فهرست مطالب

علوم و فنون زنبور عسل ایران - شماره 18 (بهار و تابستان 1398)
  • شماره 18 (بهار و تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • ذبیح الله نعمتی، نوید قنبری، سجاد قنبری* صفحات 5-15

    بره موم زنبور عسل پس از محصول عسل و ژل رویال سومین فرآورده مهم زنبور عسل (Apis mellifera) می باشد. سابقه ی استفاده از بره موم به 3000 سال پیش از میلاد می رسد. از بره موم به شکل کامل، عصاره آبی، الکلی، آبی-الکلی و یا عصاره دیگر حلال ها استفاده می شود. بره موم خاصیت آنتی اکسیدانی قابل توجهی دارد و ترکیبات آنتی اکسیدان موجود در بره موم نقش بسزایی در خواص مختلف آن از جمله ایمنی زایی ایفا می نماید. در میان محصولات زنبور عسل، بره موم بیشترین خاصیت آنتی اکسیدانی و قارچ کشی را دارد. بره موم فعالیت ضدباکتریایی بر علیه هر دوطیف باکتری های گرم مثبت و منفی و نیز انواع هوازی و بی هوازی دارد. استفاده از حلال های مختلف برای استخراج ترکیبات فعال بره موم، سبب تغییر در اجزای زیست فعال بره موم می گردد، با این حال انواع بره موم دارای ویژگی های زیستی سودمند و مهم هستند: 1- آنتی بیوتیک بر علیه باکتری ها، ویروس ها و قارچ ها 2- ضد سرطان، 3- آنتی اکسیدان 4- فعالیت های ضد التهابی 5- آنتی دیابت 6- ضد تک یاخته و 7- فعالیت های دندانپزشکی. نگهداری بره موم سبب کاهش خاصیت بیولوژیکی آن می شود. بره موم اثر ضد باکتریایی بر عوامل بیماری های عفونت روده ای، التهاب مزمن رگ های خونی مخصوصا لثه، زخم معده ناشی از هلیکوباکتر، زخم های عفونی، ذات الریه، دیفتری و عفونت های چرکی موضعی دارد. همچنین بره موم خواص ضد قارچی در بیماری های کچلی مسری سگ و گربه، عفونت های قارچی سر و بدن و ضایعات قارچی ناخن، مو و پوست دارد. تاثیر بره موم بر علیه پروتوزوآ و عوامل بیماری هایی چون تریکومونیاز (عفونت مهبل)، توکسوپلاسمولیز (عفونت انگلی پستانداران و پرندگان و انسان)، ژیاردیازیس (بیماری عفونی معده، اسهال دردناک)، بیماری شاگاس، لیشمانیازیس(سالک)، که در انسان و حیوانات شایع شده اند، اثبات گردیده است. بره موم بر روی طیف مختلفی از ویروس ها  از جمله ویروس آنفلوآنزا تاثیر گذار بوده و  از رشد و تکثیر ویروس ها جلوگیری کرده و  سبب مرگ آنها می شود. همچنین بره موم، اثرات درمانی داروهای شیمیایی را تقویت نموده و عوارض جانبی آن ها را کاهش می دهد.

    کلیدواژگان: زنبورعسل، بره موم، خاصیت قارچ کشی، آنتی اکسیدانی، ضد سرطان
  • علیرضا پارسانسب، محمد خضری*، حمیدرضا بهمنی، فرهاد خزدوزی، بدرالدین زارع صفحات 16-24

