فهرست مطالب

روستا و توسعه - سال بیست و دوم شماره 2 (تابستان 1398)
  • سال بیست و دوم شماره 2 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • سمیرا حاجی حسینی، علی رضا دربان * صفحات 1-26

    احساس امنیت در فضاهای شهری و روستایی از مهم ترین شاخص های کیفیت فضا محسوب می شود. در تامین امنیت، به دلیل تفاوت مکان‏ ها از نظر جرم خیزی، نباید از نقش و تاثیر عوامل محیطی غافل شد. بر این اساس، لزوم توجه به ارتباط بین آسیب پذیری افراد در فضاهای روستایی و طراحی محیط زندگی بیش از پیش آشکار می شود. تحقیق حاضر با هدف تحلیلی بر نقش طراحی کالبدی در احساس امنیت روستاییان انجام شد. روش تحقیق پیمایشی بود و داده های مورد نیاز از 225 نفر در بیست روستای شهرستان بوئین زهرا از طریق پرسشنامه گردآوری شد. تحلیل اطلاعات از طریق آمارهای توصیفی (میانگین، فراوانی) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی، آزمون تی (t) تک‏ نمونه‏ ای، آزمون تحلیل واریانس، فریدمن) صورت گرفت. نتایج آزمون تی نشان داد که امنیت ناموسی و جانی در حد متوسط است و امنیت مالی و اجتماعی در حد مطلوب نیست. همچنین، نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که بین احساس امنیت و متغیرهای «کیفیت فضاهای قابل دفاع»، «روشنایی فضاهای عمومی»، «کیفیت معابر روستایی و «مبلمان روستایی» همبستگی معکوس وجود دارد.

    کلیدواژگان: احساس امنیت، طراحی کالبدی، پیشگیری از جرم با طراحی محیطی (CPTED)، بوئین‏زهرا (شهرستان)
  • بهرام ایمانی*، رنگین ولدبیگی صفحات 27-44

    شرکت های تعاونی روستایی برای موفقیت باید با آگاهی از شرایط موجود خود، بتوانند وضعیت آینده را پیش بینی کنند و نسبت به تغییرات محیطی واکنش مناسب نشان دهند، که لازمه آن ارزیابی دقیق عملکرد شرکت‏هاست. در این راستا، با بهره‏گیری از شیوه کارت امتیازی متوازن، می‏توان به ارزیابی شرکت از چهار بعد مالی، مشتری، فرآیند داخلی، و رشد و یادگیری و نیز روابط میان آنها پرداخت. در پژوهش حاضر، عملکرد شرکت تعاونی روستای پیراقوم شهرستان اردبیل با استفاده از همین شیوه ارزیابی شد. جامعه آماری تحقیق شامل تمامی سهامداران شرکت تعاونی روستایی پیراقوم و همچنین، اعضای هیئت مدیره این شرکت بود. نتایج نشان داد که شرکت تعاونی تولید این روستا از هر چهار بعد یادشده موفق بوده و بعد رشد و یادگیری با میانگین نمره 4/77 دارای بالاترین رتبه است.

    کلیدواژگان: ارزیابی عملکرد، کارت امتیازی متوازن، پیراقوم (شرکت تعاونی تولیدی روستایی)، اردبیل (شهرستان)
  • علی شمس*، پروانه صفری صفحات 45-64

    تحقیق توصیفی پیمایشی حاضر با هدف بررسی عوامل موثر بر رفتار دفع نهایی پسماندهای خانگی زنان روستایی صورت گرفت. جامعه آماری تحقیق کلیه خانوارهای روستایی شهرستان قزوین بودند (31338=n)، که با استفاده از رابطه کوکران، حجم نمونه 247 نفر محاسبه و از طریق روش نمونه گیری چندمرحله‏ای تصادفی انتخاب شد. ابزار تحقیق پرسشنامه محقق‏ساخته بود که روایی آن از طریق نظرسنجی از صاحب نظران در این زمینه تایید شد. پایایی ابزار تحقیق نیز از طریق مطالعه مقدماتی روی 25 آزمودنی و محاسبه آلفای کرونباخ بزرگ‏تر از 0/7 برای بخش های مختلف تایید شد. نتایج نشان داد که زنان روستایی برای دفع انواع پسماندهای خانگی از ده رفتار دفع متفاوت استفاده می کنند. همچنین، نتایج آزمون کروسکال والیس نشان داد که به طور کلی، متغیرهای دانش، مشارکت اجتماعی، مسئولیت پذیری زیست‏محیطی، اعتماد اجتماعی، منزلت اجتماعی، انسجام اجتماعی، میزان رضایت مندی، سن، درآمد و سطح تحصیلات بر رفتارهای دفع پسماندهای خانگی موثرند.

