فهرست مطالب

مطالعات انقلاب اسلامی - پیاپی 55 (زمستان 1397)
  • پیاپی 55 (زمستان 1397)
  • 256 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1397/06/10
  • تعداد عناوین: 10
|
  • رشید رکابیان* صفحات 7-34
    ارزیابی فعالیت ها و ثمرات یک نظام سیاسی پس از انقلابی گسترده و بنیادین با وجود برهه‏های طولانی جنگ و بحران های ناشی از تحریم های طولانی مدت و... بی‏شک کار آسانی نیست. با گذشت چهاردهه از تاسیس نظام جمهوری اسلامی، اکنون زمانی است که پژوهشگران با تحقیقات مستدل علمی و آماری و نگاهی منصفانه، به ارزیابی دستاوردهای آموزشی و علمی انقلاب اسلامی بپردازند تا مهم‏ترین نمود توفیقات نظام که نشانگر کارآمدی آن است معلوم گردد. بنابراین تحقیق حاضر در پاسخ به این سئوال است که دستاوردهای آموزشی و علمی چهل ساله انقلاب اسلامی در سطح منطقه ای و جهانی در چه جایگاهی قرار دارد و آیا توانسته است کارآمدی خود را نشان دهد؟ یافته های تحقیق آمارهایی را نشان می دهد که دستاوردهای انقلاب اسلامی در سطح منطقه ای و بین المللی رشد چشم گیری داشته و ایران را به عنوان یکی از قطب های علمی جهان معرفی می کند. روش تحقیق تحلیلی توصیفی و آماری است که با روش گردآوری کتابخانه ای و الکترونیکی (سایت های داخلی و بین المللی) می باشد.
    کلیدواژگان: دستاوردهای آموزشی، انقلاب اسلامی، چهاردهه، آموزش وپرورش
  • قاسم شبان نیا* صفحات 35-56
    ارتقای کارآمدی نظام جمهوری اسلامی از مسایل حائز اهمیت در دهه پنجم است. دو دستاورد کلان نظام جمهوری اسلامی «جمهوریت» و «اسلامیت»، وجه تمایز آن از رژیم پهلوی است. در چهار دهه گذشته شاهد دستاوردهای عظیمی از این دو مولفه بوده ایم، اما به منظور بهره وری بیشتر از این دو ظرفیت، لازم است در دهه پنجم، تاملاتی در این زمینه صورت پذیرد. در این نوشتار، عنوان «جمهوریت» مورد بحث و بررسی قرار گرفته تا به این سوال پاسخ داده شود که از این ظرفیت، در دهه پنجم انقلاب، چگونه می توان برای کارآمدی بیشتر نظام بهره گرفت؟ با بهره گیری از اسناد بالادستی جمهوری اسلامی و به شیوه تحلیلی تجویزی نشان داده شده است که در آینده نظام جمهوری اسلامی هم باید تحولاتی در امر نظارت و مشارکت مردم، هم خدمت گذاری به مردم و هم تقویت نهادهای رابط مردم و حکومت صورت پذیرد.
