فهرست مطالب

مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی یزد - سال چهاردهم شماره 2 (تابستان 1398)
  • سال چهاردهم شماره 2 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/05/10
  • تعداد عناوین: 9
|
  • مسعود میرزایی* صفحه 73
  • فاطمه کشمیری*، عاطفه السادات حیدری علی آباد صفحات 74-82
    هدف
    مطالعه حاضر با هدف ارزشیابی فرایند ارزیابی در گروه های آموزشی دستیاری براساس رویکرد مبتنی بر توانمندی انجام شده است.
    روش کار
    در این مطالعه ارزشیابی برنامه بر اساس رویکرد مبتنی بر توانمندی انجام شده است. بدین منظور در گام اول پلان ارزشیابی به صورت (work sheet) تدوین گردید. سپس بلوپرینت های ارزیابی فراگیر با تاکید بر رویکرد مبتنی بر توانمندی تدوین شد. در گام سوم چک لیست های ارزیابی و ابزارهای مرتبط تدوین و در پانل تخصصی نهایی شد. ارزشیابی فرایند ارزیابی دوره دستیاری از طریق مشاهده در محل(site visit) با استفاده از چک لیست و مصاحبه با مسئولان آموزشی گروه های دستیاری انجام شد.
    یافته ها
    از نظر وضعیت سنجش توانمندی ها با توجه به برآورد انجام شده مشخص شد، به طور میانگین 83% از توانمندی ها در گروه های آموزش بالینی مورد سنجش قرار می گیرد. با توجه به اهمیت ارزشیابی کلیه ی توانمندی های دوره دستیاری در سالهای تحصیل، این امر باید مورد توجه جدی مدیران سیستم های آموزشی قرار گیرد و بر ارزیابی های مبتنی بر توانمندی با استفاده از ابزارهای متناسب تاکید گردد. بر اساس رویکرد مبتنی بر توانمندی درکلیه گروه های آموزشی آیتم مربوط به برگزاری آزمون های تکوینی میان دوره "متوسط" ارزیابی شد. با توجه به ارزیابی های انجام شده مشخص شد گروه های آموزشی 75% در حیطه عملکردی و در حیطه شناختی (در سطوح پایین) 100% آزمون تکوینی برگزار می نمایند. اما در حیطه استدلالی تنها 6.25% گروه های آموزشی از آزمون های تکوینی استفاده می کنند و در حوزه نگرشی هیچ آزمونی به صورت تکوینی برگزار نمی گردد. نتایج ارزشیابی وضعیت ارزیابی فراگیر نشان داد بیشترین فراوانی در رابطه با روش های ارزیابی مربوط به آزمون چندگزینه ای در 100% گروه ها می باشد آزمون ایستگاهی با 92.9% در دومین سطح از استفاده قرار گرفته است اگر چه رعایت اصول آزمون ساختارمند عینی مانند OSCE در هیچ یک از گروه های آموزشی گزارش نشده است. در سومین سطح ارزیابی Logbook است که بصورت الکترونیکی در کلیه گروه های دستیاری مورد استفاده قرار گرفته است.
    نتیجه گیری
    با توجه به اهمیت ارزشیابی مبتنی بر توانمندی در گروه های آموزشی بالینی ضرورت دارد، اقدامات مهمی در گروه های دستیاری برنامه ریزی و اجرا گردد. همچنین برنامه ریزی برای توانمندسازی اعضای هیات علمی و ایجاد زیرساختهای لازم برای رعایت سودمندی آزمون ها، پایش کیفیت برنامه های ارزیابی فراگیر و توسعه رویکرد مبتنی بر توانمندی در فرایند در گروه های آموزش دستیاری توصیه می گردد.
    کلیدواژگان: ارزیابی فراگیر، مبتنی بر توانمندی، سیستم ارزیابی
  • حسن کاویانی*، محبوبه شاه جوان صفحات 83-97
    مقدمه
    سیستم مدیریت یادگیری امروزه یکی از موثرین روش ها در آموزش و یادگیری می باشد، لذا پژوهش حاضر با هدف شناسایی و دسته بندی عوامل موثر بر اثربخشی این سیستم از دیدگاه دانشجویان انجام می گیرد.
