فهرست مطالب

پژوهشنامه مددکاری اجتماعی - پیاپی 6 (زمستان 1394)
  • پیاپی 6 (زمستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/10/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • شهاب الدین عیسی لو*، محمود جمعه پور، علی خاکساری صفحات 1-41

     سالمندی عموما به دورانی اطلاق می شود که فرد براثر دخالت عامل زمان به ضعف جسمانی مبتلا گردد. محدودیت های جسمی این دوران زندگی اهمیت سهولت استفاده از محیط های فیزیکی را دوچندان می سازد. امروزه با افزایش تعداد سالمندان، طولانی شدن عمر و سپری شدن بخش قابل توجهی از زندگی افراد در این مرحله از زندگی، موضوع خلق فضای شهری دوستدار سالمند به یکی از ضروریات تحقق عدالت اجتماعی تبدیل شده است، به همین منظور طی سالیان اخیر اقداماتی از سوی مدیریت شهری در قالب طرح های مناسب سازی شهری انجام گرفته است، با این وجود طبق ارزیابی ها، فضاهای شهری، همچنان بسترفیزیکی مناسب و درخور حضور پذیری سالمندان، به عنوان بخشی از گروه های آسیب پذیر و نیازمند حمایت را فراهم نساخته اند. بازشناخت نیازها و مشکلات سالمندان به عنوان گروه های هدف طراحی می تواند اقدامات را با نتایج موثرتری همراه سازد. محدوده مطالعه این تحقیق خیابان های بخش مرکزی شهر قماست که در آن 150 عابر پیاده سالمند (50 نفر خیابان ارم، 50 نفر خیابان هدف، 50 نفر خیابان 19 دی) به صورت انتخاب تصادفی مورد پرسشگری قرار گرفت. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه توام با مصاحبه است. یافته ها نشان داد خروج سالمندان از منزل و رفت آمد پیاده در خیابان به منظور پاسخگویی به نیاز معیشتی با (32 درصد)، نیاز عاطفی (33/ 31 درصد)، نیاز به امنیت (18 درصد)، شرکت در زندگی اجتماعی (10 درصد) و نیاز به تفریح (66/8 درصد) است که در حین تردد عواملی تحدیدکننده و تهدید زا نظیر پله ها و سطوح ناصاف، فهم تابلوها و علائم خیابانی، نبودن فضایی مکث برای نشستن در طول مسیر، ترس از زمین خوردن، برخورد با وسایط نقلیه با سرعت زیاد و احساس ناامنی مانع از حضور آسان، ایمن و عادلانه آنان در فضای شهری است. طراحی مبلمانی به منظور ممانعت از عبور دوچرخه و وسایل موتوری از پیاده روها، استفاده از نرده در کنار سطوح شیب دار و تامین ایمنی هنگام عبور عرضی از محور خیابان از خواسته های اصلی سالمندان در خیابان های بخش مرکزی شهر قم است. در پایان پیشنهادهای این پژوهش به ارائه راهکارهای برنامه ریزی حمل ونقل بر مبنای اصول «3E» (مهندسی + آموزش، + اجرای مقررات) نیل به کاربست در طرح های مناسب سازی شهری نائل آمده است.

    کلیدواژگان: مشکلات و نیازها، سالمندان، فضای شهری، خیابان، شهر قم
  • علیرضا افشانی*، نفیسه محمدی صفحات 41-75

