فهرست مطالب

مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت) - پیاپی 50 (پاییز و زمستان 1397)
  • پیاپی 50 (پاییز و زمستان 1397)
  • بهای روی جلد: 40,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1397/12/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمدرضا پیرچراغ*، عبدالهادی فقهی زاده صفحات 5-25
    کلام امام علی(ع) بی تکلف، روان، سلیس و سرشار از آفرینشهای هنری است و تصویرآفرینی نیز می تواند یکی از پررنگ ترین جلوه های آفرینش هنری کلام امام به شمار رود. تصویرآفرینی روشی است که گوینده سخن، با استفاده از آن، سعی می کند مفاهیم ذهنی مد نظر خود را مانند یک صورت در مقابل دیدگان شنونده مجسم کند و از این طریق او را متوجه منظور خود نماید. هر اندازه تصاویر یک متن ادبی پویاتر باشند، آن متن باارزش تر می شود. اگر از این زاویه به نهج البلاغه بنگریم، آن را سرشار از تصاویر زنده و پویایی می بینیم که فضایی محسوس و ملموس را به وجود می آورد و خوانندگان را به اعجاب وامی دارد. منشا آفرینش تصاویر بصری در کلام امام علی(ع) را باید در قرآن کریم و احادیث نبوی(ص) جستجو کرد؛ چنان که بر این اساس می توان دریافت که امام علی(ع) نه تنها در عمل، بلکه در اسلوب کلامی خود نیز به کلام وحی و حدیث پیامبر(ص) اقتدا کرده است. این پژوهش از این زاویه و با رویکرد تطبیقی میان کلام امام علی(ع)، قرآن کریم و احادیث نبوی(ص) به موضوع آفرینشهای تصویری در نهج البلاغه پرداخته است.
    کلیدواژگان: تصویرآفرینی، آفرینش هنری، نهج البلاغه، تصاویر قرآنی، تصاویر روایات نبوی(ص)
  • فرزاد پارسا* صفحات 26-39
    به دلیل اختلاف نظرهای زیادی که در مورد افاده علم توسط خبر واحد و عمل به آن، و نیز اختلاف نظرهایی که در مورد حجیت قیاس وجود دارد، تعارض میان خبر واحد و قیاس یکی از مباحث بحث برانگیز در علم اصول فقه به شمار می آید. تعارض میان این دو، از نوع تعارض کلی یا از نوع تعارض جزئی است. تعارض جزئی میان خبر واحد و قیاس هنگامی ایجاد می شود که یکی از این دو دلیل خاص و دیگری عام باشد. بنابراین دو حالت برای تعارض جزئی میان خبر واحد و قیاس متصور است: خبر واحد خاص و قیاس عام است، یا قیاس خاص و خبر واحد عام است. حالت اول اختلاف نظرهای خاص خود را دارد که به بحث این مقاله مربوط نمی شود. اما در مورد تعارض خبر واحد عام و قیاس خاص، علما برای رفع تعارض در این حالت، بر آراء متفاوتی هستند. گروهی قائل به تقدیم خبر واحدند، گروهی قیاس را مقدم می کنند، عده ای قائل به نظریه تفصیلی هستند و گروهی در این رابطه توقف کرده اند. با بررسی ادله ارائه شده توسط صاحبان این آراء، رای راجح جواز مطلق تخصیص خبر واحد به وسیله قیاس ظنی است.
