فهرست مطالب

لسان مبین (پژوهش ادب عرب) - سال دهم شماره 36 (تابستان 1398)
  • سال دهم شماره 36 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/04/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • مهین حاجی زاده*، صدیقه حسینی صفحات 1-17

    ژرار ژنت با بررسی ساختار روایت، آن را به عنوان یک گفتمان در علم روایت شناسی معرفی می کند. در این گفتمان، زمان، وجه و لحن نقش اساسی در تبیین رابطه بین روایت و داستان را بر عهده دارند. فاصله به عنوان تابعی از وجه، نسبت نشان دادن به گفتن را آشکار می نماید و نمایانگر فاصله بین دو سطح داستان و روایت است، چرا که داستان نقل رخدادها است درحالی که روایت به نحوه بیان رخدادها اهتمام می ورزد. رمان "فرانکشتاین فی بغداد" احمد سعداوی از طریق شکل روایت و گفتار در صدد کاهش مسافت بین روایت و داستان بر می آید پژوهش حاضر با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی به بررسی و تحلیل مواردی می پردازد که فاصله بین روایت و داستان را تحت تاثیر قرار می دهد. استفاده از توصیف و نمایش و بهره مندی متن از گفتار مستقیم و غیر مستقیم آزاد منجر به کاهش فاصله بین روایت و داستان می گردد و همین امر مانع از انفعال مخاطب در مقابل متن می شود. این رمان که یکی از رمان های مطرح جهان عرب است، از طریق گفتار درونی شخصیت ها که گفتار غیر مستقیم آزاد می باشد و نیز ازطریق حرکت عمودی در رمان، باعث ایجاد عمق در شخصیت ها و روند رمان می گردد و فاصله بین روایت و داستان را تحت تاثیر قرار می دهد.

    کلیدواژگان: فرانکشتاین فی بغداد، احمد سعداوی، فاصله، شکل روایت، انواع گفتار
  • ولی الله حسومی* صفحات 19-38

    حرف الی از حروف پرکاربرد قرآن محسوب می شود. این حرف متناسب با کاربردش در آیات قرآن معانی متعدد و متفاوت بسیاری را کد گذاری می کند که در یک نقطه یعنی معنای پیش نمونه و انتهای غایت با هم مرتبط می شوند. این نوشتار به منظور کشف میدان های معنایی این حرف با رویکرد شناختی، و به روش توصیفی - تحلیلی به بررسی مدل های چندمعنایی این حرف در قرآن پرداخته و پس از تبیین معنای پیش نمونه، وجوه معنایی این حرف در قرآن را تحلیل و بررسی کرده است. در این راستا مدل های معنایی متعددی چون: معانی هم ردیف، معانی متقابل، مفاهیم هم معنا، مدل معنایی نحوی و شمول معنایی معرفی شد؛ به گونه ای که در قالب این مدل های معنایی به اکثر شبکه های معنایی این حرف دست یافته و با تکیه بر واقعیت های شناختی که از مفهوم مکانی حرف «الی» بر می آید، تنوع معنایی بیشتری را از کارکرد این حرف در آیات قرآن به دست آورده است.

    کلیدواژگان: حرف الی، معناشناسی شناختی، مدل های معنایی
  • شهلا شکیبایی فر، محسن سیفی*، علی نجفی ایوکی صفحات 39-61

    این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی به مطالعه تقابل و هم بستگی عنصر زمان در قالب لایه ای رمزگانی، با دیگر نظام های نشانه ای می پردازد. هدف از انجام این پژوهش کشف مهم ترین نشانه های زمانی و چگونگی بازنمود آن ها، همچنین بررسی کارکرد سایر سطوح دلالی در تبیین و پیشبرد این نوع نشانه ها می باشد. یافته های تحقیق بیانگر آن است که در نمایشنامه مهرج، زمان به عنوان یک زیررمزگان اجتماعی نقش بسیار مهمی را درشناسایی استعدادهای نهفته متن، مفاهیم ثانویه و ایدئولوژی حاکم بر آن ایفا نموده و دارای ارتباطی تنگاتنگ و معنادار با لایه های دلالی دیگر می باشد، از سویی زمان در آن لایه ها تاثیرگذار است ، از سوی دیگر شبکه گسترده ای از سطوح متنی همچون مکان، شخصیت پردازی، کشمکش و کنش به شکل صریح و ضمنی بر مفهوم زمان دلالت می کند. همچنین در فضای نمایش نوعی زمان غیرخطی و گسسته نما حاکم است که در نتیجه آشفتگی جهان امروز، تناقض و قاعده گریزی هنجارهای فرهنگی اجتماعی به وجود آمده است.

