فهرست مطالب

مطالعات فرهنگی و سیاسی خلیج فارس - پیاپی 14 (دی - اسفند 1396)
  • پیاپی 14 (دی - اسفند 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/12/20
  • تعداد عناوین: 7
|
  • کبری قامتی مجرد، آرش قربانی سپهر صفحات 13-33

    شناخت ظرفیت یابی گردشگری شهرهای ساحلی حائز اهمیت فراوان است. بندر تاریخی سیراف با گذشته ای پربار و گرانبها می‌تواند نقش پر اهمیتی در جذب گردشگری ساحلی ایفا کند؛ پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و در قالب توصیفی- تحلیلی صورت گرفته است و جهت گردآوری اطلاعات از داده های کتابخانه ای استفاده شده است. پرسش پژوهش حاضر آن است که بندر سیراف با توجه به پیشینه تاریخی آن و با داشتن پتانسیل بالا در بخش ساحلی و دریا چگونه می‌تواند در جذب گردشگر ساحلی موفق عمل کند؟ فرضیه پژوهش حاضر بدین گونه است که به نظر می رسد با درنظرگرفتن ظرفیت بالای این منطقه در جذب گردشگر ساحلی می‌توان اذعان کرد سیراف با استناد به سابقه تاریخی، موقعیت جغرافیایی، اقلیم ویژه، زمینه های مثبت و مساعد تفریحی و ورزشی مخصوصا گردشگری ساحلی با برنامه ریزی و توان بالقوه ای که دارد و با توجه به داشتن موقعیت های ویژه می‌تواند در جهت توسعه گردشگری ساحلی و جذب گردشگر، به‌ خوبی ایفای نقش کند. نتایج نشان‌دهنده آن است که صنعت گردشگری و به‌خصوص گردشگری ساحلی با توجه به موقعیت این بندر و سواحل آن در حاشیه شمالی خلیج‌فارس حائز اهمیت بسیار است که باید از سوی مسئولان ذی ربط موردتوجه و بهره برداری قرار گیرد تا بتوان گردشگری و به‌ویژه گردشگری ساحلی را در سیراف توسعه داد.
     

    کلیدواژگان: گردشگری ساحلی، خلیج فارس، بندر سیراف
  • حسین مالکی لوطکی صفحات 35-44

    خلیج‌فارس به‌عنوان دریایی آزاد و یک شاهراه تجاری از دیرباز اهمیت داشته و موردتوجه ایرانیان بوده است. مدارک باستان‌شناسی نیز نشان می‌دهد ایرانیان تجارب بسیار زیادی در دریانوردی و تجارت دریایی داشته‌اند. تجارب و مهارت ایرانیان و اهمیت خلیج‌فارس از لحاظ ارتباط به آب‌های آزاد باعث برجسته‌شدن این منطقه در بین حکومت‌های تشکیل‌شده در ایران باستان بوده است. در دوران باستان و در زمان ایلامیان در این منطقه تجارت انجام می‌‌شده است. با روی‌کارآمدن هخامنشیان اهمیت آن بیشتر شده و تجارت دریایی با اقدامات شاهان این سلسله رونق گرفت. پس از فروپاشی حکومت هخامنشی و روی‌کارآمدن سلوکیان تجارت در این منطقه به دلیل درگیری برای رسیدن به قدرت دچار افول شده و با اضمحلال سلوکیان و تشکیل حکومت اشکانیان رونق مجدد به خلیج‌فارس بازمی‌‌گردد. در این پژوهش به این مسئله پرداخته می‌‌شود که روند تجارت دریایی در خلیج‌فارس در دوران باستان، هخامنشی، سلوکی و اشکانی به چه صورت بوده و در چه دورانی تجارت دریایی در خلیج‌فارس پیشرفت داشته و یا دچار افول شده است و علت این پیشرفت یا افول چیست.

