فهرست مطالب

مطالعات تاریخ اسلام - پیاپی 41 (تابستان 1398)
  • پیاپی 41 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/04/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محسن آقاحسنی*، امیر تیمور رفیعی صفحات 7-30

    واقعه ی کربلا، طی قرن های متمادی، تاثیرگذاری پایداری بر نسل های متوالی داشته است. جریان های اجتماعی که به تبع این حادثه ظهور پیدا کرده اند، موید این تاثیر است. هنرنمایشی شبیه خوانی، به عنوان یکی از گونه های تحول یافته گفتمان این واقعه، از جمله این جریان ها می باشد. هنری که در مسیر عرضه خود، از عوامل متعدد اجتماعی، سیاسی و فرهنگی بهره برده است. اما آیا ریشه این آیین سنتی را فقط باید در آیین های باستانی ایران مانند؛ سوگ سیاوش و... جستجو کرد؟ آنچه که کمتر مورد توجه قرار گرفته است؛ بررسی نقش فعل و انفعالات سیاسی از قبیل؛ تقابل و تعامل فرق و ادیان مذهبی و ارتباط آن ها با حاکمان و حرکت های خود جوش مردمی، در فراز و فرود روند تکاملی شیوه نمایشی گفتمان این واقعه یا همان آیین شبیه خوانی می باشد. در این مقاله تلاش می شود تا به روش تحلیلی و توصیفی و با استفاده از اسناد، گزارش ها و کتب تاریخی موجود، نقش اینگونه عوامل سیاسی در شکل گیری این هنر آیینی آشکار شود.

    کلیدواژگان: واقعه ی کربلا، عزاداری، شبیه خوانی، جهت گیری سیاسی
  • جواد جهانگیری*، بهرام بهرامی، بهرام امانی چاکلی صفحات 31-54

    قضاوت از مناصبی است که ابتدا در ذیل وظایف خلیفه قرار داشت و  به تدریج به دیگران تفویض شد. لیکن خلفای عباسی در صدد بودند به رغم تفویض قضاء به دیگران، همچنان از موقعیت دینی آن برای خود بهره سیاسی ببرند. در حکومت عثمانی  نیز سلاطین مدعی حاکمیت اسلامی بودند؛ از این رو ملزم شدند حکومت خود را با خمیرمایه شریعت بنیان نهند. در نتیجه این رویکرد، قضات به عنوان بازوان دولت در اجرای شریعت در بدنه دولت نقش ممتازی یافتند. این پژوهش تلاش نمود تا با روش توصیفی- تحلیلی، با استناد به منابع تاریخی، جایگاه سیاسی قضات در دوره عباسی و دوره عثمانی را به صورت تطبیقی مورد مقایسه قرار دهد. نتایج حاصل از پژوهش بیانگر آن است که خلفای عباسی با ایجاد منصب قاضی القضاتی و استقلال دیوان قضا و سلاطین عثمانی با ایجاد منصب قاضی عسکری و سازمان دادن نظام قضایی با استفاده از نظام مدرسه، موجب ارتقای جایگاه سیاسی قضات شدند.

    کلیدواژگان: منصب قضا، خلافت عباسی، امپراطوری عثمانی، قضات، جایگاه سیاسی
  • لیلا خان احمدی* صفحات 55-76

    بنادر و شهرهای ساحلی از گذشته یکی از مه مترین کانون های شکل گیری تمدن ها و نیز ایجاد و توسعه تجارت و بازرگانی بین سرزمین های مختلف به شمار می رفته اند. بندر سواکن یکی از بنادر سواحل شمال شرقی آفریقا است که نقش بسیار مهمی در رابطه تجاری بین اقوام و سرزمین های آفریقا به ویژه مناطق صحرای آفریقا و زیر صحرا با سرزمین های دیگر همچون شبه جزیره عربستان، ایران، هند و... داشت. این پژوهش به بررسی علل اهمیت یافتن بندر سواکن در طول تاریخ و نقش این بندر در ایجاد و توسعه ارتباط تجاری آفریقا با دیگر سرزمین هامی پردازد و به شکوفایی این شهر بندری در دور ه فاطمیان و ممالیک اشاره می کند که به عنوان نقطه ثقل و مرکزی میان راه کشتی هایی که در دریای سرخ رفت وآمد می کردند شهرت یافته بود و علاوه بر تامین مایحتاج کشت ی ها، در رشد و توسعه تجارت و بازرگانی و گاه مهاجرت های بزرگ و کوچک به مناطق شرقی و داخلی آفریقا تاثیر داشت. این اهمیت به گونه ای بود که با وجود بنادری دیگر در نزدیکی آن همچون دهلک یا مصوع همواره حکوم تهای مختلف بر سر تسلط بر آن با یکدیگر رقابت م یکردند و تا تاسیس بندر سودان چندین سده به عنوان یکی از مه م ترین بنادر سواحل شرقی آفریقا باقی ماند.