    کلیدواژگان: نشانه شناسی، زمان روایی، نمایشنامه انتقادی اجتماعی، المهرج، محمد الماغوط
  • صلاح الدین عبدی*، اکرم ذوالفقاری صفحات 63-83

    تحلیل رمان یکی از روش هایی است که خواننده را قادر می سازد به درکی همه جانبه از محتوای یک داستان برسد. به طور کلی در هرشیوه تحلیل، اصول و چارچوبی ارائه می شود که با ذهن و حس مخاطب همراه است. شیوه تحلیل رمان از نظر جان پک روشی متفاوت را در اختیار مخاطب قرار می-دهد تا با بکارگیری آن برداشتی ساده و روان از داستان داشته و به یک نتیجه کلی برسد. این پژوهش درصدد آن است که رمان «اللص و الکلاب» نجیب محفوظ نویسنده عرب را بر اساس شیوه تحلیل رمان جان پک، تبیین و تشریح کند. روش تحقیق بدین گونه است که پنج قطعه در فواصل مختلف از ابتدا تا پایان داستان مشخص شده و هر قطعه در پنج مرحله مطابق با مواردی که در شیوه جان پک معرفی شده مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرد، سپس در مراحل ششم و هفتم ابعاد مختلف متن، مولف، خواننده و جهان و همچنین دیدگاه سایر منتقدان بررسی می گردد. این نتیجه حاصل شد که در شیوه جان پک به دلیل درک جنبه-های کلی داستان از طریق جزئیات متن، تحلیل به شیوه ای استقرایی صورت گرفته سپس به بررسی کل داستان پرداخته می شود. در این نوع از تحلیل پیش از بررسی کلی داستان به جزئیات و ظرافت های درون داستان توجه می شود و هرچه بیشتر هنرمندی مولف آشکار گشته و نتیجه بهتری حاصل می-گردد. شاخصه دیگر این شیوه توجه به تضادهای موجود در قطعات برگزیده است که در کنار آن بررسی ابعاد چهارگانه متن و نظرات سایر منتقدان مکمل نهایی نقد و تحلیل است.

    کلیدواژگان: خوانش روایت شناسانه، جان پک، نجیب محفوظ، اللص و الکلاب
  • زهرا هاشمی، علی خضری*، خداداد بحری صفحات 85-99

    نقد و بررسی ساختار شخصیت از نظریه های مدرن نقد ادبی و مبتنی بر مبانی روان شناسی است که توسط فروید بنیان گذاری شد. وی فرایندهای ذهنی هر فرد در مراحل رشد را به سه ساختار شخصیتی نهاد، خود و فراخود تقسیم نمود و آن را شرح و گسترش داد. در پی این دریافت، ناقدان به آثار ادبی نگاه تازه ای افکندند و تحلیل گران تلاش کردند به بررسی این سطوح در شخصیت‎های آثار ادبی بپردازند. پژوهش حاضر به بررسی و بیان تعارضات و کشمکش های بین این سه ساختار و نمود آن در وجود شخصیت اصلی رمان رقصه الجدیله والنهر می پردازد. رمان رقصه الجدیله والنهر رمانی رئالیسمی آمیخته با خیال و از جمله رمان های وفاء عبدالرزاق شاعر و رمان نویس عراقی است که پژوهشگران سعی دارند با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی به روانکاوی شخصیت اصلی آن براساس سطوح شخصیت فروید بپردازند. نتایج پژوهش نشان می دهد که "خود" در شخصیت اصلی داستان همواره به سبب تعارضات بین "نهاد" که او را به لذت‎ها دعوت می‎کند و "فراخود" که او را به جهاد در اره وطن و دفاع از میهن در اضطراب بوده است و این اضطراب را می توان به وسیله مونولوگ ها و دیالوگ هایی که بین او و دیگران بیان شده است، درک نمود. چنین اضطراب ها و استرس هایی فرد را به بهره گیری از برخی مکانیزم ‎های دفاعی وا می‎دارد؛ همانگونه که قهرمان داستان برای دور شدن از این استرس به مکانیزم خیالبافی روی آورده است.

