فهرست مطالب

بوم شناسی آبزیان - سال هشتم شماره 4 (بهار 1398)
  • سال هشتم شماره 4 (بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/01/12
  • تعداد عناوین: 8
|
  • رویا رهنما*، اسماعیل کرمی صفحه 0

    انتخاب محل مناسب یک عامل کلیدی در هر فعالیت آبزی پروری است که بر موفقیت و پایداری آن تاثیر می گذارد. انتخاب صحیح محل آبزی پروری از جنبه های مختلف مانند هزینه های احداث، میزان تولید، میزان شیوع بیماری ها و میزان تلفات می تواند بر تعیین هزینه های اقتصادی تاثیرگذار باشد. از طرفی محدودیت منابع آب و افزایش احتمالی آلودگی آب ها به انواع آلاینده ها در اثر فعالیت های انسانی منجر به تشدید طرح کنترل کیفیت آب ها گردیده است. به دلیل اینکه کنترل و تغییر عوامل فیزیکوشیمیایی در محیط های دارای قابلیت پرورش در قفس میسر نیست پس باید برای پرورش هرگونه آبزی یک محیط جغرافیایی مناسب تعیین و انتخاب شود. در مطالعه حاضر پارامترهای فیزیکوشیمیایی و آلودگی میکروبی با توجه به شاخص های موجود (ایشرشیاکلی، کل باکتری های مدفوعی و کلیفرم مدفوعی) در ساحل بندر چارک (دارای پتانسیل پرورش ماهی در قفس، پرورش میگو و...) مورد بررسی و آنالیز قرار گرفت. نتایج همچنین بیانگر این است که میانگین تعداد باکتری های کلیفرم کل و کلیفرم گرماپای در آب ساحل بندر چارک مورد مطالعه به ترتیب 7 و 4  MPN در 100 میلی لیتر و باکتری کل 900- 1000 MPN در یک میلی لیتر بوده که در مقایسه با استانداردهای جهانی در حد مطلوبی بوده و برای پرورش انواع آبزیان خصوصا پرورش ماهیان دریایی در قفس مناسب است. مقایسه پارامترهای فیزیکوشیمیایی در محل مورد مطالعه با استانداردهای مصوب داخلی و بین المللی نشان دهنده حد مطلوب این فاکتورها برای پرورش آبزیان دریایی بود.

    کلیدواژگان: آبزی پروری، آلاینده، بندر چارک
  • سمیه کرد، پریسا امیری، ابوالفضل ناجی* صفحات 1-10

    تولید پلاستیک و زباله های پلاستیکی طی 60 سال گذشته به‌طور چشمگیری در سراسر جهان افزایش‌یافته است و با توجه به اهمیت خلیج چابهار به‌عنوان یکی از مناطق استراتژیک دریایی و نیاز به کسب اطلاعات پایه از وضعیت آلودگی این منطقه، در این پژوهش ارزیابی آلودگی میکروپلاستیکی در بافت نرم Chiton lamyi و Acmaea profunda از سه سایت اسکله تیس، پارک بهاران و منطقه آب‌شیرین‌کن چابهار-کنارک مورد بررسی قرار گرفت. نمونه ها پس از جمع آوری، به آزمایشگاه منتقل شدند. پس از استخراج و جداسازی میکروپلاستیک ها، میزان و نوع آنها مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت. تعداد کل میکروپلاستیک‌ های یافت شده در ایستگاه های مورد مطالعه در گونه های زیستی از 7/3-9/1 تعداد/گرم و 2- 07/1 تعداد/ فرد متغیر بودند و بیشترین شکل میکروپلاستیک‌ ها در گونه کیتون (Chiton lamyi) مربوط به میکرو فیبرها (84%) و گلوله (15%) و کمترین درصد شکل میکروپلاستیک ‌ها متعلق به فیلم با (1%) بوده است. حضور میکروپلاستیک ‌ها در گونه های زیستی مورد مطالعه متعلق به ایستگاه پارک بهاران چابهار بوده است که ممکن است به دلیل فعالیت های مختلف انسانی شامل گردشگری و تفریحی بالا، ماهی گیری، فاضلاب های شهری و صنعتی و غیره در این منطقه باشد. در این راستا، مطالعات جامع به منظور پایش، کنترل و ارزیابی آلودگی‌های میکروپلاستیک در سواحل دریای عمان پیشنهاد می‌گردد.

