فهرست مطالب

  • سال شانزدهم شماره 3 (پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/20
  • تعداد عناوین: 8
|
  • حامده راستایی*، محمدرضا اسدی صفحات 375-388
    هر چند موضوع «دیگری»، در بین اندیشمندان مسلمان به عنوان یک مسئله مستقل مطرح نبوده است لکن ظرفیت طرح این بحث بین همه نحله های فکری در جهان اسلام، به ویژه در عرفان وجود دارد. بر این اساس می توان برای نمونه پرسش از «دیگری» را به آثار ابن عربی به عنوان نماینده عرفان اسلامی عرضه و مبانی فکری او را در این زمینه جست وجو کرد. وحدت وجود به عنوان مهم ترین مبنای جهان بینی ابن عربی در جای جای نظام عرفانی او به چشم می خورد و از مهم ترین اصول تعیین کننده راهبرد رفتاری او در قبال «دیگری» است. در مباحث مربوط به هستی شناسی، حق و خلق، حقیقتی واحدند که چنانچه جهت وحدت آن لحاظ شود، حق است و اگر به جنبه کثرت آن توجه شود، خلق است؛ لکن جامع ترین نگاه به عالم هستی، ملاحظه هر دو جهت وحدت و کثرت است. نگاه جامعی که با وجود پذیرش کثرت، با ملاحظه وحدتی ورای کثرات، زمینه را برای پذیرش «دیگری»، با همه تضادها و اختلاف ها فراهم می کند. این نگرش با تسری یافتن به حوزه معرفت شناسی، رویکرد ویژه ابن عربی در مواجهه با تقابل های معرفتی را نیز روشن خواهد کرد.
    کلیدواژگان: ابن عربی، دیگری، کثرت، وحدت
  • رضا گندمی *، محمدرضا زارع صفحات 389-410
    در حالی که بعضی از فیلسوفان به عدم امکان اختیاری بودن افعال موجب معتقدند، عده دیگری چنین امری را ممکن می دانند. گروه اول ناسازگارباور و گروه دوم سازگارباور نامیده می شوند. سازگارباوران باید بتوانند علاوه بر رد ادله ای که بر ناسازگاری ارائه شده است، نظریه ای در مورد چیستی اختیار ارائه بدهند که با موجبیت سازگار باشد. آنها معیارهای مختلفی برای اختیاری بودن فعل ارائه داده اند. نگارنده در این مقاله بر آن است تا پس از تعیین مراد خود از اختیار و موجبیت، این معیارها را در قالب شش عنوان دسته بندی و ارزیابی کند. داشتن قابلیت و نبود مانع، توانایی خودارزیابی تاملی، قابلیت انتخاب بر طبق نظام ارزشگذاری خود، قابلیت درک حقیقت و خیر، دارا بودن کنترل رهنمودی و داشتن تاریخچه مناسب، معیارهایی هستند که در این مقاله به بررسی آنها خواهیم پرداخت. در نهایت نتیجه این شد که تنها نظریه ای که شامل همه این معیارها باشد، شاید نظریه مناسبی در مورد اختیار از منظر سازگارباوری محسوب شود.
    کلیدواژگان: اختیار، تاریخچه، سازگارباوری، موجبیت، ناسازگاباوری
  • سیدمجتبی میردامادی* صفحات 411-432
    از لحاظ نظری لاادری گرایان مدعی هستند که هیچ تصوری از خدا نداریم بمانند آنچه منون فیلسوف قرون وسطی در مناظره اش با سقراط گفته است، انسان راجع به آنچه دانایی و تصوری از آن ندارد، نمی تواند تحقیق یا جست وجو کند و اگر هم یافت، معلوم نیست همانی باشد که به دنبالش بوده است، لذا بنا بر قضیه مقبول و بدیهی «اگر چیزی غیرقابل تصور تلقی گردد، بی تردید تصدیق آن غیرممکن خواهد بود» نتیجه گرفته اند که خدای تصور ناپذیر، قابل تصدیق و اثبات نیست. در این جستار با واکاوی و بررسی مفهوم تصور و تصدیق و تعریف به رسم برای خدا با صفات ثبوتیه ای که لازم ذات است، تصور و سپس تصدیق خدا به واسطه علم حصولی بررسی و اثبات خواهد شد.
