فهرست مطالب

تمدن اسلامی و دین پژوهی - پیاپی 2 (بهار 1398)
  • پیاپی 2 (بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/03/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • بی بی حکیمه حسینی، حسن علی رضی صفحات 11-33

    تمدن‌سازی نوین اسلامی یکی از مهم ترین گفتمان‏های نوظهور در دوران معاصر است که در پی نهضت‌های اسلامی، جنبش بیداری اسلامی و شکست و رسوایی مکاتب مادی، اذهان متفکران اسلامی را به خود جلب نموده است. با عنایت به اهمیت ترسیم تمدن نوین اسلامی برپایه قرآن کریم و نظر به حیثیت تربیت محوری تمدن اسلامی و ابتکارهای علامه طباطبایی در مباحث تربیتی، پژوهش حاضر به شیوه تحلیل متن، به استخراج و استنباط مبانی ویژه تفسیر المیزان در حوزه هستی‌شناسی و ارتباط آن با تمدن‌سازی پرداخته است. براساس مبانی قرآنی علامه در المیزان، عالم هستی یک نظام توحیدی فراگیر است که مدیریت یکپارچه و اتصال تدبیر در آن حاکم است. پرسش از عدالت و چگونگی آن در این نظام واحد نادرست است؛ چراکه عالم وجود، خود میزان عدالت و معیار سنجش آن است. بی‌تردید چنین شناختی از جهان در مدیریت کلان تمدنی بسیار حائز اهمیت است. براساس این نگرش، اهداف تمدن‌سازی اسلامی، گسترش باور به توحید و پرورش روحیه تسلیم و رضا در آحاد جامعه ترسیم می‌شود؛ و از جمله اصول و راه کارهای آن، اخلاص در مربی و متربی، باور به نظام احسن، حب عبودی، یادآوری نعمت‌های الهی و القاء نگرش قرآنی است که شناخت و تدبیر صحیح آن از لوازم تمدن‌سازی تربیت‌محور است.

    کلیدواژگان: تمدن نوین اسلامی، تمدن تربیت محور، هستی شناسی توحیدی، علامه طباطبایی و قرآن کریم
  • محسن پرویش صفحات 35-55

    پویایی تمدن اسلامی،مساله ای است که همه محققان و نویسندگان  منصف بر آن اذعان دارند، چرا که این تمدن  بهترین تمدن بشری است که همه ابعاد وجودی انسان را در برمی گیرد. یکی از مهم ترین ظرفیت های تمدنی اسلام  در طول تاریخ، اربعین حسینی است که توانسته است  الهام بخش و الگوساز  در احیای تمدن اسلامی باشد به آن دلیل که مسیر صحیح را از مسیر غلط در تمدن اسلامی برای ما روشن می سازد، البته هنگامی می توان از اربعین و تاثیر آن بر تمدن سازی اسلامی سخن گفت که ابتدا درک صحیحی و روشنی از مفهوم تمدن داشته باشیم.آنچه در چند سال اخیر چشم جهانیان را به خود خیره کرده است و پنانسیل فراوانی برای نشان دادن تمدن نوین اسلامی دارد، پیاده روی اربعین می باشد.ظرفیت هایی که ابعاد گوناگونی از جمله مذهبی، فرهنگی، سیاسی و... می تواند داشته باشد اما بدون شک مهم ترین ظرفیت اربعین حسینی همگرایی جوامع اسلامی می باشد، چرا که پیاده روی اربعین مختص یک مذهب یا فرقه نمی باشد بلکه خیل عظیمی از مردم  تحت لوای پرچم اسلام در آن حضور دارند، لذا مطالعه حاضر  به روش کتابخانه ای- اسنادی به ترسیم  و تبیین ظرفیت های تمدن ساز پیاده روی اربعین می پردازد.