    کلیدواژگان: کارآمدی، جمهوری اسلامی، جمهوریت، دهه پنجم، نظارت، مشارکت
  • محمدجواد نوروزی* صفحات 57-74
    پژوهش پیش رو با طرح این پرسش اساسی که تاثیر انقلاب اسلامی بر استقلال به مثابه یک دستاورد مهم چیست؛ تطورات و سطوح استقلال در فرآیند رو به رشد انقلاب را موضوع بررسی قرار داده است. در رویکردی سلبی، پژوهش این فرضیه را طرح می کند که انقلاب اسلامی، استقلال خواهی مبتنی بر دولت وستفالیایی را طرد و به لحاظ ایجابی استقلال خواهی بر پایه آموزه اسلامی را بسط داده است. تحقیق حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی این انگاره را در سپهر اندیشه سیاسی در سه ساحت مطرح کرده است. استقلال در سطح ملی با طرد مداخله بیگانه بر وضع و اجرای قانون در گستره مرزهای جغرافیایی تاکید دارد. در مدار امت، استقلال خواهی بر وحدت جهان اسلام تاکید کرده و می کوشد آرمان امت اسلامی را تعقیب کند. و در افق تمدنی و جهانی، استقلال نظام سلطه را با چالش مواجه و درصدد تحقق ارزش های انسانی مبتنی بر فطرت است.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، استقلال خواهی، نظام سلطه، استقلال بر مدار امت، تمدن
  • مجتبی اشرافی*، مرتضی اشرافی صفحات 75-98
    این مقاله به دنبال پاسخ به این سئوال است که رابطه جامعه ای متشکل از شهروندان با نظام سیاسی سالم چیست؟ و انقلاب اسلامی در چهارمین دهه از عمر خود، تا چه اندازه توانسته در تبیین الگوی ایدئال از «روابط حکومت و شهروندی» موفق عمل نماید. درخصوص فرضیه می توان گفت در نظام سیاسی برآمده از دل انقلاب، شهروندان فعال و صاحب انگیزه، در بستر جامعه ی سالم و بانشاط می توانند در تاسیس، تکوین، تثبیت و تداوم نظام جمهوری اسلامی نقشی فعالانه همراه با آزادی و آگاهی داشته باشند. ازاین رو، هدف مقاله حاضر، درک دستاوردهای انقلاب اسلامی در زمینه تبیین و بازتولید رابطه سالم و با نشاط میان جامعه شهروندی و حاکمیت و نیز شناخت هر یک از ابعاد جامعه سالم و ارتباط آن با نظام سیاسی که نمی تواند فارغ از شناخت فرایندهای مذکور و نیز رسیدن به تبیینی نظری از انگاره جمهوری اسلامی به عنوان یک الگو برای بازتعریف نظام سیاسی سالم، متعادل و مطلوب باشد.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی، نظام سیاسی، شهروند، نظریه سیستم ها
  • روح الله شاکری زواردهی، عیسی مولوی وردنجانی* صفحات 99-120
    پس از چرایی و چگونگی وقوع انقلاب، یکی از موضوعات برجسته و حائز اهمیت در هر انقلابی، آینده و چشم انداز پیش روی آن است. پژوهش در تحولات آینده انقلاب ها، از موضوعات پرکاربرد در حوزه سیاست و نظریه پردازی درباره انقلاب ها به شمار می رود؛ بنابراین پژوهش حاضر درصدد است با روش آینده پژوهی پس نگری به این مسئله بپردازد که آینده انقلاب اسلامی ایران در تلاطم تحولات چگونه خواهد بود؟ ازآنجایی که انقلاب اسلامی حدوث و بقای تمدنی دارد؛ یافته های پژوهش، نمایانگر آن است که چشم انداز و منتها الیه انقلاب اسلامی پس از گذشت چهار دهه از حیات خود، تمدن نوین اسلامی را ترسیم ساخته است؛ چراکه به جهت برخورداری از ماهیت دینی، ظرفیت های تمدنی، بینش مردمی، وجود شخصیت های سیاسی مذهبی راهبر، گام های موثری در مسیر تمدن سازی نوین متناسب با ساخت و بافت ذهنی و عینی اسلام و ایران برداشته شده و چشم انداز آینده آن هموار شده است.
