فهرست مطالب

اخلاق پزشکی - پیاپی 44 (تابستان 1397)
  • پیاپی 44 (تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1398/07/09
  • تعداد عناوین: 9
|
  • صدیقه عربی*، بی بی اقدس اصغری صفحه 1

    امروزه سرطان یکی از بیماری های شایع و در حال افزایش است که حجم زیادی از تلاش های نظام های مراقبتی را به خود اختصاص می دهد. در منطقه مدیترانه شرقی سرطان چهارمین عامل کشنده اصلی می باشد . در ایران نیز سرطان در مجموع یک مشکل مهم بهداشتی بوده و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی سرطان را سومین عامل مرگ و میر در کشور می داند. تحقیقات نشان داده است که در ایران سالیانه بیش از 90000 نفر دچار سرطان می شوند که انتظار می رود با افزایش امید به زندگی و افزایش درصد سالمندی در جمعیت کشور، موارد بروز سرطان در یک دهه آینده به شدت افزایش یابد، به طوری که طبق تحقیقات تا سال 2030، تعداد سرطانی ها با 70% افزایش، به 155 هزار نفر خواهد رسید . امروزه جنبه های اخلاقی در سرطان شناسی نسبت به گذشته بیشتر مطرح می شوند. یکی از این جنبه ها دادن اطلاعات به بیماران در خصوص تشخیص و پیش آگهی از بیماری شان می باشد. رشد فزاینده دانش پزشکی و کشف روش های جدید درمان و همچنین ایجاد نگرش های جدید اجتماعی و پزشکی در اواخر قرن اخیر که باعث افزایش احساس نیاز به خوداتکایی بیمار در روند درمان شده، موجب افزایش اهمیت جنبه های اخلاقی در پزشکی نسبت به گذشته شده است .

    کلیدواژگان: حقیقت گویی، سرطان، اخلاق پزشکی
  • هادی سلیمی*، سپیده بشیرگنبدی، موسی جاودان، کبری حاجی علیزاده، مرضیه صادقیان صفحه 2
    زمینه و هدف

    پژوهش ها پرستاران را از نظر ارتباطی ضعیف عنوان کرده اند. بنابراین ضروری است نحوه ارتباط پرستاران در موقعیت های مختلف مورد بررسی قرار گیرد. از این رو این پژوهش با هدف مقایسه کیفیت ارتباط پرستاران با همسر، همکار و بیمار و رابطه آن با تنش های روانی و ادراک دشواری کار در پرستاران شاغل در بیمارستان های شهرستان ملایر انجام شد.مواد و روش ها: پژوهش حاضر مقطعی (توصیفی همبستگی) بود. جامعه آماری شامل کلیه پرستاران متاهل و شاغل در بیمارستان های شهرستان ملایر در سال 1395 بودند که (115 نفر) به صورت نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزارهای به کار گرفته شده، پرسشنامه کیفیت ارتباط پرستار، پرسشنامه تنش روانی (PSQ) و مقیاس دشواری کار بود. برای تحلیل داده ها از آزمون تحلیل واریانس یک طرفه (ANOVA)، آزمون بونفرونی و همبستگی پیرسون و نرم افزار SPSS 22 استفاده شد.

    یافته ها

    نتایج نشان داد که تفاوت معناداری بین کیفیت ارتباط پرستار با همسر، با کیفیت ارتباط با همکار و بیمار به ترتیب با میانگین 42/12±91/08، 12/39±83/45 و 13/01±81/45 وجود دارد (p=0/001 ،F=18/36)، اما تفاوت معناداری بین کیفیت ارتباطی پرستار با همکار و با بیمار وجود ندارد (p=0/690). نتایج همبستگی نشان داد همبستگی منفی و معناداری بین تنش روانی با کیفیت ارتباطی پرستار با همکار (p=0/049 ،r=0/19) و بیمار (p=0/002 ،r=0/30) وجود دارد. همچنین بین ادراک از دشواری کار با کیفیت ارتباطی پرستار با بیمار همبستگی منفی و معناداری وجود داشت (p=0/030 ،r=0/21).

    ملاحظات اخلاقی

    ابتدا مجوز لازم از شبکه بهداشت و درمان ملایر کسب شد و آنگاه پس از مراجعه به بیمارستان ها در مورد داوطلبانه بودن شرکت در پژوهش و پنهان ماندن اطلاعات شخصی توضیح داده شد تا نمونه ها با رضایت شرکت کنند.

