فهرست مطالب

هنر و تمدن شرق - پیاپی 25 (پاییز 1398)
  • پیاپی 25 (پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/07/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • فریدون آورزمانی* صفحات 5-8

    در پی مهجور ماندن یک بنای تاریخی صرف نظر از روایات و وقایع سیاسی که پیرامون آن مطرح شده، ضرورت معرفی و شناسایی مقبره پیروزان «ابولولو» موجب شکل گیری مقاله حاضر شده است. بعضا بناها و اماکن تاریخی و یا درختان مقدس و کهنسال به بهانه های واهی که گاه از تعصب و ناآگاهی سرچشمه می گیرد و در پاره ای از موارد با هدف سیاسی و اقتصادی مورد بی مهری قرارگرفته است که به مرور زمان فرسوده شده یا به رسم بازسازی و تخریب در شکل جدید فاقد انرژی و اعتبار می شده است. در مواردی نیز با فشارهای داخلی و خارجی ویران و محو می شوند. چنانکه فشارها و تهدیدهای امروز باعث شکل گیری وضعیت وخیم بنای آرامگاه ابولولو در کاشان شده است. دیواری را مقابل آن کشیده اند و چه بسا در آینده ای نزدیک به آسیب های جدی دچار شود. در این نوشتار صرف نظر از مسئله قاتل، مقتول و شرایط سیاسی و تعصبات مذهبی، می بایست به معرفی این بنا به عنوان یک اثر تاریخی توجه شود. زیرا وجود یا عدم این بنا تاثیری در حل اختلاف بین فرق اسلامی ندارد. ضمن اینکه حکومت فعلی ایران کوشش بسیاری در جهت رفع اختلاف قومی و مذهبی دارد از این رو شایسته است این میراث ارزشمند هنری- فرهنگی را که از نمونه های معماری کهن ایران است حفظ کرده و با تغییر نام و کاربری آن خدشه در تاریخ و فرهنگ وارد نکنیم.

    کلیدواژگان: یروزان (ابولولو)، کاشان، نهاوند، شیعه، آرامگاه، بنای ایلخانی
  • مجید سرسنگی، حامد سلیمان زاده* صفحات 9-14

    سینمای بدنه یا جریان اصلی ایران در دهه های30 تا 50 خورشیدی، کاملا تحت تاثیر فرهنگ و هنر وارداتی غرب و شرق قرار گرفته بود. نفوذ و استقبال عوام از فیلم های درجه دو و سه هندی و آمریکایی، باعث شد تا مقوله روایت و زیبایی شناسی بصری تولیدات گیشه ای سینمای ایران، به سمت سرگرمی صرف حرکت کند و فاقد عناصری از تاریخ، تمدن و فرهنگ ایرانی شود. در این میان کارگردانانی همچون «فرخ غفاری»، «ابراهیم گلستان» و «فریدون رهنما» با ساخت فیلم هایی مانند (شب قوزی)، (خشت و آینه) و (سیاوش در تخت جمشید)، تصویری نوین، مستقل و نامتعارف از تولید سینمایی در کشور ارائه دادند که در آن مضامین ملی، اعتقادی، فرهنگی و تاریخی ایران در اولویت قرار داشت. این نگاه ویژه به سینما باعث شد تا آثار این بزرگان در هیئت آینه ای تمام نما از جامعه، تاریخ و فرهنگ ایرانی معرفی شده و پایه گذار سینمایی پیشرو در تاریخ سینمای ایران در دوران قبل از انقلاب اسلامی شود.

    کلیدواژگان: سینما، انقلاب اسلامی، فرخ غفاری، ابراهیم گلستان، فریدون رهنما
  • کوروش امینی*، رونما نوری صفحات 15-26