    کلیدواژگان: آینده پژوهی، انقلاب اسلامی، تمدن نوین اسلامی، آیت الله خامنه ای
  • موسی نجفی*، رضا غلامی صفحات 121-140
    تمدن نوین اسلامی یکی از مباحث نوظهور در اتمسفر فکری انقلاب اسلامی محسوب می شود. در این میان، بررسی بنیادهای این تمدن و نیز فرآیند و عناصر دخیل در شکل گیری آن، موضوعی است که این پژوهش به مثابه یک مسئله کلیدی به آن نگریسته است. ازآنجا که هر تمدنی از یک عقلانیت روشن برخوردار است، مسئله فرعی پژوهش، بررسی این عقلانیت از زاویه سیاسی است که با ترکیب دو روش اجتهادی و گراندد تئوری دنبال شده است. در این پژوهش، تمدن نوین اسلامی فرآیندی است که با استفاده هدفمند از سرمایه تمدنی و تکیه بر ظرفیت های انقلاب اسلامی به دنبال تجسم بخشی به تعالیم اسلامی است. بنابراین، جغرافیای سیاسی ایران نقش محور و جهان اسلام نقش میدان را در این تمدن برعهده دارند. از طرف دیگر، عقلانیت سیاسی مبتنی بر دکترین امامت، جدای از وجه مشروعیت زایی آن، با فراهم سازی یک نظم سیاسی ممتاز، تکیه گاه اصلی تمدن نوین اسلامی به شمار می رود.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، تمدن نوین اسلامی، عقلانیت سیاسی، دکترین امامت
  • امیر سیاهپوش* صفحات 141-164
    آیت الله خامنه ای انقلاب اسلامی را تغییری بنیادین در ارزش ها می داند که با دگرگونی در دل های افراد و ساختارهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی همراه است. این دگرگونی که با حضور توده مردم صورت می گیرد و ماهیتی مستمر دارد؛ جهتی تکاملی و تعالی بخش را می پیماید؛ دستاوردهای انقلاب در چنین فرآیندی بررسی و تعریف می گردد. تغییر بنیادین و فراگیر دو وجه اساسی و اصلی در شکل دهی به انقلاب ها می باشند. این مقاله درصدد است دستاوردهای انقلاب اسلامی در اندیشه آیت الله خامنه ای که بیشترین مستندات تجربی و میدانی را در ابعاد مختلف در اختیار داشته اند بررسی کند. بر اساس یافته ها مهمترین و اولین دستاورد انقلاب، استقلال سیاسی، رهایی از وابستگی و تشکیل نظام اسلامی است. در حوزه های اقتصادی، فرهنگی و علمی نیز دستاوردها بسیار گسترده و غیرقابل مقایسه با زمان حاکمیت طاغوت مشاهده می شود که در مقاله بیان می گردد.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، آیت الله خامنه ای، دستاوردها
  • مجتبی عبدخدائی*، محمدعلی رحیمی نژاد صفحات 165-184
    انقلاب اسلامی، به عنوان بزرگ ترین تحول تاریخی دوران معاصر، منافع آمریکا را با چالش های فراوانی مواجه ساخته است. شناخت ابزار و راهبردهای مورد استفاده آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، ما را در فهم بیشتر و مواجهه بهتر با این کشور یاری می رساند. درهمین راستا با استفاده از نظریه رئالیسم تهاجمی به راهبردهای مورد استفاده آمریکا در تقابل با جمهوری اسلامی ایران پرداخته شده است. در واقع سوال اصلی تحقیق این است که راهبردهای آمریکا برای مهار جمهوری اسلامی در چهار دهه اخیر چگونه بوده است؟ برای پاسخ به این سوال از نظریه رئالیسم تهاجمی به تحلیل راهبردهای مطرح براساس دیدگاه مرشایمر به عنوان اصلی ترین نظریه پرداز رئالیسم تهاجمی استفاده می شود. از نتایج این نوشتار می توان به بهره گیری آمریکا از راهبردهای احاله مسئولیت، موازنه سازی، جنگ، طعمه گذاری و آتش بیاری معرکه، جهت مهار قدرت و نفوذ جمهوری اسلامی ایران، اشاره داشت.