    کلیدواژگان: اربعین، تمدن سازی، قیام و مقاومت، ظرفیت ها و پیاده روی
  • مصطفی چراغیان راد صفحات 57-76

    به گواهی تاریخ، فرهنگ و تمدن اسلامی نماد تمدن جهانی از زمان پیدایش آن تا به امروز بوده است و از زمان شکل گیری آن تاکنون، هیچ تمدنی نتوانسته در برابر تمدن اصیل اسلامی قرار گیرد و فرهنگ و تمدن اسلامی را ضعیف و یا ناکارآمد جلوه دهد. این تمدن، در جهان بی نظیر بوده و هرچه زمان می گذرد ابعاد تازه تری از آن هویدا می گردد. ائمه معصومین(ع) به عنوان بنیان گذاران فرهنگ و تمدن اسلامی، توانستند این تمدن فاخر را هم در حوزه فردی و هم در حوزه اجتماعی ایجاد نمایند. آنها با شناخت دقیق از ابعاد فرهنگ الهی، بر لزوم حفظ و استقلال جوامع اسلامی تاکید و بنیان گذار فرهنگ و تمدنی گردیدند که در ایجاد، استقلال و استمرار آن، تلاش های بی نظیری انجام دادند.آن ها از هیچ تلاش و فعالیتی در این زمینه برای حفظ، توسعه و گسترش تمدن اسلامی فروگذار نکردند و هرکدام از آن انسان های مقدس، با نگرشی منطبق با شرایط و مقتضیات زمان خود، تاثیر بسیار ژرفی بر پیشبرد فرهنگ اسلامی گذاشتند.بررسی این نقش از آغاز تا امام رضا(ع) هدف نوشتار فعلی است.

    کلیدواژگان: معصومین(ع)، فرهنگ، تمدن، اسلام و امام رضا(ع)
  • محمدسجاد شیرودی صفحات 77-93

    سیدجمال در عصری زیست که از یک سو، جوامع مسلمان از تمدن اسلامی فاصله گرفتند و از سوی دیگر، تمدن غربی با هجمه بی رحمانه پیکر نحیف شده مسلمانان را شلاق می زد.در این شرایط، سید به دنبال راهی بود که مسلمانان را از زیر بار سنگین شلاق های دشمن نجات دهد. طرح او بهره گیری از تمدن غربی اما با دور انداختن وجه استعماری و استثماری آن بود زیرا بر این باور بود که می توان صنعت غرب را از وجه سلطه گری آن تفکیک کرد اما بیش از آن که بر اخذ دستاوردهای تمدنی غرب تکیه کند بر احیای تمدن اسلامی تکیه می کرد اما چگونه؟ به نظر می رسد او در این راه، به ترسیم جامعه فضلیت مند پرداخت، تاسیس خلافت را یک ضرورت دانست حکومتی که از ماهیت دینی برخوردار است و به شکل مشروطه اداره می شود اما  تاکید بیشتری بر تغییر ملت به امت می کرد از آن رو که برای تحقق تمدن اسلامی، بسیج همه امکانات مسلمانان یک ضرورت است.

    کلیدواژگان: سیدجمال، تمدن، اسلام، غرب و پیشرفت
  • فرشته دارابی صفحات 95-118

    هر تمدنی با توجه به نوع جهان بینی و مبانی که دارد؛ تیپ رفتاری خاصی را در بین افراد مدنی خویش اشاعه می‌دهد، تمدن اسلامی نیز، از این قائده مستثنی نیست. تیپ رفتارهای حاکم بر این تمدن آسمانی در عین حالی که معطوف به رفتارهای عقلانی است به هدف‌های عالی و ارزشمند مادی و معنوی نیز، آراسته است. خصیصه و ویژگی های که عامل تمایز رفتار افراد این تمدن عظیم از دیگر تمدن ها گشته در صورتی که به درستی نهادینه گردند، پرتو افکنی شان زمان و مکان را درنوردیده و طلیعه دار می گردند.این پژوهش در عین حال که از روش کتابخانه ای- اسنادی استفاده شده با  تکیه بر روش کیفی  از نوع تحلیل محتوای استنباطی در پی آن است که با پردازش دقیق از واژه رفتار در زبان عربی و اصطلاح تمدن، به بازشناسی شاخص های بارز رفتاری افراد در تمدن اسلامی با استناد به آموزه های روح بخش ثقلین بپردازد شاخص های که در بین تمامی اقشار تمدن اسلامی ثابت و بدون تغییر هستند.