    کلیدواژگان: رفتار دفع، پسماند، روستا، محیط زیست، خانوار روستایی، قزوین (شهرستان)
  • نادر بارانی، آذر اسکندری، آیت الله کرمی* صفحات 65-86

    بوم‏گردی کشاورزی سفری مسئولانه به نواحی طبیعی و کشاورزی، حفاظت از آن و بهبود بخشیدن به زندگی مردم منطقه است؛ و توجه به ظرفیت های طبیعی و فرهنگی موجود در روستاها نقش مهمی در تجدید حیات روستاها، ایجاد اشتغال و درآمد برای روستاییان، حفاظت از میراث طبیعی، تاریخی و فرهنگی و در نهایت، توسعه یکپارچه و پایدار روستایی دارد. تحقیق حاضر، با هدف بررسی آثار بوم‏گردی کشاورزی بر توسعه اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی در مناطق روستایی سیستان، از نوع تحقیقات توصیفی بود و داده های پژوهش به‏صورت پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه گردآوری شد. جامعه آماری تحقیق تمامی خانوارهای ساکن و کارشناسان مربوط در مکان های دارای ظرفیت بوم‏گردی در منطقه سیستان بودند، که پرسشنامه ها با استفاده از روش نمونه‏گیری نظام‏مند بین آنها توزیع شد. روایی پرسشنامه با استفاده از نظرات متخصصان بررسی و پایایی مربوط به ابزار سنجش با استفاده از آلفای کرونباخ در محدوده 0/742 تا 0/953 محاسبه شد. نتایج نشان داد که بوم‏گردی کشاورزی باعث بهبود شاخص های توسعه اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی در منطقه می‏شود.

    کلیدواژگان: بوم‏گردی کشاورزی، توسعه اقتصادی، توسعه اجتماعی، توسعه زیست محیطی، سیستان (مناطق روستایی)
  • سمیرا حبیب نژاد*، طاهره ملکی، حسین یادآور صفحات 87-103

    اجرای طرح جابه‏جایی روستای رودبار به دلیل آب گیری سد گلورد و خطر وقوع سیل و آب‏گرفتگی در سال 1388 صورت گرفت که با پیامدهای فراوان برای زندگی روستاییان همراه بود. از این‏رو، هدف پژوهش حاضر واکاوی مشکلات مردم روستای رودبار در شهرستان بهشهر در اثر جابه جایی بود، که به روش سرشماری انجام شد (92=n). ابزار پژوهش پرسشنامه محقق‏ساخته بود که روایی آن تایید شد و پایایی آن نیز 0/89 به‏دست آمد. بر اساس نتایج تحلیل عاملی اکتشافی، عدم رعایت ملاحظات کالبدی- زیرساختی، عدم رعایت ملاحظات زیست محیطی در احداث روستای جدید، عملکرد اجتماعی نامناسب سکونتگاه جدید، مشکلات مرتبط با وضعیت اقتصادی خانوار روستایی و عملکرد نامناسب سکونتگاه های جدید از بعد فرهنگی- روانی مهم‏ترین مشکلات روستاییان پس از جابه جایی ارزیابی شدند، که 52/46درصد واریانس تجمعی را به خود اختصاص دادند.

    کلیدواژگان: اسکان مجدد، مسائل و مشکلات جابه جایی، احداث سد، رودبار (روستا)، بهشهر (شهرستان)
  • زهرا ناصری، بهمن صحنه*، علی‏ اکبر نجفی صفحات 105-123

    هدف پژوهش حاضر بررسی و تبیین کارکرد بازارهای هفتگی در بهبود شاخص های کیفی زیستی و معیشتی خانوارهای روستایی است. تحقیق حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی تحلیلی و پیمایشی بود. بر این اساس، سوالات متعددی در مقیاس‏های مختلف اندازه گیری (اسمی، ترتیبی و نسبتی) در قالب پرسشنامه تهیه و تنظیم شد. جامعه آماری تحقیق سرپرستان خانوارهای ساکن در روستاهای دارای بازار هفتگی در سه دهستان شهرستان گنبد کاووس بودند. برای تحلیل و سنجش داده ها، از آزمون های تحلیل همبستگی مثل کای اسکوئر و فای/ کرامر و همچنین، از آزمون های مقایسه میانگین فریدمن و کروسکال والیس استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که ایجاد و استقرار بازارهای هفتگی در برخی از روستاها با بهبود شاخص های اقتصادی و اجتماعی از قبیل ایجاد فرصت های شغلی جدید، افزایش درآمد، تنوع شغلی، کاهش هزینه ها و افزایش انگیزه ماندگاری روستاییان و... رابطه معنی دار دارد. همچنین، نتایج آزمون های فریدمن و کروسکال والیس برای مقایسه شاخص های توسعه کالبدی در روستاهای مختلف نشان داد که استقرار بازار هفتگی با بهبود و ارتقای برخی از مولفه های کالبدی رابطه معنی‏دار دارد. بر این اساس، بهبود اوضاع کالبدی روستا تا حد قابل قبول متاثر از ایجاد بازار در نواحی روستایی مورد مطالعه است