    کلیدواژگان: جمهوری اسلامی ایران، راهبردهای آمریکا، رئالیسم تهاجمی، موازنه سازی
  • یونس خداپرست*، امراله اندرزیان صفحات 185-206
    هدف اصلی در این نوشتار، چگونگی نحوه تقابل و افول هژمونی آمریکا در دوران چهل سالگی انقلاب اسلامی است. براین اساس، در تجزیه و تحلیل موضوع از روش تحلیل گفتمان لاکلا و موفه استفاده می شود و فرضیه تحقیق عبارت است از اینکه ضمن مبنا قرار دادن تعارض گفتمانی انقلاب اسلامی و آمریکا؛ ایالات متحده درصدد است در سطح بین المللی، ایران را از چالش به دشمن بین اللملی، در سطح منطقه، ایران و عربستان را از دو رقیب به دشمن منطقه ای و در سطح داخلی، جمهوری اسلامی را از محتوایش (آرمان ها و اهداف) تهی سازد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که گفتمان اسلام سیاسی با هژمونیک شدن در ایران در سطوح منطقه ای و بین المللی گفتمان های قدرت به خصوص لیبرال دموکراسی را متاثر ساخت. در این راستا گفتمان دولت آمریکا در رسیدن به اهداف خود در سطوح مختلف ناکام مانده و افول هژمونی آن اجتناب ناپذیر گردیده است.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، اسلام سیاسی، گفتمان، لیبرال دموکراسی، هژمونی آمریکا
  • فرامرز محمدی پویا* صفحات 207-232
    در توصیف انقلاب اسلامی همین کفایت می کند که امام خمینی& از انقلاب اسلامی با عنوان هایی مانند «معجزه قرن» و «انفجار نور» یاد کرده اند. در شرایط فعلی که هجمه های مختلف غیرمنصفانه ای به کشور وارد می شود، اهمیت تبیین دستاوردهای انقلاب اسلامی به عنوان یک وظیفه، معین می گردد. ازاین رو پژوهش حاضر با هدف بررسی عملکرد انقلاب اسلامی در حوزه نظام آموزش و پرورش رسمی و عمومی و با روش تحلیل اسنادی و تحلیل کیفی صورت گرفته است. یافته ها حاکی از آن است که نظام آموزش و پرورش عمومی در چهار دهه انقلاب اسلامی در بسیاری از شاخص ها، توسعه ای چشمگیر و در مواردی بالاتر از میانگین جهانی رشد داشته است، ازجمله: برابری جنسیتی در دسترسی به آموزش، نرخ باسوادی زنان، نرخ باسوادی روستاییان، تامین امکانات آموزشی بالاخص در مناطق محروم، پوشش تحصیلی دانش آموزان، نسبت معلم به دانش آموز، اهمیت دادن به کتاب های درسی اقلیت های مذهبی، و... درنهایت برای تحقق یافتن اهداف متعالی انقلاب و آرمان های امام خمینی&، آسیب های مترتب بر عملکرد نظام آموزش و پرورش نیز احصاء گردید.
    کلیدواژگان: انقلاب اسلامی، آموزش و پرورش، عدالت آموزشی، آسیب شناسی
|
  • Rashid Rekabian* Pages 7-34
    Assessing the activities and effects of a political system after a broad and fundamental revolution, despite the long periods of war and the crises caused by long-term sanctions etc, is clearly not an easy task. After passing four decades from the establishment of the Islamic Republic of Iran, it is now the time for scholars, performing reasonable scientific and statistic researches, to assess educational and scientific achievements of Islamic Revolution fairly in order to make the most important aspects of the system`s efficiency clear. Therefore, the present research is an answer to the following question: how may the educational and scientific achievements of forty years of the Islamic Revolution in the regional and international levels be assessd located and have they been able to show their effectiveness? May the achievements show the system`s efficiency? The research findings show that the origional and international achievements of the Islamic Revolution have dramatically increased to such a degree that Iran has been known as one of the world's scientific centers. The method of the study is analytical, descriptive, statistical and library-based.