    کلیدواژگان: تعارض، خبر واحد، قیاس، تعارض جزئی
  • علی اسودی* صفحات 40-50
    تفسیر «التبیان» تالیف شیخ طوسی، از مهم ترین تفاسیر شیعه و پراسنادترین آنها است و در جهان اسلام یک تفسیر جامع و شامل محسوب می گردد. در این تفسیر به موضوع دلالت الفاظ از حوزه ترادف و دلالت نحوی و صرفی، توجه و ملاحظات ویژه ای گردیده است. این مفسر با تامل در الفاظ، به شناسایی لایه های معنایی مختلف آیات از همه دریچه ها از جمله صرف، می پردازد. به عبارت دیگر، او یکی از پیشگامان و بنیان گذاران شناسایی علم دلالت صرفی کلمات در آیات و استفاده از آن در تفسیر بوده است. دلالت صرفی به مجموعه دلالتهای مرتبط با حوزه علم صرف اطلاق می شود و در مباحث زبان شناسی معاصر مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش، به بازخوانی و تحلیل آراء شیخ طوسی و دلالت شناسی وی از ساختارهای اشتقاقی اسم فاعل و صیغه مبالغه در تفسیر «التبیان» پرداخته شده است و مشخص گردید دو وجه مجرد و مزید اسم فاعل از یک ریشه و با یک معنا کاملا بادقت و حکیمانه بوده است. همچنین در خصوص صیغه های مبالغه در اوزان فعول، فعیل، فعال و مفعال، دلالتهای ژرف و عمیقی وجود دارد که شیخ طوسی به خوبی این موارد را شناسایی و تبیین کرده است. این یافته ها کاملا با مباحث و آراء پژوهشگران حوزه معناشناسی صرف تطبیق داده شده است. این تحقیق به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای تدوین گردیده است.
    کلیدواژگان: شیخ طوسی، التبیان، معناشناسی، صیغه مبالغه
  • وحید شاهنده*، علی ملکی صفحات 51-63
    خوراک انسان موضوع بسیاری از مسائل فقهی است. ذبح حیوانات، یکی از مهم ترین مسائل در این زمینه است که شرایط و مقررات خاصی بر این مسئله حکم فرما است. مسئله حلیت یا حرمت ذبیحه اهل کتاب، از دیرباز محل بحث فقیهان بوده است. در این باره، محل اختلاف این است که آیا حلیت ذبیحه، مشروط به مسلمان بودن ذبح کننده است، یا در صورتی هم که ذبح توسط اهل کتاب صورت گیرد، گوشت حیوان ذبح شده حلال است؟ فقیهان امامیه و اهل سنت در مواجهه با این مسئله، به دو دسته تقسیم شده ‏اند: اندکی از فقیهان امامیه و غالب فقیهان اهل سنت به حلیت گوشت حیوان ذبح شده توسط اهل کتاب معتقدند و غالب فقیهان امامیه، ذبیحه اهل کتاب را حرام می دانند. قائلان به حرمت ذبیحه اهل کتاب، از میان ادله نقلی به آیاتی اشاره کرده اند که مسلمانان را منع می کند از خوردن آنچه نام خداوند بر آن برده نشده است و نیز به روایاتی استناد می کنند که ذبیحه اهل کتاب را حرام می دانند. آنها روایاتی را که بر حلیت دلالت دارند، بر تقیه حمل، و بر حکم حرمت ادعای اجماع کرده ‏اند. موافقان حلیت نیز به آیه پنجم سوره مائده استناد کرده اند، همچنین آنها به روایاتی تمسک کرده اند که به طور صریح یا ضمنی به حلیت ذبیحه اهل کتاب اشاره دارند. آنها ادعای اجماع را باطل اعلام کرده و روایاتی را که از تناول ذبیحه اهل کتاب منع کرده اند، بر کراهت حمل می کنند. در این مقاله با بررسی ادله مذاهب خمسه پیرامون ذبیحه اهل کتاب، حکم این مسئله بررسی شده است.
    کلیدواژگان: حلیت، حرمت، ذبیحه، اهل کتاب، مذاهب فقهی اسلامی
  • مرتضی قاسمی حامد*، سید محمد میرحسینی، مجتبی شیرانی صفحات 64-76
    یکی از اسمای الهی که بعد از اسم جلاله «الله»، بیشترین کاربرد را در قرآن دارد، واژه «رب» است. این واژه در قرآن از معانی مختلفی برخوردار است که در فرهنگهای لغت عربی، تنها به برخی از معانی آن اشاره شده است. در این مقاله به بررسی آیات قرآن و سیاق آنها در این خصوص پرداخته می شود، تا معانی مختلف این واژه و مشتقات آن در قرآن کریم استخراج گردد. با بررسی آیات پی می بریم این واژه در اکثر موارد در معنای خداوند متعال و در موارد اندکی در معنای غیر خداوند استعمال شده است. واژه «رب» و مشتقات آن، در 10 مورد در قرآن کریم، در معنای غیر خداوند استعمال شده است: ارباب، ربائب، بت، ستاره، ماه، خورشید، ملک، فرعون، ربانیون و ربانیین، و ربیون. در بقیه موارد، در معنای خداوند به کار رفته است که معانی آن با توجه به آیات مرتبط از این قرارند: خالقیت، احیاء، اماته، هدایت تکوینی، هدایت تشریعی و رحمت. بنابراین می توان برای واژه «رب» و مشتقات آن در قرآن کریم، دو معنای محوری «خداوند» و «غیر خداوند» را در نظر گرفت. استعمال این واژه در معنای خداوند، ما را به گستره معنایی این واژه می رساند، به طوری که تمامی معانی ذکر شده در این واژه نهفته است و در هریک از آیات، با توجه به سیاق، بر یکی از معانی آن تاکید شده است. اما استعمال این واژه در معنای غیر خداوند، به معنای در نظر گرفتن بخشی از معنای حقیقی واژه است.