    کلیدواژگان: نهاد، خود، فراخود، ریحانه، رقصه الجدیله و النهر
  • عبدالباسط عرب یوسف آبادی* صفحات 101-122

    ارزیابی سطوح گوناگون گفتمان، امکان دستیابی به برداشتی جدید از آن را فراهم می نماید و تعاملات زبان با ساختارهای ایدئولوژیک را کشف می کند. از آن جاکه مهم ترین شرط بازتولید هویت ملی دسترسی به گفتمان هایی است که باعث هژمونی هویت می گردد؛ بنابراین سرود ملی هر کشور می تواند نقش مهمی در شناخت این مهم داشته باشد. ون دایک که ایدئولوژی را بنیانی برای بازنمایی های اجتماعی مشترک می داند، مدلی را برای تحلیل انتقادی گفتمان ارائه نمود که می تواند چارچوبی مناسب برای بررسی بازتولید هویت در سرود ملی هر کشور باشد. هدف از پژوهش حاضر کشف مولفه های گفتمان مدار سرودهای ملی کشورهای عربی حوزه شام (لبنان، اردن، سوریه، فلسطین و عراق) است که منجر به ارائه هویت ملی در زبان می شود. بنابراین با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی این نتایج به دست آمد که برجسته سازی نکات مثبت خود و حاشیه رانی نکات منفی خود، مجموعا 78% از نظام گفتمانی سرودهای موردبحث را به خود اختصاص داده است. همچنین سطح معنی و ساخت گزاره ای برجسته ترین سطح گفتمانی این سرودهاست. این امر نشانگر مهارت تولیدکننده گفتمان سرودها در استفاده از توانمندی زبان برای برجسته سازی قطب خود است و چیرگی در این فن به سلامت ذوق و مهارت وی اشاره دارد.

    کلیدواژگان: ون دایک، سرود ملی، برجسته سازی، حاشیه رانی، هویت ملی
|
  • Seddigeh Hoseini* Pages 1-17

    Gerard Genette introduces the narrative structure as a discourse in the field of narrative science by reviewing it. In this discourse, time, mood and voice play a essential role in explaining the relationship between narration and story. Distance as a function of the mood reveals the rate of showing to telling and represents the distance between two levels of story and narrative, Because the story informes about events while the narrative evokes in readers the impression that they are shown the events. Ahmad Saadawi's Frankenstein in Baghdad novel tries to reduce the distance between narrative and story through the form of narration and speech. This article, by descriptive-analytic method, examines and analyzes Factors that affect the distance between narration and story. Descriptions, Scene, the reported speech and transposed speech, free indirect style reduces the distance between narration and story and this prevents the audience from being passive in front of the text. This novel, which is one of the prominent novels of the Arab world through the inner speech of the characters, which is transposed speech, free indirect style, and the vertical movement in the novel, causes deepening in the characters and the process of the novel and affect the distance between narration and story.

    Keywords: Frankenstein in Baghdad, Ahmad Saadawi, distance, Form of narration, Types of discourse
  • Valiollah Hasoomi * Pages 19-38

    Letter "Ela" is considered as one of the most frequently used letters in Qur’an. This letter codes a lot of different and various meanings suitable for its usage that in one point relate to each other which are prototype meaning and the end of the goal. This paper tries to discover the semantic fields of this letter by adopting a cognitive approach, and has assessed polysemy models of this letter in Qur’an with a descriptive – analytical method and after interpreting prototype meaning it has analyzed and evaluated the semantic aspects of this letter in Qur’an. In this regard, various semantic models like: equal meanings, reciprocal meanings, synonymy concepts, the model of syntactic semantic and semantic hyponymy were introduced; in a way that in the format of these semantic models, it has reached to the most of the semantic networks of this letter and by reliance on cognitive facts that arises from local concept of the letter "Ela", this study obtained more semantic diversity in the usage of this letter in Qur’anic Ayahs.