    نتیجه گیری

    با توجه به یافته های این پژوهش، پرستاران از نظر ارتباطی ضعیف نیستند و با توجه به مخاطب خود و برخی عوامل دیگر رفتار می کنند و می توان آموزش و مداخله در بهبود تنش های روانی و ادراک دشواری کار پرستاران را به عنوان یک روش موثر در افزایش کیفیت ارتباطی آنان پیشنهاد داد.

    کلیدواژگان: کیفیت ارتباط، تنش روانی، دشواری کار، پرستاران
  • زهرا کریمی*، حمیدرضا پیکری صفحه 3
    زمینه و هدف

    امنیت اطلاعات یک مساله حیاتی در حوزه سلامت و درمان است. در بیشتر تحقیقاتی که در این زمینه صورت گرفته، عامل انسانی نادیده گرفته شده و یک نوع دید و رویکرد فنی وجود داشته است. مقاله حاضر با هدف تعیین رابطه ادراک پرسنل از عواقب افشای اطلاعات و تعهد کارکنان با قصد آن ها بر قصد نقض امنیت اطلاعات انجام گرفت.مواد و روش ها: نمونه این پژوهش را 181 نفر از پزشکان متخصص بیمارستان های آموزشی تخصصی شهر اصفهان تشکیل می دادند که به وسیله پرسشنامه بومی سازی شده با روش در دسترس نمونه گیری شدند. جهت سنجش عواقب ادراک شده افشای اطلاعات از پرسشنامه D’Arcy و همکاران با 7 سوال و دارای دو بعد درک از قطعیت و شدت مجازات ها و جهت سنجش تعهد سازمانی، پرسشنامه 24 سوالی Allen و Meyer با سه بعد تعهد عاطفی، هنجاری و مستمر استفاده شد. پس از تایید روایی صوری، محتوایی و سازه پایایی به روش آلفای کرونباخ و پایایی مرکب، فرضیه ها با استفاده از روش حداقل مربعات جزئی و توسط نرم افزار SmartPLS آزموده شدند.

    یافته ها

    یافته های این تحقیق نشان داد که ادراک پزشکان متخصص از سیاست های سازمانی که نشانگر قطعیت و شدت مجازات افشای اطلاعات است، رابطه منفی معنادار با قصد نقض امنیت اطلاعات بیماران توسط آن ها دارد (P<0.001). همچنین نتایج نشان داد که ادراک پزشکان متخصص از تعهد که شامل تعهد عاطفی، هنجاری و مستمر بود، رابطه معنادار بر قصد نقض امنیت اطلاعات بیماران توسط آن ها ندارد.

    ملاحظات اخلاقی

    شرکت در جمع آوری داده ها داوطلبانه بود، رضایت شفاهی شرکت کنندگان کسب و به آنان نسبت به محرمانگی هویت آن ها اطمینان داده شد.

    نتیجه گیری

    سیاست های سازمانی از لحاظ قطعیت و شدت مجازات پزشکان نقض کننده امنیت اطلاعات باید در سطح بیمارستان ها و حتی در سطح وزارتخانه تشدید و با ابزار گوناگون به اطلاع دست اندرکاران حوزه درمان و از جمله پزشکان برسد.

    کلیدواژگان: سیاست امنیتی، قصد نقض امنیت اطلاعات، تعهد
  • فریبا کیانی*، طیبه رحیمی پردنجانی، علی محمدزاده ابراهیمی صفحه 4
    زمینه و هدف

    عفو می تواند به عنوان مانعی در برابر اثرات هیجان های منفی ناشی از تعارضات زوجین باشد. این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی آموزش عفو مبتنی بر دیدگاه اسلامی (قرآن و احادیث) بر صمیمیت زوجین و ابعاد آن در زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهر شهرکرد انجام شد.

    مواد و روش ها

    در این مداخله نیمه آزمایشی که با استفاده از دو گروه آزمایش و کنترل انجام شد، 20 زوج که به دلیل مشکلات زناشویی به مراکز مشاوره شهر شهرکرد مراجعه کرده بودند، با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شده و به صورت تصادفی در گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. با کمک پرسشنامه صمیمیت زوجین، ابتدا میزان صمیمیت زوجین قبل از مداخله بر روی هر دو گروه آزمایش و کنترل اندازه گیری شد (پیش آزمون). بعد از مداخله (آموزش عفو مبتنی بر دیدگاه اسلامی) بر روی گروه آزمایش در طی 9 جلسه هفتگی 90 دقیقه ای، پرسشنامه مجددا بر روی هر دو گروه اجرا شد (پس آزمون). داده ها با کمک آماره های توصیفی و روش کوواریانس چندمتغیره تجزیه و تحلیل شدند.

