فهرست مطالب

پیک نور (علوم انسانی) - سال دوم شماره 2 (تابستان 1383)
  • سال دوم شماره 2 (تابستان 1383)
  • تاریخ انتشار: 1383/11/01
  • تعداد عناوین: 19
|
  • مقاله
  • آیین سوگ سیاوش در نوروز
    دکتر مهری ادریسی صفحه 2
    اسطوره سیاوش نمادی از باورهای خاص فرهنگ کشاورزی جوامع آسیایی درباره خزان و بهار، فرهنگ کشاورزی جوامع آسیایی درباره خزان و بهار، خشکسالی و باران و زندگی گیاه است. این اسطوره در دوره قبل از ورود آریاییها، ملهم از اساطیر ایزدان نباتی بین النهرین، در نجد ایران و دره سند، صورتی منطبق با فرهنگ ایران یافت و به طور متمرکز برای مدت زمان حدود سه هزار سال در آسیای میانه به شیوه آیین های نمایشی به اجرا درآمد. قدمت آیین سوگ سیاوش در نوروز نشانگر عمق باور توده مردم و اهمیت اسطوره نزد ساکنان کشاورز آسیای میانه است.
    کلیدواژگان: آیینهای نوروزی، فرهنگ ایران، سیاوش
  • ادبیات و جامعه
    سارا کورس ترجمه: دکتر غلامرضا ارجمندی صفحه 13
    رابطه بین جامعه و ادبیات را می توان هم خیلی ساده توضیح داد، مثل اینکه بگوییم ادبیات آئینه تمام نمای جامعه، یک نیروی اجتماعی، و یا بخشی از زندگی اجتماعی است؛ هم با قدری سختگیری و تامل، مانند اینکه ادبیات را قلمروی پیچیده بپنداریم که کشف اشکال متنوع کنش متقابل بین اجزاء و بازیگران مختلف اجتماعی از تواناییهای آن است. بنابراین، نقش ادبیات در جامعه و نقش جامعه در ادبیات بحث انگیزی خواهد بود. از آنجا که ادبیات به عنوان آفرینشی با دامنه های گسترده زیبایی شناسانه شهرت دارد می توان از این زاویه نیز به آن پرداخت، هر چند این نگاه به ادبیات داغی بحث را فرومی نشاند و سؤالات بسیاری را بی جواب می گذارد.
    کلیدواژگان: ادبیات، جامعه، جامعه شناسی، نظریه بازتاب، نظریه دریافت، فرهنگ ممتاز، فرهنگ عامه، تولید فرهنگ، آثار اصیل ادبی
  • حلاج، القاب و اتهامات
    دکتر علی زمانی صفحه 26
    مؤلف مقاله، پس از معرفی اجمالی حسین بن منصور حلاج، عارف قرن سوم هجری، به وجه تسمیه حلاج و القابی که منابع به او نسبت داده اند می پردازد. سپس نظر خود را در باب منتسب کنندگان القاب مثبت و منفی ارائه می دهد. اتهامات حلاج موضوع اصلی این مقاله است که ذیل عنوان اتهامات متکملین معتزلی، امامیه، عارفان متاخرتر سنی مذهب و اتهامات کلی و عام در خصوص سیره حلاج مطرح می شود.
    کلیدواژگان: حسین بن منصور حلاج، امامیه، اهل سنت، معتزله، عباسیان، اناالحق، دعوی الربوبیه، ساحر
  • نگاهی به تشکیلات اداری ایران در دوره خوارزمشاهیان
    دکتر محمد امیر شیخ نوری، هوشنگ خسروبیگی صفحه 33
    نظام اداری ایران یکی از مباحثی است که در دهه های اخیر توجه بسیاری از پژوهشگران را به خود جلب کرده است؛ با این حال این موضوع در مورد سلسله خوارزمشاهیان مورد توجه نبوده است. هدف این مقاله بررسی تشکیلات اداری ایران در دولت خوارزمشاهیان و ارائه مقدمه ای درباره ساختار تشکیلاتی امپراطوری خوارزمشاهیان است.