    کلیدواژگان: قرآن، رب، حقیقت، مجاز، گستره معنایی، تفاسیر فریقین
  • ایوب شافعی پور* صفحات 77-91
    نیروهای امنیتی و انتظامی که هرساله موقع حج، در سرزمین وحی مسئول برقراری امنیت و نظم هستند، در برخی مواقع حین انجام وظایف، خود نیز ممکن است حج بجا بیاورند. حال اگر آنان از سوی مافوق خود، این اجازه را یافتند که حج بجا بیاورند، کیفیت حج آنها و احکام مربوط به آن، با توجه به اشتغالاتی که در آن زمان دارند، چگونه خواهد بود؟ آیا اگر برخی از مناسک را به طور کامل بجا نیاورند، یا کامل آن را ترک کنند، حج آنها صحیح خواهد بود یا خیر؟ پژوهش حاضر که با تکیه بر توصیف و تحلیل گزاره های فقه مذاهب پنج گانه اسلامی و با استفاده از گردآوری داده های کتابخانه ای در پی جواب به سوالات مذکور برآمده است، روشن می سازد که نیروهای امنیتی و نظامی می توانند در حین انجام وظیفه حج بجا بیاورند و شرع به آنان این رخصت را داده است که به جای لباس احرام، لباس مخصوص به خود را بپوشند، عرفه را قبل از غروب آفتاب ترک کنند، از مزدلفه پس از مکث کوتاه برگردند، مبیت در منا را به کلی ترک کنند، یا فقط در قسمتی از آن حاضر شوند و رمی جمرات خود را به جز رمی جمره عقبه باهم در یک یا دو روز جمع کنند و حجشان صحیح می باشد.
    کلیدواژگان: حج، نیروهای امنیتی، فقه مذاهب خمسه، اسلام
  • سید امیر موسوی* صفحات 92-104
    سلفیه یا سلفی گری، جریانی است که مدعی پیروی از مسلمانان نخستین است و ریشه در قرون نخستین اسلامی دارد. دو شعبه اصلی جریان سلفیه عبارتند از: سلفیه سنتی و سلفیه اصلاح گرا. در این پژوهش به چگونگی شکل گیری سلفیه، تغییرات تاریخی و تقسیمات آن از آغاز تا وفات یکی از بزرگ ترین اندیشمندان آن؛ یعنی رشیدرضا پرداخته شده است. در این تحقیق که به روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای صورت گرفته است، این نتیجه به دست آمد که جریانهای مختلف سلفیه، تفاوتهای زیادی باهم دارند و این تفاوت در نوع برخورد آنان با سایر مسلمانان نیز متبلور است.
    کلیدواژگان: سلفی گری، سلفیه سنتی، سلفیه اصلاح گرا، ابن تیمیه، ابن عبدالوهاب، محمد رشیدرضا
|
  • Mohammad Reza Pircheragh *, Abdolhadi Feghhizadeh Pages 5-25
    The words of Imam Ali (AS) are unpretentious, fluent, and smooth and full of artistic creations. Imagery can also be one of the most important effects of the artistic creation of the words of Imam (AS). Imagery: It is a method by which the speaker is trying to visualize his concepts, such as a real image in front of the listener's eyes and in this way he will understand them, whatever the images of a literary text are more dynamic, the text becomes more valuable. If we look at Nahj al-Balagha from this perspective, we see it full of vivid and dynamic images that create a tangible and palpable space, and makes readers wonder. We must look at the source of the creation of visual images in the words of Imam Ali in the Holy Qur’an and prophetic traditions. As it can be seen on this basis, Imam Ali (AS), not only in performance, but also in speech and verbal method, follows the Holy Qur’an and prophetic traditions. This research, from this point of view and through a comparative approach, studies the visual creations in Nahj al-Balaghah in the words of Imam Ali (AS), the Holy Qur’an and prophetic traditions.
