فهرست مطالب

تمدن اسلامی و دین پژوهی - پیاپی 1 (زمستان 1397)
  • پیاپی 1 (زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/12/20
  • تعداد عناوین: 6
|
  • علی اکبر محمدی گراشی، علی جمعه فکوری صفحات 11-32

    امپراطوری تیموریان در افغانستان قرن هشتم تا نیمه اول قرن دهم هجری قمری از دوره های درخشان تمدن اسلامی است که تحقیقات زیادی توسط محققین تاریخ و تمدن اسلامی، اعم از مسلمان و غیر مسلمان، البته بدون توجه به جایگاه علما و هنرمندان شیعی، صورت گرفته است(مساله) لذا با این سئوال مواجه ایم:" شیعیان افغانستان چه نقشی در رشد و شکوفای تمدن اسلامی عصر تمیوریان داشته اند؟" هدف این پژوهش نشان دادن نقش فراموش شده شیعیان افغانستان در گسترش و رشد عناصر تمدن اسلامی است که با روش توصیفی- تحلیلی سامان یافته است. یافته های این تحقیق بر اساس تحلیل منابع تاریخی، ادبی و آموزه های مذهبی موجود در آثار هنری دوره تیموریان حاکی از آن است که علما و هنرمندان شیعی افغانستان نقش بزرگی در خلق و گسترش رنسانس تیموری ایفا نموده اند.

    کلیدواژگان: اثرگذاری، شیعیان، تمدن اسلامی، تیموریان و افغانستان
  • حبیب زمانی محجوب، سیدجلال حسینی صفحات 33-50

    دیدگاه های امام خمینی(ره) به مثابه معیاری تعیین کننده در تشخیص دامنه الزامات یا بایسته های فرهنگی تحقق تمدن نوین اسلامی، از یک سو، به درستی درک نشده و از سوی دیگر، وزن آن در میانه معیارها، مورد سنجش قرار نگرفته است، از این رو، مقاله حاضر در پی پاسخ گویی به بایسته های فرهنگی تمدن سازی نوین اسلامی-ایرانی از دریچه فکری امام خمینی(ره) است.معظم له هیچ گاه تمدن را مستقلا واکاوی نکرده اما با کاربست روش تحلیل محتوا می توان نگاهش را در این زمینه واکاوی نمود. در نظریه های دگرگونی اغلب، اولویت به توسعه سیاسی و اقتصادی داده می شود اما در دیدگاه امام خمینی(ره) تمدن یا پیشرفت تنها بر پایه مقولات فرهنگی دینی استوار می شود.یافته های مقاله نشان می دهد که تاکید بر قرآن به عنوان نقطه کانونی و بر پایه آن، همسانی دین و سیاست،لزوم حکومت خوب، کاربست انتقادی تمدن غربی و آزادی مثبت یا مشروط بخشی از بایسته های فرهنگی تمدن سازی نوین اسلامی-ایرانی اندیشه امام خمینی(ره) است.

    کلیدواژگان: فرهنگ، تمدن، نوین، اندیشه و امام خمینی(ره)
  • محمداسماعیل رستمی نیا، محمد جواد شیرودی صفحات 51-69

    توسعه در غرب مدرن، بدون کاربست پیشران های سیاسی، میسر نیست اما ضرورت کاربست آن در مردم سالاری دینی و در نظام مهدوی، در هاله ای از ابهام قرار دارد، علاوه بر آن، به کارگیری توسعه یا پیشرفت در حکومت آخرالزمانی، محل تردید است! مساله ای که کمتر بدان از این دریچه، توجه شده است! این مقاله با انتخاب پیشرفت به جای توسعه، از این رو، با این پرسش مواجه ایم: پیشران های پیشرفت سیاسی از منظر اسلام، قرآن و در حکومت امام مهدی علیه السلام چیست؟ به نظر می رسد این پیشران ها در نظام لیبرال دموکراسی،مردم سالاری دینی و در نظام مهدوی در دو بعد کمی و کیفی تفاوت های اساسی دارند. هدف آن است که ضرورت دستیابی به نظام مهدوی را در پرتو کالبدشکافی پیشران های سیاسی پیشرفت نشان دهیم. این مقاله، نیل به چنین هدفی را در پرتو روشی توصیفی-تحلیلی – مقایسه ای دنبال می کند اما ضرورت تاسیس نظامی پسالیبرال دموکراسی، دستیابی به نظام مهدوی را به مثابه نتایج مقاله، حاضر فراهم می کند.