    کلیدواژگان: تشکیلات اداری در ایران، خوارزمشاهیان، وزیر، دیوان، منصب
  • رویکردی به احیای ارزشهای گذشته در شهرسازی معاصر
    دکتر اسماعیل علی اکبری صفحه 47
    در این مقاله، بر اساس یک تحلیل تاریخی، تفکرات و قانونمندیهای حاکم بر برنامه ریزی شهری و تعین فضایی - کالبدی آن در شهرسازی ایران دوره باستان - از ماد تا ساسانی - بررسی شده است. در این راستا، ابتدا اصولی که بر شکل گیری کالبدی شهر مقدم و، در عین حال، به شدت بر آن اثرگذار بوده اند شناسایی و تجزیه و تحلیل شده اند؛ سپس فرم یا سازمان فضایی شهر، به عنوان محصول کالبدی و تجلیگاه مادی آن اصول و مفاهیم، در پویش تاریخی خود مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: شهرسازی ایران باستان، تفکرات برنامه ریزی شهری، سازمان یابی فضا، شهرسازی سنتی، شهرسازی معاصر
  • تبیین راهبردهای تجاری در ایران
    علیرضا اقبالی صفحه 63
  • تبیین راهبردهای تجاری در ایران
    علیرضا اقبالی، ریحانه گسگری صفحه 63
    در این مقاله، نویسندگان قصد دارند خط مشی سیاست گذاری دولت در بخش خارجی اقتصاد را با توجه به اطلاعات آماری موجود تبیین نمایند و تشخیص دهند که اقتصاد چه نوع استراتژی را دنبال می نماید. در این زمینه، از دو متغیر صادرات غیر نفتی، به عنوان شاخص استراتژی توسعه صادرات، و ارزش افزوده بخش صنعت، به عنوان استراتژی جایگزینی واردات، استفاده شده و اثرات این دو بر رشد اقتصادی در کنار شاخصی از سرمایه گذاری، با کمک مدلهای اقتصادسنجی برآورد شده است.
    کلیدواژگان: صادرات نفتی، ارزش افزوده صنعت، جایگزینی واردات، تشویق صادرات، استراتژی تجاری، اقتصاد سنجی، همگرایی
  • زنان، توسعه و آموزش
    نصرت کاظمی صفحه 78
    فرایند پیچیده توسعه و نقش منابع انسانی، به مثابه یکی از اصلی ترین عوامل آن، مستلزم بازنگری در نقش زنان است که نیمی از جمعیت جهان را تشکیل می دهند. از این رو، در این مقاله نخست نگاهی به نقش زنان و جایگاه اقتصادی - اجتماعی آنها خواهیم داشت. نقطه آغازین این نگاه منشور سازمان ملل متحد و بیانیه حقوق بشر است که بر اساس آنها اصل برابری زن و مرد به رسمیت شناخته شده است. پس از آن، مروری خواهیم داشت بر رویکردهایی که بر اساس آنها نقش زنان در فرایند توسعه ترسیم شده است.
    کلیدواژگان: زنان ایرانی، حقوق بشر، نقش زنان در توسعه، آموزش، رویکرد رفاه گرا، رویکرد عاملیت
  • قابلیتهای اقلیم شناختی معماری بومی
    عباسعلی اسپنانی صفحه 84
    مساکن و ساختمانهایی که در گذشته ساخته می شد به علت رعایت اصول و معیارهای آب و هوایی در برابر عوامل نامساعد جوی عملکرد خوبی داشته، به طور طبیعی انسان را از شرایط آب و هوایی سرد و گرم حفظ می کرد. اما رشد تکنولوژیکی بشر بعد از انقلاب صنعتی و دستیابی به انرژیهای فسیلی موجب شد رعایت معیارهای آب و هوایی در ساخت و ساز مسکن و ساختمان به بوته فراموشی سپرده شود. با این حال محدودیت منابع انرژیهای فسیلی و بروز مسائل زیست محیطی از اواسط قرن بیستم موجب گرایش انسان به طبیعت و رعایت معیارهای آب و هوایی در ساختمان شد که به ابداع انواع تکنیکهیا اقلیمی را در پی داشت.