    کلیدواژگان: خلیج چابهار، میکرو پلاستیک، Chiton lamyi، FT-IR
  • معصومه اسحق نیم وری، آرش اکبرزاده*، ایمان سوری نژاد صفحات 11-21

    مطالعه حاضر به منظور بررسی تاثیر تغذیه‌ای پودر برگ حرا (Avicennia marina) بر بهبود شاخص‌های ایمنی همولنف میگوی پاسفید غربی (Litopenaeus vannamei) در شرایط استرس دمایی پایین صورت گرفت. پس از 90 روز غذادهی با سطوح مختلف پودر برگ حرا (صفر، 5/2 ،5 و 10 درصد)، دما تدریجا طی شش ساعت از 24 به 2-3 درجه ‌سانتی‌گراد رسانده شد. بعد از 24 ساعت بازماندگی محاسبه و از سه میگوی زنده‌ی هر تیمار برای سنجش پارامترهای خونی، همولنف گرفته شد. نتایج نشان داد تعداد هموسیت کل (THC) در تیمار 5% به طور معنی‌داری بیشتر از سایر تیمارها بود (05/0>P). در شمارش افتراقی هموسیت‌ها تعداد سلول‌های نیمه دانه‌دار در میگوهای تغذیه ‌شده با پودر برگ حرا نسبت به تیمار شاهد به طور معنی‌داری بیشتر بود (05/0>P). سلول‌های دانه‌دار بزرگ و هیالین در تیمار شاهد به طور معنی‌داری بیش‌تر از تیمار 5/2 و 10 درصد بود (05/0>P)، اما با تیمار 5 درصد اختلاف معنی‌داری نداشت. در مجموع، تغذیه با سطوح مختلف پودر برگ حرا بویژه به میزان 5 درصد موجب بهبود شاخص‌های ایمنی و بازماندگی میگوی پاسفید غربی (L. vannamei) در شرایط استرس دمایی پایین شد.

    کلیدواژگان: ایمنی، حرا، میگو، هموسیت
  • حجت تویسرکانی* صفحات 22-30

    کیتوسان به عنوان یک زیست‌پلیمر به دلیل داشتن خواص ضدباکتری، زیست‌سازگاری و زیست تخریب‌پذیری بالا، گزینه مناسب و موثری به عنوان ماتریکس پلیمری در تهیه مواد کامپوزیتی به شمار می آید. از این‌رو، در این پژوهش به تهیه بیونانوکامپوزیت های کیتوسان- نانو ذرات اکسید روی (CT-ZnO) با استفاده از روش درجا پرداخته شده است. در این روش با غلظتهای متفاوتی از استات روی و هیدروکسید سدیم به عنوان منبع تولید نانوذرات اکسید روی (ZnO)، با روش رسوب‌دهی مستقیم در شبکه کیتوسان، بیونانوکامپوزیت های CT-ZnO به دست آمد. ساختار و ریخت شناسی بیونانوکامپوزیت-های تهیه شده توسط طیف‌سنجی مادون قرمز (FTIR)، پراش اشعه ایکس (XRD) و آنالیز حرارتی (TGA) مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت. خواص ضدمیکروبی آن‌ها روی باکتری های اشرشیاکلی (Escherichia coli) از انواع گروه گرم منفی و استافیلوکوکوس اورئوس (Staphylococcus aureus) از انواع گروه گرم مثبت ارزیابی شد. نتایج به دست آمده از طیف‌سنجی مادون قرمز و پراش اشعه ایکس حضور نانوذرات اکسید روی را در شبکه کیتوسان اثبات می کند. همچنین خواص حرارتی و ضدمیکروبی در مقایسه با کیتوسان خالص بهبود یافته؛ به‌طوری‌که این خواص با افزایش درصد نانوذرات اکسید روی افزایش می‌یابد.