    روش بررسی
    پژوهش حاضر از نوع اکتشافی و به صور خاص از روش کیو (Q method) استفاده می کند. واحد تحلیل دانشجویان علوم پزشکی دانشگاه اصفهان در سال تحصیلی97-96 بودند که ابتدا بر اساس روش شناسی کیو جهت تشکیل مجموعه کیو نمونه ای کوچک از آن ها بر اساس شیوه نمونه گیری هدفمند جهت مصاحبه انتخاب شدند که بر این اساس 42 گزاره شناسایی شد، سپس جهت بررسی کمی داده ها بر اساس شیوه هدفمند 25 نفر از دانشجویان انتخاب شدند. جهت گردآوری داده ها از نمودار در یک توزیع رتبه بندی نرمال از خیلی موافقم (5+) تا خیلی مخالفم (5-) برای 42 عبارت استفاده شد. جهت بررسی روایی از شیوه محتوایی و جهت بررسی پایایی از آزمون مجدد و آلفای کرونباخ استفاده شد. جهت تحلیل داده ها از نرم افزار آماری SPSS نسخه 20 استفاده شد.
    نتایج
    نتایج نشان داد از دیدگاه دانشجویان یک سیستم مدیریت یادگیری مطلوب باید دارای 42 ویژگی باشد که این ویژگی ها منجر به شناسایی شش الگوی ذهنی از جمله سهولت استفاده، در دسترس پذیری، توجه ویژگی های فردی، نگرش مثبت، یادگیری مستقل و سودمندی شد.
    نتیجه گیری
    اثربخشی یک سیستم مدیریت یادگیری باید به صورت مستمر از دیدگاه ذی نفعان آن مورد ارزیابی قرار گیرد، لذا شش الگوی ذهنی شناسایی شده در پژوهش حاضر به مثابه راهنما و الگویی جهت طراحی و ارتقای کیفیت سیستم مدیدیت یادگیری در دانشگاه های علوم پزشکی پیشنهاد می گردد.
    کلیدواژگان: بازده های آموزشی، سیستم مدیریت یادگیری، روش کیو
  • امین ترابی پور*، جلیل بسیم، اکبر بابائی حیدرآبادی صفحات 98-109
    مقدمه
    این مطالعه با هدف تعیین موانع یادگیری از دیدگاه دانشجویان دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اهواز انجام شد.
    روش بررسی
    این پژوهش توصیفی- مقطعی بر روی 230 دانشجو از مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی انجام شد. برای جمع-آوری داده ها، پرسش نامه محقق ساخته شامل 35 سوال مورد استفاده قرار گرفت.تجزیه و تحلیل اطلاعات از طریق تعیین میانگین و فراوانی، آزمون t و آزمون اندازه های تکراری (Repeated measure) انجام شد.
    نتایج
    در این مطالعه، مهمترین موانع یادگیری به ترتیب شامل موانع مربوطه به استاد با میانگین و انحراف معیار (9/4±8/52)، موانع مربوط به دانشجو (8/4±2/44) و موانع محیط آموزشی (9/3±2/29) بود. قدرت بیان استاد (4/0±8/4)، اخلاق مناسب استاد (شامل رعایت انصاف، حرمت و احترام دانشجو) (5/0±6/4)، به روز بودن علم استاد (6/0±4/4)، انگیزه های ناکافی از طرف استاد به دانشجو (7/0±4/4) و مشکلات روحی و افسردگی دانشجو (6/0±4/4) به ترتیب بیشترین عوامل تاثیر گذار در یادگیری دانشجویان بودند. موانع یادگیری از دیدگاه گروه های مختلف آموزشی دارای تفاوت معنی داری بودند (001/0>P). از لحاظ جنسیت و مقطع تحصیلی تفاوت معنی داری در موانع یادگیری از دیدگاه دانشجویان رشته های مختلف مشاهده نشد.
    نتیجه گیری
    بعضی ویژگی های آموزشی استاد (قدرت بیان، به روز بودن علم استاد، ایجاد انگیزه در دانشجو) که نشانگر مهارت های تدریس اوست و همچنین بعضی ویژگی های اخلاقی و فردی (رعایت انصاف، حرمت و احترام دانشجو) که نشانگر روابط انسانی است و مشکلات روحی و افسردگی دانشجو از اساسی ترین موانع یادگیری دانشجو می باشد.