    در مواقع کمبود گرده در طبیعت، عدم دسترسی زنبورعسل به منابع مناسب پروتئین، حیات و بقای کلنی را با خطرهای جدی روبرو می کند و این کمبود اثرات زیادی بر رشد و نمو کلنی و بقای آن دارد. هدف از اجرای این تحقیق مقایسه اثر تغذیه ای جانشین گرده حاوی زرده خشک شده تخم مرغ و مکمل گرده دارای دانه گرده خشک شده بر کلنی های زنبورعسل بود. صفات موردبررسی در این تحقیق شامل جمعیت کلنی، پرورش نوزادان و رشد جمعیت، دوام و پایداری کلنی ها و میزان مصرف و تولید عسل بودند. این تحقیق در قالب یک طرح کاملا تصادفی با سه تیمار و ده تکرار انجام شد. نتایج این مطالعه نشان داد که در اولین و دومین مرحله اندازه گیری میانگین جمعیت، بین دو تیمار جانشین گرده و مکمل گرده با تیمار شاهد در سه شهرستان موردنظر اختلاف معنی داری وجود داشت، همچنین بین دو تیمار جانشین گرده و مکمل گرده نیز اختلاف معنی داری مشاهده شد (p<0/05). در اولین و دومین مرحله شمارش و اندازه گیری پرورش نوزادان و رشد جمعیت در سه شهرستان مذکور تیمارهای جانشین گرده و مکمل گرده با تیمار شاهد اختلاف معنی داری داشتند (p<0/05).میزان تولید عسل در سه شهرستان مذکور بین تیمار جانشین گرده و مکمل گرده با تیمار شاهد اختلاف معنی داری وجود داشت (p<0/05). میزان مصرف زمستانه عسل در سه شهرستان، بین تیمار جانشین گرده و مکمل گرده با تیمار شاهد اختلاف معنی داری وجود داشت (p<0/05). نتایج این مطالعه نشان داد در مواقع عدم دسترسی به گرده می توان از ترکیبات جانشین گرده بدون ایجاد هرگونه عوارض جانبی استفاده نمود. جانشین گرده هیچ گونه تاثیر منفی برافزایش جمعیت، پرورش نوزادان و رشد جمعیت، مصرف عسل زمستانه وزنده مانی نداشت. در ضمن هزینه تمام شده استفاده از جانشین های گرده بسیار کمتر از مکمل های گرده است.

    کلیدواژگان: زنبورعسل، جانشین گرده، مکمل گرده، گرده
  • سالم مرمضی* صفحات 25-35
    عسل کنار بدلیل خواص و ارزش غذایی بالا، بسیار مورد توجه قرار گرفته است. در این مطالعه سعی شده الگو و عوامل موثر بر رفتار تردد و همچنین دمای داخل کندو طی فصل گلدهی کنار مورد مطالعه قرار گیرد. برای این منظور از 6 کلنی زنبور عسل نژاد ایرانی طی 9 روز در 5 ساعت مختلف روز برای اندازه گیری صفات مورد نظر (تردد زنبور عسل و دمای داخل کندو) استفاده شد. برای آنالیز داده ها از طرح بلوکهای کامل تصادفی استفاده شد. نتایج نشان داد دمای داخل کندو طی دوره پرواز زنبور کارگر بین 31 تا 39 درجه سانتی گراد متغیر بود که حداقل دما در اوایل روز و حداکثر آن در اواسط روز به ثبت رسید. رفتار تردد نیز در ساعتهای مختلف روز متفاوت بود، حداقل آن در اواسط روز و حداکثر آن در ساعتهای آخر روز بود. همچنین مشاهده شد رفتار تردد تحت تاثیر دمای داخل و خارج کندو قرار گرفته است. بیشترین تعداد پرواز زمانی بود که دمای خارج کندو 36 درجه سانتی گراد و دمای داخل کندو بین 35 تا 36 درجه سانتی گراد باشد. همچنین ملاحظه شد که با افزایش دمای محیط زنبور کارگر کمتر برای جمع آوری شهد بیرون رفته و در خنک کردن کلنی مشارکت می کند. براساس این نتایج و با توجه به بالابودن دما در زمان ترشح شهد درخت کنار، پیشنهاد می شود مطالعات لازم برای کاهش دمای داخل کندو انجام شود.
    کلیدواژگان: الگوی پرواز، دمای داخل کندو، درخت کنار
  • رضا نوروز *، حدیقه بهرامی صفحات 36-43