    یافته ها

    نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که آموزش عفو مبتنی بر دیدگاه اسلامی تاثیر معنی داری بر صمیمیت زوجین و شش بعد به اسم صمیمیت عاطفی، ارتباطی، مذهبی، فیزیکی، روان شناختی و بعد کلی داشت (p<0/01)

    ملاحظات اخلاقی

    قبل از انجام پژوهش، هدف مطالعه برای شرکت کنندگان توضیح داده شد تا با رضایت کامل مشارکت داشته باشند.

    نتیجه گیری

    نتایج این پژوهش حاکی از این بود که از آموزش عفو مبتنی بر دیدگاه اسلامی می تواند در طرح ریزی مداخله های درمانی استفاده نمود.

    کلیدواژگان: آموزش عفو، دیدگاه اسلامی (قرآن و احادیث)، صمیمیت، ابعاد، زوجین
  • کورش دل پسند*، سعید نظری توکلی، حمید محمدی کجیدی صفحه 5
    زمینه و هدف

    آگاهی به وظایف حقوقی و اخلاقی در هنگام ارائه خدمات داروسازی سبب ارتقای کیفیت درمان و بهبود رابطه بیمار با داروساز، ‎افزایش سطح همکاری و کم ترشدن شکایت بیمار از داروساز خواهد شد.

    مواد و روش ها

    واژگان کلیدی «رابطه داروساز و بیمار» و «تاریخچه ارتباط داروساز با بیمار» و «نقش داروساز در حق سلامت» در پایگاه های اطلاعاتی داخلی و خارجی PubMed، Magiran، IranMedex، SID، Direct Science، Scopus و کلیه اسناد و متون حقوقی در خصوص قوانین و مبانی اخلاق داروسازی به زبان فارسی و انگلیسی، در بازه زمانی 2000 تا 2019 جستجو شدند.

    یافته ها

    نگاهی گذرا به چرخه خدمات سلامت لزوم برقراری ارتباط صحیح داروساز و بیمار را مشخص می کند، چراکه داروساز حلقه پایانی ارائه خدمات سلامت است و در صورت ندادن خدمات صحیح و اصولی تلاش سایر حرفه مندان سلامت را بی اثر می کند. برای تعریف و تبیین رابطه داروساز و بیمار باید از تاریخچه این رشته و چگونگی شکل گیری آن شروع کرد. مشخص شدن جایگاه داروساز در نظام سلامت نیز کمک بزرگی به تعریف این رابطه خواهد کرد.

    ملاحظات اخلاقی

    صداقت و امانتداری در انتخاب و گزارش یافته ها و استناددهی به متون رعایت گردید.

    نتیجه گیری

    حفظ کرامت، شان بیماران، حقوق بشر و اخلاق پزشکی ابعاد موازی ای هستند که در ارتباط داروساز و بیمار وجود دارد و به نوبه خود، وظیفه ای بر روی دوش دولت و تامین کنندگان مراقبت های سلامت از جمله دارو می گذارند تا حداقل استانداردها را در همه اماکن درمانی علی الخصوص داروخانه ها رعایت و فراهم کنند.

    کلیدواژگان: رابطه داروساز و بیمار، تاریخچه ارتباط داروساز با بیمار، نقش داروساز در حق سلامت
  • مهری صانعی*، فرشید خسروپور، عباس بهنام پور صفحه 6
    زمینه و هدف

    سرطان تهدیدی برای سلامت جوامع بشری محسوب می شود و نه تنها تاثیرات جسمی، بلکه تاثیرات روانی بسیاری بر افراد دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی اثر سرسختی روان شناختی با امیدواری از طریق راهبردهای مقابله ای شناختی در بیماران زن مبتلا به سرطان پستان بود.