     پژوهش حاضر به بررسی وضعیت حمایت اجتماعی بیماران مبتلا به دیابت شهر یزد و رابطه آن با سرمایه اجتماعی پرداخته است. این پژوهش یک مطالعه توصیفی- تحلیلی است که به شیوه مقطعی بر روی 245 بیمار دیابتی مراجعه کننده به مرکز تحقیقات درمانی دیابت یزد انجام شده است. نمونه پژوهش به روش تصادفی از میان بیماران مراجعه کننده به این مرکز انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه حمایت اجتماعی ادراک شده چندبعدی (MSPSS) زیمت و همکاران (1988) و سرمایه اجتماعی محقق ساخته است. داده ها به وسیله نرم افزار SPSS نسخه 20 و با کمک آزمون های آمار توصیفی، جدول توزیع فراوانی و آزمون های آماری (آزمون t، ضریب همبستگی پیرسون) تجزیه وتحلیل شدند. یافته ها نشان داد میانگین حمایت اجتماعی در بین بیماران مبتلا به دیابت در شهر یزد بالاتر از حد متوسط است و میانگین شاخص سرمایه اجتماعی در حد متوسط است. ضریب همبستگی پیرسون میزان حمایت اجتماعی و ابعاد سرمایه اجتماعی عبارت است از: اعتماد اجتماعی (218/0 = r)، هنجار اجتماعی (184/0 = r)، شبکه اجتماعی (277/0 = r) که به لحاظ آماری معنادار بودند. نتایج نشان می دهد که بین میزان حمایت اجتماعی و ابعاد سرمایه اجتماعی رابطه معنی دار و مستقیمی وجود دارد و با افزایش سرمایه اجتماعی، حمایت اجتماعی افزایش می یابد.

    کلیدواژگان: سرمایه اجتماعی، حمایت اجتماعی، اعتماد اجتماعی، دیابت
  • عباسعلی یزدانی*، سیمین دوستی صفحات 75-101

    خانواده قدیمی ترین نهاد اجتماعی در تمام طول تاریخ بشر بوده است اما در دوران های مختلف، انواع متفاوتی از خانواده برقرار بوده است. تحولات شکل و کارکرد خانواده یکی از موضوعات جالب برای مطالعات متخصصان حوزه اجتماعی است.  با رصد خانواده در کشورهای مختلف در سالیان اخیر به نظر می رسد که این تحولات هم سرعت و هم سمت و سوی متفاوتی گرفته و علاوه بر شکل آن، به محتوا و حتی معنای خانواده نیز رسیده است. در این مقاله از روش کتابخانه ای و مطالعه و تحلیل اسناد مرتبط، مفایسه و تطبیق های ترکیبی و تحلیل آمارهای موجود برای جمع آوری داده ها استفاده شد و شش مورد از مهمترین چالش های واحد خانواده و پاسخ های جامعه ایرانی به آنها تحلیل شود. بررسی سمت و سوی تحولات خانواده، سست شدن سازه خانواده به عنوان یک نهاد ارزشمند را نشان می دهد. اما برخی معتقدند نوع بشر در حال تجربه و بازسازی خانواده به شکلی متناسب با جهان کاملا دگرگون شده هزاره جدید است. ایران نیز اگرچه به عنوان یک جامعه نسبتا سنتی و مذهبی در مقابل این تغییر شکل مقاومت کرده و نسبتا تاثیر کمتری از آن گرفته اما برخی چالش های اساسی در ذهن مردم به ویژه جوانان ایجاد شده است که لازم است با گفتگوی بین نسلی پیرامون آنها، پاسخ مناسبی یافت شود. اما  به نظر می رسد هنوز عزم و آمادگی جدی برای پاسخ به این چالش ها وجود ندارد.

    کلیدواژگان: اشکال خانواده، تحولات خانواده، خانواده نوپدید، خانواده ایرانی
  • ستار پروین، صلاح حلیمی* صفحات 101-137