    کلیدواژگان: سواکن، تجارت، دریای سرخ، سرزمینهای صحرا، حکومتهای اسلامی
  • مسعود سید بنکدار*، مهناز کمالوند صفحات 77-108

    سنت اعطای نشان  از دوران قاجار به دلیل ارتباط آن ها با کشورهای اروپایی آغاز شد و به دور از ارزش معنوی به تدریج شکل تقلیدی به خود گرفت. عدم  شناخت قاجارها از روند شکل گیری نشان ها در اروپا و همسان پنداری نشان و خلعت با نگاه شرقی و عدم اجرای شایسته سالاری در روابط داخلی باعث تنزل جایگاه نشان های این دوره گردید و این امر زمینه ساز شکل گیری نشان های جدید در جهت ارتقا ارزش آن ها شد. پژوهش حاضر باهدف بررسی جایگاه نشان ها  در روابط خارجی و داخلی عصر قاجار و با استفاده از منابع کتابخانه ای بر آن است در صدد پاسخگویی به این سوالات است که روند ابداع و استعمال مدال ها و نشان ها در عصر قاجار به چه صورت بوده است ؟ و تاثیر جایگاه مدال و نشان در روابط داخلی و خارجی تا چه اندازه است؟روش تحقیق به صورت کتابخانه ای و تحلیل منابع موجود، به ویژه سفرنامه ها و اسناد مرتبط است.

    کلیدواژگان: واژگان کلیدی: نشان ها، مدالها، تمثال، قاجار، روابط داخلی، روابط خارجی
  • نصرت خاتون علوی*، احسان اشراقی صفحات 109-132

    مکران منطقه ای وسیع در جنوب شرقی فلات ایران بود که مرزهای آن از کرمان در غرب تا حدود سند در شرق کشیده شده بود. این ناحیه وسیع از شمال به سیستان و از جنوب به دریای عمان محدود بود. ماکا، میکا، موکران و... نامهایی است که در دوره های مختلف تاریخی به این ناحیه اطلاق می شده است. این سرزمین، از موقعیت جغرافیایی ویژه ای برخوردار است و بنادر آن از دیرباز، جایگاه تجاری ممتازی داشته اند. مکران، از تاریخی چندهزار ساله و تمدنی ارزشمند بهره مند است. درباره ریشه لغوی مکران و محدوده آن سرزمین و نیز پیوستگی اداری و سیاسی آن جا با ایالت های مجاور، نظرات گوناگونی وجود دارد. همچنین، در مورد شهرها، بنادر و آبادی های مربوط به مکران، اختلاف آراء بسیار است.

    کلیدواژگان: جغرافیای بلوچستان، تاریخ مکران، گدروزیا، مورخان اسلامی، متون جغرافیایی
  • حسن محمدی*، شهربانو دلبری صفحات 133-154