    کلیدواژگان: دانشجو، موانع یادگیری، دانشکده بهداشت، استاد
  • صابر اعظمی، آقداش، زکیه استاد احمدی، نسرین شاهدی فر، زهرا ابهری، جواد سجادی خسرقی، ناصر درخشانی* صفحات 110-122
    مقدمه
    اقدام پژوهی یکی از مهمترین روش های ارتقای آموزش پزشکی می باشد. هدف مطالعه حاضر ارتقای وضعیت کارآموزی در عرصه 1 دانشجویان مدیریت خدمات بهداشتی درمانی دانشگاه علوم پزشکی تبریز با رویکرد اقدام پژوهی می باشد.
    روش بررسی
    این اقدام پژوهی به روش تلفیقی (کمی-کیفی) با استفاده از مدل شش مرحله ای سیمونز (1995) اجرا شده است. داده های کیفی با مصاحبه و بحث گروهی متمرکز و داده های کمی با پرسشنامه روا و پایا جمع آوری گردید. گروه هدف دانشجویان مدیریت خدمات بهداشتی درمانی ورودی سال 1395 (17 نفر) بودند، همچنین گروه مقایسه نیز دانشجویان مدیریت خدمات بهداشتی درمانی ورودی سالهای1393 و 1394 (28 نفر) بودند. داده های کیفی (نقاط قوت و ضعف) به روش تحلیل محتوایی و داده های کمی (رضایتمندی) با آزمون تی مستقل در با نرم افزارSPSS:16  تحلیل شدند.
    نتایج
    14 مشکل شناسایی گردید که برای 11 مورد مداخلاتی اجرا گردید. مهمترین نقاط قوت کارآموزی شامل: برنامه ریزی منظم، شیوه ارزیابی و نمره دهی مناسب، مهارت خوب مربیان و توجه به مباحث مدیریتی بود. مهمترین ضعف های آن نیز ضعف هماهنگی و مشکلات در برخی از سرفصل های کارپوشه بود. نتایج ارزیابی کمی بهبود را در تمامی آیتم های پرسشنامه نشان داد. در حالت کلی %6/20 افزایش در میانگین رضایت دانشجویان ورودی سال 1395 (گروه مداخله) در مقایسه با گروه مقایسه مشاهده گردید (1/80 در مقایسه با 1/60) که از لحاظ آماری معنی دار بود (0.05>p-value).
    نتیجه گیری
    اقدام پژوهی حاضر توانست بطور قابل توجهی کیفیت برگزاری کارآموزی را اتقاء بخشد. با این وجود توصیه می شود در سالهای آتی مداخلات دیگری با هدف ارتقای هرچه بیشتر کیفیت برگزاری کارآموزی اجرا شوند.
    کلیدواژگان: اقدام پژوهی، آموزش پزشکی، کارآموزی، ارتقای کیفیت
  • مریم باقری، نیره ناصری، فریبا حقانی* صفحات 123-135
    مقدمه
    در دهه های اخیر عمل تاملی عنصری ارزشمند در برنامه های آموزش پرستاری معرفی شده و به عنوان ابزار یادگیری در ارتقاء عمل حرفه ای می باشد. از این رو مطالعه ی موضوعات و کاربردهای تامل و عمل تاملی در آموزش پرستاری به عنوان عامل توسعه حرفه ای و نزدیک کننده ی شکاف نظریه و عمل می تواند موثر باشد. هدف از این مطالعه، بررسی جایگاه و چگونگی کاربرد تامل و عمل تاملی در آموزش پرستاری می باشد.
    روش بررسی
    مقاله حاضر یک مطالعه مروری است که محتوای لازم برای نگارش آن از پایگاه های الکترونیکی فارسی (Iran doc SID, Magiran, Iranmedex) و انگلیسی زبان (Pubmed, ERIC, Google scholar, Proquest, Elsevier) تدوین شده است. نتایج بازیابی شده بین سال های 1992 تا 2019 می باشد. از 172 محتوای مستند بررسی شده، 31 مطالعه مرتبط در نگارش این مقاله مورد استفاده قرار گرفت.