    کلیدواژگان: تمدن اسلامی، سلامت رفتاری، شاخص های تمدنی، اجتماع، ارزش های دینی و هنجارهای قرآنی
  • علی مراد زروردی کنگانی صفحات 119-138

    در جامعه شناسی، غرب‌گرایی یا Westerniztion از انواع تحول فرهنگی و اجتماعی محسوب می‌شود. این تحول فرهنگی و اجتماعی، جریانی است که در نتیجه برخورد فرهنگ غرب با دیگر فرهنگ‌ها و تحول همه‌جانبه‌ در فرهنگ و اجتماع جوامع مورد هجوم فرهنگ غرب پدید می‌آید؛ از این رو غرب‌گرایی، دگرگونی‌های فرهنگی و اجتماعی است که در فرهنگ‌ها و جوامع مختلف به علت برخورد و رویارویی با فرهنگ و تمدن غرب صورت می‌گیرد و پدیده جدیدی است که به دلیل وقوع تحولات شگرف در قلمرو علم و تکنولوژی و نیز به دلیل تولید انبوه کالا و ضرورت صدور آن از سوی کشورهای صاحب علم و تکنولوژی اتفاق افتاده است. غرب‌زدگی یا Westernism طرز تفکر خاص و ویژه‌ای است که به پذیرش هرچه غربی است، گرایش دارد و از هرچه سنتی و شرقی است، بیزار است، اما بازگشت به خویشتن پاسخی به جریان غرب‌گرایی و غرب‌زدگی به شمار می‌رود. نهضت بازگشت به خویشتن در راه مقابله با غرب‌گرایی و غرب‌زدگی، بر ضرورت بقای نظام ارزشی اسلام، توانایی اسلام در اداره حکومت و اقتباس مثبت از تکنولوژی و دانش غرب تاکید می‌کند.

    کلیدواژگان: غرب، جهان اسلام، بازگشت به خویشتن، ایران، مصر و ترکیه
|
  • Bibi Hakimeh Hosseini, Hassanali Razi Pages 11-33

    New Islamic civilization is one of the most important newly emerged discourses in the contemporary era that attracted the attention of Islamic thinkers after Islamic movements, the Islamic Awakening movement and the failure of materialistic schools. By considering the importance of designing the new Islamic civilization based on the holy Quran and regarding the training-centeredness of the Islamic civilization and the innovations of Allameh Tabatabaei in educational issues, using text analysis the present article tries to extract and interpret the specific principle of Al-Mizan in ontology and its relationship with establishing civilization. Based on the Quranic principles of Allameh in Al-Mizan, the world is a comprehensive monotheistic system which is governed by integrated management and insight. Asking questions about justice and how it is established in this system is wrong; because the world itself is the measure of justice and the criteria of measuring it. No doubt, such knowledge of the world is highly important in civilizational macro management. Based on this attitude, civilizational Islamic goals, expanding the belief in monotheism and developing the spirit of surrender and satisfaction in the people will be achieved and among its principles and strategies are sincerety in the trainer and the trainee, believing in the best system, loving God, remembering the divine blessings and inspiring the Quranic attitude whose correct recognition and management are the requirements of establishing training-centered civilization.

    Keywords: New Islamic Civilization, Training-centered Civilization, Monotheistic Ontology, Allameh Tabatabaei, the Holy Quran
  • Mohsen Parvish Pages 35-55

    The dynamism of the Islamic civilization is an issue attested by all fair researchers and authors, because this civilization is the best human civilization which encompasses all existential dimensions of man. One of the most important civilizational capacities of Islam in the course of the history is the Arbaeen of Imam Hussein which has been ispiring and has presented a model in reviving the Islamic civilization because it distinguishes the right path from the wrong path in Islamic civilization, of course Arbaeen and its effcts on the Islamic civilization can only be talked about when we have a true and clear understanding of the concept of civilization. What has amazed and attracted the attention of the world and has abundant potentials for presenting the new Islamic civilization is the Arbaeen walk. Capacities which can have different religious, cultural, and political dimensions. But no doubt, the most important capacity of Arbaeen is the convergence of Islamic societies, because it is not specific to a religion or sect rather a large number of people participate in it under the flag of Islam, thus the presnt study explains the capacities of Araeen in establishing civilization using the library-documentary method.

