فهرست مطالب

روان شناسی فرهنگی - سال دوم شماره 1 (بهار و تابستان 1397)
  • سال دوم شماره 1 (بهار و تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/06/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محدثه جهانشاهی، خدابخش احمدی* صفحات 1-14
    هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش حیا بر کاهش اعتیاد به اینترنت و رفتارهای پرخطر در دختران نوجوان دبیرستان بود. در این پژوهش از طرح شبه آزمایشی با گروه کنترل و آزمایش استفاده شد. 20 دانش آموز دختر با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. روش آموزش حیا در هشت جلسه با هدف آشنایی با مفهوم حیا، فلسفه و ضرورت حیا، آسیب شناسی حیا، انواع و جلوه های حیا، نقش حیا در سلامت جسمی روانی و خانواده، روش های حفظ و تقویت حیای فردی، روش های حفظ و تقویت حیا در خانواده، روش های حفظ و تقویت حیا در روابط اجتماعی و روش های حفظ و تقویت حیای رسانه ای انجام شد. آزمودنی ها به پرسش نامه اعتیاد به اینترنت، مقیاس خطرپذیری نوجوانان ایرانی، و اطلاعات جمعیت شناختی پاسخ دادند. نتایج نشان داد که آموزش حیا در کاهش اعتیاد به اینترنت در دختران نوجوان تاثیر داشت؛ اما اثربخشی آموزش حیا در کاهش رفتارهای پرخطر معنادار نبود. آموزش حیا به کاربران کمک می کند در مواجهه با مشکلاتی چون هرزه نگاری، خویشتن داری را افزایش دهند و بتوانند مدیریت خود را بر عهده بگیرند. با توجه به علت های مختلف رفتارهای پرخطر و تاثیر عامل های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، و خانوادگی نمی توان انتظار تغییر را در این بازه زمانی کوتاه داشت. بر پایه یافته های این پژوهش، می توان مداخله آموزشی تربیتی مبتنی بر حیا را رویکردی پیشگیرانه در جلوگیری از اعتیاد به اینترنت و فضای مجازی مطرح کرد. اقدامات پیشگیرانه در سنین پایین تر و اجرای برنامه های آموزشی به نوجوانان و والدین آن ها جهت کاهش رفتارهای پرخطر ضروری به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: حیا، اعتیاد به اینترنت، رفتارهای پرخطر، نوجوان
  • علی زاده محمدی* صفحات 15-36
    روان شناسی وجودی بر اساس فلسفه پدیدارشناختی است که باور دارد جهان با تمام مخلوقاتش هیچ گونه توجیه و معنایی ندارد و پوچ است. آنچه انسان را در میان مخلوقات ممتاز می کند، آزادی و توانایی او در انتخاب است. مفروضات روان شناختی در این رویکرد آزادی، تنهایی، اضطراب مرگ، و اصالت انسانی است. روان شناسی وحدت مدار ماهیت انسان را برآمده از هستی غایت مداری می داند که در خود معنا و هدف وحدانی دارد و مفروضات روان شناختی خود را بر مبنای فطرت وحدت مدار و انگیزش عشق و دلبستگی و جاودانگی انسان قرار داده است. در این رویکرد هستی بیهوده و پوچ نیست، ذاتا معنا دارد و هر شخص با ماهیت منحصربه فرد فطری خود خالق اصلی داستان و معنای زندگی اش است. هدف از این پژوهش پاسخ به این پرسش بود که ماهیت هستی شناختی وجود انسان، شناخت او، انگیزش، هدف، و فرایند تحلیل در رویکرد بومی روان شناسی وحدت مدار چگونه است و این رویکرد چه تمایزهای مفهومی ای در این شاخص ها با رویکرد وجودی دارد. یافته های پژوهش توضیح می دهد روان شناسی وحدت مدار انسان را پرتاب شده در هستی نمی بیند و ماهیت و انگیزه های روانی انسانی را برآمده از عشق، اتصال، و دلبستگی به عالم وحدت می داند که به زندگی معنا و هدفی وحدانی می دهد. مداخلات روان شناختی رویکرد پدیدارگرا توفیق و توجیه چندانی در جوامع فطرت گرا و دین باور ندارد.