    هدف از این تحقیق بررسی میزان فرسودگی شغلی و عوامل درون سازمانی موثر بر آن در بین مددکاران شاغل در بهزیستی بوده است. روش انجام این پژوهش پیمایش و جمعیت آماری آن تمام مددکاران شاغل در بهزیستی استان تهران بوده است که به دلیل محدود بودن تعداد آن ها تمام این افراد که 200 نفر بوده اند مورد بررسی قرارگرفته اند. یافته های تحقیق نشان می دهند که میزان فرسودگی شغلی در بین مددکاران شاغل در بهزیستی بالاست و نیز نحوه مدیریت، اثربخش نبوده و ارتباطات درون سازمانی و بین فردی نیز ضعیف و شکننده است. با بررسی فرضیات و مدل تحقیق با استفاده از معادلات رگرسیونی مشخص گردید که ارتباط با همکاران با مقدار بتای (500/0) بیشترین تاثیر را بر فرسودگی شغلی دارد و بعدازاین متغیر، استرس شغلی (382/0-) موثر بر فرسودگی شغلی می باشد و در کل، متغیرهای در نظر گرفته شده در این تحقیق 60 درصد از واریانس متغیر فرسودگی شغلی را تبیین می کنند. از نتایج چنین استنباط می شود که وجود جو رسمی و صرفا بروکراتیک در سازمانی که عمدتا با آسیب دیدگان اجتماعی رو به رو است موجب گردیده است که کارکنان در نبود روابط دوستانه و وجود روابط صرفا کاری، استرس دو چندانی را تجربه نمایند و میزان فرسودگی شغلی آن ها دو چندان گردد.

    کلیدواژگان: فرسودگی شغلی، مددکاری اجتماعی، مددکاران سازمان بهزیستی، عوامل درون سازمانی
  • محسن شاطریان*، بهروز بهروزیان، احمد فلاحی صفحات 137-163

     هدف پژوهش حاضر شناخت جهت گیری ارزش های میانسالان با استفاده از رویکرد تفسیرگرایی اجتماعی در بین ساکنان شهرستان رودبار جنوب است. روش شناسی پژوهش، کیفی است و از روش نظریه زمینه ای به عنوان روش اجرای عملیات پژوهش استفاده شده است. داده های کیفی در این مطالعه با استفاده از تکنیک مصاحبه عمیق گردآوری و جهت تجزیه وتحلیل اطلاعات و ارائه نظریه نهایی از استراتژی نظریه زمینه ای استفاده گردیده است. بر اساس روش نمونه گیری هدفمند و نیز معیار اشباع نظری، 12 نفر از جامعه مورد مطالعه در این پژوهش مشارکت داشتند که فهم و درک آن ها نسبت به ارزش های شخصی مورد بررسی و تجزیه وتحلیل قرار گرفت؛ یافته های به دست آمده با استفاده از روش «نظریه زمینه ای» شامل شش مقوله عمده به شرح زیر می باشد: واقع گرایی، نارضایتی از شیوه زندگی، استفاده از رسانه های ارتباط جمعی جدید، نوع دوستی، همگرایی با ارزش های دینی و خویشاوند گرایی. مقوله «هسته» این بررسی «بازاندیشی معطوف به گذشته» است که سایر مقولات عمده را در برمی گیرد. نظریه زمینه ای به دست آمده در قالب یک مدل پارادایمی شامل سه بعد شرایط، تعاملات/فرایندها و پیامدها ارائه شده است.

    کلیدواژگان: تفسیرگرایی اجتماعی، جهت گیری ارزشی، بازاندیشی، میانسالان
  • محمد حسن شربتیان*، سامره علیزاده صفحات 165-208