    Keywords: Creative Imagery, Artistic Creation, Nahj al-Balaghah, Qur’anic Images, Images of the Prophetic Traditions
  • Farzad Parsa * Pages 26-39
    Due to the differences in viewpoints on the effects of al-Khabar al-Wahid on knowledge and practice, as well as on the validity of the analogy, the conflict between al-Khabar al-Wahid and analogy is one of the controversial topics in the science of principles of jurisprudence (Usul al-Fiqh). The conflict between the two is either a general conflict or a partial conflict. A partial conflict between al-Khabar al-Wahid and analogy occurs when one of these two is the specific reason and the other one is the general reason; therefore, there are two modes for a partial conflict between al-Khabar al-Wahid and analogy: either al-Khabar al-Wahid is specific and the analogy is general or the analogy is specific and al-Khabar al-Wahid is general. The first mode has its own challenges which are not related to this article, but about the mode of conflict between al-Khabar al-Wahid which is general and the analogy which is specific, scholars have different opinions. Some people believe in the superiority of al-Khabar al-Wahid. Some of the scholars consider analogy to be prevalent. Some of them believe in a detailed theory, and some have not commented on this. By examining the reasons given by the owners of these opinions, the preferred opinion is the absolute permission of the specification of al-Khabar al-Wahid by means of analogy.
    Keywords: conflict, Al-Khabar Al-Wahid, Analogy, Partial Conflict
  • Ali Aswadi * Pages 40-50
    “Tafsir al-Tibyan”, written by Sheikh Tousi, is one of the most important Shi‘ite interpretations and the most prominent of them, and in the Islamic world it is considered as a comprehensive and inclusive interpretation. In this interpretation, attention has been paid to the issue of the denotations of words in the field of synonymy and syntactic and morphological signification. Tousi in his words, deliberately identified the various semantic layers of verses from all aspects, including morphology. In other words, he was one of the founders of the science of denotation and its application in interpretation of the holy verses of Qur’an. Morphological signification refers to a set of implications related to the field of morphology and it is widely considered in contemporary linguistic discussions. In this research, the viewpoints of Sheikh Tousi about significations of morphological structures of Subject Noun and Exaggeration have been identified in “Tafsir al-Tibyan”. It has been revealed that subject nouns in the forms of Mujarrad and Mazid have been used accurately and deliberately. Also, in exaggeration forms in templates such as “fa‘ul”, “fa‘il”, “fa‘‘al” and “mif‘al” there are deep significations that Sheikh Tousi has identified them as well. These findings have entirely been compared to the discussions and issues of the researchers in the field of Semantics of Morphology. This research has been conducted in a library and descriptive-analytical approach.
    Keywords: Sheikh Tousi, Al-Tibyan, semantics, Exaggeration
  • Vahid Shahandeh *, Ali Maleki Pages 51-63
    Human food is considered as the subject of many jurisprudential questions. Slaughtering animals is one of the most important issues in this regard and it should be done under specific conditions and regulations. Allowance or prohibition of eating animal slaughtered by the people of the Scripture has long been the source of controversy between the jurists. Dependence of permission of eating the slaughtered animals on the slaughterer being Muslim is controversial. Facing the issue, Imamiyyah and Sunni jurists divided the situation into two categories: Minority of Imamiyyah jurists and majority of Sunni jurists accepted the theory of allowance of slaughtered animal of the people of the scripture. Majority of Imamiyyah jurists accepted the theory of prohibition of the slaughtered animal of the people of the scripture. Supporters of the theory of prohibition refer to the verses and traditions among the narrated rules and negotiation which prohibited Muslims from eating meats of slaughtered animals which has not been slaughtered with the Name of God at the time of slaughtering them. They believe that traditions which refer to the allowance of slaughtered animal of the people of the scripture are related to taqiyyah and they claim that there is a consensus of opinions of jurists on prohibition. Supporters of the theory of allowance of eating the animals slaughtered by the people of the scripture refer to the verse (5) of Surah al-Ma’idah. Also, they mention the traditions which refer to the allowance of eating the animals slaughtered by the people of the scripture in an explicit or implicit way. They revoke the claim about the consensus of opinions and believe that traditions about prohibition of eating the animals slaughtered by the people of the scripture consider this action makruh (abominable) not haram (forbidden). In this article, the reasons of five main Islamic jurisprudential schools has been reviewed to find the religious decree about eating the animals slaughtered by the people of the scripture.