    کلیدواژگان: اقلیم شناسی، انرژی فسیلی، تکنیکهای طراحی اقلیمی، ایران، جزیره کیش، معماری بومی
  • نظری خودنظم جویی تحصیلی زیمرمان
    اکبر سلیمان نژاد صفحه 104
    خودنظم جویی یکی از مباحث عمده روانشناسی است که به تازگی توجه بسیاری از پژوهشگران و متخصصان مختلف را به خود جلب کرده است. در این مقاله ابتدا تعاریفی از خودنظم جویی ارائه و سپس نظریه خودنظم جویی تحصیلی زیمرمان معرفی شده است. در پی این بررسی ضرورت آموزش خودنظم جویی ارائه گردیده است.
    کلیدواژگان: نظریه های روان شناسی، نظریه خودنظم جویی، راهبردهای یادگیری، زیمرمان، پیشرفت تحصیلی
  • بررسی رابطه سبک مدیریت با جو سازمانی حاکم بر مراکز و واحدهای منطقه 6 دانشگاه پیام نور
    نصرالله عرفانی صفحه 113
    به منظور بررسی رابطه سبک مدیریت و جو سازمانی حاکم بر مراکز و واحدهای منطقه 6 دانشگاه پیام نور، طی یک مطالعه پیمایشی کلیه رؤسا و 171 نفر از کارکنان - که به شیوه تصادفی ساده انتخاب شده بودند - پرسشنامه تعیین نوع مدیریت لوتانز و پرسشنامه توصیف جو سازمانی هالپین و کرافت را تکمیل نمودند. سپس، داده ها استخراج شد و، با استفاده از شاخصهای آمار توصیفی و آزمون آماری مربع کاری، آزمون دقیق فیشر و ضریب فی و با به کارگیری نرم افزار آماری SPSS، تجزیه و تحلیل شد.
    کلیدواژگان: نوع مدیریت، جو سازمانی، سازمان گرایی، منطقه 6 دانشگاه پیام نور
  • دیدگاه دانشجویان دانشگاه پیام نور منطقه 6 نسبت به عوامل موجود در آموزش از راه دور
    دکتر منیژه کرباسی صفحه 124
    هدف عمده این پژوهش بررسی دیدگاه های دانشجویان دانشگاه پیام نور منطقه 6 (استانهای همدان، کرمانشاه و کردستان) نسبت به عناصر موجود در آموزش از راه دور بوده است. پژوهش در نظر داشته است تا تفاوت میزان مطلوبیت این نظام آموزشی را از دیدگاه دانشجویان با توجه به متغیرهای سن، جنس، وضعیت تاهل، وضعیت اشتغال و رشته تحصیلی تعیین نموده و مطلوبترین و نامطلوبترین عناصر آن را مشخص سازد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانشجویان مشغول به تحصیل در چهار مرکز مجری همزمان رشته های علوم انسانی و علوم پایه (مراکز اسلام آباد، تویسرکان، کرمانشاه و همدان) مشتمل بر 4131 نفر، در سال تحصیلی 81-82، بوده است.
    کلیدواژگان: منطقه 6 دانشگاه پیام نور، آموزش از راه دور، منابع درسی، ارزشیابی، فضای فیزیکی، فضای روانی، روش
  • بررسی اجمالی ربا از دیدگاه قرآن
    صادق علی موحدمنش صفحه 134
    هدف اصلی در ایم مقاله بررسی ربا از دیدگاه قرآن است. در ابتدا تعریفی از ربا به صورت لغوی و اصطلاحی ارائه می دهیم. آنگاه آیات ربا در قرآن را بر حسب نزول آنها مطرح خواهیم کرد و به نکات تفسیری آنها مطرح خواهیم کرد و به نکات تفسیری آنها می پردازیم. در نهایت جمع بندی و نتیجه گیری موضوع مورد بحث ارائه می شود. به نظر می رسد کنکاش موضوع از نظر قرآن و سنت در کنار هم ضروری است. زیرا سنت مفسر و تبیین کننده آیات است. بنابراین، در تفسیر و تبیین بعضی از آیات از بحثهای روایتی نیز استفاده می کنیم. با توجه به اهمیت موضوع در مقاله دیگری به بررسی از ربا از دیدگاه سنت خواهیم پرداخت.