    کلیدواژگان: خلیج فارس، ایران باستان، هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان، تجارت دریایی
  • مهدی مرتضوی، فریبا موسی پورنگاری صفحات 45-60

    خلیج‌فارس و دریای عمان از تاثیرگذارترین پهنه‌های آبی جهان هستند که در ادوار مختلف نقش‌های متفاوتی را ایفا کرده‌اند. این نقش در دنیای باستان تا گذشته‌ای نه چندان دور بیشتر معطوف ارتباطات و تجارت بوده است. طی سال‌های آخر قرن 20 میلادی تحولاتی در راستای ایجاد حلقه‌های ارتباط اقتصادی، در اطراف این دو پهنه آبی مراکزی به وجود آمدند که در کشورمان نام مناطق آزاد را به خود گرفتند. اساسا ایجاد این‌گونه مناطق در صورتی که منجر به خودبسندگی اقتصادی شوند، توفیقاتی در پی نخواهد داشت. در مقابل مدل پاکستانی منطقه تجاری گوادر که کشورهای مختلف در توسعه آن نقش داشتند، بسیار موفق عمل کرده است. در مدل‌های باستانی تجارت و حلقه‌های ارتباطی، نقش مناطق مختلف و تاثیر و تاثرات آن‌ها در داده‌های فرهنگی باقی‌مانده از گذشته مشهود است. در این مقاله سعی بر آن است تا ذهن خواننده به سمت خودآگاهی تاریخی در راستای عبرت از گذشته سوق یابد. بازشناسی نقش تاریخی خلیج‌فارس و دریای عمان به‌عنوان حلقه‌های ارتباط تجاری مهم میان شرق و غرب آسیا از طرفی و میان آسیا و اروپا و افریقا از طرف دیگر بسیار ضروری به نظر می‌رسد. توسعه بندر چابهار مبتنی بر خودآگاهی تاریخی تنها راه برون‌رفت از خودتحریمی است که خود نتیجه خودبسندگی اقتصادی است. مشارکت کشورهای منطقه در توسعه بندرچابهار به معنای گره‌خوردن منافع تمامی قدرت‌های اقتصادی به یکدیگر است و این خود مهم‌ترین راه برون‌رفت از تحریم‌ها محسوب می‌شود.

    کلیدواژگان: خلیج فارس، دریای عمان، گوادر، چابهار، خودآگاهی تاریخی، خودبسندگی، خودتحریمی
  • محمد طاهرخانی صفحات 61-76

    اکوسیستم آب‌سنگ‌های مرجانی مراکز اصلی تنوع زیستی دریایی هستند. این اکوسیستم‌ها از لحاظ ارزش‌های طبیعی، اکولوژیکی و اقتصادی در جهان حائز اهمیت هستند. خلیج‌فارس با تنوع زیستی آب‌سنگی نسبتا کم در مقایسه با تنوع زیستی موجود در اقیانوس هند یکی از وسیع‌ترین محیط‌ها برای رشد مرجان‌هاست. در این پژوهش که با هدف شناسایی پتانسیل و توان جزایر مرجانی در جلب و جذب گردشگری صورت گرفته است، پس از بررسی نفشه‌های توپوگرافی و زمین‌شناسی منطقه خلیج‌فارس و داده‌های حاصل از بازدید و پیمایش میدانی، توصیف و تشریح انواع آن‌ها بر اساس مدل ژئوتوریستی رینارد معیارهای اصلی در بررسی ژئوبیوسایت همانند: شاخص‌بودن، حفاظت، کمیابی و جغرافیای دیرینه و معیارهای مکمل شامل بررسی اکولوژیکی، زیبایی‌شناختی، فرهنگی و اقتصادی صورت گرفت و بر اساس نتایج حاصله جزایر کیش، با 85درصد لارک، قشم حائز بالاترین امتیاز ممکنه و جزیره خارک با 70درصد کمترین امتیاز را به‌دست‌آوردند.