    نتایج
    بکارگیری تامل در آموزش پرستاری از طریق استراتژی های مختلفی انجام می شود و به شناسایی نگرش ها و ارزش ها، مناطق نیازمند اصلاح، بهبود عمل حرفه ای، ارتقاء تفکر انتقادی و قرار دادن بیمار در قلب فعالیت یادگیری کمک می کند.
    نتیجه گیری
    عمل تاملی به عنوان یک ابزار یادگیری می تواند زمینه ای برای ارتقای مهارت های ضروری تفکر نقادانه، خود راهبری، کاهش شکاف نظریه و عمل و توسعه حرفه ای در برنامه های آموزش پرستاری فراهم کند.
    کلیدواژگان: تامل، عمل تاملی، آموزش پرستاری، دانشجوی پرستاری
  • لیلا مردانیان دهکردی، شهرزاد غیاثوندیان* صفحات 136-143
    مقدمه
    پورتفولیو یکی از استراتژی های یادگیری فعال و تکالیف نوشتاری برای آموزش های بالینی است که از طریق آن فراگیران پروژه های انجام شده خود که شامل شواهدی از فعالیت های یادگیری بالینی در طول یا انتهای یک دوره بالینی است، ارائه می دهند. مطالعه حاضر با هدف بررسی کاربرد این ابزار در آموزش پرستاری به منظور آگاهی از نقاط ضف و قوت این ابزار انجام شد.
    روش بررسی
    مطالعه حاضر مروری بر متون منتشر شده به زبان فارسی و انگلیسی با امکان دستیابی به متن کامل مقاله در 5 سال اخیر در ارتباط با کاربرد پورتفولیو در آموزش پرستاری بود که با استفاده از کلید واژه های portfolio  و nursing در پایگاه-های،web of science ، google scholar و ProQuest جستجو شدند. بعد از حذف موارد تکراری و غیر مرتبط 17 مقاله بر اساس هدف مطالعه مورد بررسی قرار گرفت.
    نتایج
    بررسی متون نشان می دهد که از پورتفولیو در سطوح و دروس مختلف دانشجویان پرستاری و با اهداف مختلف همچون ارزیابی، ارزشیابی، آموزش و بهبود عملکرد استفاده می شود. استفاده از پورتفولیو مزایا و محدودیت هایی دارد که آگاهی از آنها برای طراحی و بکارگیری پورتفولیو ضروری است. از مزایای پورتفولیو می توان به تکامل مهارت های باز اندیشی،یادگیری فعال، بهبود صلاحیت های بالینی رضایت دانشجویان از ارزیابی و پیشرفت تحصیلی اشاره نمود. از محدودیت های آن می توان عدم شفافیت و محدودیت زمانی برای تکمیل پورتفولیو را نام برد.
    نتیجه گیری
    پورتفولیو امکان نظارت بر رشد و توسعه حرفه ای پرستاران را فراهم و مدیریت دانش را تسهیل می سازد لذا به منظور ارتقا صلاحیت بالینی دانشجویان پرستاری در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا در ایران طراحی و بکارگیری این ابزار پیشنهاد می گردد. لیکن باید حیطه و هدف از بکارگیری پورتفولیو مشخص گردد و کاربران به خوبی در مورد این مسئله و اهمیت آن توجیه گردند و مهارت های لازم جهت استفاده از آن را بیاموزند.
    کلیدواژگان: پورتفولیو، پرستاری، آموزش، ارزیابی، یادگیری
|
  • Masoud Mirzaei* Page 73
    NO Abstract
  • Fatemeh Keshmiri*, Atefeh Sadat Heydari Aliabad Pages 74-82
    Objectives
    The present study aimed to evaluate the evaluation process in educational groups based on a competency-based approach.
    method
    In this study, the evaluation of the program is based on a competency-based approach. For this purpose, the first stage of the evaluation was formulated as a (work sheet). Then, Blurinett developed a comprehensive assessment with an emphasis on a competency-based approach. In the third step, you will find a list of evaluations and related tools and will be placed in the final panel. Assessing the evaluation of the assisstance groups by observing the site (site visit) was done using checklist and interviews with the educational authorities of the community.