    Keywords: Arbaeen, Establishing Civilization, Uprising, Resistance, Capacities, TheArbaeen Walk
  • Mostafa Cheraghianrad Pages 57-76

    History approves that Islamic culture and civilization has been the symbol of global civilization from its emergence to the present time and from its formation until now, no other civilization has been able to confront the original Islamic civilization or to prove that Islamic culture and civilization is weak or inefficient. This civilization is unique in the world and as the time goes on, its new dimensions are revealed. The infallible Imams (AS) as the founders of the Islamic culture and civilization have been able to create this great civilization in both individual and social dimensions. By precise knowledge of the dimensions of divine culture, they emphasized the necessity of protecting and independence of Islamic societies and became the founders of a culture and civilization for the creation, independence and continuity of which they have done unprecedented attempts. They did not ignore any efforts in the protection, development and progress of the Islamic civilization and each of these holy people played important roles in the progress of the Islamic culture by an attitude appropriate for the conditions of their own time. Investigating this role from Imam Ali (AS) to Imam Reza (AS) is the aim of the present article.

    Keywords: The Infallibles (AS), Culture, Civilization, Islam, Imam Reza (AS)
  • Mohammad Sajjad Shiroudi Pages 77-93

    Sayyid Jamal lived in a time when on the one hand, Muslim societies were away from the Islamic civilization and on the other hand, the western civilization whipped the weak body of Muslims by its cruel invasion. In these conditions, Sayyid Jamal sought a way to save Muslims from the severe whips of the enemy. His plan was utilizing the western civilization but throwing away its colonial dimension because he believed that the western industry can be separated from its domineering aspect; however, he emphasized on reviving the Islamic civilization more than on taking the civilizational achievements of the West, but how? It seems that, to do so, he tried to design the virtuous society and regarded the establishment of caliphate as a necessity, a government which enjoys religious nature and is managed constitutionally but he emphasized more on turning the people into a nation since utilizing all facilities of Muslims is necessary for the realization of the Islamic civilization.

    Keywords: Sayyid Jamal, Civilization, Islam, The West, Progress
  • Fereshteh Darabi Pages 95-118

    Regarding its worldview and principles, every civilization promotes a specific type of behavior among its own people; the Islamic civilization is no exception to this rule. The type of behaviors governing this divine civilization while being inclined to intellectual and rational behaviors enjoys high and valuable material and spiritual goals as well. If the features and qualities which distinguish the behavior of the people in this great civilization from other civilizations are appropriately institutionalized, their effects will surpass the time and place and become pioneers. The present research while using library-documentary method by relying on qualitative method of interpretive content analysis seeks to analyze the prominent criteria of the behavior of people in the Islamic civilization by referring to the life-giving teachings of Thaghalayn (the Quran and Hadith) through precise explanation of the term "behavior" in Arabic and civilizational terms; criteria which are fixed among all people of the Islamic civilization.

    Keywords: The Islamic Civilization, Behavioral Health, Civilizational Criteria, Community, Religious Values, Quranic Norms
  • Ali Morad Zarvardi Kangani Pages 119-138

    In sociology, westernization is regarded as a cultural and social change. This cultural and social change emerges as the result of the confrontation of western culture with other cultures and comprehensive changes in the culture and communities of the societies which are invaded by western culture; therefore, westernization is a cultural and social change which happens in different cultures and societies as the result of the confrontation with western culture and civilization and it is a new phenomenon which emerges as the result of great changes in the realm of science and technology and also the mass production of goods and the necessity of exporting them by the countries possessing that knowledge and technology. Westernism is a special way of thinking which inclines towards accepting whatever that is western and dislikes anything that is traditional and eastern; however, returning to the self is considered as a response to westernism and westernization. The movement of returning to the self as a way of confronting westernism and westernization emphasizes the necessity of maintaining the value system of Islam, the capabilities of Islam in managing the government and positive adaptation of the technology and knowledge of the West.

    Keywords: The West, The Islamic World, Returning to the Self, Iran, Egypt, Turkey