    مطالعه ی آثار برجا مانده از تاریخ جنوب عربستان،گویای این واقعیت است که برخلاف برداشت های اسطوره ای برخی مورخان،روایت طبری درباره ی پیشروی ملوک تبابعه به ایران تا مرزهای چین و تبت،نه تنها با سنگ نبشته های یمنی پس از قرن چهارم میلادی تاحدودی هماهنگی دارد،بلکه باتوجه به نقل انبوهی از آن در منابع پیش از سده ی هفتم هجری قمری،به واقعیت های تاریخی نیز نزدیک است. این نوشتار با روش تحقیق علمی در تاریخ و به شیوه ی توصیفی تحلیلی درصدد یافتن پاسخ این پرسش می باشد که منظور راویان اخبار از طرح روایت مزبور، شامل چه مختصاتی از جغرافیای آن مناطق بوده و با چه ویژگی هایی صورت گرفته است؟ براین اساس می توان گفت: این پیشروی تنها با نشانه های بخش بسیارکوچکی از جغرافیای تاریخی تبت ، یعنی تبت ادنی یا علیا که به احتمال قوی همان تاجیکستان کنونی است،مطابقت دارد. دلایل متعددی همچون خراج گزار شدن ساسانیان توسط هپتالیان، ضعف قباد اول ساسانی متاثر از مزدکیان و حمایت های نابه جای وی ازکندیان رقیب آل منذر سبب گردیده تا برخی از تبابعه دست به چنین پیشروی هایی زده باشند.

    کلیدواژگان: حمیریان، تبابعه، باب التبتین، تبت خرد، تاجیکستان، قباد اول
  • هومان محمدی شرف آباد، شکوه سادات اعرابی هاشمی*، سهیلا ترابی فارسانی صفحات 155-179

    عصر تیموریان دوره ظهور، اوج گیری و فعالیت هر چه بیشتر فرقه های صوفیانه در جامعه بود. از این رو مردم نیز در این عصر در قیاس با اعصار پیشین هر چه بیشتر به این فرقه ها علاقه نشان داده و از دین رسمی فاصله گرفتند. در این میان اما میزان محبوبیت و شهرت سلسله های طریقتی صوفیه در جامعه عصر تیموری به هیچ وجه یکسان نبود. یکی از این طریقت ها که توانست جایگاه بسیار قابل توجهی چه در میان مردم و چه در میان طبقات بالای جامعه عصر تیموری بدست آورد، سلسله نقشبندیه بود.طریقتی که به وفور میتوان نامش، فعالیت هایش، محبوبیت رهبرانش، جمع مریدانش و پیوستگی و همبستگیش با حکومت تیموریان را در منابع این دوره یافت. 

    کلیدواژگان: تیموریان، نقشبندیه، مذهب اهل سنت، تشیع، مشروعیت
|
  • Mohsen Aghahasani*, Amir Teymour Rafiei Pages 7-30

    The events of Karbala, over the centuries, Sustainability has had an impact on successive generations. The social currents that have emerged as a result of this incident are proof of this effect. Taziyeh art, as one of the most varied variants of the discourse of this event, is among these currents. art on the path to his own presentation, He has benefited from numerous social, political and cultural factors. But should the roots of this traditional religion only be sought in the ancient religions of Iran, such as Siavash and...?What is less considered; Examining the role of political interactions such as;Conflict and interaction between different religions and their relationship with rulers and spontaneous grassroots movements in the rise and fall of the evolutionary process of the discourse of the event is a similitude. In this paper, it is attempted to reveal the role of such political factors in the formation of this ritualistic art, using analytical and descriptive methods and using existing documents, reports and historical books.

    Keywords: Karbala event, Mourning, Taziyeh, Political positions
  • Javad Jahangiri*, Bahram Bahrami Pages 31-54

    Judging from the positions that the first caliph was the following tasks and gradually be delegated to others. But despite the Abbasid caliphs were seeking justice delegated to others, as well as its religious position for their own political gain. The Ottoman sultans claimed Islamic News hence were required to lay the foundation for the rule of law with leaven. As a result of this approach, judges, law enforcement in the body as an arm of the state government had a unique role. This study attempted to analytical method, according to historical sources, the political status of the judges during the Abbasid and Ottoman period as compared to the comparative. The results suggest that Abbasid created position of chief justice and the independence of the judiciary and the Ottoman Sultans Court by creating the post of chaplain and the organization of the judicial system with the school system, promote political position were judges.