    شرایط آب و هوایی را بر عملکرد کندو های زنبور عسل، عملکرد تخم گذاری ملکه و فعالیت های پرورش نوزاد زنبور ها و همچنین نحوه ی جمع آوری شهد گیاهان تاثیر می گذارد. در این پژوهش ارتباط تغییر دمای هوا متاثر از تغییرات اقلیمی بر عملکرد زنبورعسل مورد بررسی قرار گرفت. طول دوره آماری 12 سال از سال 1387 لغایت 1397 بوده است. عامل مهم اقلیمی یعنی دما دارای همبستگی بالا و معنی دار با عملکرد محصول بوده است. اعتبار مدل عملکرد با رعایت پیش فرض ها تایید شد. نتایج نشان داد که عملکرد محصول با دما دارای رابطه معنی داری در سطح 0/05 است. لذا می توان با دقت بسیار خوبی بیان داشت، اثر تغییر آب و هوا به ازای افزایش نیم درجه ای دما عملکرد عسل را در حدود 40 تن در سال کاهش خواهد داد. با توجه به آمار موجود و نتایج تحلیل آماری در مقالات مختلف مبنی بر روند گرم شدن هوا می توان این کاهش عملکرد را جدی دانست. به ویژه کوچ دادن زنبور به سمت ارتفاعات برای رفع مشکل گرمایش هوا و رسیدن به دماهای مطلوب کاملا در حال وقوع است. لذا تغییر عملکرد زنبور عسل به طور عمده تحت تاثیر تغییر اقلیم و گرمایش جهانی بوده است. لذا تعیین مناطق مستعد تولید عسل تحت عامل اصلی آب و هوا یعنی دمای هوا خواهد بود.

    کلیدواژگان: تغییر اقلیم، دمای هوا، عسل، عملکرد
  • غلام حسین طهماسبی*، مجتبی محرمی، پگاه ولی زاده صفحات 44-51

    شناسایی تهدیدات زیست محیطی و راه های مقابله با آنها در جهت برقراری امنیت غذایی  و همچنین حفظ ذخایر ژنتیکی  از اهداف مهم پدافند غیر عامل در حوزه کشاورزی و دامپروی می باشد. یکی از تهدیدهای مهم در حوزه زنبورداری در ایران واردات قانونی و غیر قانونی تولیدات صنعت زنبورداری مثل گرده، موم، عسل، ژل رویال و بخصوص ملکه زنبورعسل می باشد چرا که این واردات علاوه بر ناپایداری و غیر اقتصادی شدن زنبورداری و ضربه به تولیدات داخلی، تهدیدی برای انقراض زیرگونه بومی زنبور عسل ایرانی به عنوان یکی از ذخایر ژنتیکی مهم کشور می باشد و نوعی تهدید زیست محیطی نیز به دلیل ورود احتمالی آفات و بیماری ها و آسیب به امنیت غذایی محسوب می شود.با توجه به ویژگی های ژنتیکی و رفتارهای تولید مثلی زنبورعسل، دخالت نرهای حاصل از ملکه های وارداتی در جفتگیری با ملکه ها در مناطق پرورش ملکه موجب جایگزینی تدریجی نژادهای بیگانه در کشور شده و واردات بی رویه  ملکه های خارجی می تواند جایگزینی نژادهای وارداتی و از دست رفتن نژادهای بومی کشور را بدنبال داشته باشد. همچنین  واردات غیر قانونی ملکه های زنبورعسل احتمال ورود بیماری ها و آفات جدید را نیز بدنبال دارد.از بیماری های جدیدی که همزمان با واردات غیر قانونی ملکه در طی سالهای اخیر از ایران گزارش شده می توان به ویروس فلجی حاد اسرائیلی، نوزادکیسه ای، دفرمه شدن بالها، ویروس کشمیر و سلول سیاه ملکه اشاره کرد. با توجه به نقش حیاتی زنبورعسل در تولیدات کشاورزی  و تولید غذای انسان و نظر به مجموع خطرات و پیامدهای ذکرشده توجه دقیق به این خطرات ضروری بوده و بهره گیری از ابزارهای قانونی در سازمان پدافند غیرعامل برای بازدارندگی، کاهش آسیب پذیری و ارتقای پایداری ملی در مقابل بحرانها و تهدیدات زیستی زنبورعسل ایرانی بعنوان یکی از ذخائر ژنتیکی ارزشمند کشور و تاثیر گذار در امنیت غذایی کشور ضروری به نظر می رسد.