    Keywords: Educational achievements, Islamic revolution, four decades, education
  • Qasem Shabannia* Pages 35-56
    Improving the effectiveness of the Islamic Republic of Iran is one of the key issues in the fifth decade. The two great achievements of the Islamic Republic, namely "its states of being republic and Islamic", have made it distinctive of the Pahlavi regime. During the past four decades, we have witnessed the great achievements of these two components, but in order to exploit these two capacities more, it is necessary in the fifth decade to come up with some reflections on this. In this paper, the title "republicanism" has been discussed to answer this question, how can this capacity be used in the fifth decade of the revolution for more efficiency in the system? Using the high-level documents of the Islamic Republic and the prescriptive analytical method, it has been shown that in the future of the Islamic Republic, changes in the monitoring and participation of the people, both serving the people and strengthening the institutions of the people and government should be established.
    Keywords: Efficiency of IR System, Republicanism, Fifth Decade, Monitoring, Participation
  • Mohammadjavad Nowroozi* Pages 57-74
    In this study the impact of the Islamic revolution on freedom as an important achievement, and the changes and levels of independence in the growing process of the revolution. In a negative approach, the research proposes the hypothesis that the Islamic Revolution has opposed the Westphalian state-based independence and developed Islamic teaching-based independence based. The present study, with a descriptive and analytical approach, has proposed this idea in the field of political thought in three areas. Independence at the national level, with the exclusion of foreign intervention on the establishment and implementation of law within the boundaries of the geographical boundaries. In the field of the Umma, independence is based on the unity of the Islamic world and it seeks to pursue the aspirations of the Islamic Ummah. And in the global and civil horizons, independence challenges the domination of the system and seeks to realize the values ​​of humanity based on innate nature.
    Keywords: Islamic Revolution, Independence-Seeking, System of Dominance, Ummah-Based Independence, Civilization
  • Mojtaba Eshrafi*, Morteza Eshrafi Pages 75-98
    This article seeks to answer the question: what is the relationship of a community of citizens with a healthy political system and to what extent does IR has been successed in giving an ideal model of this relation during its fourth decade of life? Regarding the hypothesis, it can be said that in the political system originated from the heart of the revolution, active and motivated citizens, in a healthy and joyful society, can play an active role in the establishment, development, consolidation and continuation of IR. The purpose of this article, therefore, is to understand the achievements of the IR in explaining and reproducing the healthy and vibrant relationship between the citizenship and sovereignty as well as understanding the aspects of a healthy society and its relation to the political system that regardless of such a comprehensive understanding be achieved.
    Keywords: Islamic Revolution, Islamic Republic, Political System, Citizen, Theory of Systems
  • Ruhollah Shakeri Zavardehi, Isa Mowlavi Vardanjani* Pages 99-120
    After Explaining the why and the how for the appearance of a revolution, one of the most important and considerable issues of every revolution is about its future and outlook. Research on the future developments of revolutions is considered as one of the most widely used topics in the field of politics and theorization of revolutions. The present study, therefore, seeks to study the question: how will be the future of the Islamic Revolution of Iran with regard to the future transformations? It may be said that since the Islamic Revolution happened and continiued to its life as a civilized event, the findings of the research indicate that the prospect of the Islamic Revolution, after four decades of its life, has traced the realization of modern Islamic civilization, because for the sake of its being of a religious nature, civilizational capacities, popular insights, religious political personalities as leader, effective steps have been taken toward modern civilization according to the mental and objective construction and context of Islam and Iran and its future outlook has been appear.
    Keywords: Futurology, Islamic Revolution, New Islamic Civilization, Ayatollah Khamenei
  • Musa Najafi*, Reza Gholami Pages 121-140
    Modern Islamic civilization is considered as one of the emerging issues in the Islamic atmosphere of the Islamic Revolution. Meanwhile, the study of the foundations of this civilization, as well as the process and elements involved in its formation, is the subject of this study as a key issue. Since every civilization has a clear rationality, the subsidiary issue of the study is to study this rationality from the political angle which has been pursued by combining two methods of ijtihad and grounded theory. In this research, modern Islamic civilization is a process, purposefully useing the civilization capital and relying on the capacities of the Islamic Revolution, in order to visualize Islamic teachings. Therefore, the political geography of Iran plays as centre and the Islamic world as a field in this civilization. On the other hand, political rationality based on the doctrine of Imamate, apart from its legitimacy-giving state, is the basis of the modern Islamic civilization by providing a privileged political order.