    کلیدواژگان: اکسید روی، بیونانوکامپوزیت، خواص ضدمیکروبی، کیتوسان
  • مریم نصرالله پورمقدم، سهیل ایگدری*، باقر مجازی امیری، هادی پورباقر، نیما نعمتی مبین صفحات 31-40

    مطالعه‌ی حاضر، با هدف بررسی تاثیر فلز روی بر شاخص‌های ریخت‌شناسی اسپرم مارماهی دهان‌گرد خزری صورت پذیرفت. برای این منظور، اسپرم‌ها در سه تیمار زمانی؛ 3 دقیقه، 3 ساعت و 36 ساعت، در شرایط آزمایشگاه تحت تاثیر غلظت‌های 01/0، 1/0، 1، 10، 100 و 1000 میلی‌گرم در لیتر از فلز روی قرار گرفتند. نتایج نشان داد، تخریب ساختار اسپرم تحت تاثیر روی، شامل افزایش طول، عرض و سطح سر، تخریب تاژک و تا حدودی قطع تاژک بود که با افزایش غلظت و یا افزایش زمان مواجهه اثرات تخریبی شدیدتر می‌گردد. زمانی که مواجهه با آلاینده‌ از زمان مشخصی (3 دقیقه)، به منظور شبیه‌سازی تجمع فلز روی در بافت گناد، فراتر رفت، اثرات تخریبی سبب تغییر ساختار اسپرم به‌صورت کاهش طول و افزایش عرض سر و در نتیجه کاهش سطح سر، قطع کامل تاژک در تمام نمونه‌ها و تغییر شکل سر اسپرم از بیضی شکل به دایره‌ای شکل شد. بنابراین ورود آلاینده‌های مختلف از جمله روی به محل تکثیر طبیعی این ماهی، می‌تواند با ایجاد اثرات تخریبی در فاکتورهای ریخت‌شناسی اسپرم، در قابلیت لقاح اسپرم‌ها اثرات نامطلوبی گذاشته و نرخ لقاح و تخم‌گشایی را به‌صورت محسوسی کاهش دهد و بدین صورت تهدیدی جدی جهت بقای نسل این گونه‌ی نادر به حساب آید.

    کلیدواژگان: اسپرم، ریخت شناسی، فلزات سنگین، لقاح، مارماهی دهان گرد
  • علی شبیری دوزینی*، عیسی جرجانی، امیر وزیری زاده، رحمان پاتیمار، محمد قلی زاده صفحات 41-49

    در این تحقیق با استفاده از روش‌های مطالعه کفزیان در سواحل حرای مل‌گنزه منطقه حفاظت شده مند در استان بوشهر، حضور گونه Gnathia sp. گزارش و ساختار بوم‌شناختی زیستگاه‌ محلی این جانور در این جنگل مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور 3 ایستگاه با 3 سطح جزر و مدی، در منطقه حرا انتخاب و نمونه‌برداری در 4 فصل با استفاده از روش کوادرات انجام شد. نتایج نشان داد که تراکم این گونه 88 جانور در متر مربع، در ایستگاه 3 (پایین جزر و مد) و در فصل پاییز و منحصرا در حوضچه‌های جزر و مدی که توسط ریز صخره‌های ساحلی شکل گرفته است مشاهده گردید. از این بین 44 درصد مربوط به لارو Zuphea، 41 درصد مربوط به لارو Praniza و 10 درصد به نرهای بالغ و 5 درصد نیز به ماده‌ها تعلق داشت. ایستگاه سوم از 28/51 درصد سیلت و 54/36 درصد ماسه تشکیل شده بود و با 54/0 درصد بالاترین مقدار کربن آلی را در همه ایستگاه‌ها و همه فصول داشت. این تحقیق نشان داد که ساختار رسوبات این زیستگاه‌های کوچک محلی تحت تاثیر متغیرهای فصلی دستخوش تغییر شد و پراکنش این جانوران را تحت تاثیر قرار داد.