    findings
     According to the evaluation, it was found that 80% of the training groups have a 100% developmental test in the functional domain and in the cognitive domain (at low levels). But in the field of reasoning and attitude, only 6.6% of the educational groups use developmental tests. On average, 83% of the competencies are measured in clinical education groups. Considering the importance of evaluating all competencies during the years of study, this should attract the attention of the instructors of the educational systems and emphasize the assessment competencies through appropriate tools. The results of the assessment of the overall assessment status indicate that the highest frequency with respect to the MCQ test method is in the 100% of the group. The test station has been used 92.9% in the second level, although the observation of objective, structured test methods such as OSCE has not been reported in any of the training groups. The third level is Logbook, which has been used electronically in all assisstance groups.
    Conclusion
    Considering the importance of empowerment assessment in clinical education groups, it is necessary to plan and implement important measures in the resident groups. It is also recommended to plan for empowering faculty members and create the necessary infrastructure to monitor the usefulness of the tests, monitor the quality of comprehensive assessment programs and develop a competency-based approach to the process in the assistant education groups.
    Keywords: student assessment, copmpetency based, assessment system
  • Hasan Kavianii*, Mahbobe Shah Javan Pages 83-97
    Introduction
    Learning management system is one of the most effective methods in teaching and learning The present study aims to identify and categorize effective factors on the effectiveness of this system from students' point of view.
    Methods
    The present study uses exploratory and '' Q method'. The study participants were Students of Isfahan University of Medical Sciences in academic year 2016-2017. According to the Q methodology, a small sample of participants were selected based on the purposeful sampling method for the interview Accordingly, 42 statements were identified. Then, 25 students were selected for quantitative study based on the targeted method. Content validity was used to assess the validity of the content and to evaluate reliability; Cronbach's alpha test was used. Data were analyzed using SPSS version 20 software.
    Result
    The results showed that a good learning management system should have 42 characteristics from students' point of view. These characteristics led to the identification of six mental patterns, including; ease of use, accessibility, individual attention, positive attitude, independent learning, and usefulness.
    Conclusion
    The effectiveness of a learning management system should be continuously evaluated from the point of view of its stakeholders. Therefore the six identified mental models in the present study are suggested as a guide and a model for designing and improving the quality of the learning management system in medical universities.

    Keywords: Educational effectiveness, Learning management system, Qi Method
  • Amin Torabipoor*, Jalil Basim, Akbar Babaei Heydarabadi Pages 98-109
    Introduction
    The aim of this study was to investigate the barriers to learning in view of students of Ahvaz University of Medical Sciences (AUMS).
    Methods
    This descriptive cross-sectional study was conducted on 230 undergraduate and graduate students of AUMS. A 35-item researcher-made questionnaire was used to collect the data.
    Result
    The mean and standard deviation of the barriers to learning were; obstacles related to the teacher (52.8 ± 4.9), student barriers (44.2± 4.8), and educational barriers (29.2± 3.9) the skills of the teacher (4.8±0.4), considering education ethics by the teacher (including respect for students and fairness) (4.6± 0.5), up to date knowledge of teacher (4.4 ± 0.6) , adequate motivation of teacher for learning to students (4.4 ± 0.7) and students' depression and other mental disorders (4.4 ± 0.6). Learning barriers were significantly different from the viewpoints of different educational groups (P<0.001). In terms of gender and educational level, there was no significant difference in the barriers of learning from the viewpoint of students of different disciplines.
    Conclusion
    Some of the characteristics of the teachers' teaching including the power of expression, the modernity of the teachers knowledge and the motivation of the student, which reflects teachers' teaching skills, as well as some moral and individual characteristics including fairness and respect for the student, indicating human relationships were found important.

    Keywords: Student, Learning Barriers, School of Health, Teacher
  • Saber Azami Aghdash, Zakieh Ostad Ahmadi, Nasrin Shahedifar, Zahra Abhari, Javad Sajjadi, Khasraghi, Naser Derakhshani* Pages 110-122
    Introduction
    Action research is one of the important methods in medical education quality improvement. This study aims to improve quality of 'health service management' student’s clerkship course using action research.