    Keywords: Islamic Revolution, New Islamic Civilization, Political Rationality, Imamate Doctrine
  • Amir Siahpoosh* Pages 141-164
    Ayatollah Khamenei has viewed the Islamic Revolution to be a fundamental change in values that is accompanied by a change in the hearts of individuals and political, economic and cultural structures. This fundamental change, heppenned with the presence of a mass of people and being of a continuous nature, passes a developing and transendenc-giving direction; the achievements of the revolution in such a process are examined and defined. Fundamental and universal change are two main causes for revolutions to happen. This paper seeks to examine the achievements of the Islamic Revolution in the ideas of Ayatollah Khamenei, whom the most experimental and field documentation in various dimensions are available for. According to the findings, the most important and first achievement of the revolution may be counted as political independence, freedom from dependence and the formation of the Islamic system. In the economic, cultural and scientific fields, the achievements are very wide and incomparable to the time of the rule of the tyranny.
    Keywords: The Islamic Revolution, Ayatollah Khamenei, Achievements
  • Mojtaba Abdekhodayi*, Mohammadali Rahimi Nejad Pages 165-184
    The Islamic Revolution, as the greatest historical evolution of contemporary times, has caused America`s interests face many challenges. Understanding the tools and strategies used by the United States against the Islamic Republic of Iran helps us to better understand and confront the country. In this regard, using the theory of invasive realism, American strategies against the Islamic Republic have been dealt with. In fact, the main question of the research is that: how has the American strategies been used to curb the Islamic Republic over the past four decades? To answer this question, the theory of aggressive realism has been used to analyze the proposed strategies based on Mearsheimer's view as the main theorist of aggressive realism. As explained in the paper, we can refer to US utilization of the strategies of handing the liability to its regional followers, balancing, warfare, enticing and bullying, in order to control the power and influence of the Islamic Republic of Iran.
    Keywords: The Islamic Republic, US Strategies, Aggressive Realism, Balancing, Four Decades
  • Younes Khodaparast*, Amrollah Andarzian Pages 185-206
    The main purpose of this paper is to study the way(s) in which the America's hegemony confronted IR and declined during the 40 years of the Islamic Revolution. Accordingly, when analyzing the subject, Lacla and Mouffe's discourse analysis method is used. The hypothesis of the study may be mentioned as: while accepting the discoursive conflict of IR and USA, the United States intends to introduce IRI as an enemy falsely instead of  its being an inernational challenge and a regional rival to Saudi Arabia respectively and make it free From from its content (ideals and goals). As explained in the paper, the dialogue of Political Islam being established as hegemony has affected the discourses of power, particularly that of liberal democracy, regionally and internationally. especially liberal democracy. In this regard, the discourse of the United States failed to achieve its goals at various levels, and the decline of its hegemony is inevitable.
    Keywords: Islamic Revolution, Political Islam, Liberal Democracy, America's Decline
  • Faramarz Mohammadi Puya Dr Pages 207-232
    In describing the Islamic Revolution, it is sufficient that Imam Khomeini (Rā) referred to the Islamic Revolution with titles such as "miracle of the century" and "explosion of light". In the current situation, when various unfair crimes enter the country, the importance of explaining the achievements of the Islamic Revolution as a task is determined. Therefore, the present study aims to investigate the performance of the Islamic Revolution in the field of formal and general education system with a documentary and qualitative analysis. The findings indicate that the general education system in four decades of the Islamic Revolution has grown significantly in many indicators and, in some cases, it has been above the global average, including: gender equality in using education, the rate of the rural and women`s literacy, the literacy rates of villagers, the provision of educational facilities especially in deprived areas, student education coverage, teacher/student ratio, giving weight to the religious minority textbooks. And finally for realizing the transcendent goals of the revolution and the ideals of Imam Khomeini (RA). And again, the damages caused by the performance of the education system was also counted.
    Keywords: Islamic Revolution, Education System, Education Justice