    کلیدواژگان: بازار هفتگی، کیفیت زندگی، کارکرد، نواحی روستایی، گنبد کاووس (شهرستان)
  • شمیم فلاحتی، جعفر عزیزی* صفحات 125-139

    بازار محلی نقش مهمی در توسعه روستایی دارد و هر تغییر و تحولی در این بازار بر زندگی و به‏ویژه بهبود وضعیت اقتصادی روستاییان و کشاورزان اثر می گذارد. پژوهش حاضر، با هدف بررسی نقش بازارهای محلی در رونق اقتصادی روستاییان استان گیلان از طریق شناسایی و رتبه‏بندی مولفه های اقتصادی، به لحاظ هدف کاربردی و از حیث جمع‏آوری داده ها توصیفی- میدانی بود. در این راستا، 195 نمونه از فروشندگان در 77 بازار محلی در استان گیلان به روش نمونه گیری خوشه ایتصادفی انتخاب شدند و با استفاده از پرسشنامه، اطلاعات لازم جمع آوری شد. به ‏منظور تبیین اهداف تحقیق، از روش تحلیل عاملی تاییدی (CFA) بهره گرفته شد. نتایج تحقیق نشان داد که تاثیر توسعه بازارهای محلی بر مولفه های رونق اقتصادی، به‏ترتیب، شامل افزایش تولید محصولات، درآمد، اشتغال و تنوع‏ بخشی، و قیمت محصولات مثبت بوده و تعیین ضریب مسیر در ایجاد رونق اقتصادی برابر با 0/73 است.

    کلیدواژگان: بازار محلی، اقتصاد روستاییان، مدل‏سازی معادلات ساختاری (SEM)، تحلیل عاملی تاییدی (CFA)، گیلان (استان)
|
  • S. Haji Hosseini, A. Darban * Pages 1-26

    Feeling of security in rural and urban areas is one of the most important indicators of quality space. Due to the difference of places in terms of crime, one must never neglect the role and influence of environmental factors. This study aimed at investigating the role of physical design in rural people's feeling of security. The research method was a descriptive-analytical one and the required data were collected through questionnaires, interviews and observations and documents. The statistical population included the rural people of Buin-Zahra County of Iran; and among them, 225 people were selected in a random sampling method. For data analysis, both descriptive statistics (mean, frequency) and inferential statistics (correlation coefficient, one-sample t-test, ANOVA) were used. Results of the t-test showed that honor security and criminal security were moderate and the financial and social security was found to be undesirable. Results of the correlation analysis indicated negative correlations between the feeling of security and the variables including quality of defensible spaces, brightness, quality of rural streets and rural furniture.

    Keywords: Felling of security, physical design, Buin Zahra County, CTEPD (County)
  • B. Imani *, R. Valadbeigi Pages 27-44

    To achieve success, rural cooperatives should know their current conditions, predict their future, and react appropriately to environmental changes. Therefore, they are required to evaluate their performance carefully. In this regard, balanced scorecard technique evaluates the cooperative from four different perspectives including financial, customers, internal process, and learning and growth perspectives as well as their relationships. In this research, the performance of Piraqoum Rural Cooperative in Ardabil province of Iran was evaluated using the balanced scorecard (BSC) technique. The statistical population included all shareholders of the concerned cooperative and its board of directors. The study results indicated that all four perspectives had performed successfully in the studied cooperative, among which the learning and growth perspective with the mean value of 4.77 had the highest rank.

    Keywords: Performance Evaluation, balanced scorecard (BSC), Piraqoum (Rural Cooperative), Ardabil (County)
  • A. Shams *, P. Safari Pages 45-64

    This descriptive survey study aimed at investigating the final domestic waste disposal behaviors of rural women as well as the factors affecting their behaviors. The statistical population included all the rural households in Qazvin County of Iran (n=31338) and 247 of them were selected as the sample, based on Cochran sampling formula in a multi-stage random sampling method. The research tool was a questionnaire, the validity of which was confirmed by the concerned experts. A pilot test was conducted to determine the reliability of the questionnaire. Calculated Cronbach's alpha was higher than 0.7 for different parts. The study results showed that the rural women had 10 different waste disposal behaviors. Also, Kruskal-Wallis test revealed that knowledge, social participation, environmental responsibility, social trust, social status, social cohesion, satisfaction, age, income, and education levels affected the final domestic waste disposal behaviors of the rural women.