    کلیدواژگان: پیشران، سیاسی، توسعه، پیشرفت، لیبرال و مهدوی
  • علی نجات بخش اصفهانی، حبیبه تک دهقان صفحات 71-96

    تحقیق حاضر به بررسی شاخص های اخلاق تجارت اسلامی و میزان تاثیر آن ها در فعالیت های بازرگانی بازار تهران می پردازد.در ابتدا شاخص های احتمالی اخلاق تجارت اسلامی از میان منابع کتابخانه ای معتبر دینی استخراج و سپس در میان صاحب نظران علوم اسلامی نظرسنجی شده است. حاصل این نظرسنجی انتخاب دوازده مورد به عنوان شاخص های اخلاق تجارت اسلامی در کسب و کار تمدن اسلامی است. بر اساس این شاخص ها، پرسشنامه ای طراحی شده است که در بازار تهران توزیع گردید. نتیجه بررسی داده های آماری نشان می دهد که فرضیه های این مقاله، مبنی بر موثر بودن شاخص های دوازده گانه اخلاق تجارت اسلامی بر فعالیت های بازرگانی، مورد تایید است.

    کلیدواژگان: اسلام، اخلاق، تجارت، تاثیر، فعالیت های بازرگانی و بازار تهران
  • مرتضی شیرودی، رضا ادبی فیروزجایی صفحات 97-125

    تمدن، محصول دانش و تعالی فرهنگی است و جامعه ای که نظم اجتماعی را پذیرا شود و در یک زندگی جمعی، با بهره گیری از علم، به رشد، تعالی و کسب فضایل انسانی بیندیشد، جامعه ای متمدن خواهد بود.تصویری که امام خمینی(ره) از چنین تمدنی در اسلام عرضه کرده آن است که آن، با تولد اولین حکومت اسلامی در مدینه پیامبرصلی الله علیه و آله شکل گرفت و با نهضتی علمی و بی مانند، به محوریت قرآن و سیره پیامبرصلی الله علیه و آله به اوج شکوفایی رسید. در واقع، دین اسلام، خالق تمدنی عظیم و همه جانبه شد و ملت های گوناگون را به یکدیگر پیوند داد و این سرمایه را در کمک به علم و تمدن اسلامی هزینه کرد . از طرفی ریاضیات، یک سیستم نشانه شناسی مانند زبان است که در آن، نوعی شباهت بین معنی و خود نشانه وجود دارد،  ولی برخلاف زبان که رابط بین انسان هاست، ریاضی،زبان گفتگوی انسان و طبیعت است.همیشه تفسیر ما از طبیعت، بر ریاضی تاثیر داشته است، پس برای شناخت ریاضی باید جهان پدیداری را نیز شناخت و به دلیل آنکه طبیعت و جهان پدیداری، در نزد اقوام متفاوتند، در نتیجه،ریاضی آنها نیز متفاوت است. بنابراین اگر بخواهیم ریاضی یک تمدن را عوض کنیم، جهان پدیداری تمدن نیز، باید تغیییر کند. از این رو، هدف پژوهش فوق، مدل سازی ریاضی سه بخش اصلی (شکل گیری، شکوفایی و انحطاط) تمدن ها، با تمرکز اصلی بر تمدن اسلامی و نیز فرموله کردن عوامل موثر بر حادث شدن هر بخش می باشد.