    از مهمترین عناصر شناخت هر فرهنگی، شیوه معماری بومی و مرسوم آن است. در این پژوهش قسمتی از ساختار ساده اما با شکوه ایران زمین در دامنه های زاگرس (منطقه هورامان) با خصوصیات خاص و هویت پنهان خود در زمینه معماری و بافت کالبدی روستایی، به عنوان ساختاری ویژه و حاصل تلاقی انسان، فرهنگ و طبیعت، مورد بررسی قرار گرفته است. روش انجام پژوهش، توصیفی-تحلیلی مبتنی بر بررسی اسنادی و بازدید میدانی است. یافته های پژوهش نشان می دهد، معماری هورامان در پرتو فرهنگ و همسازی با طبیعت شکل گرفته است. از نظر ویژگی های کالبدی نحوه استقرار روستاها در طرفین یا روی دامنه دره ای کم عرض با شیب عمومی زیاد واقع شده و تیپولوژی غالب بنا به صورت ساختمان های دو طبقه تکیه داده شده به شیب کوه است. از دید ساختاری، روستا دارای مراکزی به تعداد محلات است. از نظر بهر ه وری از زمین، سکونتگاه ها در جایی بنا شده اند که زمین کمترین استفاده را برای اهداف دیگر داشته است. نبود کوچه های بن بست در ساختار کالبدی مناطق مسکونی، دوربودن و حداقل کردن مخاطرات طبیعی و انسانی را در پی دارد. از ویژگی های تک بناها، پیوستگی سنگ، خاک و چوب، استفاده از دیمک و مروله به عنوان عامل یکپارچگی و جلوگیری از رانش، استفاده از دیوارهای قطور سنگی جهت جلوگیری از تبادل حرارتی، وجود سایبان و باران گیر در اطراف تمام دیوارها و تفاوت ماهوی با معماری درونگرای مرکز ایران است. شناخت تجارب اندوخته چنین سبکی با حفظ بافت اولیه و اصالت خود، در همسویی با ساختار ارگانیک طبیعت است.

    کلیدواژگان: هورامان، معماری، فرهنگ، مسکن روستایی
  • مرتضی غفاری*، فرشاد فرشته حکمت صفحات 27-34
    نمایش نو ژاپن پس از گذشت شش قرن از ابداع آن، همچنان به حیات خود ادامه می دهد. در این نمایش پیچیده و رازآلود مجموعه ای از اندیشه ها و هنرهای ژاپنی درهم آمیخته اند و در این میان حضور آیین ذن، در شکل گیری و اعتلای نمایش نو قابل تامل و بررسی است. هرچند برخی از محققان درباره میزان اهمیت این حضور ابراز تردید کرده و آن را به چالش کشیده اند، اما از سوی دیگر عده ای از صاحب نظران نمایش نو را از اساس وامدار و متعلق به آیین ذن بودیسم دانسته اند. در این مقاله با بررسی برخی از اصول نظری و اجرایی نمایش نو شامل مبانی زیبایی شناسی، نظام حرکتی، ویژگی های ماسک، نحوه هدایت بازیگر و... ، پیوند عمیق و ناگسستنی میان آیین ذن و نمایش نو آشکار شده است. ایجاد این پیوند تا حد زیادی مرهون نبوغ و اندیشه های «زآمی موتوکیو»، بازیگر، نمایشنامه نویس و نظریه پرداز نمایش نو است. او برای تدوین اصول نمایش نو به صورت مستقیم و غیرمستقیم از مفاهیم ذن بودیستی بهره گرفته است و از همین رو اندیشه های این دیده ور تئاتر شرق، خود می تواند به مثابه تبلور مفاهیم آیین ذن در نمایش نو محسوب شود.
    کلیدواژگان: نمایش نو ژاپن، ذن، زآمی موتوکیو، یووگن، بودیسم
  • احمد صابری نهرفروزانی* صفحات 35-42

    حمام و فرآیند استحمام فراتر از یک مکان و به تبع آن فعالیتی مرتبط با بهداشت فردی و عمومی، در شکل سنتی خود در جامعه ایرانی یک فعالیت جمعی بوده که رفته رفته و در اثر ورود ذهنیت انسان به یک فضای جمعی معمارانه در طول زمان مشمول قاعده عینی-ذهنی شده است. همچنین در اثر ارتباط اجتماعی، باورهای مذهبی، نفوذ جامعه طبقاتی و سنت های فرهنگی به پدیده ای فراتر از فعالیتی جمعی، عملی شخصی یا مربوط به گروه اجتماعی خاص بدل شده است و ضمن احاطه بر همه این گروه ها به دلیل سپری شدن بخش قابل توجهی از زمان مردم جامعه سنتی در این کالبد و ریشه یافتن این بنا در ارسن های شهری، محلات، کوی ها و برزن ها در بازه ای طولانی از تاریخ زیست انسان، وجهی ناخودآگاه، ممزوج با عرف و باورهای مذهبی به خود گرفته و به بیانی دیگر به شکل یک آیین اجتماعی درآمده است.در این مجال سعی بر آن بوده است که از طریق ریشه یابی رفتار اجتماعی حمام و وقایع مرتبط با آن از خلال بررسی منابع کتابخانه ای شامل مطالعه متون تاریخی و ادبی و بررسی میدانی نقوش و آثار به جامانده از حمام های ایرانی با محوریت مطالعه نگاره های حمام «گنجعلی خان» کرمان به عنوان یکی از کامل ترین حمام های واقع در ارسن های شهری ایران، صحت این ادعا که حمام فراتر از یک عمل بهداشتی یا فردی، یک آیین اجتماعی در جامعه سنتی ایران بوده است، راستی آزمایی شود.