    کلیدواژگان: تصدیق، تصور، تعریف، خدا، قضیه، مفهوم
  • سیدحمیدرضا میرعظیمی*، ماریه سیدقریشی، علی احمدپور صفحات 433-457
    نقشی که معنویت در حل بحران زیست محیطی ایفا می کند، یکی از مهم ترین مسائلی است که سنت گرایان و از جمله سید حسین نصر بر آن تاکید کرده اند. پرسش اصلی تحقیق این است که از دیدگاه نصر، معنویت چه نقشی در حل بحران محیط زیست دارد؟ هدف اصلی این پژوهش، تبیین مدعای فوق و پاسخ به آن بوده که با روش تحلیل محتوا در تبیین داده ها صورت گرفته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که از دیدگاه نصر، بحران ارتباط انسان و طبیعت در غرب، محصول عقل گرایی، علم گرایی محض و انسانمداری مطلق است. برای حل این بحران، چاره ای جز رجوع به دین، معنویت و تدوین اصول اخلاقی در چارچوب دین درباره محیط زیست نیست و توجه انسان به خلیفه بودنش از طرف خدا و مسئول بودن در  قبال طبیعت، نقش اساسی در حل این بحران دارد.
    کلیدواژگان: انسان، بحران محیط زیست، دین، سید حسین نصر، معنویت
  • محمدعلی اکبری، نفیسه فیاض بخش* صفحات 459-477
    این پژوهش به بررسی آرا و آثار حکمای نوصدرایی مبتنی بر نصوص دینی در خصوص«ضرورت اسکان اولیه آدم(ع) در بهشت» اختصاص دارد. پژوهش از نوع استنادی و شیوه آن تحلیل و تبیین محتواست. دیدگاه این حکما چنین بوده که آدمیت باید سیر خود را از مقام برزخ نزولی آغاز و لزوما با عبور از کثرت عالم ماده، زندگی تکاملی و حرکت صعودی را با اراده و اختیار خود به سوی وحدت عالم عقل آغاز کند لذا طبق بیان قرآن، حضرت آدم(ع) سیر زمینی شدن خود را از بهشت برزخی آغاز کرد، در آن موقف بهشتی؛ تعلیمات اولیه از قبیل اسمای الهی، حقیقت مقام خلیفه اللهی و مسجود فرشتگان شدن را برای زندگی زمینی آموخت؛ همچنین با وساوس شیطانی و دشمنی سرسخت ابلیس با مقام انسانیت آشنا شد؛آنگاه با این آموختگی و دارایی به زمین هبوط داده شد. پس حضور آدم در بهشت، بنا به مصلحتی کمالی و عظیم است که باید در موطن ملکوت این عالم مستقر و سپس هبوط داده شود. این حکایت، چیزی جز تفسیر مقام انسانیت نیست و آن شامل مقام آدمیت و لازمه انسانیت در تمام انسان هاست، نه شخص حضرت آدم(ع) و بهشت برای آدم نوعی خودیابی بوده و تنزل از آن، قرار گرفتن در ریل تکامل است، چرا که لازمه هر صعودی، هبوط خواهد بود.
    کلیدواژگان: آدم(ع)، برزخ اولیه، ملاصدرا، نوصدرایی، هبوط
  • علی صادقی نژاد*، مهدی منفرد صفحات 479-498
    دیلتای یکی از فیلسوفان زندگی است که متن حیات را بررسی کرده است. نگاه وی به «تجربه زندگی» قرابت های بسیاری با اندیشه حیات و زندگی در حکمت متعالیه ملاصدرا دارد. مقصود این نوشتار از «تجربه زندگی» اصطلاح «تجربه زیسته» در فلسفه دیلتای نیست، بلکه مقصود هر نوع نگاه زمانی به زندگی است که فعالیت های انسان را در طول زمان بررسی می کند. بررسی اهداف و سیر کلی این دو فیلسوف و ویژگی های تجربه زندگی، نشان دهنده نوعی قرابت و همداستانی در این مسئله است که می توان میان اندیشه این دو متفکر، تطبیق کرد. تاریخ و زمانمندی، احساس، تجربه و نحوه ادراک، اموری هستند که در این نوشتار به آنها پرداخته خواهد شد. سیلان زندگی، درک فعالانه، مشترک و بی واسطه از زندگی، مهم ترین نقاط همسویی این دو فیلسوف شناخته می شوند؛ یعنی نفس در طی حرکت و سیلان در زندگی، با نوعی سرشاری از ارزش ها همراه است که با عمل ارادی خود، برای تکامل خود را تعیین و بدن مثالی خود را متعین می کند.