    کلیدواژگان: ژئوبیوتوریسم، جزایر مرجانی، خلیج فارس
  • کیانوش شیخی، فرشته پرخاش، فائزه علی پور صفحات 77-91

    خلیج‌فارس به علت نقش موقعیت سوق الجیشی مهمی که در منطقه ایفا می کرد، نه‌تنها برای کشورهای خاورمیانه بلکه برای کشورهای اروپایی حائز اهمیت بود. لذا رقابت و برتری و در‌دست‌گرفتن تجارت در این منطقه، از زمانی که پای استعمار به این ناحیه باز شد، آغاز شد. در دوره‌ای یک کشور یک کشور استعماری موفق به به‌دست‌آوردن انحصاری تجارت در این منطقه می شد و در دوره‌ای نیز به علت برتری کشور رقیب، تجارت آن در منطقه، با افول مواجه می شد. پس از مرگ شاه‌عباس رقابت‌ها در این منطقه شدت بیشتری یافت. رقابتی که بین هلند و انگلیس وجود داشت، در مرحله اول باعث شد هلند در خلیج‌فارس به‌خصوص در جزیره خارک ابرقدرت شود، تجارت را به مدت چندین سال به دست بگیرد و حتی کلیسا، ساختمان‌های اداری و کوچ‌نشین ایجاد کند. در این میان درگیری‌هایی مابین دولت استعماری چون هلند، با حکومت‌های محلی چون میرمهنا رخ می داد که نهایتا زیرکی و شرارت میرمهنا به حضور هلندی‌ها و قدرت بزرگ آن‌ها در جزیره خارک پایان داد؛ اما این حکومت‌های محلی برای حکومت مرکزی گاه ایجاد زحمت می‌کردند. لذا دولت مرکزی برای سرکوبی این حکومت‌های شرور و ایجاد امنیت در تجارت داخلی و خارجی و همچنین برای ایجاد امنیت در مرزها، از دولت استعماری کمک می گرفت. باید گفت یافته‌های پژوهش حاضر بدین قرار است؛ به دنبال امتیازاتی که هلند در خلیج‌فارس و به‌ویژه در خارک به دست آورده بود، انگلیسی‌ها نیز به دنبال چنین امتیازی بودند و در اندیشه تسلط بر خارک بودند اما دولت زندیه فرصت محقق‌شدن چنین اندیشه‌ای را به انگلیس نداد.

    کلیدواژگان: خلیج فارس، استعمار، هلند، انگلیس، ایران
  • دانیل توماس پاتس ترجمه: حیدر امیری صفحات 93-117

    این مقاله با موضوع بررسی روابط میان بین‌النهرین، خلیج‌فارس و هند تا قبل از اسکندر مقدونی ترجمه ای از  Cultural, economic and political relations between Mesopotamia, the Gulf Persian and India before Alexander است که در کنفرانس Megasthenes and His Time (مگاستنس و زمان او) ارائه شده است و در کتاب مجموعه مقالات دوران کلاسیک و شرق که در سال 2016 میلادی چاپ شده است. در این مقاله ضمن اشاره به تاریخ خلیج‌فارس و کاوش‌های جدید باستان‌شناسی در این مناطق به ارتباطات بین‌منطقه‌ای و نقش مهمی این دریا در توسعه اجتماعی این مناطق در هزاره هفتم قبل از میلاد داشته است، اشاره شده است و به نوع ارتباط دریایی که بین‌النهرین، جنوب ایران، شرق عربستان، بلوچستان و هند پرداخته شده و ابعاد مختلف آن شناسانده شده است. کاوش‌های جدید باستان‌شناسی در این مناطق نشان‌دهنده این واقعیت است که ارتباطات بین‌منطقه‌ای به‌وسیله دریا نقش مهمی در توسعه اجتماعی این مناطق در هزاره هفتم قبل از میلاد داشته است. در مورد اقوام ساکن در این حوزه تمدنی به نظر می‌رسد، آن‌ها به دریا به‌عنوان منبع تغذیه و یک راه ارتباطی و اطلاعاتی توجه داشته‌اند و درنتیجه آن انواع مختلفی از توسعه اجتماعی و فرصت ارتباطی بین‌منطقه‌ای ایجاد شده است.