    کلیدواژگان: حمام، منظر آیینی، نقوش و تزئینات حمام، حمام گنجعلی خان، فضای جمعی
  • آزاده یعقوب زاده*، محمد خزائی صفحات 43-54

    این نوشتار تلاش دارد با نگاهی بر دست بافته های بختیاری، به شناسایی نقوش نمادین مرتبط با حرز و تعویذ در دست بافته های این قوم بپردازد. از این رو مسئله قابل تامل این است که چگونه نقوش مرتبط با حرز و تعویذ، روی این آثار کاربردی زندگی نقش بسته است و دلیل کاربرد این نقوش پر رمزوراز در این آثار چیست؟ به نظر می رسد پاسخ این سوال را بایستی در حوزه فرهنگ لر بختیاری و نمادهای ایشان_که هریک با کارکرد مادی و معنوی ملهم از آداب و رسوم، سنت ها، عادات، برداشت ها و بینش ها و نهایتا فرهنگ غنی و پربار آنان است_ جستجو کرد.مقاله حاضر به روش تحلیل محتوا انجام گرفته و اطلاعات آن از طریق مطالعات کتابخانه ای و میدانی به دست آمده است. نتایج نشان می دهد اعتقاد به نیروهای ماورایی حرز و تعویذ در قالب نقوش پر رمزوراز علاوه بر جنبه تزئینی و کاربردی، رسانه ای برای انتقال پیام و ارزش های ثبت شده تاریخی آنها است. به علت اهمیت دست بافته ها در میان اقوام ایرانی، این نقوش جهت انعکاس آمال، آرزوها و خواسته هایش بستر مناسبی است و به جهت ارزش و بار اعتقادی شان به عنوان نقوش تزئینی وارد هنرهای دستی عشایر لر بختیاری شده اند.

    کلیدواژگان: حرز، تعویذ، طلسم، نقش مایه، دست بافته، عشایر لر بختیاری
|
  • Fereydoon Avarzamani* Pages 5-8

    Following the isolation of this monument, regardless of the political narratives and political events, the necessity of introducing and identifying the tombs of Pirouzan “Abu Lulu” has been studied in the present article. Occasionally, monuments and sites, as well as sacred ancient trees, are neglected because of fanaticism, ignorance and in some cases due to political and economic goals. After a while, such monuments are worn out or rebuilt and demolished in their new forms, lacking in energy and credibility, and in some cases, they are destroyed by internal and external pressures. As the pressures and threats of today have resulted in the deterioration of Abu Lulu’s tomb in Kashan; a wall has been built in front of it, and it could potentially face serious damages in the near future. In this article, the construction is considered as a historic monument regardless of the issue of the killer and the victim, the political conditions and religious fanaticism, because the presence or absence of it, has no effect on resolving the difference between the Islamic sects. While the current Iranian government has made great efforts to resolve ethnic and religious disagreements, it is recommended to preserve this valuable cultural artistic heritage of ancient Iranian architecture and stop ruining history and culture by renaming it.

    Keywords: Pirouzan (Abu Lulu), Kashan, Nahavand, Shia, Tomb, Ilkhanid monument
  • Majid Sarsangi, Hamed Soleimanzadeh * Pages 9-14

    Iranian main-stream cinema in the 1951, 60s and 70s was heavily influenced by the imported culture from either the west or the east. Public interest in second-rate or third-rate Indian and American films caused commercial movies made for the box-office to base their narration style and aesthetics on the idea of pure entertainment, hence emptying it from any hint of Iranian history, civilization or culture. In this environment, filmmakers such as Farrokh Ghaffari, Ebrahim Golestan and Fereydoon Rahnama started making films like Night of the Hunchback, The Brick and the Mirror and Siavash at Persepolis, presented a new, different and unconventional image of the country’s cinematic productions in which nationalism, faith, history and culture were the main concerns. This special view towards cinema caused the works of these masters to become like mirrors held up to the Iranian society, history and culture and this was the basis for an avant-garde cinema in Iran before the Islamic Revolution.