    کلیدواژگان: ذخایر ژنتیکی، زنبورعسل ایرانی، تهدیدات زیستی
  • سامان ملکی* صفحات 52-60
    عسل، شهد و ماده مترشحه محتوی قند گیاهان و گل ها است که توسط زنبورعسل تولید می شود. هدف این بررسی توصیف قندها، پروتئین ها، اسیدآمینه، آنزیم ها، اسیدهای ارگانیک، ویتامین ها، مواد معدنی، ترکیبات فنلی و فرار موجود در عسل و اثر محافظتی این ماده در مراقبت از دهان است. این بررسی کارایی عسل را در برابر عفونت استرپتوکوک موتانس، پلاک دندان و پوسیدگی، التهاب لثه، بوی بد دهان و سرطان دهان مورد بررسی قرار می گیرد. عسل در جلوگیری از اثرات وابسته به درمان سرطان های سر و گردن از جمله موکوزیت ناشی از شیمی درمانی، خشکی دهان و بهبود زخم ها مفید بود.
    کلیدواژگان: عسل، استرپتوکوک موتانس، سرطان دهان
|
  • Zabihollah Nemati, Ghanbari Ghanbari, Sajad Ghanbari * Pages 5-15

    The propolis after honey and royal jelly is the third most important honey bee (Apis mellifera). Propolis has a significant antioxidant effect. The antioxidants in the propolis composition play a significant role in its immunogenicity indices. I wish to strengthen the therapeutic effects of chemotherapy and chemical drugs and reduce their side effects. Increasing lamb keeping time can reduce its biological properties, but the anti-bacterial activity of ethanol solution for 10 to 15 years is not only not diminished but also increased. Among the bee products, propolis have the highest mushrooming potential. Effect of propolis on protozoa on diseases such as trichomoniasis (vaginal infection), toxoplasmulosis (mumps and human and parasite infections), giardiasis (infectious stomach disease, painful diarrhea), Chagas disease (a common South American disease), Leishmaniasis (SALIK), which have been created in humans and animals, have been proven. propolis is responsible for the death of viruses and also prevents their growth and proliferation. Lamb is affecting a wide variety of viruses, the most important of which is the flu virus.

    Keywords: Propolis, Antifungi, Antioxidant, Anticancer
  • Alireza Parsanasab, Mohammad Khezri *, Hamid Reza Bahmani, Farhad Khazdozi, Badaldin Zare Pages 16-24

    In the absence of pollen in nature, the lack of access to appropriate sources of protein in the bee protects the life and survival of the colony with serious risks, and this lack has many effects on colony development and survival. The purpose of this study was to compare the effect of pollen replacement nutrition with egg-dried yolk and pollen supplements with dried pollen grains on colonies in the bee colonies. The studied traits in this study included colony population, infant growth and population growth, the shelf life of colonies and consumption and production of honey. This research was conducted in a completely randomized design with three treatments and ten replications. The results of this study showed that in the first and second stage of measurements of mean population, there was a significant difference between two pollen replacement and pollen supplements with control treatment in the three selected cities, and there was a significant difference between pollen replacement and pollen supplements (P<0.05). In the first and second stage of counting and measurement of infant growth and population growth in the three mentioned cities, there was a significant difference between pollen replacement treatments and pollen supplementation with control treatment (P<0.05). The means of honey production per colony in all regress, there was a significant difference between the two treatments and control group (P<0.05). There was a significant difference between the amount of winter honey consumption in three counties, between replacement treatment and pollen supplementation with control treatment (P<0.05). The results of this study showed that in the absence of pollen, pollen replacement compounds could be used without any adverse effects. Pollen replacement had no negative impact on population growth, infant growth and population growth, the use of winter honey had no weight gain. Meanwhile, the cost of using pollen replacement is much lower than pollen supplements.