    مواد و روش ها

    روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی می باشد و جامعه پژوهش کلیه بیماران سرطانی مراجعه کننده به بخش آنکولوژی بیمارستان شهید باهنرکرمان بوده اند که از میان کلیه بیماران  540 بیمار سرطانی زن به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده اند. شرکت کنندگان پرسشنامه های سرسختی روان شناختی (کوباسا)، امیدواری (میلر)، راهبردهای مقابله با درد (روزنشتایل و کیف) را در این پژوهش تکمیل کردند. تجزیه وتحلیل مدل بر اساس نرم افزار آموس 24 انجام گرفت. مبنای اصلی آنالیز داده ها بر اساس معادلات ساختاری و تحلیل عاملی تاییدی بود.

    یافته ها

    یافته های پژوهش نشان داد که اثر مستقیم برای دو متغیر راهبردهای مقابله ای شناختی و سرسختی روان شناختی 0/78 برای امیدواری و سرسختی روان شناختی 0/41 و برای امیدواری در مقابل راهبردهای مقابله ای شناختی 0/55 می باشد و برای نشان دادن اثر غیر مستقیم از آزمون تصحیح استفاده می گردد و آزمون معنادار شد (0/05>سطح معناداری).

    ملاحظات اخلاقی

    رضایت آگاهانه شفاهی از شرکت کنندگان کسب گردیده و به آن ها درباره محرمانگی اطلاعات، اطمینان داده شد.

    نتیجه گیری

    از یافته های این پژوهش می توان این گونه نتیجه گیری کرد که راهبردهای مقابله ای شناختی می تواند به عنوان متغیر واسطه ای تاثیر سرسختی روان شناختی را بر امیدواری بیماران مبتلا به سرطان را تقویت نماید.

    کلیدواژگان: راهبردهای مقابله با درد، سرسختی روان شناختی، امیدواری، سرطان پستان
  • مینا وصال* صفحه 7
    زمینه و هدف

    رازداری و حفظ حریم خصوصی مراجع از اصول بنیادین و ارکان مهم رابطه درمانی و اخلاق حرفه ای در حوزه فعالیت های روان شناختی و مشاوره ای است. روان شناسان و مشاوران بنا به وظیفه حرفه ای و قانونی خود موظف به حفظ اسرار مراجعین خود هستند. هدف از پژوهش حاضر، تبیین ابعاد رازداری و افشای اسرار در حوزه خدمات روان درمانی و مشاوره و تحلیل قوانین موجود در این حوزه است.

    مواد و روش ها

    در این پژوهش، نظام نامه اخلاقی سازمان نظام روان شناسی و مشاوره و قوانین مربوطه مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.

    یافته ها

    با توجه به نظام نامه اخلاقی سازمان نظام روان شناسی و مشاوره و مواد قانونی، روان شناسان و مشاوران ملزم به حفظ اسرار مراجعین خود هستند. بر همین اساس، چنانچه روان شناس یا مشاور اسرار مراجعین خود را افشا نماید، مسوولیت قانونی متوجه اوست، البته باید توجه داشت که رازداری امری نسبی است و ممکن است شرایطی به وجود آید که متخصص به موجب قانون ملزم به نقض رازداری و افشای اطلاعات مراجعین خود شود.

    ملاحظات اخلاقی

    صداقت و امانت داری در گزارش متون و اسناد به منابع رعایت گردید. این پژوهش با هزینه شخصی انجام شده و فاقد هرگونه حمایت مالی می باشد.

    نتیجه گیری

    این مطالعه حاکی از آن است که رازداری و حفظ حریم خصوصی مراجعین موضوعی است که در ایران مغفول مانده است، در این خصوص کاستی های قابل توجهی در نظام نامه اخلاقی و قوانین وجود دارد که با توجه به مسائل و چالش های جدید نیازمند بازنگری هستند. ضمنا لازم است مباحث اخلاق حرفه ای و رازداری در سرفصل های آموزشی و دوره های بازآموزی مد نظر قرار گیرد.

    کلیدواژگان: اخلاق حرفه ای، افشای اسرار حرفه ای، رازداری، حریم خصوصی، روان درمانی
  • تاثیر مداخله آموزشی بر سطح سلامت معنوی دانشجویان مامایی با استفاده از پرسشنامه سنجش سلامت معنوی جامعه ایرانی
    سکینه بهبودی*، محمود عباسی، مهناز اکبری کامرانی، ملیحه فرید، فروزان اکرمی صفحه 8
    زمینه و هدف

    مراقبت معنوی یک بخش مهم از مراقبت های سلامتی است و این مهم باید برای ارتقاء سلامت مورد توجه قرار گیرد. دردوران بارداری و زایمان گرایش به معنویات بسیار زیاد است. ماما از جمله اعضای تیم پزشکی است که باید به طور ویژه توانایی ارتقاء سلامت معنوی راداشته باشد. هرچه این گروه از سلامت معنوی بیشتری برخوردار باشند مراقبت و مداخلات بهتری برای بیماران خود انجام می دهند. این مطالعه با هدف بررسی تاثیر آموزش بر سطح سلامت معنوی دانشجویان مامایی دانشگاه های کرج  در سال تحصیلی 97-1396 انجام شده است.