    هدف این پژوهش مطالعه تاثیر مهارت های زندگی بر میزان سلامت اجتماعی جوانان است که با توجه به مبانی نظری کییز (سلامت اجتماعی) و نظریه یادگیری اجتماعی باندورا (مهارت زندگی) مورد مطالعه قرارگرفته است. در این پژوهش با استفاده از روش پیمایش، جوانان 15 تا 29 ساله شهرستان حاجی آباد واقع در خراسان جنوبی مورد مطالعه قرارگرفته اند. حجم نمونه پژوهش حاضر 368 نفر بوده که از طریق نمونه گیری تصادفی ساده با بهره مندی از پرسشنامه استانداردشده، مورد ارزیابی قرارگرفته است. با استفاده از نرم افزار Spss22 یافته ها مورد تجزیه وتحلیل قرارگرفته است. جهت تحلیل روابط بین متغیرها نیز از آزمون های T-test، ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون و تحلیل مسیر استفاده شده است. نتایج نشان داد که میزان سلامت اجتماعی جوانان در حد متوسط به بالا بوده است. یافته ها بیانگر رابطه مستقیم بین ابعاد مهارت زندگی با سلامت اجتماعی در جامعه مورد مطالعه بوده است. همچنین سلامت اجتماعی جوانان برحسب وضعیت تاهل آن ها تفاوت معناداری دارد، اما سلامت اجتماعی جوانان برحسب جنسیت آن ها متفاوت نیست. نتایج رگرسیون نیز حاکی از آن است که از میان متغیرهای اثرگذار بر سلامت، متغیر مهارت ارتباطی با مقدار بتای 93/0 به طور مستقیم بیشترین تاثیر را بر سلامت اجتماعی جوانان جامعه موردتحقیق داشته است؛ یافته های تحلیل مسیر بیانگر این است تنها متغیر تفکر خلاق-انتقادی هم اثر مستقیم و هم اثر غیرمستقیم داشته، سایر متغیرها فقط اثر مستقیم بر روی پاسخگویان جامعه مورد مطالعه داشته اند. همچنین نتایج بیانگر این است که شاخص های مهارت ارتباطی، میزان خودآگاهی، میزان تصمیم گیری، میزان هیجانات و تفکر خلاق می توانند تا حدود 90 درصد از متغیر وابسته را تبیین کنند.

    کلیدواژگان: جوانان، حاجی آباد، سلامت اجتماعی، مهارت زندگی
  • ریحانه تمیزی فر*، خیام عزیزی مهر صفحات 209-231

     اوقات فراغت اشاره به زمانی فارغ از کار و اشتغال دارد که افراد می توانند به دور از مشغله های کاری و بنا بر میل خود از آن استفاده کنند. نحوه گذران اوقات فراغت تاثیر فراوانی بر ابعاد مختلف زندگی فردی دارد که پیامدهای اجتماعی مهمی به بار می آورد، ازجمله نشاط اجتماعی که میزان آن بسته به نحوه گذران اوقات فراغت می تواند کم یا زیاد شود. مقاله حاضر به بررسی رابطه بین اوقات فراغت و نشاط در شهر اصفهان می پردازد. در اینجا اوقات فراغت در ابعاد فردی فعال، فردی غیرفعال، جمعی فعال و جمعی غیرفعال و نشاط نیز با استفاده از پرسشنامه استاندارد نشاط آکسفورد مورد سنجش قرار گرفته است. در مبنای نظری - تحلیلی بررسی از بحث های ساکتیول، لو و آرگایل، و کانمان و همکارانش استفاده شده است. بر اساس بحث های ساکتیول (2012) اوقات فراغت دارای چهار بعد جمعی/فردی و فعال/غیرفعال است و مطابق با نظر کانمان و همکارانش (2006) و لو و آرگایل (1993) اوقات فراغت جمعی و فعال اثرات بیشتری بر نشاط دارد. روش انجام پژوهش، پیمایش است و جامعه آماری آن را ساکنان شهر اصفهان تشکیل می دهند. بر مبنای فرمول نمونه گیری کوکران 1200 نفر به عنوان نمونه تعیین و به شیوه تصادفی سیستماتیک انتخاب شدند. نتایج نشان می دهد که بین اوقات فراغت و نشاط و نیز رضایت از گذران اوقات فراغت بانشاط رابطه معناداری وجود دارد؛ با افزایش رضایت از اوقات فراغت بر میزان نشاط نیز افزوده می شود. همچنین شیوه فعال گذران اوقات فراغت نسبت به شیوه غیرفعال آن، همبستگی قوی تری بانشاط دارد و در شیوه غیرفعال، شکل جمعی آن رابطه قوی تری بانشاط دارد.    