    کلیدواژگان: اصالت وجود، تجربه زندگی، حرکت جوهری، دیلتای، ملاصدرا
  • مهدی عبداللهی* صفحات 499-519
    در این مقاله پس از مفهوم شناسی وحدت، توحید و اشاره به اقسام واحد، دیدگاه فیلسوفان اسلامی و مفاد متون دینی درباره توحید ذاتی را تبیین خواهیم کرد. همه فیلسوفان اسلامی واجب بالذات را منحصر در یک مصداق می دانند و معتقدند مصداق دیگری برای واجب الوجود ممکن نیست. اما دیدگاه ایشان درباره مصادیق فرضی واجب تطور داشته و از وحدت عددی واجب به وحدت حقه حقیقیه رسیده اند و به این ترتیب به وحدت شخصی عرفانی نزدیک شده اند. در روایات اسلامی نیز وحدت عددی خداوند، به صراحت نفی شده است. قرآن کریم نیز با توصیف وحدت خداوند متعال به قهاریت، بیان می کند که وحدت خداوند متعال به گونه ای است که مجالی برای فرض غیر باقی نمی گذارد.
    کلیدواژگان: توحید ذاتی، وحدت حقه، وحدت شخصی وجود، وحدت عددی
  • محمدحسین مروی*، حوران اکبرزاده صفحات 521-542
    باور به «اختیارمندی انسان از سویی؛ و حاکمیت قضا و قدر بر زندگی انسان از سوی دیگر» متعارض یا متناقض نما به نظر می رسد. لذا ظاهرا یا باید با حاکمیت ضرورت تقدیر، از قدرت اختیار آدمی چشم پوشی کنیم یا با در نظر گرفتن اراده برای انسان در عالم امکان، مخالف هرگونه ضرورتی در هستی شویم. برای رفع تعارض فوق، تبیین و تحلیل معنای تقدیر، ضرورت و قاعده مندی و ارتباط آن با بحث عالم امر و مسئله علم حق تعالی نسبت به افعال و اختیارات انسان از سویی؛ و معنای آزادی، اختیار و انتخاب آدمی نسبت به سعادت و شقاوت، و بررسی بحث طینت و سرشت انسان از سوی دیگر، ضروری به نظر می رسد و نقش اساسی در فهم و درک پرسش مذکور دارد. علامه طباطبایی با نگرش هستی شناسانه و انسان شناسانه اش، معتقد است که از یک منظر، آدمی در ظرف دنیا و عالم خلق، از روی اختیار مرتکب اعمال خیر یا شر شده و با حرکت جوهری نفس، هویت و شاکله خویش را رقم می زند و از منظر دیگر، خداوند در عالم امر که عالم ثبات و فعلیت محض است، به علم ازلی (علم فرازمانی و سرمدی) از قضا و حکم زندگی سعادت آمیز یا شقاوت آمیز انسان ها آگاه بوده، اما در تقدیر عالم، انسان را مختار مقدر کرده است. این سخن، به ظاهر تناقض آمیزمی آید، اما تلاش نگارنده در پژوهش حاضر بر آن است که با توجه به آثار علامه بزرگوار، این معضل را گشوده و تناقض ظاهری را رفع کند.