    Keywords: Judgeship, theAbbasi caliphate, The Ottoman Empire, judges, political position
  • Leila Khanahmady* Pages 55-76

    Ports are among the most important centers in formation of civilizations and development of trade and commerce between different regions, in fact, Sea routes were the main channels of connection between regions that lacked land routes without which.  Sea ports linked diverse communities and served as a focal point or nerve center for disseminating goods, ideas, and people.  Trade and commerce, sometimes created conditions for encouraging small and large-scale emigrations and inspired military conquests missions.  Suakin remains one of the principal ports of eastern coasts of Africa to have played an important role in trade relations between Great Saharan steppe, Egypt, and the Arabian Peninsula.  During the Fatimid and Mamluk eras, Suakin was a principle point through which merchants and sailors travelling in the Red sea, converged.  Its importance in the long-distance trade was so crucial that different governments competed for its control.  The present study reports results of a recent investigations of the importance of 10th century AH Suakin port as a regional and international cultural and commercial center.

    Keywords: Suakin, Commerce, Red Sea, Sahara
  • Masoud Seyyed Banakdar*, Mahnaz Kamalvand Pages 77-108

    The tradition of awarding badges from the Qajar era began because of their relationship with the European countries And away from the spiritual value, gradually become a form of imitation. Lack of knowledge and understanding of the Qajar statesmen from the process of the formation of badges and medals in Europe and its historical course and The similar attitude of the Qajar Governors about medal and gift with Oriental attitude and Lack of meritocracy in internal relations Reduced the value of medals in this period and The king of that time inevitably chose new medals to raise the value of medal. And this incorrect cycle was repeated in Qajar era and The badges lost their value. The present research seeks to answer the following questions using library resources: What was the process of inventing and using badges in the Qajar era? and How much is the medal and badge's position in foreign relations? The research method in this paper is library resources and the analysis of existing resources, especially the main sources. In this historical research, after the gathering of necessary ​necessary information ’ organizes and analysis information, and finally to deduce them.

    Keywords: Badges, Symbols, Qajar, Internal Relations, Foreign Relation
  • Nosrat Khatoon Alavi*, Ehsan Eshraghi Pages 109-132

    Makran was a vast area in southeastern Iranian Plateau that stretched from Kerman in the west to Sindh in the east. This vast expanse reached Sistan in the north and the Sea of Oman in the south. Historically, this area had been called Maka, Mika, Mookran, etc. The land has a special geographical significance and its ports have for long been great trade hubs. Makran has a multi-millennial history and a rich civilization. There are multitudes of opinions regarding the lexical root of Makran, its geographical limits, and its political-administrative relations with the contiguous provinces. There are also conflicting views about cities, ports and villages of Makran. Evaluating the historical and geographical texts on Makran, this article is aimed at answering some questions.

    Keywords: Balochistan Geography, History of Makran, Gedrosia, Muslim Historians, Geographical Texts
  • Hassan Mohammadi*, Shahrbanou Delbari Pages 133-154

    Study of the remained resources from south of Saudi Arabia indicates that in spite of mythic understandings of some historians,Ṭabari's narration demonstrate that Tabābi ̒a kings had march to China and Tibet borderlines.This is not only in agree with fourth century Yamani stone writings,but also it is near to historical realities remained from sources of per-seventh century.Current article with scientific approach in history and by a descriptive analytic methodology aimed to find response to this question that what is the mean of reports from this event and what geographical and characteristics are included.On the basis of our study we can say that this march is in accord with clues of geographical history and probably Tibet is current Tajikistan. Many reasons as tribute to the Sāsānids by the Hephthalites, Qobād weakness caused by Mazdakiys and their improper supports from Kendiys is a rival of Munzers household lead to some Tabābi ̒a marches.

    Keywords: Ḥemyarites, Tabābi ̒a, Bāb al-Tabbatayn, Little Tibet, Tajikistan, Qobād I
  • HUMAN MOHAMMADI, Shokouh Arabi*, Soheila Torabi Farsani Pages 155-179

    The Timurid era was the rise, rise, and activity of the most Sufi sects in society. Hence, in this era, people became more and more interested in these sects and separated from official religion in comparison with previous ages. Meanwhile, the popularity and popularity of the Sufi dynastic dynasties in Timurid society was by no means the same. One of these traditions, which gained a very significant position both among the people and among the upper classes of the Timurid community, was the Nazarene dynasty. It is an abundance of names, activities, popularity of its leaders, its followers, and solidarity With the rule of Timurid in the resources of this period

    Keywords: Timurid, Nazarbhendi, Sunni religion, Shiism, Legitimacy