    کلیدواژگان: ربا در قرآن، سنت، ربای قرضی، ربای معاملی، ربای جاهلی، قرض مصرفی، قرض تولیدی، زیادی حقیقی، حکمی، مکیل یا موزون، عرف عام
  • مراجع و تازه های علمی
  • جامعه شبکه ای و نظام آموزشی باز
    دکتر محمد علی ابراهیمی صفحه 146
    شروع هزاره سوم میلادی با انقلاب در مهندسی ژنتیک DNA و فناوری اطلاعات و ارتباطات همراه است و با سرعتی شتابان در حال دگرگون کردن ساختارهای اجتماعی و اقتصادی جوامع کهن بشری است. جامعه شبکه ای با ویژگیهای خاص خود تمامی بنیانهای جامعه نظیر اقتصاد، آموزش، فرهنگ، سیاست و به ویژه، زمان و مکان را در حال تغییر و تحول مداوم و جهانی شدن می بیند و دولتهای ملی و محلی را، که در شرایط متعارف نماینده اراده و حاکمیت ملی و تمامیت ارضی خودند، در برابر فشارهای خوردکننده فرایند و جهانی که همه اجزای آن سیال و متغیر است قرار داده است.
    کلیدواژگان: جامعه شبمه ای، مهندسی ژنتیک، فناوری اطلاعات و ارتباطات، آموزش مادام العمر
  • به سوی آموزش از راه دور در علوم کتابداری و اطلاع رسانی
    هایدی جولیان ترجمه: حسین پاشایی زاد صفحه 157
    هدف طرح کالیپر - پروژه همکاری بین Kellogg و حرفه های مربوط به اطلاع رسانی ALISE و طرح آموزشی Renewal - تحلیلی ماهیت و دامنه تحولات مهمی است که در برنامه های درسی رشته کتابداری و اطلاع رسانی (LIS), بررسیهای مربوط به کاربرد آموزشی، مطالعات موردی، تحلیل محتواها و مصاحبه ها به وجود آمده اند. پس از تحلیل گسترده 26 برنامه آموزش کتابداری و اطلاع رسانی، چند حوزه خاص برای بررسیهای عمیقتر و جزئیتر در نظر گرفته شدند. آموزش از راه دور یکی از این حوزه ها بود، که به هرماه حوزه های آرشیو و برنامه های رسانه اس مدرسه برای تجزیه و تحلیل بیشتر انتخاب شد.
    کلیدواژگان: کتابداری و اطلاع رسانی، آموزش از راه دور، طرح کالیپر، برنامه های درسی
  • گزارش
  • نوزدهمین گردهم آیی روسای مراکز دانشگاه پیام نور
    اکرم مبارکی صفحه 165
    «نوزدهمین گردهمایی رؤسای مراکز دانشگاه پیام نور» با هدف ارج نهادن و نهادینه کردن خردورزی و دانش اندوزی، از طریق همگانی کردن آموزش عالی، در روز هفدهم لغایت نوزدهم مهرماه 1383، در منطقه هشت دانشگاه پیام نور، در جوار بارگاه ملکوتی حضرت علی بن موسی الرضا (ع)، /برگزار /گردید. در اولین روز برگزاری مراسم (جمعه 17/7/83) پس از تلاوت آیاتی از قرآن مجید و اجرای سرود ملی جمهوری اسلامی ایران ابتدا دکتر صالح مقدم، رئیس منطقه 8 دانشگاه، در سخنرانی کوتاه افتتاحیه به خوش آمدگویی و هدف از تشکیل گردهمایی پرداختند.
    کلیدواژگان: مصرف کل انرژیهای اولیه (خورشیدی، بادی، دریایی، زمین گرایی و بیوماس) در جهان در سال 2002 و تخمین آن در سالهای 2025 به همراه جداول مربوط
  • مجموعه مقالات اولین همایش ملی توسعه دانشگاه مجازی
    اکرم رضایی صفحه 168