    Keywords: Cinema, Islamic Revolution, Farrokh Ghaffari, Ebrahim Golestan, Fereydoon Rahnama
  • Koorosh Amini *, Roonama Noori Pages 15-26

    Vernacular architecture is one of the most representative of each culture. The current study canonizes the architecture of a part of simple but magnificent Iranian architecture in the Zagros (Hawraman region) slopes. It has special attributes with a hidden identity in the field of rural structure and architecture, erected as a product of human, culture and nature intersection. The current study applies a descriptive-analytical research method based on library research and field studies. The findings of the study show that Hawraman architecture was formed in the light of its culture and in harmony with nature. The villages are located on narrowvalley hillsides with a high slope. The dominant typology of buildings are as double -story buildings standing against the mountain slopes. The village has centers equal to the number of neighborhoods, structurally. Settlements are built where lands had the least usability for the other means. The lack of dead ends alleys in the physical structure of residential areas results in the minimization of natural and human hazards. The integration of stone, soil, and wood, applicationof Dimak and Marôła for jointing the structure parts and preventing drift, use of thick stone walls to prevent heat exchange, canopy and rain collector around all walls are unique characteristics that have substantial difference with inwardly oriented buildings in central Iran. Understanding the accumulated experiences of such a style provides us a great knowledge ofthe construction of buildings by preserving its original texture and identity, keeping the organic structure of nature.

    Keywords: Hawraman, Architecture, culture, rural housing
  • Morteza Ghaffari *, Farshad Fereshteh Hekmat Pages 27-34
    Six centuries after its emergence, Japanese Noh theater is still being performed. Mixtures of Japanese ideologies and arts can be found in this complicated and enigmatic play, and the influence of Zenism on the creation and enhancement of Noh theater can be investigated and contemplated upon. Despite the fact that some scholars questioned and challenged the significance of this influence, others argued that Noh theater is completely derived from Zenism in Buddhism. This paper aimed at revealing the profound and unbroken connection between Zenism and Noh theater by investigating some of the theoretical and practical principles of Noh theater, including the aesthetics, kinesthetic, mask features, the directing of actors, etc. Such a link was created largely because of the ingenuity and ideas of Zeami Motokiyo, an actor, playwright and theoretician of Noh theater. He has utilized Zen concepts in Buddhism directly and indirectly to compile the principles of Noh theater, that is why ideas of this Eastern theater master can themselves be regarded as the manifestation of Zenism’s concepts in Noh theater.
    Keywords: Japanese Noh Theater, Zen, Zeami Motokiyo, Yugen, Buddhism, Zenism
  • Ahmad Saberi Nahreforouzani* Pages 35-42

    The bath and bathing process beyond a place, and consequently an activity related to the individual and public health, has traditionally been a communal activity in Iranian society which, gradually and as a result of the entry of human mentality into an architectural communal space over time, has become subject to the objective-subjective rule. And because of the effects of the social connections, religious beliefs, the influence of classified society and cultural traditions into the framework having the hierarchy of access, privacy, communal and service space, it has become a phenomenon beyond a communal activity, personal practice, or related to a particular social group. Moreover, in addition to surrounding all these groups because of the considerable time spent by the people of traditional society in this framework, and rooting this building in urban plazas, neighborhoods, alleys and lanes over a long period of the history of Iranian human life, the bath has taken an unconscious form, coupled with custom and religious beliefs and, in other words, has become a social ritual. This paper has attempted to prove the claim that bathing is more than an individul health practice, and in fact is a ritual social activity in the traditional society of Iran, through the understanding of the “social behavior of the bath” and related events by using two following study procedures. These two study procedures are 1. examining library resources including the study of historical and literary texts, besides 2. field study of the motifs and structures of Iranian baths based on the Study of Ganjali-khan bath in Kerman, as one of the most excellent baths in urban plazas in Iran.

    Keywords: Bathhouse, Ritual landscape, Bath designs, motifs, Ganjali- Khan Baths, social space
  • Azadeh Yaghoubzadeh *, Mohamad Khazaie Pages 43-54

    This article tries to identify symbolic motifs associated with “Amulet and Relic” in Bakhtiari hand-woven.Main questions are; how motifs have been related to “Amulet and Relic” and how they have been woven on these applied works and what have been reasons of these mysterious motifs?It seems that answer to this question must be investigated on Lor Bakhtiari culture and its symbols like its materials and spiritual function which were inspired by customs, traditions, habits, perceptions and insights.The results of the present paper, which has been obtained through content analysis method and its data were collected using library and field studies, indicates that: in supernatural forces of “Amulet and Relic” in motifs with their decorative and practical aspects, are medium for conveying their messages and recorded historical values -which are very important for their weavers –and they are a way to reflect their desires and wishes. During years, for their value and belief, they have entered into folk arts of Bakhtiari as decorative motifs.

    Keywords: Amulet, Relic, Talisman, Motif, Hand-woven, Lor Bakhtiari tribes