    کلیدواژگان: نشاط، اوقات فراغت فردی فعال، غیرفعال، اوقاتفراغت جمعی فعال، رضایت از اوقات فراغت
|
  • Shahabedin Isalou*, Mahmoud Jomehpoor, Ali Khaksari Rafsanjani Pages 1-41

    According to evaluations, urban areas have not still provided suitable physical platforms for the attendance of the elderly as members of vulnerable groups who require support. Recognition of the needs and problems of the elderly as the target groups may lead to more effective results. The area under study was the streets of the central section of Qom where 150 elderly pedestrians (50 individuals in Eram Street, 50 individuals in Hadaf Street, 50 individuals in 19 Dey Street) were interviewed randomly. Data collection tools included questionnaires and also interviews. The findings indicated that leaving home and walking in the streets by the elderly is done with the purpose of meeting their subsistence needs (32%), emotional needs (31.33%), security needs (18%), participation in social life (10%) and recreational needs (8.66%) during which such restricting and threatening factors as stairs and rough surfaces, little understanding of  street signs, lack of space for sitting along a path, fear of stumbling, collision with high- speed cars and automobiles and feel of insecurity may prevent them from their easy, safe and fair attendance in urban areas. The main demand of the elderly commuting in streets of the central part of Qom is that streets are designed in a way that cyclists and motor-vehicle drivers are prevented from entering sidewalks, installing railing alongside the ramps, providing safety when crossing the street. In the end, a number of solutions are suggested in the field of transportation planning based on the 3E-principle (engineering, education, enforcement) to be practiced in the urban planning.

    Keywords: Problems, Needs of the Elderly, Urban Areas, Street, Qom
  • Seyed Alireza Afshani*, Nafiseh Mohammadi Pages 41-75

    This study seeks to examine social support in patients with diabetes in Yazd and its relationship with social capital. It is a cross-sectional study on 245 diabetic patients who had referred to diabetes clinics in Yazd. The sample was selected through random convenience sampling. Data were collected using the multidimensional perceived social support (MSPSS) by Zimet et al (1988) and the social capital questionnaire was developed by the researcher. Data analyses were done using descriptive statistical tests, frequency distribution tables and tests (test t, Pearson correlation coefficient) using SPSS (Version 20). The results showed that social support in patients with diabetes was more than average and the social capital index was around average in Yazd. The Pearson correlation coefficient of social support and social capital dimensions are: social trust (r=0.218), social norms (r=0.184), social networks (r=0.277) that are statistically significant. The results indicate that there is a significant positive relationship between social support and social capital dimensions and with an increase in social capital, social support increases.

    Keywords: Social Capital, Social Support, Social Trust, Diabetes
  • Abbasali Yazdani*, Simin Dousti Pages 75-101

    Family is assumed to be a primary institution in human society. Structure and functions of this social unit have been evolving. However, social scientists believe the changes it has been facing during the recent years are different, because they go beyond structure and now the meaning of family is somehow changing.Many policymakers and scholars are seriously concerned about the way people see and preserve traditional views to this sacred institution. Others see this as a natural trend and believe that the world has been completely revolutionized and mankind is trying to build a new form of family, appropriate to the modern time in the new millennium. In this article we tried to articulate six important challenges of the unit of family. Then, we addressed responses of Iran’s society to them. To do that, we reviewed related documents and statistics as well as official definitions of the family in different countries. Iran has a relatively traditional, religious society and thus resistant to big changes in this area. But many questions have risen particularly for young people and proper responses must be provided. So, we need to negotiate via intergenerational dialogue. It appears that we are not well-prepared for these challenges.

    Keywords: Family Forms, Family Evolution, Emerging Family, Iranian Family
  • Sattar Parvin, Salah Halimi* Pages 101-137

    The purpose of the current research is determining the amount of occupational burnout and the effects of intra organizational factors among the social workers of welfare of Tehran province. This is a kind of survey research. The statistical community is almost 200 persons who were the social workers of welfare organization in Tehran. According to the achieved findings, the amount of occupational burnout is very high. The results also indicated that the intra organizational communications are so weak and the management method is not in its effective mode. Based on the hypothesis and the model of this research, using the regression functions it has been observed that communications with other colleagues have the most effective role on the occupational burnout with following value: . The latter variable is job stress with the value of –0.382. In total, sixty percentage of variable variance determines the amount of occupational burnout. According the findings, it can be concluded that there is a direct relationship between the bureaucratic atmosphere of the organization and the occupational burnout. In other words, when there is not any friendly relationship through the employees, the amount of occupational burnout increases.