    Keywords: honeybee, Pollen supplement, Pollen replacement, pollen
  • Salim Morammazi * Pages 25-35
    Ziziphus honey, because of its properties and high nutritional value, was highly regarded. In this study, we tried to study the pattern and factors that affecting the honey bee behavior as well as the inside hive temperature during the Ziziphus flowering season. For this purpose, the traits (ingoing honey bee and inside hive temperature) were measured in 6 colonies of native honey bee in 9 days at 5 different hours. A randomized complete block design was used to analyze the data. The results showed that the temperature inside the hive was variable between 31 to 39 °C, minimum temperature was at the beginning of the day and maximum at midday. The flight behavior varies in different hours of the day. Minimum flight was at midday, and maximum at the end of the day. Also, the flight behavior was influenced by the inside and outside hive temperature. The maximum flight was when the hive outside temperature was 36 °C and the hive inside temperature was between 35 and 36 °C. It was also observed that with increasing temperature, less worker bees go out to collect the nectar and they cooperate in colony cooling. Based on these results and considering the temperature rise during Ziziphus flowering period, it is suggested that studies be conducted to reduce the temperature inside the hive.
    Keywords: Flight behavior, Inside hive temperature, Ziziphus tree
  • Reza Norooz *, Hadigheh Bahrami Pages 36-43

    The weather conditions affect the production of the bee hive, the queen's laminae function, and the process of collecting sap of the bees. In this research, the relationship between climatic elements and indicators with honey bee function in Shahindej was investigated. The length of the statistical period is 12 years from 2007 to 2018. The important climatic factor, to be exact temperature, has a high correlation with the yield of the honny bee product. Validity of the production model was confirmed by default. Output of the model results showed that product production with temperature was significant. Therefore, it can be said with great accuracy that the effect of climate change on a half-degree increase in temperature will reduce honey production by about 40 tons per year. According to the available statistics and statistical analyzes results in various papers on the process of warming up the air, this reduction in production can be considered serious. Especially the migration of bees to high altitudes is absolutely taking place to solve the problem of heating the air and reaching optimal temperatures. Therefore, the change in bee function was mainly influenced by climate change and global warming. Therefore, determining the areas susceptible to honey production under the main weather conditions is the air temperature.

    Keywords: Climate change, Air temperature, Honey, yield
  • Gholamhosein Tahmasbi *, Mogtaba Moharrami, Pegah Valizadeh Pages 44-51

    Identification of biological threats and the ways to deal with them in order to create food security as well as genetic resources conservation are important goals of non-operational defense in agricultural and animal husbandry fields. One of the major threats in Iranian beekeeping industry is legal and illegal importation of colony products such as pollen, wax, honey, royal jelly and especially the honeybee queen. These importations not only are risks to the extinction of the native subspecies of Iranian honeybee as a precious genetic resources of Iran, but also increase of pests and diseases importation and damaging to food security. Because of the biological characteristics and mating behaviors of honeybee, the importation of queens cause replacement of native queens with foreign queens and loss of native species of honeybee in the country and also it causes to entrance new honeybee diseases and pests. The new diseases which were reported from Iran during the recent years because of illegal queen importations are including: Israeli Acute Paralytic Virus, Sacbrood Virus, Deforming Wing Virus, Kashmir and the Black Queen Cell Viruses. Generally, due to the vital role of honeybee in producing of agricultural crops and one third of human food are necessary using of legal tools in the non-operational defense organization for reducing vulnerability against the crises and biological threats of Iranian honeybee as one of the valuable genetic resources of Iran.

    Keywords: genetic resources, Iranian honeybee, Biological threats
  • Saman Maleki * Pages 52-60
    Honey is produced by honey-bees as blossom honey or nectar honey by secreting nectars of flowers, and honeydew honey by secreting the exudates of plant sucking insects. The aim of this review is to describe sugars, proteins, amino acids, enzymes, organic acids, vitamins, minerals, phenolic and volatile compounds present in honey and protective effect this material in the oral care. this review addresses the usefulness of honey against Streptococcus mutans infections, dental plaque and caries, gingivitis and halitosis. Honey was also useful in preventing side effects associated with treatment of cancers of the head and neck, namely, radiation induced mucositis, xerostomia and poor wound healing.
    Keywords: Honey, Streptococcus mutans, Oral cancer