    Methods
    This action research study used mix method approach and was conducted in Tabriz University of Medical Science in 2018 year using Simon’s six stage model. Qualitative data was collected through in deapth interviews and focus group discussions (FGDs). Quantitative data was collected through a reliable and validated questionnaire. The participants were 17 health service management students (enrolled in 2015-2016) and the control group were 28 health service management students enrolled in 2014-2015). Qualitative data were analysed using content-analysis and quantitative data were analysed using T-test by SPSS-16 software.
    Result
    Overall, 14 problems were identified and for 11 problems interventions were designed. The most important strengths of clerkship were;a)regular planning, b) appropriate assessment, c)scoring, high level of tutor attendance and d)more attention to management issues. Coordination problems and inappropriate headline of portfolio in some cases were weakness of this action research. The results of quantitative evaluation show that all items of questionnaire were improved. After reseach, %20.6 increase was observed in students' satisfactions level in the intervention groupcompared with the control group (80.7 vs. 60.1) (p>0.05).
    Conclusion
    This action research significantly improved quality of clerkship course, it’s recommended that in future years same studies with aim to more quality improvement implemented.

    Keywords: Action research, Medical education, Clerkship, Quality improvement
  • Maryam Bagheri, Nayereh Naseri, Fariba Haghani* Pages 123-135
    Introduction
    In the recent decades, reflection have been introduced as a valuable element in nursing education and a learning tool in improving nursing professional practice. The study of reflection and reflective practice topics and applications in nursing education facsilitates closing the gap between theory and practice and promoting critical thinking. The aim of this study was to evaluate the position and reflective practice is in nursing education.
    Methods
    In this review article the required content was obtained by searching databases from Persian electronic databases including (Irandoc, SID, Magiran, Iranmedex) and English databases including; (Pubmed, ERIC, Google scholar, Proquest andElsevier). All published paper  between 2019 and 1992 were retrieved. The content of 172 papers were examined and 31 related papers were included.
    Result
    Utilizing reflection on nursing education is done through various strategies including; a)need of improvement, b) the improvement of professional practice, c) the promotion of critical thinking, and d) placement of the patient at the heart of learning activity.
    Conclusion
    Reflective practice provides a learning tool which mayto promote essential skills of critical thinking, self-direction , gap reduction between theory and practice and professional development in nursing education.

    Keywords: Reflection, Reflective practice, Nursing education, Nursing student
  • Leila Mardanian Dehkordi, Shahrzad Ghiasvandian* Pages 136-143
    Introduction
    Portfolio is one of the active learning strategies for clinical education. By making portfolio, students present their own projects including clinical learning activities at or near the end of a clinical course. The purpose of this study was to investigate the application of this tool in nursing education in order to know the advantage and limitation of the tool.
    Methods
    This study reviews the literature published in Farsi and English with the possibility of accessing the full text of the article over the past five years related to the use of portfolio in nursing education. A literature review was done by searching the keywords portfolio and nursing in the databases including; Web of Science, and ProQuest and scientific search engine such as Google Scholar. After removing repetitive and non-related items, 17 articles were selected accordingly.
    Result
    The review of literature suggests that the portfolio is used in different schools and courses of nursing students with different goals such as assessment, evaluation, training; and performance improvement. Using portfolios has some advantages and limitations that need to be determinate for designing and implementing portfolios. Some benefits of portfolios were development of skills, fostering active learning, improvement of clinical competencies, and satisfaction of students from assessment and academic achievement. Its limitations include the lack of clarity and time constraints for completing it.
    Conclusion
    The portfolio facilitates the monitoring of nurses' professional development and facilitates knowledge management. Therefore, designing and using this tool is recommended to improve the clinical competence of nursing students in undergraduate, graduate and postgraduate studies in Iran. However, the scope and purpose of using the portfolio should be specified and potential  users should be well aware of the issue and its importance, and to learn the skills necessary to use it.
    Keywords: Portfolio, Nursing, Education, Assessment, Learning
  • Ali Hosseinsabet* Pages 144-147
  • Seyed Yaser Ghelmani* Pages 148-149
    No Abstract