    Keywords: Disposal Behavior, Waste, Rural Women, Environment, Qazvin (County)
  • A. Karami *, N. Barani, A. Eskandari Pages 65-86

    Agricultural ecotourism tends to be a responsibility-based journey to natural and agricultural areas, their protect and the improvement of the lives of local people; in addition, paying attention to the natural and cultural capacities of villages plays an important role in revival of villages as well as creating employment and income for the rural people, protecting natural, historical and cultural heritage and ultimately, realizing an integrated and sustainable rural development. This study aimed at investigating the effects of agricultural ecotourism on economic, social and environmental development in rural areas of Sistan in Iran. It was a descriptive research, the data of which were surveyed through questionnaires and interviews. The statistical population included all the households and related experts in places with ecotourism capacity in the region, by distributing the questionnaires in a systematic sampling method. Validity of the questionnaire was calculated using experts' opinions and reliability of the instrument was calculated using Cronbach's alpha within the range of 0.742-0.953. The study results showed that the agricultural ecotourism improved the social, economic and environmental indicators as well as the quality of life in the region.

    Keywords: Agricultural Ecotourism, Economic Development, Social Development, environmental development, Rural Areas, Sistan (Region in Iran)
  • T. Maleki, H. Yadavar, S. Habibnejad * Pages 87-103

    Relocation project of Roudbar village of Behshahr County in Iran was implemented in 2009, due to the construction of Gelevard dam and the risk of flooding. It had many consequences for the rural people. Considering the importance of research, this study aimed at exploring these rural people's problems of the relocation. It was conducted in a census method through questionnaire (n=92), the validity and reliability of which were confirmed by faculty members of Agricultural Extension and Rural Development Department and then, using Cronbach's alpha measurement (α=0.89). Results of the exploratory factor analysis showed that lack of physical-infrastructural considerations, environmental non-compliance in the construction of the new village, poor social performance of new settlements, change in access to important areas, problems related to the economic situation of the rural households, poor residential performance of the new settlements were the most important problems, estimating by 52.46 percent of the cumulative variance.

    Keywords: Organizing Rural Settlement, Relocation, Dam Construction Problems, Gelevard (Dam), Roudbar (Village), Behshahr (County)
  • Z. Naseri, B. Sahneh *, A. Najafi Pages 105-123

    Markets have been the places where earliest human communities have formed based on essential social needs. This survey evaluated and explained the function of weekly street markets in improvement of qualitative indexes of life and conditions of livelihood in the rural families. It was an applied study in terms of objective, and a descriptive-analytical and survey study in terms of methodology. On this basis, different questions were prepared in different measuring scales (names, orders, and relative scales) within questionnaires. The statistical population included the household heads settled in the villages that had weekly street markets in three sub-districts of the studied region. In order to analyze and measure the data, correlation analysis tests such as Chi-Square and Phi-Cramer as well as mean value comparison tests of Freidman and Kruskal Wallis were used. The study results showed that there was a significant relationship at a confidence level of 99 percent between formation and establishment of the weekly street markets in some of the villages and the improvement of economic and social indexes such as entrepreneurship, income increase, job variety, reduction of expenses, and increase in motivation to stay in the villages. In addition, the results from Freidman and Kruskal Wallis tests on the comparison of physical development indexes in different villages showed that establishment of the weekly markets had significant differences in improvement and elevation of some physical factors; accordingly, to an acceptable extent, improvement of physical situations in the villages depended on the formation of markets in the studied rural areas.

    Keywords: Weekly Markets, Life quality, function, Rural Areas, Gonbad Kavous (County)
  • Sh. Falahati, J. Azizi * Pages 125-139

    The local market plays an important role in rural development, given that it is a place to meet the economic needs of rural and urban people, based on the supply of rural products. This research aimed at investigating the role of local markets in the economic prosperity of the rural people in Guilan province of Iran by identifying and ranking the economic components. It was a descriptive study in terms of the purpose and a field-based in terms of data collection. In this regard, 195 samples of dealers in 77 local markets in Guilan province were selected by cluster random sampling method and data were collected through a questionnaire. Using the structural equation modeling (SEM) method, the estimated measurement model was first measured using confirmatory factor analysis (CFA) for reliability and validity testing of the model; and in the second step, the structural model for the proportionality test of overall model was investigated. The study results showed that the local market development had a positive effect on the components of economic prosperity including increase in production, income, employment and diversity, and the prices of products, and the determination of the path coefficient in creating economic prosperity was equal to 0.73.

    Keywords: Local Markets, Economic Prosperity, Structural Equation Modeling (SEM), Confirmatory factor analysis (CFA), Guilan (Province)