    کلیدواژگان: جزیره تهمادون، کفزیان، ماکروفونا، مانگرو
  • کمیل قلی زاده اصلی، مجیدرضا خوش خلق، بهرام فلاحتکار* صفحات 50-64

    این مطالعه با هدف بررسی افزودن غلظت های متفاوت نانوذرات آهن صفر ظرفیتی به جیره غذایی و تاثیر آن بر رشد، کیفیت لاشه و شاخص های بیوشیمیایی خون در بچه ماهی انگشت قد کپور معمولی انجام شد. به این منظور 150 عدد ماهی با وزن متوسط اولیه 10/0 ± 14/6 گرم به مدت 8 هفته با جیره های حاوی صفر، 50، 100، 150 وmg/kg 200 نانوذرات آهن صفر ظرفیتی تغذیه شدند. بر طبق نتایج، مقادیر شاخص های وزن نهایی، وزن به دست آمده، طول نهایی، نرخ رشد ویژه، درصد افزایش وزن بدن، درصد رشد روزانه، کارایی غذا و کارایی پروتئین و چربی در تیمارmg/kg 150 نانوذره آهن اختلاف معنی داری را با سایر تیمارها نشان دادند (05/0>P). شاخص کبدی در تیمار صفر دارای بیشترین مقدار بود (05/0>P). در آنالیز لاشه، اختلاف بین تیمارها در شاخص های رطوبت، خاکستر و پروتئین معنی دار نبود (05/0<P)، اما چربی لاشه در تیمارmg/kg 50 بیشترین مقدار را نشان داد (05/0>P). پروتئین پلاسما در تیمارmg/kg 150 و آلکالاین فسفاتاز پلاسما در تیمارmg/kg 50 دارای بیشترین مقدار بودند (05/0>P). اختلاف معنی داری بین تیمارها در مقدار گلوکز پلاسما مشاهده نشد (05/0<P). بر اساس نتایج، افزودن نانوذرات آهن صفر ظرفیتی در غلظت mg/kg150 که به دلیل افزایش نسبت سطح به حجم دارای اثرگذاری بیشتری در مقایسه با هم نوع خود در مقیاس بزرگ‌تر هستند، در جیره غذایی بچه ماهی کپور معمولی توصیه می شود.

    کلیدواژگان: آنالیز لاشه، رشد، شاخص های پلاسما، کپور معمولی، نانوذرات آهن
  • ویدا مطوری، حدیده معبودی*، تورج ولی نسب صفحات 65-75

    مطالعه حاضر جهت بررسی تاثیر عمق بر الگوی پراکنش و تراکم خانواده گوازیم ماهیان در دریای عمان و محاسبه میزان صید بر واحد سطح و توده زنده آن‌ها به اجرا درآمد. به این منظور از گشت تحقیقاتی فردوس 1 مجهز به تور ترال کف استفاده شد و مناطق از دماغه میدانی ('55 58) طول شرقی تا خلیج گواتر در ('25 61) طول شرقی در شهریور و مهر سال 1392 (بازه زمانی 25 روز) نمونه‌برداری شد. کل منطقه مورد بررسی به پنج اشکوب (Aتا E) و 4 لایه عمقی: 20-10، 30-20، 50-30 و 100-50 متری به تعداد 82 ایستگاه در شمال دریای عمان انتخاب شد. بیشترین توده زنده در منطقه D (صیدگاه های کنارک، چابهار، رمین وکیژدف) 5/1075 تن و بیشترین مقدار شاخص صید بر واحد سطح (CPUA)، 8/2002 کیلوگرم بر مایل مربع دریایی، در اشکوب D(صیدگاه های کنارک، چابهار، رمین و کیژدف) محاسبه شد. بر اساس لایه های عمقی بیشترین میزان صید بر واحد سطح در لایه عمقی50-30 متر 9/2641 کیلوگرم بر مایل مربع دریایی و بیشترین توده زنده، 8/919 تن در لایه عمقی 50-30 متر محاسبه گردید. نقشه پراکنش خانواده گوازیم ماهیان به کمک نرم‌افزار Arc-GIS نسخه 3/9 ترسیم شد. زیستگاه اصلی این خانواده منطقه D (صیدگاه‌های کنارک، چابهار، رمین، کیژدف) و لایه عمقی 50-30 متر به شمار می‌رود که عوامل مختلفی مانند فراوانی مواد غذایی و عوامل محیطی عامل این تراکم است.

    کلیدواژگان: ترال، دریای عمان، صید، گوازیم ماهیان، CPUA