    کلیدواژگان: اختیار، تقدیر، سعادت، شقاوت، عالم امر، عالم خلق، علم خداوند
|
  • Hamedeh Rastaei *, Mohammad Reza Asadi Pages 375-388
    AbstractAlthough the issue of “the Others” has not been considered among the Muslim philosophers as an independent issue, but this potential exists between all intellectual ideas in Islamic world especially in mysticism. Accordingly, we can present asking about “the Others” in Ibn Arabi’s work as Islamic mysticism and find his intellectual basis in this field. The unity of existence as the most important Ibn Arabi’s worldview can be seen in every places of his mystical system and it is one of the most important determinants of his behavioral strategies towards “the Others”. In the issues about ontology, the right and creation are the unit truth; and if its unity direction being considered it is truth, and if the plurality being considered, it is creation; so the most comprehensive view to the universe is considering both unity and plurality. This is a comprehensive view despite accepting plurality, it considers a unity over pluralities and provides a ground for accepting “the Others” with all contradictions and differences. This approach by extending towards epistemology clarifies the special Ibn Arabi’s approach against epistemic contradictions.
    Keywords: Ibn Arabi, Unity, Plurality, the Others
  • Reza Gandomi *, Mohammad Reza Zare Pages 389-410
    While some philosopher believes that it is impossible for a free act to be determined, others consider that possible. the first group is named incompatibilist and the second compatibilist. Compatibilist should be able ,in addition to rejecting the arguments that is presented for incompatibilism, to present a criteria about the nature of free will that is compatible with determinism. they have presented various criteria. In this paper, the author intends to categorize and evaluate these criteria in the form of six titles, after determining what he means by the Free Will and Determinism. Having the ability and the absence of impediment, the ability of reflective self-evaluation, the ability of choosing according with the ones valuational system, the ability of understanding the true and good, having the guidance control, having proper history, are the criteria that have been discussed in this article. Finally, it is concluded that none of these criteria alone is sufficient and the only theory that includes all of these criteria can be an appropriate theory about the free will from viewpoint of compatibilism.
    Keywords: Free will, Compatibilism, Incompatibilism, determinism, History
  • Seyedmojtaba Mirdamadi * Pages 411-432
    Abstract The agnostics claim that we do not have any idea of God to remain like what the medieval philosopher Meunov has said in his debate with Socrates that man can not search or search for what he knows and does not imagine, and if he does, it is not known who he was looking for. Therefore, according to the accepted and obvious proposition that "if something is unthinkable, it will surely be impossible to confirm that it is impossible" to conclude that the unbelievable God can not be verified. In this essay, the concept of conception and determination, and the definition of God, with the qualitative traits that are necessary in nature, are manifested and then verified by God's testimony. Keywords: Imagination, Confirmation, God, Concept, Definition, Theorem.
    Keywords: Imagination, Confirmation, God, Concept, Definition, Theorem
  • Seyyed Hamidreza Mirazimi *, Mariyeh Seyyed Goreyshi, Ali Ahmadpoor Pages 433-457
    The environmental crisis is one of the most important issues in the world Today's humanity is facing it. And various solutions have been proposed to solve this crisis. But there has not been any success in this regard. Seyyed Hossein Nasr is one of the thinkers who Believes in the effective role of religion and spirituality in Solving the environmental crisis And the source of this crisis Knows the lack of spirituality. The main question of the research is that What is the role of spirituality in solving the environmental crisis From Nasr's point of view? The main purpose of this research is to explain the above claim and its response to it by content analysis method done in explanation of the data. The findings of the research show that from the perspective of Nasr crisis, the relationship between man and nature in the West, which is a product of rationalism and pure scientificism and absolute humanity, was based on two mistakes. The lack of a true and deeper understanding of human and the sacred nature of nature that today's man for the solution of this crisis is an alternative to referring to religion and spirituality, the formulation of ethical principles within the framework of religion about the environment, and the attention of human to his caliph by God and Responsible for nature.