    کلیدواژگان: روابط فرهنگی، اقتصادی و سیاسی، میان بین النهرین، خلیج فارس، اسکندر مقدونی
|
  • Kobra Ghamati Mojarrad, Arash Ghorbani Sepehr Pages 13-33

    Recognizing the tourism capacity of coastal cities is of great importance. The historic port of Siraf, with its valuable and valuable past, can play an important role in attracting coastal tourism. Therefore, with the restoration and reconstruction of this historic port and the recognition of its capacities with regard to the possession of water and soil resources, the background Historical and geographic location is to be classified as offshore and offshore tourism. In recent decades, the types of tourism activities that have been dealing with the nature, especially the sea and the coast, are between the ports of the southern neighbors, the marginal countries The Persian Gulf has a special position, which reflects the importance of the coastal coastal development capacity capability. In between is the neighboring countries. Thus, the present research is applied in terms of applied and descriptive-analytical method and library data has been used for collecting information. The question of the present research is that the port of Siraf, considering its historical background and its high potential in the coastal zone and the sea, can be successful in attracting beach tourists? The hypothesis of this research is that it seems that taking into account the high capacity of this region in attracting coastal tourist can be admitted SIRAF based on historical background, geographical location, special climate, positive and favorable fields. Recreation and sports, especially coastal tourism with its potential planning and potential, and can play a role in the development of coastal tourism and tourist attraction in view of its special position. The results indicate that the tourist industry, especially coastal tourism, is very important due to the location of the port and its coasts on the northern margin of the Persian Gulf, which should be considered and used by the responsible authorities so that Tourism, especially coastal tourism, has been developing in Siraf.
     

    Keywords: Coastal tourism, Persian gulf, Port of siraf
  • Hosein Maleki lootaki Pages 35-44

    The Persian Gulf has been of interest to Iranians for a long time as a free and commercial highway. Archaeological evidence also shows that Iranians have had many experiences in maritime and maritime commerce. Iranian experiences and skills and the importance of the Persian Gulf in terms of the connection to free waters have made the region more prominent among the governments of ancient Iran. In the ancient times and at the time of Elamite , the trade was done in this area. With the arrival of the Achaemenids, its importance increased, and maritime commerce flourished with the actions of the kings of this dynasty. After the collapse of the Achaemenid rule and the coming of seleucid, trade in the region has fallen due to the conflict in power and the prospect of a rebound to the Persian Gulf with the dissolution of the seleucid and the formation of the rule of the Parthians. In this study, the problem of maritime trade in the Persian Gulf in ancient times, Achaemenid, seleucid and Parthian, and in what period of maritime trade in the Persian Gulf has progressed or declined and the cause of this progress or What is a decline.

    Keywords: Persian Gulf, Ancient times, Parthian, Achaemenid
  • Mehdi Mortazavi, Fariba Mosapour Negari Pages 45-60

    Persian Gulf and Oman Sea are among the most influential water zones in the world that have played different roles in several different periods. Their roles during the ancient time have mostly been focused on the commercial activities, but in recent centuries, the economic activities have been driven to oil exports. Despite this duty and function, one cannot ignore their communication aspects. During the last years of the 20th century, developments in the establishment of economic relations circles arose around the above two water zones, which took the name of free zones in our country. Generally, creating such zones will not lead to success if it leads to economic autarky. In contrast, the Pakistani model of the Gwadar trading zone, where different countries are involved, has been very successful in the development of various countries. In the ancient models of trade and intermediary function of different regions, the role of different regions and their impact on cultural data of the past is evident. In this article, the authors attempt to bring the reader's mind toward historical consciousness in the light of the past. The recognition of the historical role of the Persian Gulf and the Oman Sea as essential trade links between East and West of Asia on the one hand, and between Asia, Europe and Africa, is very important on the other. The development of the Chabahar port, based on the historical consciousness, is the only way out of self-sanction, which is itself a result of autarky. The participation of the countries of the region in the development of Chabahar port means the interconnection of the interests of all economic powers to one another, and this is the most important way out of sanctions.