    کلیدواژگان: روان شناسی وحدت مدار، روان شناسی وجودی، معنی، فطرت، پدیدارگرایی
  • فرامرز سهرابی* صفحات 37-59
    تبیین پدیدارشناختی شخصیت امام خمینی(ره) از دیدگاه انسان سالم کارل راجرز هدف این پژوهش بود. به منظور پاسخ به پرسش تحقیق که آیا ویژگی های شخصیت امام خمینی(ره) با شاخص های انسان سالم («انسان با کنش کامل») از دیدگاه راجرز همخوانی دارد، با استفاده از روش پژوهش استنادی، اطلاعات لازم استخراج، طبقه بندی، و تحلیل شد. نتایج نشان داد معیارهای کلی راجرز درباره شخصیت سالم در سه نکته پویایی شخصیت، شهامت در تحقق خود، و هستی بدون نقاب انسجام می یابد. علاوه بر این، راجرز پنج ویژگی اختصاصی عرضه کرده است؛ ازجمله آمادگی کسب تجربه، زندگی هستی دار، اعتماد به ارگانیسم خود، احساس آزادی، و خلاقیت. بر اساس یافته های پژوهش می توان گفت که ویژگی های هشت گانه «انسان با کنش کامل» از دیدگاه راجرز، در حد کمال در شخصیت امام خمینی(ره) مصداق دارد. همچنین ویژگی های منحصربه فردی در اندیشه، رفتار، و سبک زندگی امام خمینی(ره) وجود داشته که در نظریه راجرز به آن ها اشاره نشده است.
    کلیدواژگان: انسان سالم، «انسان با کنش کامل»، شخصیت، امام خمینی(ره)، کارل راجرز
  • آزاده فرقدانی* صفحات 61-78
    جوامع مهاجرپذیر برای ساکنان آنجا چالش های فرهنگی بسیاری به همراه دارند. این شرایط برای افرادی مانند دانشجویان غیربومی دشوارتر است. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه دیدگاه گیری اجتماعی و قدرت ایگو با هوش فرهنگی و همچنین بررسی نقش تعدیل کننده سن و جنسیت در دانشجویان غیربومی، انجام شده است. بدین منظور از دانشجویان دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه 148 دانشجوی غیربومی با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسش نامه هوش فرهنگی، پرسش نامه قدرت ایگو، و مقیاس دیدگاه گیری اجتماعی بودند. پس از اجرای پرسش نامه ها تحلیل داده ها با استفاده از رگرسیون چندمتغیری سلسله مراتبی انجام شد. نتایج نشان داد دیدگاه گیری اجتماعی و قدرت ایگو با هوش فرهنگی رابطه مثبت داشتند. جنسیت نقش تعدیل کننده ای در روابط متغیرهای پیش بین و هوش فرهنگی نداشتند. رابطه بین دیدگاه گیری اجتماعی و هوش فرهنگی با افزایش سن آزمودنی ها (بالای 30 سال) کاهش و رابطه بین قدرت ایگو و هوش فرهنگی با افزایش سن دانشجویان افزایش یافت. توجه به عامل های تاثیرگذار بر هوش فرهنگی می تواند شایستگی و سازگاری فرهنگی را برای جامعه دانشجویان به ارمغان آورد.
    کلیدواژگان: دیدگاه گیری اجتماعی، قدرت ایگو، هوش فرهنگی
  • اعظم کلایی، جواد خدادادی سنگده*، مرتضی گوهری پور صفحات 79-99
    رضایت از ازدواج مفهومی وابسته به بستر زندگی زوجین رضایتمند جامعه و متاثر از ارزش های اجتماعی، فرهنگ، و سایر مولفه های موجود در زندگی آن هاست. پژوهش حاضر به شناسایی بسترهای فرهنگی   اجتماعی شکل دهنده رضایت از ازدواج در زوجین رضایتمند پرداخت. این مطالعه با  رویکرد کیفی و بر اساس روش داده بنیاد انجام شده است. از روش مصاحبه تا رسیدن به اشباع نظری استفاده شد. نمونه گیری به صورت هدفمند از 21 زوج رضایتمند شهر تهران در سال 1396 1397 انجام شد. نتایج تحلیل کدگذاری مصاحبه ها به شناسایی 33 کد باز، 8 کد محوری، و کد انتخابی رضایت از ازدواج منجر شد. بر اساس یافته ها عوامل موثر بر شکل گیری رضایت از ازدواج در بسترهای فرهنگی  اجتماعی شامل همسانی خانواده های اصلی، تمایل به ساده زیستی، بهره مندی از شبکه حمایتی دوستان و اقوام، پرداختن به اوقات فراغت، استفاده درست از فضای مجازی، استفاده از خدمات مشورتی و مشاوره ای، باورهای دینی، و رفتارهای دینی بودند. وجود یافته های مرتبط با عوامل مذهبی، بیانگر بافت فرهنگی  اجتماعی این مطالعه است که به دلیل ریشه دار بودن آموزه های دینی و نقش عمیق آن ها بر سبک زندگی افراد قابل توجه و تامل است. بهره مندی از این فضائل مذهبی و سبک زندگی اسلامی که ثمره آن است موجب توانمندتر شدن زوجین و خانواده ها در مواجهه با چالش های زندگی، تعدیل تعارض ها و ایجاد رضایت پایدار است و در نهایت مسیر رشد و بالندگی را برای آن ها فراهم می کند.