    کلیدواژگان: تمدن اسلامی، مدل، ریاضی، شکل گیری، شکوفایی و انحطاط
  • علی الهامی، خدیجه سلطانی صفحات 127-145


    نظام سازی اسلامی به معنای برساخت مبانی،اصول و اهداف دینی در حکومتی تازه است که به سرعت و در پی انقلاب، شکل می گیرد اما بقای آن، به تاسیس و تداوم نهادهای سه گانه مذهبی در بخش های اجرا،قضا و تقنین و ایجاد و ابقای نهادهای مناسب به آن، مرتبط است ولی یکی از مساله های مطروحه آن است که نمی دانیم نهاد سازی تنها به تشکیل موسسه و نهاد نیست بلکه درجه اجتماعی شدن آن، میزان نهادمندی اسلامی و مقدار ارتباط آن با تمدن نوین اسلامی را معین می کند، بنابراین، سئوال پیش روی مقاله حاضر آن است که به نوع ارتباط بین نظام-نهاد-تمدن نوین در سطح اسلامی پاسخ دهد. فرضیه ما عبارت است از: تنها با افزایش درجه نهادینه شدن نهادهای اسلامی جدید، قادر خواهیم بود نظام تازه برآمده اسلامی را در نیل به تمدن نوین اسلامی یاری دهیم در نتیجه، هدف مقاله تنها نشان دادن ارتباط عناصر سه گانه مذکور نیست بلکه کمک به تعمیق باور ضرورت تداوم ارتباط آن در ذهن و عمل مردم است. از یافته های مقاله می توان اشاره کرد به این که نظام اسلامی تشکیل نمی شود مگر به تعمیق نهادهای مرتبط و این نهادهای دینی اجتماعی شده اند که راه را برای شکل گیری تمدن نوین اسلامی در تراز انقلاب اسلامی فراهم می آورند.

    کلیدواژگان: نظام، نهاد، تمدن نوین اسلامی و انقلاب اسلامی
|
  • Ali Akbar Mohammad Gerashi, Ali Jomeh Fa Pages 11-32

    The Timurid empire in Afghanistan from eighth to the first half of the tenth century A. H. is one of the brilliant periods of Islamic civilization in which a lot of research is done by the researchers of the Islamic history and civilization, both Muslim and non-Muslims, of course without considering the position of Shiite scholars and artists (Problem), thus we face the following question: What was the role of Shiites of Afghanistan in the growth and development of Islamic civilization in Timurid period? The goal of the present research is to show the forgotten role of Shiites of Afghanistan in the development and growth of the elements of Islamic civilization which is done using descriptive-analytical method. The findings of the present research based on the analysis of historical, literary sources and religious teachings found in the works of arts of Timurid period show that Shiite scholars and artists of Afghanistan played a significant role in the creation and development of Timurid renaissance.

    Keywords: Influencing, Shiites, Islamic Civilization, the Timurids, Afghanistan
  • Habib Zamani Mahjoub, Sayyid Jalal Hosseini Pages 33-50

    Viewpoints of Imam Khomeini (RA) as determining criteria in recognizing the scope of cultural requirements and necessities of the realization of modern Islamic civilization are, on one hand, not correctly understood, and on the other hand, their weight among other criteria is not assessed. Therefore, the present article seeks to determine the cultural necessities of establishing the modern Islamic-Iranian civilization from the viewpoint of Imam Khomeini (RA). He never analyzed civilization independently, rather by applying content analysis method, his viewpoint can be analyzed in this regard. In transformation theories, priority is often given to political and cultural development; however, in the viewpoint of Imam Khomeini (RA), civilization or development are only established on the basis of religious cultural categories. The findings of the article show that emphasis on the Quran as the central point and based on it, consistency of religion and politics, the necessity of good governance, critical application of western civilization and positive or conditioned freedom are some of the cultural necessities of establishing modern Islamic-Iranian civilization in the thought of Imam Khomeini (RA).