    مواد و روش ها

    این پژوهش نیمه تجربی روی 56 نفر از دانشجویان واجدالشرایط مقطع کارشناسی مامایی که به صورت نمونه گیری آسان انجام شد. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش شامل پرسش نامه مشخصات دموگرافیک و پرسشنامه سنجش سلامت معنوی جامعه ایرانی بود. نمره سلامت معنوی و درک مراقیت معنوی، قبل، بلافاصله بعد از آموزش و یک ماه بعد از اموزش سنجیده شد.                                                                                       

     ملاحظات اخلاقی

    رضایت نامه آگاهانه دانشجویان اخذ شد.                    

    یافته ها

    نتایج نشان داد که بین نمره سلامت معنوی و مراقبت معنوی پیش از آموزش با نمره سلامت معنوی و مراقبت معنوی بلافاصله پس از آموزش تفاوت معنی داری وجود دارد (0001/ 0p<). اما بین نمره سلامت معنوی و مراقبت معنوی  یک ماه پس از آموزش تفاوت معنی داری مشاهده نگردید.                                                                                                                           

    نتیجه گیری

    مراقبین بهداشتی از جمله پرستاران و ماماها به لحاظ اخلاق حرفه ای مسئول مراقبت معنوی از بیماران هستند. صلاحیت مراقبت معنوی آنان باید از طریق آموزش مراقبت معنوی افزایش یابد.

    کلیدواژگان: اخلاق پزشکی، سلامت معنوی
  • مبانی ارزشی الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت آموزش علوم پزشکی و سلامت
    دکترشیما طباطبایی*، دکتر ناصر سیم فروش، دکتر محمود عباسی صفحه 9
    زمینه و هدف

    تعهد نظام آموزش پزشکی جامعه نگر  ، حرکت در جهت آرمان های اسناد بالادستی و تربیت نیروی انسانی  کارآمد ، مبتنی بر نیازها و  ارزش های انسانی- اخلاقی  جامعه و  کاربست ارزش ها در آموزش پزشکی است. از آنجایی که سند الگوی پایه پیشرفت الگوی اسلامی ایرانی به عنوان مهمترین سند بالادستی کشور پس از قانون اساسی شناخته می شود . تطبیق ارزش های اسناد سلامت  با ارزش های سند الگوی پایه ،  جهت تببین ارزش های الگوی پیشرفت علوم پزشکی کشور ، ضرورت دارد .

    روش

    اسناد بالادستی مرتبط با علوم پزشکی به صورت هدفمند انتخاب و بیانیه ارزش ها از نظر محتوایی و به شیوه نقادانه تحلیل شدند. ارزش های الگوی آموزش پزشکی کشور  تببین و رابطه ارزش های پیشنهادی با سند پایه پیشرفت تحلیل شد.

    یافته ها

    تمامی اسناد مورد  بررسی البته با رویکردهای مختلف تاکید بر  ارزشهای انسانی و اخلاقی  مبتنی بر باورهای دینی دارند. نقشه جامع سلامت وسیاست های کلی سلامت  در بیانیه ارزش ها  بسیار غنی هستند.

    نتیجه گیری

    علی رغم توجه به ارزش ها در اسناد ، بیانیه های ارزشی از یکپارچگی لازم برخوردار نمی باشند. مبانی ارزشی پیشنهادی پژوهشگران در الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت علوم پزشکی کشور شامل 12 ارزش بینادین است. ایمان به خدا ، حق سلامت حداکثری ، سلامت همه جانبه ،معنویت، کرامت انسانی ، حسن فاعلی و فعلی حرفه پزشکی ، فضایل اخلاقی ، آموزه های دینی ، عدالت ، پاسخگویی،  همبستگی اجتماعی  ، جهاد علمی و مرجعیت علمی  ارزشهای  بنیادین  پیشنهادی و منطبق با الگوی پایه هستند.

    کلیدواژگان: آموزش پزشکی و اخلاق