    Keywords: Persian Gulf, Oman Sea, Gwadar, Chabahar, Historical Consciousness, Autarky, Self-Sanction
  • Mohammad Taherkhani Pages 61-76

     The water ecosystem of coral reefs are major centers of marine biodiversity. These ecosystems are important in terms of natural, ecological and economic values ​​in the world. The Persian Gulf, with relatively low biodiversity of rock water, is one of the most extensive environments for the growth of marine life in comparison to the biodiversity in the Indian Ocean. This study aimed to identify the potential and potential of coral islands in attracting tourism, after surveying topographic and geological maps of the Persian Gulf region and data from field visits and surveys, describing and their types based on The Reynard geotourism model met the main criteria in geobiotourism survey such as: index, conservation, scarcity and long-standing geography and complementary criteria including ecological, aesthetic, cultural and economic survey. And according to the results of the Kish Islands,85 % of Lark, Qeshm scored the highest possible score, and Khark Island got the lowest score of 70%.    

    Keywords: Geobiotourism, Coral, Persian Gulf
  • Kianoush Sheikhi, Fereshteh Parkhash, Faezeh Alipour Pages 77-91

    The Persian Gulf was important not only for the countries of the Middle East but also for the European countries, because of the important position of intelligence in the region. So the competition for control of trade in the region began. At one time, a colonial state gained monopoly on trade in the region, and at a time of decline due to the superiority of the rival country. After the death of Shah Abbas, competition in the region intensified. The rivalry between the Netherlands and the UK initially led the Netherlands to power in the Persian Gulf, especially on the island of Kharg, to hold trade for many years, and even to build churches, office buildings and settlements. Conflicts between colonial governments like the Netherlands, meanwhile, were fought with local governments such as Mirmhana, which ultimately ended Mirmhana's wickedness and great power on the island of Khark, but these local governments occasionally bothered the central government. They did. Thus, the central government sought the help of the colonial government to suppress these evil governments and to secure domestic and foreign trade as well as to secure the borders.
    It should be said that the findings of the present study are that, Following the concessions that the Netherlands had gained in the Persian Gulf, and in particular to Kharg, the British also sought such concessions and thought of dominating Kharg, but the Zandiyeh government did not give England the opportunity to do so.

    Keywords: Persian Gulf, Colonization, Netherlands, England, Iran
  • Daniel Thomas Patts, Heydar Amiri Pages 93-117

    This article examines the relationship between Mesopotamia, the Persian Gulf, and India before Alexander the Great. This is a translated article in the book The Classical and Oriental Times, published in 2016. In this article, while referring to the history of the Persian Gulf and new archaeological excavations in these areas, inter-regional communication has played an important role in the social development of these areas in the 7th millennium BC, and the type of maritime communication that Mesopotamia, South of Iran, East of Saudi Arabia, Baluchistan and India have been discussed and various aspects have been identified. Recent archaeological excavations in these areas illustrate the fact that maritime inter-regional communication played an important role in the social development of these areas in the 7th millennium BC. Concerning the tribes living in this civilization, they regard the sea as a source of nutrition and a means of communication and information, resulting in various types of social development and interregional communication opportunities.

    Keywords: Cultural, Economic, Political Relations between Mesopotamia, the Persian Gulf
  • Hamed Mohammadi Mazraeh* Page 13

    Vernacular architecture of Bandar Lengeh includes a special architecture style in a region with warm and humid climate in which native residents could build barber chamber by obtaining a full knowledge of the climate. Since no serious study has been performed on the effect of barber chamber including sustainable spaces in vernacular architecture of Bandar Lengeh so far, the present study is performed with the aim of identification of various frameworks of Barber chamber (structural, operational and spatial) to survey their usage rate. To perform this survey, a compressed section of native spaces of the region that included baber chamber (36 buildings with a history over 70 years) were qualitatively and quantitatively selected and evaluated. The results indicated that analysis of building method, types of spatial operations of baber, surveying the location, types of form and dimensions of plan, determining the type of interaction with surrounding spaces are among the factors that affect the use of barber chamber and could affect user's comfort as a sustainable model in creating natural ventilation space.

    Keywords: Sustainable architectur, Vernacular architectur, Bandar Lengeh, baberchamber