    Keywords: Culture, Modern, Thought, Imam Khomeini (RA)
  • Mohammad Esmail Rostaminia, Mohammad Javad Shirou Pages 51-69

    Development in the modern west is not possible without applying political drivers; however the necessity of applying them in religious democracy and Mahdavi system is in a halo of ambiguity, in addition, applying development or progress in the apocalypse government is under doubt! An issue which has not been considered from this perspective! The present article by choosing progress instead of development, therefore, we face the following question: What are the drivers of political progress from the viewpoint of Islam, the Quran, and in the government of Imam Mahdi (A.S.)? It seems that these drivers in liberal democracy, religious democracy and Mahdavi systems are basically different in both quantitative and qualitative dimensions. The goals is to show the necessity of reaching Mahdavi system in the light of analyzing political drivers of progress. The present article seeks to reach this goal in the light of using descriptive-analytical-comparative method; however, the necessity of establishing a post-liberal democracy system sets the ground for reaching the Mahdavi system as the result of the present article.

    Keywords: Driver, Political, Development, Progress, Liberal, Mahdavi
  • Ali Nejatbakhsh Esfahani, Habibeh Tak Dehghan Pages 71-96

    The present research investigates the criteria of Islamic commerce ethics and its effect on business activities of Tehran's bazaar. First, the possible criteria of Islamic commerce ethics were taken from reliable religious library sources and then a questionnaire was conducted among experts of Islamic sciences. The results of this questionnaire were twelve criteria as the criteria of Islamic commerce ethics in the business of Islamic civilization. Based on these criteria, a questionnaire was designed which was distributed in Tehran's bazaar. The result of the analysis of the statistical data reveals that the hypotheses of this article maintaining that the twelve criteria of Islamic commerce ethics affect business activities are verified.

    Keywords: Islam, Ethics, Commerce, Effect, Business Activities, Tehran's Bazaar
  • Morteza Shiroudi, Reza Adabi Firouzjaei Pages 97-125

    which accepts social order and looks for development and acquiring human virtues in its collective life by utilizing knowledge will be a civilized society. A picture which Imam Khomeini (RA) presents for such a civilization in Islam is one which was formed by the birth of the first Islamic government in the Medina of the holy Prophet (PBUH) and by a scientific and unique movement reached the highest level of development with the Quran and the conduct of the holy Prophet (PBUH) as its central components. In fact, Islam created a huge and comprehensive civilization and put different nations together and utilized this asset in contributing to Islamic science and civilization. On one hand, mathematics is a system of signs like language in which there is some kind of similarity between the sign and its meaning; however, unlike language which is the means of communication among humans, mathematics is the means of communication between human beings and nature. Our interpretation of nature has always influenced mathematics, so the surrounding world must be known in order to know mathematics and since the surrounding world and nature are different for different ethnic groups, as a result, their mathematics is also different. Therefore, if we wish to change the mathematics of a civilization, the surrounding world of that civilization must be changed as well. Therefore, the present research aims at presenting a mathematical model of the three main parts (formation, development and decline) of civilizations by focusing on Islamic civilization and formulizing the factors which affect the occurrence of each part.

    Keywords: Islamic Civilization, Model, Mathematics, Formation, Development, Decline
  • Ali Elhami, Khadijeh Soltani Pages 127-145

    Islamic systematization means establishing religious fundamentals, principles and goals in the new government which form quickly and after revolutions; however, its survival is associated with the establishment and continuity of the thee religious institutions in executive, judicial and legislative sections and creating and maintaining their related institutions, but one of the issue is that we do not know that institution building does not only refer to establishing institutes and institutions, rather the degree of socialization determines the extent of Islamic institutionalization and its relationship with the modern Islamic civilization. Therefore, the question of the present article is the one which provides answer to the kind of relationship between system-institution-modern civilization at Islamic level. Our hypothesis is: only with the increase of the degree of institutionalization of new Islamic institutions we can help the new Islamic system reach the modern Islamic civilization. As a result, the present article's aim is not presenting the relationship between the three above-mentioned elements, rather it is to help deepen the belief in the necessity of the continuity of its relationship in the minds and acts of people. Among the findings of the article, we can mention that the Islamic system cannot be established unless the related institutions are strengthened and that the socialized religious institutions set the ground for the formation of the modern Islamic civilization at the level of the Islamic Revolution.

    Keywords: System, Institution, Modern Islamic Civilization, Islamic Revolution