    کلیدواژگان: رضایت از ازدواج، بسترهای فرهنگی اجتماعی، زوجین رضایتمند
  • عباس مرزبان، محمدرضا عابدی*، پریسا نیلفروشان صفحات 101-118
    هدف از پژوهش حاضر بررسی روایی و پایایی نسخه پنجم پرسش نامه سبک های هویت (ISI-5) در گروهی از نوجوانان ایرانی است. پس از برگردان نسخه اصلی پرسش نامه سبک های هویت به فارسی و اصلاح و تایید آن از سوی پنج استاد روان شناسی و زبان انگلیسی و سپس بازترجمه از فارسی به انگلیسی توسط مترجمی دیگر و تایید توسط مولف اصلی پرسش نامه، فرم نهایی آن در 373 (189 دختر، 184 پسر) دانش آموز دبیرستانی شهرستان شهریار که به صورت خوشه ایچند مرحله ای انتخاب شده بودند اجرا شد. برای تعیین پایایی از روش آلفای کرونباخ و باز آزمایی و به منظور تعیین روایی از روایی هم زمان و تحلیل عاملی تاییدی استفاده شد. نتایج تحلیل عاملی نشان داد ساختار سه عاملی پرسش نامه برازش کافی را دارد. ضرایب آلفای کرونباخ برای سه زیرمقیاس این آزمون از 67/0 تا 79/0 به دست آمد. ضرایب بازآزمایی خرده مقیاس های سه گانه پرسش نامه از 77/0 تا 81/0 به دست آمد. یافته ها نشان می دهند نسخه فارسی پرسش نامه سبک های هویت در نمونه ایرانی از روایی و پایایی مناسبی برخوردار است و قابلیت استفاده در پژوهش را دارد.
    کلیدواژگان: سبک های هویت، تحلیل عاملی تاییدی، روایی، پایایی، نوجوانان ایرانی
  • امیرعلی مازندرانی صفحات 119-120
|
  • Mohadese Jahanshahi, Khodabakhsh Ahmadi * Pages 1-14
    This research aimed to study the effectiveness of teaching modesty on reducing Internet addiction and high risk behaviors in adolescent high school girls. In this research, a quasi-experimental design with control and experimental groups was used. Twenty female students were selected using purposeful sampling. The method of teaching modesty was carried out in eight sessions in order to introduce concepts of modesty; philosophy and the necessity of modesty; pathology of modesty; types and manifestations of modesty; the role of modesty in physical, psychological, and family health; the ways of preserving and enhancing individual modesty; the ways of preserving and enhancing modesty in family; the ways of preserving and enhancing modesty in social relationships; and the ways of preserving and enhancing media modesty. The subjects answered to the questionnaires about Internet addiction, the degree of risk-taking in Iranian adolescents, and demographic information. The findings showed teaching modesty was effective in reducing Internet addiction of adolescent girls; but the efficacy of teaching modesty was not significant in reducing high risk behaviors. Teaching modesty helps Internet users increase self-preservation and self-control in facing problems such as pornography. Regarding various reasons of high risk behaviors, and the impact of social, cultural, economic, and family factors, you cannot expect any change in this short time period. Based on the findings of this study, modesty-based educational- pedagogic intervention could be a preventive approach to inhibit addiction to the Internet and cyberspace. Taking preventive measures at lower ages and implementation of educational programs for adolescents and their parents are necessary to reduce high risk behaviors.
    Keywords: modest, Internet addiction, high risk behaviors, Adolescent
  • Ali Zadeh, Mohammadi * Pages 15-36
    The existential psychology is based on phenomenological philosophy. In this approach, the world has no meaning and is futile. What makes man distinguished from other creatures is his freedom and ability to choose. Psychological assumptions in this approach include human freedom, death anxiety, and humanism. In contrast, the unity-oriented psychology approach maintains that human nature has a purposive existence with a unity-oriented meaning and intention, and has founded its psychological assumptions on the basis of a unity-oriented nature, as well as the motivation of love, attachment and immortality of mankind. In this approach, the universe is not futile and vain, has inherent meaning, and each person, with his own unique characteristics is the creator of the story and meaning of his life. The purpose of this research was to answer these questions: What is the ontological nature of human existence, his cognition, motivation, and purpose? How is the analysis process in the native approach of unity-oriented psychology? And, what are the conceptual differences between this approach and the existential approach with regard to these indices? Unity-oriented psychology does not see human as a disposed object thrown away into the universe, and accounts human nature and psychological motives as a derivation of his love, connection, and attachment to the universe of unity that gives life a divine meaning and purpose. Therefore, the psychological interventions of the phenomenalist approach have little success or justification in the innatist and religious societies.