    Keywords: Burnout, Social Work, Worker Welfare, Inter-Organizational Factors
  • Mohsen Shaterian*, Behrooz Behrooziyan, Ahmad Falahi Pages 137-163

    The goal of this research study has been to investigate the value orientation of middle-aged individuals using the social interpretivism approach. The Methodology of the study is qualitative and the social construction method (social interpretivism) is used as a method of operation for research. Qualitative data were collected in this study using the technique of in-depth interviews. To analyze the information and provide the ultimate theory of strategy we used grounded theory. Based on purposive sampling and the theoretical saturation criterion, 12 middle-aged individuals from South Roodbar participated in this study and their attitudes toward value orientation was studied and analyzed. The results obtained with "grounded theory" include six major categories as follows: realism, dissatisfaction with the way of life, mass media, altruism, convergence of religious values, and nepotism. The core notion of this study is the retrospective reflexivity which includes the other major categories. The ground theory gained in the form of a paradigm model contains three Dimensions of conditions, interactions and outcomes.

    Keywords: Social Interpretivism, Value Orientation, Reflexivity, Middle-Aged
  • Mohammad Hassan Sharbatiyan*, amereh Alizadeh Khaneghahi Pages 165-208

    The aim of this research is to investigate the effect of life skills on social health regarding theoretical foundations by Keyes (social health) and the Bandura social learning theory (life skills). The sample size was 368 persons who were selected through simple random sampling using a standardized questionnaire. The results have been analysed using the SPSS 22 software. T-Tests, Pearson correlation, regression and path analysis have been used to analyse the relationships between variables. The results indicate that the rate of youth social health was medium to high. Findings show a direct relationship between the dimensions of life skills and social health in the studied population. Also social health of youth is significant different depending on marital status, but not on gender. The regression results also indicate that among factors influencing health, the communication skill variable, beta=0.93, has the greatest direct impact on social health in the studied population. The findings of path analysis show that only the critical-creative thinking variable has a direct and indirect effect, other variables only have a direct effect on the participants. Results also indicate that measures of communication skill, rate of self-consciousness, decision making, excitement and creative thinking can explain up to 90 percent of the dependent variable.

    Keywords: Youth, Haji Abad, Social Health, Life Skills
  • Reyhaneh Tamizifar*, Khayyam Azizimehr Pages 209-231

    Leisure refers to the free time when an individual is not working and can use it to their liking. The way one spends their free time has a great influence on different aspects of their life and can bring about important social outcomes, one of which is social happiness whose rate can fluctuate depending on the way of spending free time. This paper deals with the relationship between leisure and happiness among the citizens of Isfahan. Having adopting the method proposed by Sakkthivel (2012), leisure was measured in its four dimensions including the individualistic-active dimension, the individualistic-passive dimension, the collective-active dimension and the collective-passive dimension. According to Lu and Argyle (1993), it appears that the impact of the collective-active dimension of leisure on happiness is more prominent. Happiness was measured using the Oxford Happiness Standard Questionnaire. This research was conducted through surveys and the sample size is 1200 citizens of Isfahan who were selected through systematic random sampling. The results show that there is a statistically significant relationship between leisure and happiness and also between the rate of leisure satisfaction and happiness; In other words, by increasing the rate of leisure satisfaction the rate of happiness increases. Another conclusion is that active leisure has a stronger correlation with happiness compared to passive leisure.

    Keywords: appiness, Individualistic-Passive, Active Leisure, Collective-Passive, Leisure Satisfaction