    Keywords: Letter Ela, Cognitive semantics, Semantic models
  • Shahla Shakibaee Far, Mohsen Seifi *, Ali Najafi Ivaki Pages 39-61

    This research uses descriptive-analytic method to study the interaction and correlation of the time element in the form of coding layers with other tag systems in al-moharraj by Mohammad al-maghout. The purpose of this research is to discover the most important signs of time and how they represent them, as well as to examine the function of other levels of the dealer in explaining and promoting these types of symptoms. The findings of the research show that in the play of Mehrj, time as a social subculture plays a very important role in identifying the intangible talents of the text, the secondary concepts and the ideology governing it, and has a close and meaningful relationship with the other layers of the other, On the other hand, a vast network of textual levels such as location, characterization, conflict, and action implicitly and implicitly implies the concept of time. Also, in the display space, there is a kind of non-linear and discrete time that, as a result of turmoil in the world today, the contradiction and rule-of-factness of social-cultural norms has arisen.

    Keywords: Semiotics, Time, al-moharraj, Mohammad al-maghout
  • Salahaldin Abdi*, Akram Zolfaghary Pages 63-83

    An analysis of a novel is one of the ways that enables the reader to understand the content of a story in a full scale way. Generally, in each analysis, principles and frameworks are presented that relate to the mind and sense of the speakerThe research method is to identify of five pieces at different intervals from beginning to the end of the story and each piece is analyzed in five steps according to what is presented in John Pack's style. Then, in the sixth and seventh stages of different aspects of the text, author, reader and the world as well as the views of other critics are examined. So after selecting of specific parts and then analyzing them, It is concluded that in John Peck's way, due to understand of general aspects of the story through the details of the text, it is inductively analyzed, then the whole story is examined. In this type of analysis, befor analyzing overall into story, pay attention to the delicacies and details within the story, so the art of the author and the better result are revealed. Another feature of this approach is to pay attention to the contradictions in the selected passages which besides examining of the quadratic dimensions of the text and the opinions of other critics, are the final complement to criticism and analysis

    Keywords: narrative readings, John Peck's, Najib Mahfouz, Al-las, Al-Klab
  • Zahra Hashemi, Ali Khezri *, Khodad Bahri Pages 85-99

    Review of Character structure is one of the modern theories of literary criticism and based on the principles of psychology which was founded by Freud. He divided the mental processes of each person in the growth stages into three parts: nature, self and superego and he describes and expands it. Following this, critics find a new look at art and literary works, and study these levels in literary personality. The present study examines and expresses conflicts and tensions between the three structures and its manifestation in the novel main characters. Raghse aljadile va alnahr is a novel of realism combined with fantasy, it was written by Wafa Abdel Iraqi poet and novelist. the researchers are trying to use the analytical descriptive approach and they focus on the psychoanalysis of its main character which actually reflects the psychologists own writers. The result of the research shows that "self" has always been in anxiety due to conflicts between nature, and superego and the outside world, and this can be learned from monologues and dialogues between her and others, which has led her to take advantage of some mechanisms, such as fantasy and rationalization.

    Keywords: Nature, self, superego, reyhane, raghse al-jadile va al-nahr
  • Abdolbaset Arab Yousofabady * Pages 101-122

    Assessing different discourse levels provides new perception of the same and shows the interaction between language and ideological structures. Since discourses causing ideology hegemony are considered as the determining factor in reproducing national identity, national anthem of each company assume an important role in recognizing it. Van Dijk, considering ideology as a basis for common social representation, has provided a model for critical discourse analysis that can be a proper framework for investigating identity reproduction in each country’s national anthem. The present study aims to discover discourse strategies of Arabic countries’ national anthems, located at Levant area (Iraq, Palestine, Syria, Jordan, Lebanon), which leads to presenting national identity in language. Therefore, through a descriptive-analysis method and Van Dijk’s model, the results indicate that foregrounding positives points and backgrounding negative points form 78% of the mentioned anthems discourse system. Furthermore, meaning and propositional structures are the most prominent levels of discourse in the anthems.

    Keywords: Van Dijk, National Anthem, Foregrounding, Backgrounding, National Identity