    Keywords: unity-oriented psychology, existential psychology, Meaning, innate nature, phenomenalism
  • Faramarz Sohrabi * Pages 37-59
    The purpose of this research was to describe the phenomenological personality of Imam Khomeini from the perspective of Carl Rogers’ Healthy Person. The research question was: Do characteristics of Imam Khomeini’s personality correspond to Rogers’ indicators for healthy person (“fully functioning person”)? In order to answer this question, the author used documentary research method, and extracted, categorized and analyzed the necessary data. The results showed that Rogers’ general criteria about a healthy person are converged from three points: personality dynamics, courage in self-realization, and unmasked existence. Moreover, Rodgers presented five particular features: open to experience, existential living, trust feelings, creativity, fulfilled life. According to research findings, Rogers’ eight indicators for healthy person (“fully functioning person”) are in complete correspondence with Imam Khomeini’s personality. There are also unique features in Imam Khomeini’s thoughts, behavior, and lifestyle that were not mentioned in Rogers's theory.
    Keywords: healthy person, “fully functioning person”, personality, Imam Khomeini, Carl Rogers
  • Azadeh Faraghdani * Pages 61-78
    Immigrant-receiving cities and communities can pose numerous cultural challenges for their citizens. This condition is more difficult for non-native students. Accordingly, the present study aimed to investigate the relationship of social perspective-taking and ego strength to cultural intelligence, considering the modifying role of age and gender of the non-native students. A sample of 148 non-native students was selected from the Humanities Faculty of the Islamic Azad University of Saveh using availability sampling. The research tools included Earley and Ang’s Cultural Intelligence Scale, Barron's Ego Strength Scale, and the Social Perspective-Taking Scale. After collecting the questionnaires, the data was analyzed using hierarchical multivariate regression. The results showed that the relationships of social perspective-taking and ego strength to cultural intelligence were positive. Furthermore, gender had no modifying role in the relationships between the predictors and cultural intelligence. As for age, an increase in the age of the participants had a negative effect on the relationship between social perspective-taking and cultural intelligence, whereas the relationship between ego strength and cultural intelligence increased with an increase in the student age. Paying close attention to the factors affecting cultural intelligence can promote competence and cultural adaptation of student communities.
    Keywords: social perspective-taking, Ego strength, cultural intelligence
  • Azam Kolaee, Javad Khodadadi Sangdeh *, Morteza Goharipoor Pages 79-99
    Marital satisfaction is the concept dealt with the life context of satisfied couples in society and influenced by social values, culture and other components existing in their life. This research identified socio-cultural contexts that formed marital satisfaction for satisfied couples. This study has been done in the qualitative approach and is based on grounded theory. The authors used interviews as data gathering instrument; the interviews were continued until the phase of theoretical saturation. Twenty one satisfied couples were purposively sampled and interviewed in Tehran in 2017 and 2018. Analysis of participants resulted in uncovering 33 open codes, 8 axial codes, and a selective code of marital satisfaction. According to findings, what was extracted as efficient factors of forming marital satisfaction in socio-cultural contexts included: main families homology, tendency to simplicity, taking benefit from supporter net of friends and family, giving importance to free time, management of cyberspace, using advisory and consulting services, religious beliefs and religious behaviors. Existence of religious factors in findings represents socio-cultural contexts of this study. These religious factors are significant and considerable in terms of the traditional roots of religious teachings and their deep role in people’s life style. Taking advantage from
    Keywords: marital satisfaction, socio-cultural contexts, satisfied couples
  • Abbas Marzban, Mohammad, Raza Abedi *, Parisa Nilforooshan Pages 101-118
    The current study aimed to evaluate the validity and reliability of the 5th revision of Identity Styles Inventory (ISI-5) in a group of Iranian adolescents. ISI-5 was translated from English to Persian, and then the Persian version was edited by 5 experts in psychology and English language, back-translated from Persian to English by another translator and was confirmed by the author of the source version. The final Persian version of ISI-5 was administered among 373 high school students (189 female, 184 male) of Shahriar (Shahriar, Tehran Province, Iran) who were selected through multi-stage cluster sampling method. The reliability of the scale was determined by Cronbach's alpha and test-retest; and validity of the scale was confirmed by simultaneous validity and confirmatory factor analysis. Cronbach’s alpha coefficients for the three sub-scales of this test were between 0/67 and 0/79. The test-retest coefficients of the three subscales of the  Persian version of ISI-5 were between 0/77 and 0/81. The findings indicated that the Persian version of ISI-5 has a good validity and reliability for Iranian sample and is applicable in research cases.
    Keywords: Identity Styles, Confirmatory Factor Analysis, Validity, Reliability, Iranian adolescents