-77
    The first step towards Allah is awakening or awaking from negligence. Khwaja Abdullah Ansari listed the most influential elements of this stage in Manazil al-Sa'irin. The Martyrs of the Sacred Defense, who, according to Imam Khomeini, attained the highest degrees of conduct and mysticism, have pointed to the features the stage of awakening in their valuable handwritings. Using an analytical and desk-research method, this paper, in a comparative study, proves the convergence of the viewpoint of the martyrs of the Sacred Defense and Khwaja Abdullah Ansari in the mystical stage of awakening. The martyrs' references to the effective factors in the awakening such as "hearing knowledge", "self-knowledge", "celebrating the Almighty God", "expecting the Oocculted Help of the Almighty God", "taking benefit of life", "acknowledging the promises of the Almighty God", "accompanying the righteous" and finally "abandoning common habits" indicate that their heart were imbued with this mystical stage, as their point of view coincided with Khwaja Abdullah's view.
    Keywords: practical mysticism, conductive home, the awakening of mysticism in holy defense, Khwaja Abdullah Ansari, lifestyle, holy defense martyrs
  • Eshrat Ranjbar *, Ali Akbar Momeni Pages 79-94
    In a comparative study, this paper seeks to analyze the views of Ibn 'Arabi and William James on mystical experience. Ibn Arabi and James consider mystical experience indescribable and transient in which man acquires a transcendental and private epistemic knowledge through a transcendental force; in this experience one acquires a knowledge that never achieves through rational efforts. Whatever one gains in one's own experience cannot be transmitted empirically to others, and thus, those who seek such experiences should strive to gain those mystical experiences with spiritual struggle and self-discipline. In spite of the similarities, Ibn al-'Arabi believed that mystical experience can be acquired in the light of the Shari'a, which strengthens faith, but James considers the feeling as the source of religion and mystical experience, and regards theology as a secondary matter.
    Keywords: religious experience, mystical experience, illuminative disclosure, intuition, Ibn Arabi, William James