    Keywords: Permitted, Prohibited, Slaughtered Animals, People of the Scripture, Islamic Jurisprudential Schools
  • Morteza Ghasemi Hamed *, Seyed Mohammad Mirhoseini, Mojtaba Shirani Pages 64-76
    One of the Names of God which has the most frequency of occurrence in the Qur’an, after “Allah”, is the word “Rabb”. This word has different meanings in the Qur’an, but only some of the meanings have been mentioned in Arabic dictionaries. In this paper, Qur’anic verses and their context will be discussed so that the meaning of the word and its derivatives can be extracted in the Holy Qur’an. By examining the verses we find that this term in most cases has been used in the sense of God and only in a few cases has been used in other meanings other than God. The word “Rabb” and its derivatives in ten cases in the Qur’an has been used in a concept other than God: Arbab, Raba’ib, idol, star, moon, sun, king, pharaoh, rabbaniyun and rabbaniyin, and rabbiyun. In other cases, it is used in the sense of God and its meaning according to the relevant verses are as follows: creativity, regeneration, fatality, involuntary guide, legislative guidance, and mercy. So it can be said that the word “Rabb” and its derivatives have two central meanings in the Qur’an: “God” and “other than God”. The use of this word in the Qur’an in the sense of God will guide us to the extent of the meaning of this word, so that all the meanings listed lies in it, and in each of the verses, according to the context, one of its meanings are emphasized. However, the use of the word in a concept “other than God” means considering just a part of the real meaning of the word.
    Keywords: Qur’an, Rabb, Real Meaning, Implicit Meaning, Semantic Range, Interpretations of Fariqain
  • Ayoub Shafeipoor * Pages 77-91
    The security guards who are present at the annual Hajj pilgrimage in Mecca and are in charge of establishing security and order, while performing their duties, may carry out Hajj duty. Yet, the question that rises is that if they are granted the permission by their senior officials to carry out Hajj duty, how will be the quality of their Hajj duty and the related rites, given their commitments and duties at the time, and if they carry out some rites partially, or do not fulfill some of the requirements, will their Hajj duty be accurate or not? Using the description and analysis of propositions of the jurisprudence of the five Islamic Denominations, and collecting data through a library research, the present study attempted to answer the above-mentioned questions, and the findings indicated that the security guards can carry out Hajj duty while performing their job duties. The religious law permits them to wear their uniforms as an alternative to Ihram clothing, leave ‘Arafah before sunset, leave Muzdalifah after a short pause, entirely quit staying in Mina, or just be present at some parts of it, and except the final Ramy al-Jamarat, perform stoning of the devil (Ramy al-Jamarat) in one or two days. If the security guards perform these, their Hajj duty will be accurate.
    Keywords: Hajj, Security Guards, Jurisprudence of the Five Islamic Denominations, Islam
  • Seyed Amir Mousavi * Pages 92-104
    Salafiyyah or Salafism is a sect which claims that they follow the primary Muslims and it has roots in the primary centuries after Hijrah. This sect can be divided in two branches. The first branch is “Conservative Salafism” and the second branch is “Reformist Salafism”. This study investigates the emergence of Salafiyyah, its historical changes and its divisions from the beginning till the death of Rashid Ridha, one of the most important thinkers of Salafism. In this research which has been conducted through the descriptive-analytic method, using library resources, it has been concluded that different branches of Salafiyyah have many dissimilarities and it leads to the difference in their approach to behave other Muslims too.
    Keywords: Salafism, Conservative Salafism, Reformist Salafism, Ibn-e Taimiyyah, Ibn-e Abdulwahhab, Rashid Ridha