    Keywords: Spirituality, Environment crisis, Seyyed Hossein Nasr, Religion, human
  • Mohammad Ali Akbari, Nafiseh Fayyazbakhsh * Pages 459-477
    The present study attempts to investigate the Neo-Sadraian philosophers’views based on religious texts regarding the "necessity of the early settling of Adam (AS)" in Heaven. This research is of the citation kind and its methodology consists of analyzing and explaining the content. These philosophers maintains that an individual must start out his journey from the descending Barzakh, and necessarily, by traversing the plurality of the material world, voluntarily begin the evolutionary and ascending life toward the unity of the world of reason. Therefore, according to the Qur'an, Adam (AS) began the course of his earthly life began from the Paradise of Barzakh. In that heavenly place, he was presented with elementary teachings for his earthly life such as the Divine Names and the truth of becoming the successor of Allah and being worshiped by the angels. He also became acquainted with the demonic provocations and extreme hostility of the devil with the state of humanity. Therefore, the presence of Adam in Paradise is an introduction to perfection that must be established in the land of angels and then fallen down into the material world. This narration is nothing but an interpretation of the humanity's position, which includes the authority of humanity, as the prerequisite to humanity in all human beings, not just in the Prophet Adam (AS). And Paradise for Adam was a kind of self-discovery, and falling from Paradise was setting off on the path to evolution because the introduction to any ascent is a downfall.
    Keywords: Neo-Sadraian's Philosophers, Adam (AS), Humanity, First Paradise, Downfall
  • Ali Sadeghi Nejad Saryazdi *, Mahdi Monfared Pages 479-498
    Dilthey is one of the philosophers of life who has examined the text of life. His view of the "experience of life" has many similarities with the thoughts of life in Mulla Sadra's transcendentalist wisdom. The term "life experience" is not meant by the term "lived experience" in the Diltian philosophy, but the purpose of any kind of time-to-life perspective that examines human activity over time. The study of the goals and the general course of these two philosophers and the characteristics of the experience of life illustrates a kind of affiliation in this matter that one can think of between these two thinkers. The date and time, feeling, experience and perception are the things that are discussed in this article. The flood of life, the active, common, and immediate understanding of life, is also recognized as the most important points of the two philosophers; That is, the self during the movement and the flood in life with a kind of exaltation of values, is associated with its volitional act, for the purpose of its evolution, and the body defines its own example.
    Keywords: life experience, substantial motion, principality of existence, Dilthey, Mulla Sadra
  • Mahdi Abdullahu * Pages 499-519
    After the terminology of unity and monotheism and referring to the kinds of the unique, this article explains the viewpoints of Islamic philosophers and the content of religious texts about the unity of Divine Essence. All Islamic philosophers consider the instance of necessary being as unique, and believe that the other instance of necessary being is impossible. But they disagree in the hypothetical examples of necessary being. Previously they believed in numerical unity, but finally they arrived at the theory of the true and real unity of God. And thus they have approached the mystical personal unity.
    In Islamic narrations, the numerical unity of God has been negated. The Holy Quran, by describing the unity of Allah Almighty with overwhelming (قهاریت), expresses the fact that the unity of Allah Almighty is such that it does not leave room for a presumption of the other.
    Keywords: the unity of Divine Essence, true unity, numerical unity, personal unity of being
  • Mohamadhosein Marvi *, Hooran Akbarzadeh Pages 521-542
    Believing in man's free will on one side and the divine decree and the predestinationinman's life on the other hand seems contrary or paradoxical. Apparently whether the necessity of the predestinationmust be acknowledged while man's free will is overlooked or man's free will should be considered in the worldwhile any necessities of the existence is opposed. To resolve this conflict, the explanation and analysis of predestination, necessity, principle, and its relationship with theworldof God ( world of Amer) and God's foreknowledge of man's actions and wills on one hand and the meaning of freedom and man' s choice between good or evil as well as the study of human's nature on the other hand seems to be essential and has a fundamental role in gaining an understanding of the aforementioned question.Allameh Tabataba”i adopting an ontological and humanistic approachbelieves that from one perspective, man in the world of material ( world of khalq)by virtue of his free will does good or evil, and by means of his substantial motion, he forms his identity. From another perspective, God in the world of Godrepresenting stability and pure action is aware of the evil and good of human beings but in the destiny of the world he is empowered to act freely. Seemingly, thisstatement is contradictory; however, in the present study the researcher's attemptis to delve into this problem and resolve the apparent contradiction with respect to the works of Allameh Tabataba”i.
    Keywords: Free will, Predestination, God-s foreknowledge, Happiness, evil, the world of Amer ( world of God), the worldof khalq ( world of material)